Các thành phần biệt lập

Kiểm tra bài cũ: Tìm CN và VN và trạng ngữ trong đoạn văn sau: D ới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, ng ời dân Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng, khai hoang.. BT củng cố: Tìm các thàn

Kiểm tra bài cũ: Tìm CN và VN

và trạng ngữ trong đoạn văn sau:

D ới bóng tre xanh, đã từ lâu đời,

ng ời dân Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng, khai hoang Tre ăn ở với ng ời, đời đời, kiếp kiếp Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.

TN

CN

CN

CN

VN

VN

VN

TiÕt 98:C¸c thµnh phÇn biÖt lËp

I Thành phần tình thái:

1 Ví dụ :

a Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

b Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa c ời Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc

đ ợc, nên anh phải c ời vậy thôi.

2 Nhận xét:

3 Kết luận: Sgk

Lưuưý: Trongưcuộcưsốngưngoàiưnhữngưyếuưtốưtìnhưtháiưthểư hiệnưđộưtinưcậyưcủaưngườiưnóiưđốiưvớiưsựưviệcưđượcưnóiưđếnư

trongưcâuưnhư:

-ưChắcưhẳn,ưchắclà,ưchắcưchắnư ư(chỉưđộưtinưcậyưcao)ư

-ưHìnhưnhư,ưdườngưnhư,ưhầuưnhư,ưcóưvẻưnhưư ư(chỉưđộưtinưcậyư

thấp)

-ưNhữngưyếuưtốưtìnhưtháiưưgắnưvớiưýưkiếnưcủaưngừoiưnóiưnhư:ư Theoưtôi,ưýưôngưấy,ưtheoưanhư

-ưNhữngưyếuưtốưtìnhưtháiưchỉưtháiưđộưcủaưngừờiưnóiưđốiưvớiư ngườiưngheưnhư:ưà,ưạ,ưa,ưhả,ưhử,ưnhé,ưnhỉư ư(đứngưcuốiưcâu):

BT củng cố: Tìm các thành phần tình thái trong những câu sau:

a Tôi dám chắc không có một vị lãnh tụ nào, một vị tổng thống hay một vị vua hiền triết nào ngày tr ớc mà lại sống đến mức giản dị và tiết chế nh vậy.

(Lê Anh Trà, “Phong cách Hồ Chí Minh”)

b Làm ra cây kim lúc đầu hẳn là rất khó khăn, cho

nên bây giờ mới có câu tục ngữ: Có công mài sắt có “

ngày nên kim”

(Văn Hùng - “Họ nhà Kim”)

c Mây đã kéo đen kịt một góc trời, có thể trời sắp m a to.

d Đội bóng lớp mình nhất định sẽ thắng.

II Thành phần cảm thán:

1 VD :

a ồ, sao mà độ ấy vui thế.

b Trời ơi, chỉ còn có năm phút !

2 Nhận xét:

3 Kết luận: Sgk

BTưcủngưcố: Tìm các thành phần cảm thán trong những câu sau đây:

1 Nó cứ làm in nh nó trách tôi; nó kêu ử, nhìn tôi, nh muốn bảo tôi

rằng: A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão nh thế mà lão xử với tôi nh thế này à ?

(Nam Cao - Lão Hạc )“ ”

2 Lúc bấy giờ tôi mừng rỡ vô cùng, nh ng ch a biết nói thế nào cho phải,

đành chỉ hỏi:

- à, anh Nhuận Thổ, anh đã đến đấy à !

(Lỗ Tấn- “Cố h ơng”)

3 Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa!

(Bằng Việt - Bếp lửa )“ ”

4 Ôi , Tổ quốc giang sơn hùng vĩ

Đất anh hùng của thế kỷ hai m ơi !

Thành

phần

tình

thái

Thành phần cảm thán

Thành phần gọi

đáp

Thành phần phụ chú

1 BTư1:

Tìm các thành phần tình thái, cảm thán trong những câu sau:

a Nh ng còn cái này nữa mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn hơn cả những tiếng kia nhiều

(Kim Lân - Làng“ ”

b Chao ôi, bắt gặp một con ng ời nh anh ta là một cơ hội hãn hữu cho

sáng tác, nh ng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đ ờng dài

(Nguyễn Thành Long - Lặng lẽ Sa Pa“ ”)

c Trong phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối điều gì, hình nh chỉ

có tình cha con là không thể chết đ ợc, anh đ a tay vào túi, móc cây l ợc, đ

a cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu

(Nguyễn Quang Sáng - “Chiếc l ợc ngà”)

d Ông lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ nh lời mình không đ ợc đúng lắm

Chả nhẽ cái bọn ở làng lại đổ đốn đến thế đ ợc (Kim Lân - Làng“ ”

BT 2: Hãy xếp các từ ngữ sau đây theo trình tự tăng dần độ tin cậy (hay độ chắc chắn)

Chắc là, d ờng nh , chắc

chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình

nh , có vẻ nh

D êng nh , h×nh nh , cã vÎ

nh -> cã lÏ -> ch¾c lµ -> ch¾c h¼n ->ch¾c ch¾n

§¸p ¸n:

BT nhóm: Liệt kê những câu

văn trong truyện Làng “ ” có

sử dụng thành phần tình thái hoặc cảm thán:

Thời gian: thực hiện trong 3 phút Tổ nào tìm đ ợc nhiều nhất sẽ đạt điểm cao nhất

BT 4: Viết một đoạn văn

ngắn nói về cảm xúc của

mình khi đọc xong một tác phẩm thơ hoặc truyện.,

trong đó có sử dụng thành phần tình thái hoặc cảm

thán