CAC THANH PHAN BIET LAP

Khởi ngữ nêu lên đề tài đ ợc nói đến trong câu.. Khởi ngữ là thành phần chính của câu.. Khởi ngữ là thành phần chính của câu.. - Th ờng đứng ở đầu câu Thành phần cảm thán Sự việc nêu ở n

Câu 1 ý nào sau đây nêu nhận xét không đúng về khởi ngữ ?

A Khởi ngữ là thành phần câu đứng tr ớc chủ ngữ

B Khởi ngữ nêu lên đề tài đ ợc nói đến trong câu

C Có thể thêm một số quan hệ từ tr ớc khởi ngữ

D Khởi ngữ là thành phần chính của câu Câu 2 Câu nào sau đây có khởi ngữ ?

A Về trí thông minh thì nó là nhất

B Nó thông minh nh ng hơi cẩu thả

C Nó là một học sinh thông minh

D Ng ời thông minh nhất lớp là nó Câu 3 Viết lại các câu sau , chuyển phần in đậm thành khởi ngữ

A Nó làm bài tập rất cẩn thận

B Chị học ở đây à ? C Tôi cứ ở nhà tôi , làm việc của tôi D Khởi ngữ là thành phần chính của câu

A Về trí thông minh thì nó là nhất

Kiểm tra bài cũ

Bài tập thì nó làm rất cẩn thận.

Nhà tôi , tôi ở ; việc tôi , tôi làm

Còn chị , chị học ở đây à ?

Ng÷ V¨n 9

a ) , chỉ còn có năm phút

b) , hôm nay cậu làm bài ch a ?

d) Cô bé nhà bên cũng vào du kích

/

/

VN

CN

Trời ơi

Này

( có ai ngờ ) /

/

- Không tham gia vào cấu trúc cú pháp của câu

- Không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu

Thành phần biệt lập

c) Với lòng mong nhớ của anh , anh nghĩ rằng , con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh

a) Với lòng mong nhớ của anh , chắc anh nghĩ rằng , con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ

anh

b) Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa c

ời Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc đ ợc , nên

anh phải c ời vậy thôi

( Chiếc l ợc ngà - Nguyễn Quang Sáng )

Chắc : độ tin cậy cao

Có lẽ : độ tin cậy thấp hơn

Nêu thái độ , nhận

định , cách đánh giá

của ng ời nói đối với sự vật , sự việc đ ợc nói đến trong câu

Thành phần tình thái

a) ao mà độ ấy vui thế

( Kim Lân , Làng )

b) hỉ còn có năm phút

( Nguyễn Thành Long , Lặng lẽ Sa Pa )

ồ , s

- Trời ơi , c

ồ: vui thích

Trời ơi : tiếc rẻ

- Không chỉ sự vật hay sự việc

- Không dùng để gọi

- Giúp ng ời nói giãi bày nỗi lòng , bộc lộ cảm xúc của mình

- Th ờng đứng ở đầu câu

Thành phần cảm thán

Sự việc nêu ở nòng cốt câu là nguyên nhân của cảm

xúc , nó giải thích cho sự xuất hiện cảm xúc

Bµi tËp 1

a) Nh ng cßn c¸i nµy n÷a mµ «ng sî , cßn ghª rîn h¬n

b) , b¾t gÆp mét con ng êi nh anh ta lµ mét c¬ héi h·n h÷u cho s¸ng t¸c , nh ng hoµn thµnh s¸ng t¸c cßn lµ mét

®iÒu g× , chØ cã t×nh cha con lµ kh«ng thÓ chÕt ®

îc , anh ® a tay vµo tói , mãc c©y l îc , ® a cho t«i vµ nh×n t«i

( Kim L©n , Lµng )

cã lÏ

Chao «i

h×nh nh

Ch¶ lÏ

T×m c¸c thµnh phÇn t×nh th¸i , c¶m th¸n

chắc là , d ờng nh , chắc chắn , có lẽ ,

chắc hẳn , hình nh , có vẻ nh

theo trình tự tăng dần độ tin cậy ( hay độ chắc chắn )

d ờng nh / hình nh / có vẻ nh có lẽ

chắc là chắc hẳn chắc chắn Gợi ý : những từ ngữ thể hiện cùng một

mức độ tin cậy thì xếp ngang hàng nhau

Bài tập 3

Hãy cho biết , trong số những từ có thể thay thế cho nhau trong câu sau đây , với từ nào ng ời nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra , với từ nào trách nhiệm đó thấp nhất Tại sao tác giả Chiếc l ợc ngà

( Nguyễn Quang Sáng ) lại chọn từ chắc ?

Với lòng

mong nhớ

(1) chắc

(2) hình nh (3) chắc chắn

anh nghĩ rằng , con anh

sẽ chạy xô vào lòng anh,

sẽ ôm chặt lấy cổ anh

Tác giả chọn từ chắc căn cứ vào thái độ ,

với sự việc sẽ sảy ra.

chắc : Nghĩ là sẽ đúng nh thế hình

nh : biểu thị ý phỏng đoán một cách dè dặt , dựa

trên những gì trực tiếp cảm thấy đ ợc chắc chắn : có thể khẳng định dứt khóat là nh thế

Bài tập 4

Viết một đoạn văn ngắn nói về cảm xúc của em khi

đ ợc th ởng thức một tác phẩm văn nghệ ( truyện , thơ , phim , ảnh , t ợng ), trong đoạn văn đó có câu

chứa thành phần tình thái hoặc cảm thán

Tìm thành phần biệt lập trong những câu sau và cho biết đó là thành phần nào ? Đ ợc dùng để làm gì ?

Bài tập 5

1 , Nam là một ng ời bạn tốt

2 Chúng cháu ở Gia Lâm lên ( Kim Lân , Làng )

Theo tôi

ạ

Tình thái

Tình thái

Theo tôi : Nêu nguồn ý kiến của sự việc đ ợc nói đến trong câu

ạ : sự kính trọng - Nêu thái độ , quan hệ giữa ng ời

nói và ng ời nghe - th ờng đứng ở cuối câu

Thành

phần

tình

thái

Nêu độ tin cậy đối với sự việc đ ợc

nói đến trong câu

Nêu nguồn ý kiến của sự việc đ ợc

nói đến trong câu

Nêu thái độ , quan hệ giữa ng ời nói

và ng ời nghe

Các nhóm thành phần tình thái sau đ ợc dùng để làm gì ?

a) + chắc chắn , chắc hẳn , chắc là , ( chỉ độ tin cậy cao ) + hình nh , d ờng nh , hầu nh , có vẻ nh .( chỉ độ tin cậy thấp )

b) theo ý tôi , ý ông ấy , theo anh , theo dự báo của đài

c) à , ạ , a , hả , hử , nhé , nhỉ , đây , đấy , ( đứng cuối câu)

Câu đặc biệt cảm thán

a) ao mà độ ấy vui thế

ồ , s

ồ ! S

- Trời ơi , c

- Trời ơi ! C b) hỉ còn có năm phút

( Kim Lân , Làng )

( Nguyễn Thành Long , Lặng lẽ Sa Pa )

Than ôi ! thời oanh liệt nay còn đâu ! ( Thế Lữ , Nhớ

rừng )

ôi ! Hàng tre xanh xanh Việt

Nam ( Viễn

Ph ơng , Viếng Lăng Bác)

H ớng dẫn học ở nhà

+ Nắm vững các khái niệm thành phần biệt lập thành

phần tình thái , thành phần cảm thán và công dụng của các thành phần đó

+ Hoàn thành các bài tập trong SGK

( Với bài tập 4 : Dựa vào đoạn văn đã viết trong phần luyện tập của bài Tiếng nói của văn nghệ để đ a thêm thành phần tình thái hay cẩm thán cho phù hợp.

+ Làm bài tập trong Vở bài tập Ngữ Văn

ợng đời sống

- Đọc kĩ bài

- Quan sát , phát hiện những sự việc , hiện t ợng ( có vấn

đề ) trong cuộc sống xá hội

– Trả lời các câu hỏi phần tìm hiểu bài

Giê häc kÕt thóc

Xin ch©n thµnh c¸m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o

vµ c¸c em häc sinh !