Đảng cộng sản Việt Nam ta là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - nin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam, nhưng bản thân Đảngkhông phải ngay một lúc đã nắm
Trang 1Câu 4– Tổ 3: Đ/c hãy làm rõ yêu cầu mới đặt ra đối với xây dựng đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức Liên hệ với chi bộ (đảng bộ) nơi đ/c công tác?
Trả lời:
Đảng cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân, có tổ chức chặt chẽ,thống nhất ý chí và hành động trên cơ sở những nguyên tắc tổ chức và hoạt động củaĐảng Trong hệ thống chính trị, đảng đóng vài trò là hạt nhân lãnh đạo Đảng phải xácđịnh rõ nội dung và phương thức hoạt động đảm bảo vừa giữu vững được vai trò lãnhđạo của đảng đồng thời phát huy được hiệu lực quản lý, điều hành của nhà nước và hoạtđộng có hiệu quả của các đoàn thể nhân dân
Để không ngừng nâng cao vai trò lãnh đạo của đảng, yêu cầu mới đặt ra đối vớixây dựng đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức là:
* Yêu cầu mới về chính trị:
- Xây dựng đường lối, chính sách của Đảng phải xuất phát từ lợi ích của giai cấp côngnhân, nhân dân lao động và dân tộc VN
- Phải đứng vững trên lập trường tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng HCM,đồng thời tiếp thu những tinh hoa trí tuệ của nhân loại, những kinh nghiệm quý giá củacách mạng Việt Nam và thế giới để kiến tạo đường lối chính sách
- Thường xuyên nghiên cứu đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng đối với nhà nước
và XH sao cho có hiệu quả nhất
* Yêu cầu mới về tư tưởng:
- Mở rộng dân chủ trong nghiên cứu, trao đổi những vấn đề lí luận
- Thông tin đa chiều, song cần định hướng thuyết phục về chính trị (ví dụ: Khi cung cấpthông tin các kì đại hội cần chính xác, )
- Cần lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ giỏi làm công tác tư tưởng
- Phải đầu tư nghiên cứu lí luận 1 cách sâu sắc về kinh tế thị trường, định hướngXHCN Vấn đề có tính hiệu quả và vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước Vấn đề nhànước pháp quyền XHCN và một đảng duy nhất cầm quyền
* Yêu cầu mới về tổ chức:
- Trong các nhiệm vụ xây dựng tổ chức bộ máy và cán bộ, phải đề phòng thái độ chủquan, duy ý chí
- Trước bất kì nhiệm vụ thay đổi, đổi mới nào về tổ chức cần tôn trọng khoa học về tổchức
- Cần có thái độ trách nhiệm của cá nhân và tổ chức trong vấn đề xây dựng tổ chức cánbộ
- Công tác cán bộ phải được điều lệ hóa, luật hóa
* Liên hệ với chi bộ (đảng bộ) nơi đ/c công tác: (Các đ/c viết theo gợi ý sau)
- Nói qua về vai trò (sự cần thiết) của xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng,
tổ chức
- Giới thiệu qua về chi bộ (đảng bộ) nơi đ/c công tác: (năm thành lập, số đảng viên )
- Liên hệ với chi bộ nơi công tác theo các yêu cầu nêu trên
* Những kết quả đạt được về : + Xây dựng về chính trị
+ Xây dựng về tư tưởng
+ Xây dựng về tổ chức
* Những tồn tại, hạn chế của chi bộ (đảng bộ)
Trang 2* Đề xuất những giải pháp khắc phục.
Câu 5– Tổ 4: Từ lý luận về công tác xây dựng đảng trên cơ sở của Mac – Ăng ghen
- Lê Nin, đ/c hãy làm rõ những vấn đề cần lưu ý trong vận dụng, phát triển học thuyết Mac - Lê Nin về đảng và XD đảng hiện nay.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo học thuyết Mác-Lênin về đảng cộngsản phù hợp với nước ta, xây dựng thành công một đảng kiểu mới ở VN, đưa cáchmạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác
Đảng cộng sản Việt Nam ta là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - nin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam, nhưng bản thân Đảngkhông phải ngay một lúc đã nắm vững và vận dụng thành thạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin.Hơn nữa, trong xã hội còn giai cấp và đấu tranh giai cấp, những lý luận, quan điểmkhông vô sản đủ màu sắc không ngừng tác động vào trong Đảng Vì vậy, để xác lập ưuthế tuyệt đối của chủ nghĩa Mác - Lê-nin về đảng và xây dựng đảng hiện nay, cần lưu ýmột số vấn đề sau:
Lê Phải nhận thức rõ những vấn đề có tính nguyên tắc trọng vận dụng và phát triểnsáng tạo học thuyết đó là: phát triển lí luận phải đảm bảo cho ĐCS vững mạnh hơn, cónhiều uy tín chính trị hơn trong giai cấp công nhân và các tầng lớp nhân dân
- Phải làm rõ những nội dung nào trong học thuyết về xây dựng chính đảng cáchmạng của g/c công nhân đã bị thực tiễn chính trị vượt qua cần thay đổi Những nội dungnào còn nguyên giá trị cần tiếp tục nghiên cứu và vận dụng
- Việc nghiên cứu tiếp thu và vận dụng bất kì một luận điểm và nguyên tắc nàocủa học thuyết cũng phải trên tinh thần sáng tạo, cách mạng “Dĩ bất biến, vạn bất biến”
- Phải luôn cảnh giác nguy cơ xét lại trong quá trình phát triển các quan điểm líluận về đảng của chủ nghĩa Mac-Lênin; tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, ngănchặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự
diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ
=> Trong công cuộc đổi mới hiện nay, học thuyết Mác- Lênin về đảng và xâydựng đảng vẫn là cẩm nang có giá trị nhất, là ngọn đuốc soi đường cho đảng và nhândân VN tiến hành công tác xd đảng, để từ đó đủ năng lực lãnh đạo thắng lợi công cuộcđổi mới, đưa đất nước đến mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, vănminh, xây dựng thành công CNXH
Thầy Ngọc Anh Câu 1 : Bằng những tư liệu lịch sử có chọn lọc trong những năm đầu thế kỉ
XX, làm rõ tính tất yếu lịch sử của sự ra đời Đảng Cộng sản Việt Nam?
Trả lời
Trang 3Đảng cộng sản Việt Nam được thành lập ngày 3-2-1930 Sự ra đời của Đảng làkết quả tất yếu của một quá trình vận động cách mạng trong hoàn cảnh cụ thể của nước
ta, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại mới, là sự kiện có ý nghĩa quyết định đối vơí tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam
- Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam phù hợp với xu thế vận động của thời đại: Sự thắng lợi của cách mạng tháng Mười Nga (1917) là một hiện thực chứng
minh việc biến lý luận cách mạng thành hiện thực, mở ra một thời đại mới trong lịch sửnhân loại có tác dụng thức tỉnh các dân tộc đang đấu tranh giải phóng
Vai trò và sự tác động của lý luận cách mạng chủ nghĩa Mác- Lê-nin, là nhân tốthúc đẩy sự ra đời của Đảng cộng sản và sự thành lập Quốc tế Cộng sản Điều đó khẳngđịnh vai trò lịch sử của giai cấp công nhân trong việc quyết định sự phát triển của toàn
xã hội Phong trào giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản dưới sự lãnhđạo của Đảng Cộng sản trở thành xu thế chung của thời đại
- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã đáp ứng yêu cầu khách quan của xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX: Cuộc khai thác, bóc lột thuộc địa của thực dân Pháp đã làm
cho xã hội Việt Nam nảy sinh các mâu thuẫn Tình trạng khủng hoảng kinh tế-xã hội,đặc biệt là các mâu thuẫn về dân tộc và giai cấp dẫn đến nhu cầu đấu tranh để tự giảiphóng Độc lập dân tộc và tự do dân chủ là nguyện vộng tha thiết của nhân dân ta là nhucầu bức thiết của dân tộc
Cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược giành độc lập dân tộc đã diễn raliên tục mạnh mẽ Các phong trào yêu nước phát triển theo nhiều khuynh hướng chính
trị khác nhau ( tư sản, tiểu tư sản, nho sĩ ,…), nhưng phong trào giải phóng dân tộc ở
nước ta đầu thế kỉ XX đã lâm vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc về đường lối mà thựcchất là thiếu một giai cấp tiên phong lãnh đạo Trong khi các phong trào yêu nước ở VNtheo các khuynh hướng chính trị khác nhau đang bế tắc về đường lối, thì khuynh hướng
vô sản thắng thế ra đời để giải quyết triệt để sự khủng hoảng này
- Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị về tư tưởng, chính trị, tổ chức - những điều kiện cần thiết để có sự ra đời của một Đảng Cộng sản: Trong quá trình phát triển của
phong trào công nhân và phong trào yêu nước nhiều chiến sĩ yêu nước đã ra đi tìmđường cứu nước nhưng chỉ có Nguyễn Ái Quốc là người Việt Nam đầu tiên tìm thấyChủ Nghĩa Mác Lê-nin và con đường giải phóng dân tộc theo Cách mạng Tư sản
Nguyễn Ái Quốc có công truyền bá Chủ nghĩa Mác- Lênin vào Việt Nam, chuẩn
bị về chính trị, tư tưởng, tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Chủ nghĩa Mác- Lê-nin được truyền bá vào Việt Nam đã thúc đẩy cho phong tràocông nhân và phong trào yêu nước phát triển Các phong trào đấu tranh của công nhânViệt Nam từ năm 1925 đến 1929 chứng tỏ giai cấp công nhân đã trưởng thành, đã trởthành lực lượng chính trị độc lập tình hình khách quan đó đòi hỏi phải có một ĐảngCộng sản lãnh đạo
Sự phân hoá của tổ chức “Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội” đã hình
thành các tổ chức cộng sản là sự kiện chứng tỏ việc thành lập Đảng Cộng sản là kết quảtất yếu của sự phát triển phong trào công nhân, phong trào yêu nước Việt Nam vàonhững năm 20 của thế kỉ XX
Trang 4Câu 2 : Vai trò của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đối với việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và ý nghĩa của việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam như thế nào?
* Vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam:
- Nguyễn Ái Quốc đã tìm ra cho dân tộc mình một con đường, một hướng đi đúng đắn, phù hợp với xu thế thời đại: đó là con đường cách mạng vô sản
Nguyễn Ái Quốc Sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, trên quê hương
Nghệ Tĩnh giàu truyền thống đấu tranh cách mạng lại lớn lên trong cảnh nước mất nhàtan nên Người sớm có tinh thần yêu nước Người rất khâm phục tấm lòng yêu nước vàtinh thần đấu tranh của các bậc tiền bối như: Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, PhanĐình Phùng… nhưng lại không tán thành với con đường cứu nước của các cụ Xuấtphát từ lòng yêu nước và trên cơ sở rút kinh nghiệm thất bại của các thế hệ cách mạngtiến bối Nguyễn Ái Quốc đã quyết tâm ra đi tìm con đường cứu nước mới hữu hiệuhơn
+ Ngày 5 tháng 6 năm1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã rời
Tổ quốc ra đi tìm con đường cứu nước giải phóng dân tộc
+ Tháng 7 năm 1920 Người đã đọc bản “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương
về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lênin, Người đã tìm ra con đường cứu nước chocách mạng Việt Nam theo con đường cách mạng vô sản Nguyễn Ái Quốc đã đến vớichủ nghĩa Mác- Lê nin; Lý luận của chủ nghĩa Mác-Lê nin đã soi rọi đã mở ra cho cáchmạng giải phóng dân tộc Việt Nam một giai đoạn phát triển mới – giai đoạn “gắn phongtrào cách mạng Việt Nam với phong trào công nhân quốc tế, đưa nhân dân Việt Nam đitheo con đường mà chính Người đã trải qua, từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩaMác- Lênin” Từ đây, Nguyễn Ái Quốc ra sức chuẩn bị mọi mặt cho việc thành lập mộtchính đảng vô sản ở Việt Nam
- Nguyễn Ái Quốc là người trực tiếp chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam:
+ Về tư tưởng: Để truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, Nguyễn Ái Quốc đã viết rất
nhiều bài cho các báo Nhân đạo, Đời sống công nhân, Tạp chí cộng sản,Tập san thư tín quốc tế,…đặc biệt Người viết các tác phẩm đặc sắc “Bản án chế độ thực dân
Pháp”(1925) và cuốn “Đường cách mạng” (1927) Đây là tài liệu nhằm chuẩn bị chonhững người yêu nước Việt Nam những quan điểm cơ bản về chiến lược và sách lượccủa cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam
+ Về Chính trị: Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã hình thành một hệ thống quan điểm
chính trị, khẳng định con đường cách mạng của dân tộc Việt Nam theo con đường cáchmạng vô sản
Trang 5+ Về tổ chức: Tháng 11/1924, Nguyễn Ái Quốc về tới Quảng Châu (Trung Quốc); thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (6/1925) với nhóm Cộng sản đoàn làm nòng cốt rồi truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam chuẩn bị cho
việc thành lập chính đảng của giai cấp công nhân Việt Nam, Người sáng lập tuần
báo Thanh niên làm cơ quan tuyên truyền của Hội.
Người đã trực tiếp mở nhiều khóa huấn luyện chính trị nhằm đào tạo đội ngũ cán
bộ cốt cán cho cách mạng Việt Nam Các bài giảng của Nguyễn Ái Quốc về sau được
tập hợp trong cuốn Đường cách mệnh (1927) Đây là tài liệu nhằm chuẩn bị cho những
người yêu nước Việt Nam những quan điểm cơ bản về chiến lược và sách lược của cáchmạng giải phóng dân tộc Việt Nam Hội Việt Nam cách mạng thanh niên là tổ chức trựctiếp truyền bá chủ nghĩa Mác Lê-nin vào trong nước là sự chuẩn bị quan trọng về tổchức để tiến tới thành lập chính đảng của giai cấp vô sản ở Việt Nam
- Nguyễn Ái Quốc bằng tài năng, uy tín và đức độ của mình đã thống nhất các
tổ chức cộng sản ở Việt Nam để thành lập một Đảng Cộng sản duy nhất
Sự phân hoá của tổ chức Hội Việt Nam cách mạng thanh niên đã hình thành các
tổ chức cộng sản Năm 1930, ba tổ chức cộng sản ra đời ở Việt Nam: Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng, Đông Dương Cộng sản Liên Đoàn, thúc đẩy
mạnh mẽ sự phát triển của phong trào cách mạng Được sự ủy nhiệm của Quốc tế cộngsản, Nguyễn Ái Quốc triệu tập và chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản tạiHương Cảng (Hồng Công -Trung Quốc) Hội nghị đã thống nhất các tổ chức cộng sảnthành một đảng duy nhất là: Đảng Cộng sản Việt Nam
- Nguyễn Ái Quốc đã soạn thảo Cương lĩnh chính trị đúng đắn đầu tiên của Đảng nhằm dẫn đường cho dân tộc ta tiến lên trong cuộc đấu tranh vì độc lập tự do
và chủ nghĩa xã hội.
* Ý nghĩa lịch sử của sự kiện thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam:
+ Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã chấm dứt sự khủng hoảng và bế tắc vềđường lối cứu nước, mở ra thời kì mới cho cách mạng Việt Nam: thời kì có đường lốicách mạng đúng đắn và tổ chức cách mạng tiên phong lãnh đạo
+ Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác –Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam
+ Sự ra đời của Đảng chứng tỏ giai cấp vô sản Việt Nam đã trưởng thành và đủsức lãnh đạo cách mạng
+ Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập đã khẳng định dứt khoát nội dung, xuhướng phát triển của xã hội Việt Nam là gắn liền độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội
+ Đảng ra đời làm cho cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận khăng khítcủa cách mạng thế giới
+ Đảng ra đời là bước ngoặt quyết định trong sự phát triển của dân tộc ta, tạonhững tiền đề và nhân tố quyết định đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi nàyđến thắng lợi khác, mở đầu bằng Cách mạng tháng Tám 1945 và sự ra đời củanước Việt Nam dân chủ cộng hoà
Câu 3: Đồng chí hãy làm rõ nội dung và ý nghĩa lịch sử của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam?
Trả lời
- Nội dung Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam:
Trang 6+ Mục đích chiến lược của cách mạng Việt Nam: “chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”
+ Nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể của cách mạng Việt Nam: đánh đổ bọn đế quốcchủ nghĩa Pháp và bọn địa chủ phong kiến, làm cho nước Nam được độc lập, chống đềquốc và chống phong kiến để giành độc lập cho dân tộc và ruộng đất cho dân cày
+ Lực lượng cách mạng:
Lực lượng chung: các giai cấp, các lực lượng tiến bộ, yêu nước
Lực lượng cơ bản: giai cấp công nhân và giai cấp nông dân
Lực lượng lãnh đạo: giai cấp công nhân
+ Phương pháp cách mạng: giải phóng dân tộc bằng con đường bạo lực cáchmạng, chứ không thể là con đường cải lương thỏa hiệp
+ Quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với phong trào cách mạng thế giới:Phát huy
tự lực tự cường đồng thời tranh thủ sự đoàn kết, ủng hộ của các dân tộc bị áp bức vàgiai cấp vô sản thế giới
Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới
+ Vai trò lãnh đạo cách mạng: Đảng với tư cách là đội tiên phong của giai cấp vôsản, có trách nhiệm tập hợp lực lượng cách mạng, lãnh đạo cách mạng để đánh đổ đếquốc, thực hiện xã hội cộng sản Đảng kết nạp những người tin theo chủ nghĩa cộngsản, hăng hái đấu tranh, dám hi sinh, phục tùng mệnh lệnh của Đảng, đóng kinh phí,chịu phấn đấu trong một bộ phận Đảng
- Ý nghĩa lịch sử của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam:
+ Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng đã phản ánh một cách súc tích các luậnđiểm cơ bản của cách mạng Việt Nam
+ Phản ánh quy luật khách quan của xã hội Việt Nam, đáp ứng những nhu cầu cơbản và cấp bách của xã hội Việt Nam, phù hợp với xu thế của thời đại, định hướngchiến lược đúng đắn cho tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam
+ Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng là sự vận dụng đúng đắn, sáng tạo chủnghĩa Mác-Lênin vào hoàn cảnh cụ thể của một nước thuộc địa nửa phong kiến
+ Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng khẳng định dứt khoát nội dung, xuhướng phát triển của xã hội Việt Nam là độc lập dân tộc
Câu 4: Từ năm 1930 đến năm 1945, Đảng đã đề ra chủ trương như thế nào
để lãnh đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam?
Trả lời
- Thời kỳ 1930 – 1931:
+ Đặc điểm tình hình: Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 – 1933 nổ ra trong
hệ thống các nước TBCN đã tàn phá nền kinh tế của các nước này Ở Đông Dương,thực dân Pháp tăng cường bóc lột nhân dân ta Mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam vớithực dân Pháp ngày càng sâu sắc
+ Chủ trương của Đảng: phát động quần chúng đấu tranh đòi tự do dân chủ, cảithiện đời sống, chống địch khủng bố trắng, đòi trả tự do cho những người yêu nước bịbắt, đòi bồi thường cho những gia đình nạn nhân và làng mạc bị phá
+ Kết quả: dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã vùng lên đấu tranh đưaphong trào phát triển thành cao trào 1930 - 1931 với đỉnh cao là Xô viết Nghệ - Tĩnh
Trang 7- Thời kỳ 1932 – 1935:
+ Đặc điểm tình hình: Từ cuối năm 1931, đế quốc và tay sai thẳng tay thi hành mộtchính sách khủng bố cực kì tàn bạo Cách mạng Việt Nam bị tổn thất nghiêm trọng + Chủ trương của Đảng: lãnh đạo đấu tranh phục hồi hệ thống tổ chức Đảng vàphong trào cách mạng của quần chúng
+ Kết quả: hệ thống tổ chức của Đảng được xây dựng và chắp nối lại, phong tràođấu tranh của quần chúng được phục hồi, chuẩn bị cho cao trào cách mạng mới
- Thời kỳ 1936 – 1939:
+ Đặc điểm tình hình: Chủ nghĩa phát xít trở thành mối nguy cơ lớn đe doạ hoàbình và an ninh quốc tế Do đó, nhiệm vụ trước mắt của giai cấp công nhân quốc tế làđấu tranh chống chủ nghĩa phát xít và chiến tranh đế quốc, giành dân chủ và hoà bình.Năm 1936, Mặt trận nhân dân Pháp lên cầm quyền, ban bố một số chính sách tự do dânchủ đối với thuộc địa song bọn cầm quyền phản động ở Đông Dương lại không chịu thihành những chính sách này
+ Chủ trương của Đảng: lãnh đạo nhân dân đấu tranh chống chế độ phản độngthuộc địa, chống phát xít và chiến tranh đế quốc, dòi dân sinh, dân chủ và hoà bình + Kết quả: phong trào đấu tranh phát triển thành cao trào Qua cao trào, Đảng ta đã
mở rộng được lực lượng cách mạng bên cạnh lực lượng cơ bản là công nhân và nôngdân
+ Kết quả: Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta tiến hành Cách mạng tháng Tám thànhcông trong cả nước, đập tan ách áp bức thực dân phong kiến, xây dựng nên một chế độ
xã hội mới, chế độ dân chủ nhân dân
Câu 5: Làm rõ ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của Cách mạng Tháng Tám năm 1945? Liên hệ cách mạng tháng 8 năm 1945 ở Sơn La?
Trả lời
- Ý nghĩa lịch sử
+ Đối với dân tộc: Cách mạng Tháng Tám đã mở ra một kỉ nguyên mới - kỉnguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Nhân dân ta từ thân phận nô lệ trởthành người dân độc lập, tự do làm chủ nước nhà Đảng Cộng sản Đông Dương từ mộtđảng hoạt động bí mật trở thành một đảng cầm quyền Nước ta từ một nước thuộc địanửa phong kiến trở thành một nước độc lập, một nước dân chủ nhân dân đầu tiên ởĐông Nam Á
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám xác lập và nâng cao vị trí quốc tế của dântộc Việt Nam
+ Đối với quốc tế và thời đại: Cách mạng tháng Tám mở ra thời kỳ suy sụp, tan
rã của chủ nghĩa thực dân cũ trên phạm vi thế giới, thúc đẩy và cổ vũ phong trào giảiphóng dân tộc phát triển mạnh mẽ
- Một số kinh nghiệm chủ yếu của Cách mạng tháng Tám năm 1945
Trang 8+ Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, giải quyết đúng đắnmối quan hệ độc lập dân tộc và dân chủ, chống đế quốc và chống phong kiến.
+ Đoàn kết toàn dân trong mặt trận dân tộc thống nhất, nòng cốt là công nhân vànông dân
+ Kiên quyết sử dụng bạo lực cách mạng để giành chính quyền, triệt để lợi dụngmâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù để phân hóa, cô lập rồi tiến lên đánh bại chúng
+ Nắm vững thời cơ, đẩy lùi nguy cơ, chủ động sáng tạo tiến hành khởi nghĩagiành chính quyền
+ Xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, thống nhất ý chí và hành độngtrong Đảng
- Liên hệ cách mạng tháng 8 năm 1945 ở Sơn La
Trong những năm tiền khởi nghĩa Sơn La chịu ảnh hưởng chủ yếu 2 trung tâmcách mạng là yếu tố quyết định tiến tới phát động phong trào cách mạng của tỉnh tiếntới giành chính quyền trong khởi nghĩa cách mạng tháng 8-1945
Thứ nhất: do ảnh hưởng của căn cứ địa cách mạng vùng chiến khu Vần - Lương (Yên Bái-Phú Thọ) phong trào cách mạng ở phía Nam tỉnh (Phù yên) đã pháttriển cơ sở quần chúng, tháng 7-1945 phối hợp với đội vũ trang ở chiến khu, quầnchúng cách mạng đã nổi dậy khởi nghĩa từng phần và giành chính quyền trước cáchmạng tháng 8-1945
Hiền-Thứ hai: do ảnh hưởng trực tiếp của chi bộ đảng nhà ngục Sơn La, chi bộ đãchú trọng phát triển các tổ chức quần chúng cách mạng bên trong và bên ngoài nhà tù
- Ngày 18-8-1945 lệnh tổng khởi nghĩa của Trung ương và xứ ủy Bắc kỳ đượcchuyển tới chiến khu Quang Trung (Chiến Khu Hoà - Ninh - Thanh)
- Ngày 21-8-1945, các đồng chí lãnh đạo đã họp bàn và quyết định kế hoạchkhởi nghĩa giành chính quyền
- Ngày 22-8-1945 tiến hành khởi nghĩa và giành thắng lợi đồng loạt ở châu MaiSơn và Sơn La
- Ngày 26-8-1945 cuộc mít tinh tại đồi Khau cả do Việt Minh tổ chức Ủy bancách mạng lâm thời được thành lập
- Ngày 18-10-1945 Ủy ban cách mạng lâm thời được thành lập do Điêu chínhChâu làm Chủ tịch
- Ý nghĩa lịch sử:
+ Thể hiện lòng yêu nước căm thù giặc sâu sắc qua hàng ngàn năm lịch sử củacác dân tộc Sơn La
+ Là kết quả tất yếu quá trình vận động, tuyên truyền xây dựng những nhân cốt
và cơ sở cách mạng của Đảng mà ở đây chính là sự lãnh đạo của chi bộ nhà ngục SơnLa
+ Là kết quả vận dụng sáng tạo đường lối cách mạng đúng đắn của Đảng vàothực tế một tỉnh miền núi có nhiều dân tộc
+ Là kết quả của một quá trình xây dựng lực lượng vũ trang, lực lượng chính trịcủa quần chúng, xậy dựng những điều kiện cho cuộc khởi nghĩa giành chính quyền, tạonên sức mạnh tổng hợp to lớn chiến thắng kẻ thù
+ Thể hiện sự chủ động, sáng tạo, linh hoạt, biết chớp thời cơ; sử dụng phươngpháp cách mạng mềm dẻo nhưng kiên quyết của đội ngũ cán bộ địa phương
Trang 9Trong bối cảnh như vậy, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc(1954-1975) đã trải qua nhiều thời kỳ, với các bước đi, kế hoạch dài hạn và ngắn hạnkhác nhau.
1) Thời kỳ 1954 – 1957: Đảng lănh đạo hoàn thành những nhiệm vụ còn lại của
CM DTDC, khôi phục KT.
a) Hoàn thành cải cách ruộng đất:
Việc khôi phục kinh tế nông nghiệp có liên quan mật thiết với việc giải quyết vấn
đề ruộng đất nhằm giải phóng lực lượng sản xuất của hàng triệu nông dân, thực hiệnkhẩu hiệu "Người cày có ruộng" đã được nêu lên trong Cương lĩnh đầu tiên của Đảng.Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa II (5-1955) nêu rõchủ trương: để củng cố miền Bắc, trước hết cần phải hoàn thành cải cách ruộng đất vàcoi đây là chính sách bất di bất dịch Để đảm bảo cho công cuộc cải cách ruộng đấtgiành được thắng lợi, Đảng xác định rõ phương pháp tiến hành là:
- Dựa hẳn vào bần cố nông; Đoàn kết chặt chẽ với trung nông; Liên hiệp phú nông;Tiêu diệt chế độ ĐC PK từng bước và có phân biệt
- Phát triển sản xuất đẩy mạnh kháng chiến; củng cố quốc phòng, củng cố cơ sở củaĐảng và chính quyền ở nông thôn, củng cố và mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất
b) Khôi phục kinh tế
Cùng với việc hoàn thành cải cách ruộng đất, Nhà nước đã ban hành các chínhsách kinh tế quan trọng, như: khuyến khích phát triển kinh tế hộ nông dân; bảo đảmquyền sử dụng ruộng đất của nông dân; bảo vệ tài sản của các tầng lớp nhân dân; cho tự
do vay mượn và thuê mướn nhân công; khuyến khích các hình thức đổi công; sửa đổichính sách thuế, nhằm giảm bớt sự đóng góp của nông dân, v.v Những biện pháp đó
đã tạo ra sự phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh chuyển biến mạnh mẽ trongnền kinh tế miền Bắc, góp phần hoàn thành công cuộc khôi phục kinh tế
Trong công nghiệp, hầu hết các xí nghiệp quan trọng được phục hồi, nâng cấp vàxây dựng thêm một số nhà máy mới; chú trọng phát triển tiểu thủ công nghiệp Hệthống giao thông được cải tạo và nâng cấp, nhất là các tuyến đường thuỷ, đường bộ vàbốn tuyến đường sắt nối Thủ đô Hà Nội với các tỉnh phía Bắc, bảo đảm giao lưu giữacác vùng, phục vụ công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội
2) Thời kỳ 1958 -1960: Cải tạo XHCN đối với các thành phần kinh tế, phát triển văn hóa – xă hội
Hội nghị lần thứ 14 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá II) tháng 11-1958 đãxác định: Nhiệm vụ chung của toàn Đảng, toàn dân ta là ra sức củng cố miền Bắc, đưamiền Bắc tiến dần lên chủ nghĩa xã hội, đồng thời kiên quyết đấu tranh chống Mỹ - Diệmnhằm thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập và dân chủ
Trang 10Nhiệm vụ trước mắt của miền Bắc là đẩy mạnh cải tạo xã hội chủ nghĩa đối vớithành phần kinh tế cá thể của nông dân, thợ thủ công và thành phần kinh tế tư bản tưdoanh; đồng thời ra sức phát triển thành phần kinh tế quốc doanh, làm cho thành phầnkinh tế này giữ vai trò nền tảng của nền kinh tế quốc dân.
* Một là, lấy cải tạo làm nhiệm vụ trung tâm phát triển kinh tế,văn hóa, cải thiện đời
sống nhân dân, chuẩn bị cho kế hoạch 5 năm lần thứ nhất
* Hai là, cải tạo kinh tế cá thể của nông dân, thợ thủ công và những người buôn bán
nhỏ tư bản tư doanh
- Về cải tạo kinh tế cá thể của nông dân: Đảng chủ trương tiến hành hợp tác hóa
nhà nước Với phương châm tiến hành:
Từ tổ đổi công -> HTX bậc thấp -> HTX bậc cao
Hợp tác hóa đi đôi với thủy lợi hóa
Trên nguyên tắc: Tự nguyện, quản lý dân chủ và cùng có lợi
-Việc cải tạo công thương nghiệp tư bản tư doanh: được tiến hành bằng phương pháp hoà bình với phương châm: tốt, vững, gọn Đảng chủ trương chuộc lại những tư
liệu sản xuất của giai cấp tư sản theo phương thức "trả dần", đồng thời sắp xếp công ănviệc làm hợp lý cho các nhà tư sản và gia đình họ Chính sách này về cơ bản được giaicấp tư sản hưởng ứng
- Về cải tạo thủ công nghiệp và buôn bán nhỏ: Đưa thợ thủ công vào HTX thủ
công nghiệp; Đưa những người buôn bán nhỏ vào HTX mua bán và chuyển dần sangsản xuất
* Ba là, chuyển sở hữu cá thể về TLSX thành sở hữu tập thể XHCN dưới hai hình thức
toàn dân và tập thể
* Bốn là, củng cố chế độ dân chủ nhân dân
* Năm là, xây dựng, củng cố miền Bắc thành cơ sở vững chắc cho cuộc đấu tranh
thống nhất nước nhà
3) Đại hội III của Đảng (9/1960) và kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965)
a) Đại hội III (5-10/ 9/1960): Từ ngày 5 đến ngày 10-9-1960, Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ III của Đảng được tiến hành tại Hà Nội Đại hội đã thảo luận và thông quađường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc:
- Nhiệm vụ chiến lược của cách mạng:
+ Tiến hành cách mạng XHCN ở miền Bắc
+ Giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai, hoànthành CM DTDC ở miền Nam
- Nhiệm vụ chung:
+ Tăng cường đoàn kết toàn dân, kiên quyết đấu tranh giữ vững ḥa b́nh
+ Đẩy mạnh CM DTDCND ở miền Nam, thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở
độc lập và dân chủ, XD một nước Việt Nam ḥa b́nh, thống nhất, độc lập dânchủ và giàu mạnh
+ Thiết thực góp phần tăng cường phe xă hội chủ nghĩa ở Đông Nam Á và thế giới
- Đường lối chung của CM XHCN ở miền Bắc: “ Đoàn kết toàn dân, phát huy tinh thần yêu nước nồng nàn và truyền thống đấu tranh anh dũng, lao động cần cù của nhân dân ta, đồng thời tăng cường đoàn kết với các nước xă hội chủ nghĩa anh em do Liên
Xô đứng đầu, để đưa miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xă
Trang 11hội, xây dựng đời sống ấm no ở miền Bắc thành cơ sở vững mạnh cho cuộc đấu tranh thực hiện ḥa b́nh thống nhất nước nhà, góp phần tăng cường phe xă hội chủ nghĩa, bảo
vệ ḥa b́nh ở Đông Nam Á và thế giới”
- Biện pháp thực hiện:
+ Sử dụng chính quyền dân chủ nhân dân làm nhiệm vụ lịch sử của chuyên chính vô
sản để thực hiện cải tạo XHCN đối với các thành phần kinh tế
+ Phát triển thành phần kinh tế quốc doanh, thực hiện công nghiệp hóa XHCN bằngcách ưu tiên phát triển công nghiệp nặng một cách hợp lư, đồng thời ra sức phát triểnnông nghiệp và công nghiệp nhẹ, đẩy mạnh CM XHCN về tư tưởng, văn hóa và kỹthuật
+ Biến nước ta thành một nước XHCN có công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, vănhóa và khoa học tiên tiến
b) Nhiệm vụ kế hoạch 5 năm lần thứ nhất:
- Phương hướng của KH 5 năm: “ Lấy xây dựng XHCN làm trọng tâm, thực hiện một
bước công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa, xây dựng bước đầu cơ sở vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, đồng thời hoàn thành cải tạo xã hội chủ nghĩa, làm cho nền kinh
tế miền Bắc nước ta trở thành một nền kinh tế xã hội chủ nghĩa”.
- Nhà nước tổ chức nhiều phong trào thi đua sôi nổi
- Các Hội nghị trung ương bàn sâu từng chuyên đề:
+ Hội nghị lần thứ 5 BCH TƯ Đảng khóa III (7/1961), bàn về phát triển NN
+ HN lần thứ bảy BCHTW Đảng khóa III (6/1962), bàn về vấn đề CN
- Đầu năm 1963, Bộ chính trị đề ra ba cuộc vận động
4) TK 1965 -1975: Chuyển hướng phát triển kinh tế, tiếp tục xây dựng chủ nghĩa
xă hội trong điều kiện cả nước có chiến tranh
a) Hội nghị lần thứ 11 BCHTW Đảng khóa III (Tháng 3/1965)
Nhận thức rõ vai trò của miền Bắc đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nướccủa miền Nam, từ tháng 3-1964 đến tháng 8-1964, đế quốc Mỹ đã lập kế hoạch và dựnglên “Sự kiện vịnh Bắc Bộ” để tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất đối vớimiền Bắc nước ta Trong điều kiện chiến tranh lan rộng, tháng 3-1965, Hội nghị lần thứ
11 của Trung ương Đảng đã đề ra nhiệm vụ cách mạng mới của quân và dân miền Bắc
là: Ra nghị quyết “Về tình hình và nhiệm vụ cấp bách” xác định nhiệm vụ của miền
Bắc:
- Một là, phải kịp thời chuyển hướng về tư tưởng và tổ chức, chuyển hướng XD kinh tế
và tăng cường lực lượng quốc phòng cho phù hợp với tình hình mới
Nội dung chuyển hướng về kinh tế, cụ thể:
+ Tích cực phát triển sản xuất nông nghiệp
+ Chú trọng phát triển công nghiệp địa phương và thủ công nghiệp, XD những xínghiệp vừa và nhỏ
+ Sơ tán, phân nhỏ những nhà máy lớn để giảm tổn thất, song vẫn duy trì, bảo đảmsản xuất
+ Điều chỉnh lại chỉ tiêu xây dựng
+ Đẩy mạnh chủ trương nghiên cứu KH, đào tạo cán bộ
+ Điều tra cơ bản, thăm dò tài nguyên phục vụ công cuộc XD lại đất nước sauchiến thắng đế quốc Mỹ