Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn lịch sử cho học sinh lớp 5

-Đối với những thầy cô giảng dạy ở các trường học nói chung luôn tìmmọi phương pháp, hình thức để truyền tải được các nội dung về lịch sử dân tộc,lịch sử thế giới tới cho học sinh.. Nhưn

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến

Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn Lịch sử cho học sinhlớp 5

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến

1.1 Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến

Dạy học theo phương pháp truyền thống môn Lịch sử nói chung và dạyhọc môn Lịch sử lớp 5 nói riêng bấy lâu nay chất lượng môn học không cao Tỉ

lệ học sinh đạt trên chuẩn còn ít Đa số các em mới chỉ nắm được nội dungchính của bài học thông qua kênh chữ trên sách giáo khoa Các bài dạy cho họcsinh chủ yếu mang tính khái quát, giới thiệu về các nội dung như: xây dựng đấtnước, nhân vật lịch sử, các cuộc kháng chiến ở thời kì hiện đại Hình thức,phương pháp dạy học chưa sinh động Các em chưa được mở rộng kiến thức từcác phương tiện truyền thông Các em chưa có điều kiện để được tham quan tạicác bảo tàng, các di tích lịch sử của đất nước Trong các nhà trường chưa tổchức được nhiều các hoạt động tìm hiểu về lịch sử thông qua các trò chơi họctập để nâng cao kiến thức cho học sinh mà các em không nhàm chán Trong khi

đó, phân môn Lịch sử là môn học có tính xã hội, đòi hỏi các em phải biết hiểu - yêu mến - tự hào về lịch sử dân tộc.

-Đối với những thầy cô giảng dạy ở các trường học nói chung luôn tìmmọi phương pháp, hình thức để truyền tải được các nội dung về lịch sử dân tộc,lịch sử thế giới tới cho học sinh Còn đối với những thầy cô dạy học cho họcsinh tiểu học ở vùng đồng bào dân tộc, thì việc truyền tải nội dung lịch sử tớihọc sinh có nhiệm vụ nặng nề hơn gấp nhiều lần Bởi học sinh ở vùng khó,vùng dân tộc, các em ít được tiếp cận với các phương tiên truyền thông Nên sựhiểu biết về lịch sử và xã hội của các em rất hạn chế Vì vậy ở các trường vùngkhó khăn, vùng dân tộc đòi hỏi các thầy cô phải biết chọn lọc những nội dungquan trọng nhất, lựa chọn hình thức, phương pháp dạy học đơn giản nhất vàphải biết sử dụng các phương tiện truyền thông hữu hiệu nhất để truyền đạt các

nội dung bài học nói chung và kiến thức lịch sử nói riêng tới các em Và mộttrong những cách truyền tải nội dung để cho học sinh tiểu học vùng dân tộc dễnhớ, đồng thời làm cho các tiết học lịch sử thêm sinh động hơn đó là tổ chứcdạy học ứng dụng công nghệ thông tin vào phân môn Lịch sử

Trong những năm gần đây, việc dạy học có ứng dụng công nghệ thôngtin đã trở nên gần gũi, là việc làm thường xuyên của mỗi giáo viên ở tất cả cáccấp học, bậc học Đối với các đơn vị trường vùng khó khăn, vùng dân tộc nhưtrường Tiểu học xã Mường Mít huyện Than Uyên thì việc giảng dạy ứng dụngcông nghệ thông tin là việc làm hết sức cần thiết Nhờ có các thiết bị điện tửnhư đài, ti vi, máy vi tính, máy chiếu mà các thầy cô giáo đã truyền tải đượccho học sinh lượng kiến thức hết sức sinh động, các em hiểu sâu hơn về bàihọc Nhờ có các phương tiện này mà các tiết học trở lên phong phú, học sinhhào hứng trong học tập Các em thích nghiên cứu, khám phá những gì các emchưa biết Trong đó có phân môn Lịch sử lớp 5

Nhưng để làm được điều đó trước hết thầy cô giáo phải thực sự yêunghề, thường xuyên đổi mới hình thức và phương pháp dạy cho học sinh; cácthầy cô phải có kiến thức, am hiểu về lịch sử đặc biệt là lịch sử Việt Nam; đồngthời các thầy cô cũng phải có hiểu biết về công nghệ thông tin, có trang thiết bịcần thiết; tích cực nghiên cứu các bài dạy về lịch sử, lựa chọn các phương án

sử dụng thiết bị công nghệ thông tin nào là phù hợp với bài dạy, với học sinh

và điều kiện khác

Từ những điều kiện cần thiết trên, các thầy cô mới tổ chức được các tiếthọc lịch sử sinh động Qua các tiết học ứng dụng công nghệ thông tin đó sẽkích thích học sinh chuyên cần, hào hứng, tự tin hơn trong học tập Các em sẽhiểu bài sâu, nhớ lâu hơn Các em biết nhiều hơn về các sự kiện, nhân vật và ditích lịch sử của đất nước qua các kênh hình, âm thanh Từ đó góp phần nângcao chất lượng giáo dục học sinh của các lớp, của nhà trường

1.2 Mục đích của việc thực hiện sáng kiến

Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy nhằm mục đích nâng caochất lượng dạy học của giáo viên đối với phân môn Lịch sử cho học sinh lớp 5

thông qua việc sử dụng các thiết bị mang tính công nghệ thông tin để đa dạnghóa hình thức dạy và học, để truyền tải nội dung kiến thức lịch sử cho học sinh.Mang lại cho giáo viên và học sinh có những tiết học nhẹ nhàng Học sinh hiểubài, nắm bắt kiến thức, kĩ năng tốt hơn so với các tiết học theo phương pháp,hình thức học truyền thống khác

Từ những yêu cầu đổi mới về phương pháp dạy học và đòi hỏi nâng caochất lượng đội ngũ, chất lượng học sinh và sự cần thiết phải giảng dạy phânmôn Lịch sử để học sinh tiểu học vùng khó khăn, vùng dân tộc nắm được lịch

sử của đất nước, của dân tộc mình Nên nhóm chúng tôi đã tiến hành nghiêncứu và áp dụng sáng kiến “Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy mônLịch sử cho học sinh lớp 5” Để giảng dạy cho học sinh lớp 5A2, 5A3 trườngTiểu học xã Mường Mít năm học 2016 – 2017 và các năm tiếp theo đạt hiệuquả hơn

2 Phạm vi triển khai thực hiện

Giáo viên, học sinh lớp 5A2, 5A3 của trường Tiểu học xã Mường Mít,năm học 2016 - 2017

3 Mô tả sáng kiến

3.1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

3.1.1 Hiện trạng của phương pháp, hình thức dạy học phân môn Lịch sửlớp 5 tại trường Tiểu học xã Mường Mít

Đặc trưng của môn Lịch sử ở tiểu học nói chung và lớp 5 nói riêng chỉ mangtính giới thiệu, khái quát về công cuộc dựng nước và giữ nước; giới thiệu về một sốcông trình, hoạt động kinh tế, văn hóa – xã hội của đất nước; giới thiệu khái quát vềmột số nhân vật lịch sử tiêu biểu theo thời gian Quá trình dạy học các nội dungcũng được biên soạn theo trục thời gian từ buổi đầu dựng nước đến giai đoạn lịch

sử hiện đại của công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước Các thiết bị, đồ dùng dạyhọc cung cấp cho nhà trường chủ yếu là lược đồ, chưa có mô hình, tranh ảnh vềlịch sử

Trong những năm qua, chúng tôi nhận thấy việc tổ chức dạy học, nghiêncứu phân môn Lịch sử lớp 5 của đa số giáo viên mới chỉ tập trung vào việc

nghiên cứu, soạn bài theo nội dung kiến thức ở sách giáo khoa, sách giáo viên;việc chuẩn bị tranh ảnh, sơ đồ, mẫu vật minh họa cho bài dạy chưa có nhiều,mới chỉ tập trung vào số lượng lược đồ được cấp; việc bố trí kiểm tra kiến thứchọc sinh hằng ngày mới dừng lại ở kiểm tra miệng đầu giờ Đối với học sinh,khi học các tiết học về lịch sử, các em chưa có sự hứng thú trong học tập bởicác nội dung kiến thức khó nhớ; các em chưa được tiếp cận đến các kênh hình,kênh âm thanh nên ít khi nhớ được nội dung chính của bài học.

Các giải pháp chính mà giáo viên thường áp dụng khi dạy phân mônLịch sử cho học sinh lớp 5 đã thực hiện đó là:

Giải pháp 1: Tìm hiểu nội dung bài học

Ví dụ bài “Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời/trang 16- Lịch sử lớp 5”.

Khi dạy, giáo viên thường chỉ cho học sinh đọc sách giáo khoa lần lượt từngđoạn một rồi trả lời các câu hỏi liên quan đến hoàn cảnh ra đời của các tổ chứccộng sản đảng; vì sao phải hợp nhất các tổ chức cộng sản đó; sau khi hợp nhấtthì Đảng Cộng sản Việt Nam hoạt động như thế nào ? Để tìm hiểu được nộidung này, giáo viên dạy thường đưa ra hệ thống câu hỏi từ khó đến dễ để họcsinh trả lời:

Ví dụ hệ thống câu hỏi:

- Nêu tên các tổ chức cộng sản mà em biết ?

- Các tổ chức cộng sản này hoạt động như thế nào ?

- Vì sao phải hợp nhất các tổ chức cộng sản thành một tổ chức duy nhất ?

nước Việt Nam, đâu là Hồng Công để cho học sinh hiểu; khi dạy những thànhtựu của đất nước hiện nay do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, giáo viênthường cho học sinh liên hệ thực tế địa phương, rồi giáo viên kể các thành tựucủa đất nước cho học sinh nghe.

Trong việc liên hệ và mở rộng kiến thức, giáo viên chủ yếu sử dụng cáctài liệu, tranh ảnh có sẵn trong thư viện Giáo viên chưa đầu tư các trang thiết

bị khác để tổ chức cho học sinh nghiên cứu

Giải pháp 3: Đánh giá kết quả học tập của học sinh

Sau mỗi bài học, giáo viên thường kiểm tra kiến thức học sinh thông quacác câu hỏi kiểm tra miệng Các câu hỏi thường mang tính khái quát cao tómtắt cả nội dung bài đã học Chính vì vậy học sinh rất khó nhớ, khó liên hệ, đặcbiệt là học sinh vùng khó, vùng dân tộc

Sau mỗi kì học, các em có một bài kiểm tra định kì để đánh giá lại kếtquả học tập của một quá trình Hệ thống câu hỏi, bài tập kiểm tra chủ yếu làkiểm tra dưới dạng tự luận, học thuộc, chưa có các câu hỏi liên hệ, câu hỏi bày

tỏ thái độ nên kết quả kiểm tra thường thấp

3.1.2 Ưu điểm của giải pháp cũ

Giải pháp 1: Tìm hiểu nội dung bài học

Về phía giáo viên, giáo viên căn cứ vào mục tiêu, nội dung bài học vàcác nguồn tài nguyên hiện có như: ảnh tư liệu, bản đồ, lược đồ, tham khảo kiếnthức về sự kiện lịch sử liên quan đến nội dung bài dạy để thiết kế bài dạy

Nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức các bài dạy được thiết kếtheo lối: đọc bài → tìm hiểu nội dung theo câu hỏi của giáo viên định sẵn→giáo viên đưa ra kết luận → cho học sinh xem tư liệu (chủ yếu là tranh ảnh sưutầm được) → kết luận vấn đề”

Như vậy giáo viên thuận tiện trong việc soạn bài, vì đã định sẵn theo lối

mòn “nguyên nhân - diễn biến – kết quả”; ít phải tư duy về các câu hỏi mở hay

đóng Cách dạy mang tính truyền đạt nội dung là chính Giáo viên chỉ cầnthông qua hệ thống câu hỏi để hỏi - đáp là biết được học sinh hiểu bài haykhông

Về phía học sinh, các em chỉ cần đọc các nội dung có trong sách giáokhoa đã biên soạn, nắm được nội dung chính của các bài đã học là trả lời đượccác câu hỏi tìm hiểu nội dung bài thông qua hệ thống câu hỏi của thầy cô Họcsinh ít phải nghiên cứu thông qua các tài liệu bên ngoài hay tìm hiểu trên cácphương tiện thông tin khác Ngoài ra trong mỗi bài học, các em sẽ định hình

được cách học theo lối: tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến sự kiện nào đó; những diễn biến chính; kết quả đạt được và ý nghĩa lịch sử Từ đó các em dễ học hơn.

Giải pháp 2: Dẫn chứng cho nội dung bài học

Ưu điểm của giải pháp này khi dạy cho học sinh trong các tiết học làgiáo viên ít phải đầu tư về đồ dùng, thiết bị dạy học từ bên ngoài Thay vào đó,giáo viên chỉ sử dụng đồ dùng có sẵn trong thư viện, sử dụng kênh thông tin(kênh chữ) có sẵn ở tài liệu sách giáo khoa, sách giáo viên Nhờ vậy mà giáoviên chỉ hướng dẫn học sinh học thuộc nội dung bài trên sách giáo khoa hoặccác nội dung giáo viên nhấn mạnh khi giảng là đạt được mục tiêu bài học

Giải pháp 3: Đánh giá kết quả học tập của học sinh

Đối với việc kiểm tra, đánh giá học sinh qua hình thức tự luận (trả lờicâu hỏi miệng hằng ngày hoặc làm bài kiểm tra định kì 2 lần/năm học mang lạilợi ích cho giáo viên đó là không tốn công sức để biên soạn câu hỏi hay đềkiểm tra Ngoài ra, kiểm tra miệng sẽ giúp giáo viên đánh giá trực tiếp đượchọc sinh có nắm được nội dung bài hay không Kiểm tra định kì, giúp cho giáoviên đánh giá đại trà học sinh thông qua một mức kiến thức như nhau

3.1.3 Nhược điểm của giải pháp cũ

Giải pháp 1: Tìm hiểu nội dung bài học

Bên cạnh những ưu điểm về phương pháp giảng dạy của giáo viên đạtđược thì lại bộc lộ ra nhiều vấn đề còn tồn tại đó là: giáo viên ít quan tâm đếncác tài liệu lịch sử chính thống để cung cấp cho học sinh; quá trình hướng dẫnhọc sinh tìm hiểu bài chưa có sự gắn kết với các nội dung đã học; đa số giáoviên dùng hệ thống câu hỏi để hỏi – đáp trực tiếp học sinh, chưa có sự kết hợpcủa câu hỏi tìm hiểu nội dung với việc sử dụng các hình thức học tập khác nhưtrò chơi trong học tập, vừa học vừa xem tư liệu lịch sử, cho học sinh tự bày tỏ

quan điểm riêng về vấn đề lịch sử đang nghiên cứu

Từ những tồn tại đó mà dẫn đến các tiết học khô khan, học sinh ngạihọc, khó hiểu bài, lâu dần các em sợ học phân môn Lịch sử

Giải pháp 2: Dẫn chứng cho nội dung bài học

Đối với giáo viên còn ít thực hiện hoặc thực hiện chưa hiệu quả việc sửdụng đồ dùng, phương tiện dạy học Chủ yếu khai thác từ sách giáo khoa và đồdùng có sẵn trong thư viện Giáo viên chưa quan tâm đến việc khai thác thêmcác kênh thông tin khác để dẫn chứng cho nội dung bài dẫn đến bài giảngthường nhàm chán, làm cho học sinh phải nghe nhiều hơn là được tương tácvới thầy cô, với các bạn

Đối với học sinh, các em chưa được thầy cô hướng dẫn khai các thác cáckênh thông tin một cách bài bản, mới chỉ dừng lại ở việc đọc tên lược đồ, sơđồ chưa được phân tích để hiểu rõ nội dung bài Từ đó các em học khó hiểu,khó nhớ hơn

Giải pháp 3: Đánh giá kết quả học tập của học sinh

Tồn tại của việc đánh giá kết quả học tập thông qua kiểm tra bằng hìnhthức tự luận là làm cho học sinh không có động lực trong học tập, thụ độngtrước hệ thống câu hỏi được giới hạn

Đối với giáo viên, thầy cô chỉ đánh giá được một vài học sinh trên mỗitiết học (thông qua kiểm tra miệng) chưa đánh giá hết được số lượng học sinhcủa lớp ở cùng một nội dung bài Với kiểm tra định kì, đề kiểm tra hình thứckiểm tra là tự luận nên số lượng câu hỏi để kiểm tra ít, chưa đánh giá được cảquá trình học tập của học sinh

Để nắm bắt được sự hứng thú và kết quả học tập ở phân môn Lịch sử lớp

5, chúng tôi đã tiến hành điều tra, khảo sát 39/39 học sinh lớp 5A2 và 5A3,trường Tiểu học xã Mường Mít, năm học 2016 – 2017 với các nội dung và thuđược kết quả như sau:

* Nội dung, hình thức khảo sát : học sinh trả lời các câu hỏi trên phiếu

(phụ lục 1)

* Kết quả khảo sát:

Nội dung khảo sát

Thực hiệnđảm bảo

Chưa thựchiện đảm bảoTổng

số

Tỉ lệ

%

Tổngsố

Tỉ lệ

%

1 Học sinh tham gia các tiết học về lịch sử

2 Học sinh ghi chép các nội dung và nhớ

được các nội dung đã học 27/39 69,2 12/39 30,8

3 Học sinh đọc sách báo (xem ti vi, nghe

đài ) về lịch sử của đất nước 15/39 38,5 24/39 61,5

4 Học sinh phát biểu xây dựng bài, tham gia

các hoạt động học nhóm, tự nghiên cứu 30/39 77 9/39 23

5 Học sinh làm bài kiểm tra và đạt yêu cầu

Đánh giá chung từ kết quả điều tra, khảo sát trên cho thấy phương pháp,hình thức tổ chức dạy học theo phương pháp hiện hành của giáo viên chưa tạođược sự hứng thú trong học tập ở phân môn Lịch sử cho học sinh

Vậy từ những ưu, nhược điểm đã phân tích (như trên), chúng tôi thấyrằng để nâng cao được chất lượng giáo dục phân môn Lịch sử lớp 5 thì giáoviên phải đổi mới về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, làm cho họcsinh có hứng thú hơn khi học phân môn Lịch sử Qua quá trình nghiên cứu,chúng tôi mạnh dạn đề xuất một trong số các giải pháp nâng cao chất lượng đó

là Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học phân môn Lịch sử cho học sinhlớp 5 tại trường Tiểu học xã Mường Mít, năm học 2016 - 2017

3.2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

3.2.1 Tính mới, sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ

thể tận mắt thấy được, còn những cái hữu hình còn tồn tại đang được bảo tồntại các bảo tàng thì chúng ta có thể thấy được như các hiện vật của một trậnđánh, của một danh nhân nào đó.

Đối với học sinh có điều kiện về kinh tế, vật chất các em có thể thấyđược các hiện vật của một sự kiện lịch sử đã diễn ra (như đi thăm bảo tàng,xem trên phương tiện truyền thông ) Còn với học sinh vùng đồng bào dântộc, các em không được tiếp cận với truyền thông và không được tham quan tạicác bảo tàng, khu di tích thì các em không nắm vững kiến thức lịch sử

Từ đặc trưng của môn học và đặc điểm thực tế của đơn vị trường là vùngkhó khăn, vùng dân tộc Nên việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy họclịch sử là một bước đổi mới có tính đột phá

Một số ứng dụng về công nghệ thông tin cần thiết trong quá trình đổimới về phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra học sinh là:

+ Ứng dụng lồng ghép về âm thanh Là các dẫn chứng minh họa cho bàihọc dưới dạng âm thanh Phương tiện sử dụng là máy casset, máy tính, loa đài

+ Ứng dụng lồng ghép hình ảnh tĩnh Là các tranh ảnh được chụp lại từsách báo, tài liệu hoặc được lấy từ nguồn Internet chính thống Các nguồn tưliệu này được biên tập hoặc giữ nguyên theo đặc điểm từng bài học để làm dẫnchứng minh họa hoặc công cụ cho học sinh nghiên cứu Phương tiện là máytính, máy chiếu, ti vi Sử dụng phần mềm PowerPoit, multimedia

+ Ứng dụng lồng ghép hình ảnh động Là các phim tài liệu, clip, sơ đồ,

sa bàn được lấy từ các trang Internet chính thống đã được kiểm duyệt Biêntập lại phù hợp với nội dung bài học qua phần mềm PowerPoit, multimedia

+ Ứng dụng lồng ghép một số trò chơi trí tuệ về lịch sử trên phần mềmPowerPoit, multimedia do giáo viên tự xây dựng hoặc thu thập từ Internet đãđược kiểm duyệt để tổ chức các trò chơi hoặc dạy các bài ôn tập cho học sinh

Từ những thay đổi này mà học sinh sẽ có hứng thú học tập với môn Lịch

sử hơn Chất lượng dạy – học phân môn Lịch sử sẽ được nâng cao hơn Họcsinh sẽ nắm vững kiến thức môn học, biết nhiều về lịch sử dân tộc và tự hào vềđất nước, dân tộc mình hơn

Sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ

Giải pháp 1: Tìm hiểu nội dung bài học

- Giáo viên cho học sinh đọc nội dung

cần tìm hiểu trong sách giáo khoa

- Giáo viên phát vấn câu hỏi miệng

- Học sinh đọc, nghiên cứu và trả lời

các câu hỏi của giáo viên

- Giáo viên rút ra kết luận về nội dung

cần tìm hiểu

- Giáo viên khắc sâu kiến thức cho học

sinh bằng việc nhấn mạnh về nội

dung chính

Giải pháp 1: Tìm hiểu nội dung bài học

- Giáo viên phát vấn câu hỏi; trình chiếutrên Powerpoint

- Giáo viên cho học sinh đọc sách giáokhoa; xem tư liệu (kênh hình, kênhchữ, âm thanh) trên ti vi, máy tính,máy chiếu

- Học sinh nghiên cứu, trả lời các câuhỏi theo hình thức cá nhân (trả lờimiệng), hình thức nhóm (trả lời raphiếu)

- Học sinh đối chiếu kết quả đã nghiêncứu được với tư liệu (kênh hình, kênhchữ, âm thanh) trên ti vi, máy tính, máychiếu của giáo viên

- Giáo viên kết luận nội dung chính; mởrộng kiến thức thông qua kênh hình,kênh chữ, âm thanh trên máy tính, máychiếu, ti vi

Giải pháp 2: Dẫn chứng cho nội

dung bài học

- Giáo viên dùng tranh ảnh trong sách;

lược đồ, sơ đồ sưu tầm; các tư liệu

khác (dưới dạng kênh chữ) để dẫn

chứng minh họa cho các nội dung

sau khi đã nghiên cứu xong

- Học sinh chỉ được quan sát, được

nghe thầy cô giới thiệu; chưa

Giải pháp 2: Dẫn chứng cho nội dungbài học

- Giáo viên biên soạn các tài liệu(kênh hình, kênh chữ, âm thanh)

từ các nguồn khác nhau để dẫnchứng cho bài học

- Học sinh được tham gia vào quátrình tìm hiểu thông qua quan sát,phân tích các tài liệu để rút ra nội

được phân tích về các tài tiệu dẫn

chứng cho bài học đó

dung bài học

- Học sinh được tương tác cùng vớigiáo viên, với các bạn khi phântích các dữ liệu dẫn chứng cho bàihọc

Giải pháp 3: Đánh giá kết quả học

tập của học sinh

- Giáo viên đánh giá thường xuyên

qua cách dùng câu hỏi tự luận để

kiểm tra miệng trực tiếp; qua

cách trả lời các câu hỏi tìm hiểu

bài hoặc khi phân tích các dẫn

chứng liên quan

- Đối với kiểm tra định kì, giáo viên

ra đề dưới dạng các câu hỏi tự

luận, học sinh phải viết ra giấy;

kiểm tra đồng loạt

Giải pháp 3: Đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh

- Đánh giá học sinh thường xuyênthông qua các hệ thống câu hỏitrắc nghiệm, tự luận trên phầnmềm Powerpoint kết hợp cả kênhchữ lẫn kênh hình; trên phiếu họctập

- Đánh giá khả năng nhận thức các bàihọc qua trò chơi học tập như giải

ô chữ, nhận biết sự kiện, nhận biếtnhân vật lịch sử trên kênh hìnhđược chiếu trên các phương tiệnthông tin

- Đánh giá định kì đồng loạt bằnghình thức tự luận và trắc nhiệmtrên đề in sẵn

Giải pháp 4: Tổ chức các buổi họcngoại khóa về lịch sử

- Giáo viên dùng thiết bị công nghệthông tin để tổ chức các buổi chiếuphim tài liệu lịch sử; chiếu các hìnhảnh minh họa cho bài học; tổ chứccho học sinh nghe, xem các nhânchứng lịch sử

- Giáo viên tổ chức các trò chơi trên

phần mềm Powerpoint cho học sinhtham gia.

3.2.2 Các giải pháp mới áp dụng

Giải pháp 1: Tìm hiểu nội dung bài học

* Nội dung giải pháp

Giúp cho giáo viên soạn giảng các bài dạy Lịch sử lớp 5 có ứng dụngcông nghệ thông tin biết cách soạn bài trên nền Powerpoint, sử dụng phầnmềm multimedia khi dạy học; biết lựa chọn nội dung kiến thức, phương pháp,hình thức tổ chức dạy học linh hoạt trong các tiết học

Giúp học sinh biết cách tìm hiểu nội dung mỗi bài học; hiểu và nắmvững kiến thức lịch sử của các bài học được ứng dụng công nghệ thông tin vàodạy học Lịch sử lớp 5

* Các bước thực hiện

Lựa chọn một số bài trong chương trình phân môn Lịch sử lớp 5 để dạy ứng dụng công nghệ thông tin

Thiết kế các tiết dạy được lựa chọn chủ yếu trên phần mềm Powerpoint.

Bước 1: Xác định nội dung, mục đích, yêu cầu của bài giảng; lựa chọnnhững kiến thức cơ bản, trọng tâm, có tính khái quát và chắt lọc

Tùy vào từng nội dung bài dạy và nguồn tư liệu sưu tầm được để xácđịnh mức độ ứng dụng trình chiếu cả tiết hay chỉ một phần nội dung bài học

* Ví dụ:

Bài số 5: Phan Bội Châu và phong trào Đông du, chúng tôi chỉ sưu tầm

tài liệu, tìm hiểu về nhân vật Phan Bội Châu để giới thiệu về nhân vật này

Bài số 7: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, chúng tôi lại sưu tầm tư liệu

về kênh chữ, kênh hình của 3 tổ chức đảng Tiến hành biên soạn nội dung đểdạy trình chiếu thông suốt cả tiết học giúp cho học sinh hiểu được sự kiện lịch

sử đã diễn ra

Bước 2: Thiết kế bài dạy bằng phần mềm Powerpoint

Quy trình gồm:

Thứ nhất: Chọn biểu tượng Powerpoint trên Desktop.

Thứ hai: Tạo lần lượt các Slide từ Slide 1 đến hết theo kịch bản (mỗiSlide có thể thiết kế màu sắc riêng từ thẻ Background

Thứ ba: Đưa các thông tin vào từng Slide theo kịch bản xây dựng từ các

ô thẻ texbox (kênh chữ); insert (kênh hình, kênh âm thanh) Tùy thuộc vào nộidung bài học để lựa chọn các kiểu chữ, kiểu hình ảnh sao cho phù hợp vớikhông gian lớp và khả năng quan sát của học sinh

Thứ tư: Từ ô thẻ Slide show/custom animation/Add Effect để tạo cáchiệu ứng cho kênh chữ, kênh hình, âm thanh )

Thứ năm: Kiểm tra lại thông tin nội dung, kĩ thuật tạo hiệu ứng sau khithiết kế xong mỗi Slide để chỉnh sửa kịp thời Chỉnh sửa xong lưu lại bằng ôthẻ Save để không bị mất hoặc rối loạn về thông tin

* Ví dụ: bài Phan Bội Châu và phong trào Đông du, khi giới thiệu về

nhân vật Phan Bội Châu phải thiết kế kênh chữ để giới thiệu về “Phong tràoĐông du” xuất hiện trước, tiếp theo thiết kế kênh hình về “Phan Bội Châu” làngười đã lãnh đạo phong trào Đông du

Với kiểu bài Nhân vật lịch sử cần phải xây dựng kịch bản về nội dung

tóm tắt các sự kiện chính đã diễn ra trước đó để xuất hiện nhân vật lịch sử cầngiới thiệu, rồi tiếp đến là các hoạt động, công lao và ý nghĩa của nhân vật đó

Như với bài Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập Chúng tôi thiết kế tóm tắt lại các

sự kiện lịch sử ở các bài đã học như sự kiện Phan Bội Châu tìm đường cứunước → Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời → Sự kiện Xô - Viết Nghệ Tĩnh→Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập (nhân vật Lịch sử là Bác Hồ)

Với kiểu bài Những thành tựu của đất nước, lại có thể thiết kế bố cục

kênh hình, kênh âm thanh nhiều hơn kênh chữ để học sinh thấy được nhữngthay đổi của đất nước ở mỗi giai đoạn lịch sử Vì thế mà kịch bản xây dựngtrình chiếu phải nhiều về kênh hình như bản đồ, lược đồ, phim tài liệu, tranhảnh Đối với kiểu bài này đòi hỏi phải sưu tầm tài liệu nhiều từ nguồn Internet

và có kiểm duyệt chắc chắn Ví dụ bài Xây dựng nhà máy thủy điện Hòa Bình.

Với kiểu bài ôn tập hoặc trò chơi, chúng tôi nghiên cứu nội dung cần ôn

tập hoặc nội dung cho học sinh chơi trò chơi dựa trên công nghệ trình chiếu.Nội dung bao gồm hệ thống các câu hỏi về lịch sử trong chương trình dựa trênviệc trình chiếu kênh hình, kênh chữ, kênh âm thanh Kịch bản mỗi nội dungcâu hỏi hoặc tình huống lại có thể khác nhau để tạo sự mới mẻ cho học sinh vàkích thích tính tư duy của học sinh, không để học sinh trông chờ vào đáp ánxuất hiện.

Bước ba: Trình chiếu thử, phát hiện lỗi và sửa lại

Sau khi thiết kế xong từng nội dung ở mỗi bài, chúng tôi thực hiện chỉnhsửa từng slide để tạo tính logic cho từng nội dung đồng thời phát hiện kịp thờicác lỗi về kĩ thuật trong quá trình thiết kế bài Nếu có lỗi thì dễ sửa chữa ngay

Sau mỗi bài thiết kế xong, chúng tôi lại tiến hành trình chiếu thử và sửalỗi để khi dạy thao tác dễ dàng

Bước bốn: Lưu trữ bài giảng

Các bài giảng sau khi đã hoàn chỉnh được lưu trữ vào một tài khoảnGmail chung của nhóm, để giáo viên dễ dàng lấy được bài dạy khi cần thiết

Tổ chức dạy học tại các lớp đang áp dụng.

Giáo viên nêu vấn đề cần tìm hiểu, phát vấn bằng câu hỏi, trình chiếutrên Powerpoint

Giáo viên cho học sinh đọc sách giáo khoa, xem tư liệu trình chiếu trênPowerpoint (kênh hình, kênh chữ, âm thanh) Học sinh nghiên cứu, trả lời cáccâu hỏi giải quyết vấn đề giáo viên đưa ra theo hình thức cá nhân (trả lờimiệng) hoặc hình thức nhóm (trả lời ra phiếu kết hợp so sánh với kết quả trìnhchiếu trên Powerpoint)

Học sinh đối chiếu kết quả đã nghiên cứu được với tư liệu (kênh hình,kênh chữ, âm thanh) trên phương tiện thông tin đang sử dụng như máy chiếucủa giáo viên

Giáo viên kết luận nội dung chính của vấn đề nêu ra từ đầu; đồng thời

mở rộng kiến thức thông qua kênh hình, kênh chữ, âm thanh trình chiếu chohọc sinh biết

* Ví dụ khi dạy bài số 5: Phan Bội Châu và phong trào Đông du, giáo

viên dùng các câu hỏi mở: “Vì sao lại có phong trào Đông Du ?” Sau đó cho

học sinh xem kênh hình, kênh chữ được trình chiếu trên nền Powerpoint Tiếp

theo giáo viên cho học sinh trả lời câu hỏi “Vì sao lại có phong trào Đông

Du ?” Nếu học sinh trả lời đúng vấn đề đang nghiên cứu thì giáo viên sẽ cho

học sinh xem các tư liệu khác liên quan về phong trào Đông Du, nhân vật PhanBội Châu, về đất nước Việt Nam, đất nước Nhật Bản (xem bài 5 trên File

folder lưu các bài giảng về lịch sử do nhóm viết sáng kiến thiết kế) Nếu học

sinh không trả lời được ngay vấn đề liên quan thì sẽ trình chiếu từng câu hỏinhỏ kết hợp với các hình ảnh, tư liệu liên quan để học sinh trả lời câu hỏi nhỏ.Sau khi tìm hiểu xong nội dung, giáo viên sẽ hướng dẫn rút ra nội dung chính

và chiếu lên cho học sinh tự ghi nhớ kiến thức

* Các điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp

Để thực hiện được giải pháp thành công thì giáo viên phải có kiến thức

về lịch sử, có phương pháp dạy học linh hoạt, có máy tính, biết thiết kế bàigiảng điện tử; nhà trường có máy chiếu, ti vi, loa đài, phòng dạy học đảm bảo;học sinh phải có các kĩ năng đọc, phân tích, quan sát, kĩ năng tương tác nhómđạt yêu cầu trở lên

Giải pháp 2: Dẫn chứng cho nội dung bài học

* Nội dung giải pháp

Giáo viên biết dùng các tài liệu (kênh hình, kênh chữ, kênh âm thanh)trên nền Powerpoint và multimedia để minh họa cho các bài được ứng dụngcông nghệ thông tin

Học sinh biết cách khai thác các tài liệu (kênh hình, kênh chữ, kênh âmthanh) trên nền Powerpoint và multimedia để nắm vững nội dung bài học vàbiết tương tác với giáo viên và các bạn trong quá trình tìm hiểu nội dung bàihọc và mở rộng kiến thức

* Các bước thực hiện

Căn cứ vào các bài đã lựa chọn để dạy ứng dụng công nghệ thông tin,chúng tôi lựa chọn nội dung kiến thức ở mỗi bài dạy để đưa tài liệu vào dẫnchứng sao cho sinh động và hiệu quả

* Ví dụ: khi dạy bài 10 Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, chúng tôi lựa

chọn hình thức đưa tài liệu là kênh âm thanh + hình ảnh vào giáo án dạy Đếnnội dung Bác đọc tuyên ngôn Độc lập thì mở cho học sinh nghe lời của Bác Hồđọc Tuyên ngôn Độc lập, kết hợp cho học sinh xem hình ảnh minh họa quảngtrường Ba Đình xưa và nay

Khi đã chuẩn bị sẵn các tài liệu (kênh hình, kênh chữ, âm thanh) trìnhchiếu hoặc cho học sinh nghe, xem, giáo viên hướng dẫn học sinh tham gia vàoquá trình tìm hiểu thông qua quan sát, phân tích các tài liệu để rút ra nội dungbài học Học sinh được tương tác cùng với giáo viên, với các bạn khi phân tíchcác dữ liệu dẫn chứng cho bài học

* Ví dụ khi dạy bài 12 Vượt qua tình thế hiểm nghèo Giáo viên cho học

sinh đọc một đoạn trích dưới dạng kênh chữ trên nền Powerpoint về những con

số thể hiện nạn đói giai đoạn 1945 – 1946, những khẩu hiệu kêu gọi cả nướccứu đói Qua đó, cho học sinh biết liên hệ vận dụng với đặc điểm thực tế địaphương hiện nay

* Ví dụ khi dạy bài 17 Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ Học sinh

được xem đoạn trích phim tài liệu, xem clip về chiến dịch Điện Biên Phủ thểhiện bằng sa bàn động trên nền Powerpoint Giáo viên hướng dẫn học sinhnhận biết các mũi tiến công của quân ta và địch, các cứ điểm, các địa danh Sau đó cho học sinh dùng thước chỉ lại trên lược đồ chiến dịch Điện Biên Phủ(dạng tĩnh) trên nền Powerpoint

Sau khi dùng các tài liệu dẫn chứng cho nội dung bài học xong, giáoviên cùng học sinh đi đến kết luận nội dung bài học được nghiên cứu Đồngthời cho học sinh biết thêm các dẫn chứng lịch sử khác, biết thêm những thànhtựu ngày nay đã đạt được nhờ các nhân vật hay sự kiện lịch sử đã diễn ra

* Ví dụ khi dạy bài 22 Đường Trường Sơn Học sinh ngoài việc được

xem các tư liệu về mở đường Trường Sơn đi đánh Mĩ ngày xưa với nhiều cảnhhoang tàn do bom Mĩ trút xuống thì các em được xem thêm các hình ảnh, cácphim tài liệu nói về đường Hồ Chí Minh, Quốc Lộ 1A ngày nay

* Các điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp

Để có các nguồn tư liệu lịch sử minh họa cho bài học sinh động, giáoviên phải biết khai thác tài liệu từ Internet với các nguồn chính thống, phù hợpvới đối tượng học sinh tiểu học Giáo viên phải biết thiết kế và khai thác saocho phù hợp với mỗi nội dung dạy.

Đối với học sinh, các em cần phải biết các chú thích có trên lược đồ lịch

sử, có kĩ năng quan sát, phân tích, mô tả khi tham gia vào quá trình tương tác

Giải pháp 3: Đánh giá kết quả học tập của học sinh

* Nội dung giải pháp

Giáo viên dùng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm, tự luận được biên soạnphù hợp với những hình thức kiểm tra khác nhau để đánh giá học sinh mộtcách chính xác nhất

* Các bước thực hiện

Đối với đánh giá thường xuyên thông qua hệ thống câu hỏi tự luận ngắnhoặc bài tập trắc nghiệm đã biên soạn Giáo viên kiểm tra miệng hằng ngày đốivới học sinh để kiểm tra mức độ hiểu bài ngay trên lớp Câu hỏi có thể là nêumiệng, cũng có thể là trình chiếu bài tập trắc nghiệm trên nền Powerpoint chohọc sinh quan sát trả lời

Đối với việc đánh giá thường xuyên, chúng tôi thiết kế dạng bài tập trắcnghiệm nhiều hình thức khác nhau trình chiếu trên nền Powerpoint (có cả kênhchữ, kênh hình) để học sinh cảm thấy hào hứng khi được kiểm tra Qua cáchình thức này, giáo viên cũng đã đánh giá được khả năng nhận thức và mức độhọc tập phân môn Lịch sử của học sinh

Đối với đánh giá định kì 2 lần/năm, giáo viên biên soạn hệ thống câu hỏibao gồm cả trắc nghiệm lẫn tự luận Đề bài được in sẵn trên giấy A4, học sinhchỉ cần làm theo yêu cầu và trả lời các câu hỏi ngay trên giấy Khi chấm bài sẽthuận tiện cho giáo viên

* Các điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp

Giáo viên nắm vững kiến thức, biết cách thiết lập các dạng đề kiểm tratrên giấy và trên nền Powerpoint, có máy tính, có kĩ năng trình chiếu

Học sinh có kiến thức về lịch sử, có kĩ năng làm bài tập, các kĩ năng

quan sát, phân tích khác.

Giải pháp 4: Tổ chức các buổi học ngoại khóa về lịch sử

* Nội dung giải pháp

Giáo viên tổ chức các buổi ngoại khóa về lịch sử Giúp cho các em nắmvững kiến thức của chương trình học thông qua các hoạt động xem phim tàiliệu, các trò chơi, nghe kể chuyện

* Các bước thực hiện

Đối với giải pháp này, chúng tôi tiến hành sưu tầm lựa chọn các bộ phimtài liệu, các hình ảnh có liên quan đến nội dung bài học, mời cực chiến binhđến nói chuyện

Tổ chức chiếu cho học sinh xem vào một số tiết học Hoạt động ngoàigiờ lên lớp Đồng thời mời một số bác cựu chiến binh ở địa phương đến nói

chuyện theo chuyên đề như chuyên đề tháng 12 - Uống nước nhớ nguồn (Nghe

kể chuyện về các vị anh hùng dân tộc, các Thương binh Liệt sĩ; Chúng em họctập tác phong anh bộ đội)

Sau mỗi tiết học ngoại khóa, chúng tôi tiến hành cho học sinh học tậpmột số đức tính tốt của một số danh nhân lịch sử hoặc bày tỏ thái độ, lòng biết

ơn đối với các anh hùng dân tộc

* Ví dụ khi xem các phim tài liệu, tranh ảnh về anh bộ đội cụ Hồ trongkháng chiến chống thực dân Pháp - 1954, thì các em được bày tỏ tình cảm,lòng biết ơn qua nhân vật lịch sử Đại tướng Võ Nguyên Giáp

* Các điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp

Giáo viên biết sưu tầm các phim tài liệu liên quan, biết tổ chức hoạtđộng ngoại khóa, có các bác cựu chiến binh tham gia các cuộc kháng chiếnchống giặc ngoại xâm

Học sinh biết tham gia các hoạt động nhóm, biết tương tác nhóm

4 Hiệu quả do sáng kiến đem lại

4.1 Hiệu quả kinh tế

Việc áp dụng các giải pháp về ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy