Giáo án môn ngữ văn lớp 9

+ BỘ GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9 + ĐẦY ĐỦ CÁC KỸ NĂNG THEO SÁCH CHUẨN KIẾN THỨC 2013-2014 ĐÃ GIẢM TẢI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Tài liệu PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH THCS HỌC KÌ I Tuần 1 Tiết 1 đến tiết

Trang 1

+ BỘ GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9

+ ĐẦY ĐỦ CÁC KỸ NĂNG THEO SÁCH

CHUẨN KIẾN THỨC 2013-2014 ĐÃ GIẢM TẢI

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Tài liệu PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH THCS

HỌC KÌ I

Tuần 1

Tiết 1 đến tiết 5

Phong cách Hồ Chí Minh;

Các phương châm hội thoại;

Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh;

Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyếtminh

Tuần 2

Đấu tranh cho một thế giới hoà bình;

Các phương châm hội thoại (tiếp);

Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh;

Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

Tuần 3

Trang 2

Tuyên bố thế giới về trẻ em;

Các phương châm hội thoại (tiếp);

Viết bài Tập làm văn số 1

Tuần 4

Chuyện người con gái Nam Xương;

Xưng hô trong hội thoại;

Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp;

Luyện tập tóm tắt tác phẩm tự sự

Tuần 5

Sự phát triển của từ vựng;

Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh;

Hoàng Lê nhất thống chí (hồi 14);

Sự phát triển của từ vựng (tiếp)

Kiều ở lầu Ngưng Bích;

Miêu tả trong văn bản tự sự;

Trau dồi vốn từ;

Tuần 8

Mã Giám Sinh mua Kiều;

Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga;

Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

Tuần 9

Lục Vân Tiên gặp nạn;

Chương trình địa phương phần Văn;

Tổng kết về từ vựng (Từ đơn, từ phức, Từ nhiều nghĩa);Tổng kết về từ vựng (Từ đồng âm, Trường từ vựng);Trả bài Tập làm văn số 2

Tuần 10

Trang 3

Đồng chí;

Bài thơ về tiểu đội xe không kính;

Kiểm tra truyện trung đại;

Tổng kết về từ vựng (Sự phát triển của từ vựng, Trau dồi vốn từ);Nghị luận trong văn bản tự sự

Chương trình địa phương phần Tiếng Việt;

Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự;

Luyện nói: Tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm

Tuần 14

Lặng lẽ Sa Pa;

Viết bài Tập làm văn số 3;

Người kể chuyện trong văn bản tự sự

Trang 4

Trả bài kiểm tra Tiếng Việt, trả bài kiểm tra Văn;

Tập làm thơ tám chữ (tiếp tiết 54);

Hướng dẫn đọc thêm: Những đứa trẻ;

Trả bài kiểm tra học kì I

Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống;

Cách làm bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống;

Hướng dẫn chuẩn bị cho chương trình địa phương phần Tập làm văn (sẽlàm ở nhà)

Tuần 23

Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới;

Các thành phần biệt lập (tiếp);

Viết bài Tập làm văn số 5;

Chó Sói và Cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông-ten

Tuần 24

Chó Sói và Cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông-ten (tiếp);

Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí;

Liên kết câu và liên kết đoạn văn;

Trang 5

Liên kết câu và liên kết đoạn văn (luyện tập).

Tuần 25

Hướng dẫn đọc thêm: Con cò;

Cách làm bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí;Trả bài Tập làm văn số 5

Tuần 26

Mùa xuân nho nhỏ;

Viếng lăng Bác;

Nghị luân về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích);

Cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích);Luyện tập làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích);Viết bài Tập làm văn số 6 học sinh làm ở nhà

Tuần 27

Sang thu;

Nói với con;

Nghĩa tường minh và hàm ý;

Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ;

Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

Tuần 28

Mây và sóng;

Ôn tập về thơ;

Nghĩa tường minh và hàm ý (tiếp);

Kiểm tra Văn (phần thơ);

Trả bài Tập làm văn số 6

Tuần 29

Tổng kết phần văn bản nhật dụng;

Chương trình địa phương (phần Tiếng Việt);

Tuần 30

Hướng dẫn đọc thêm: Bến quê;

Ôn tập Tiếng Việt lớp 9;

Luyện nói: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

Tuần 31

Những ngôi sao xa xôi;

Chương trình địa phương (phần Tập làm văn);

Trang 7

HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC

MÔN NGỮ VĂN, CẤP THCS 2013-2014

Lớp 9

1 Văn học Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh Tr.60 SGK tập 1 Cả bài

Mã Giám Sinh mua Kiều Tr.97 SGK tập 1 Cả bài Lục Vân Tiên gặp nạn Tr.118 SGK tập 1 Cả bài

Cố hương Tr.207 SGK tập 1 Phần viết chữ nhỏ Tôi và chúng ta (trích cảnh ba) Tr.173 SGK tập 2 Cả bài

2 Làm văn Luyện tập tóm tắt VB tự sự Tr.58 SGK tập 1 Cả bài

Người kể chuyện trong văn bản tự sự

Thấy được tầm vóc lớn lao trong cốt cách văn hoá Hồ Chí Minh qua

một văn bản nhật dụng có sử dụng kết hợp các yếu tố nghị luật, tự sự, biểu

cảm

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Một số biểu hiện của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống và

trong sinh hoạt

- Ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh trong việc giữ gìn bản sắc văn

hoá dân tộc

- Đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua đoạn văn cụ thể

2 Kỹ năng:

- Nắm bắt nội dung văn bản nhật dụng thuộc chủ đề hội nhập với thế

giới và bảo vệ bản sắc văn hoá dân tộc

Trang 8

- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong việc viết văn bản về một vấn đề thuộc lĩnh vực văn hoá, lối sống.

* Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài

1 Tự nhận thức: Tự nhận thức về phong cách sống của Bác

2 Làm chủ bản thân: Từ việc tìm hiểu vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh xácđịnh được mục tiêu phấn đấu theo phong cách Hồ Chí Minh trong bối cảnhhội nhập quốc tế

3 Giao tiếp: Trình bày , trao đổi về nội dung của phong cách Hồ Chí Minhtrong văn bản

3 Thái độ: Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác, học sinh có ý thức tu

dưỡng,học tập rèn luyện theo gương Bác

III Các phương pháp, kĩ thuật dạy học

Giảng bình, vấn đáp, Động não, Thảo luận nhóm…:

IV Phương tiện dạy học

1 GV: tư liệu, tranh ảnh, một số mẩu chuyện về Bác

2 HS: tìm những tư liệu nói về Bác

V Tiến trình dạy học:

Giai đoạn 1:Khám phá.

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Hãy kể tên những tác phẩm viết về Bác mà em biết?

3 Bài mới:

- GV: Nói đến HCM chúng ta không chỉ nói đến một nhà yêu nước, nhàcách mạng vĩ đại mà còn là danh nhân văn hoá thế giới Vẻ đẹp văn hoáchính là nét nổi bật trong phong cách HCM Bài học hôm nay các em sẽđược hiểu thêm về một trong những nét đẹp của phong cách đó

Giai o n 2:K t n i.đoạn 2:Kết nối ạn 2:Kết nối ết nối ối

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảngHĐ1:Giới thiệu chung

GV cho HS đọc phần tác giả, tác phẩm Nêu

những ý chính

GV cung cấp thêm một số thông tin về Bác

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS đọc, tìm hiểu chú

thích

- Cách đọc: giọng khúc chiết, mạch lạc, thể hiện

niềm tôn kính đối với Bác

- Yêu cầu 1 HS đọc một đoạn văn mà em thích

II Đọc-hiểu văn bản.

1 Đọc-chú thích

2 Thể loại: Văn bảnnhật dụng

Trang 9

- Yêu cầu HS đọc thầm chú thích SGK, giải

thích từ “phong cách”, “uyên thâm’

? Còn từ ngữ nào trong văn bản em chưa hiểu

hội, đĩ là sự hội nhập với thế giới và bảo vệ bản

sắc văn hóa dân tộc Hiện nay toàn Đảng, toàn

dân ta phát động cuộc học tập và làm theo tấm

gương đạo đức HCM.

? Để giúp ta hiểu biết thêm về phong cách của

Bác, người viết đã sử dụng phương thức biểu đạt

nào cho phù hợp

-> Phương pháp thuyết minh

? Văn bản trên gồm mấy nội dung, các nội dung

trên tương ứng với những phần nào

- Giúp HS làm rõ 2 nội dung:

HĐ3: Hướng dẫn HS phân tích văn bản

- Yêu cầu HS đọc lại phần 1

? Hồ Chí Minh tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân

loại trong hoàn cảnh nào

- HS : suy nghĩ độc lập dựa trên văn bản

- GV nhận xét và kết luận: Trong cuộc đời hoạt

động cách mạng đầy gian nan, vất vả, bắt nguồn

từ khát vọng ra đi tìm đường cứu nước năm 1911

tại bến Nhà Rồng

+ Qua nhiều cảng trên thế giới

+ Thăm và ở nhiều nước

? Hồ Chí Minh đã làm cách nào để có thể có

được vốn tri thức văn hóa nhân loại

- HS : Thảo luận nhóm

? Để có được kho tri thức, có phải Bác chỉ vùi

đầu vào sách vở hay phải qua hoạt động thực

tiễn

+ ? Động lực nào giúp Người có được những tri

3 Bố cục: Gồm haiphần

+ Từ đầu  rất hiêïn

đại: Phong cách HCM

trong việc tiếp thu tinhhoa văn hố nhân loại + Còn lại : Phong cáchHCM trong lối sống

III Tìm hiểu văn bản:

1 Hồ Chí Minh với sựtiếp thu tinh hoa văn hóanhân loại

- Cách tiếp thu : nắmvững phương tiện giaotiếp bằng ngôn ngữ, đếnđâu cũng tìm hiểu, họchỏi văn hóa, nghệ thuậtcủa các nước qua côngviệc lao động

- Động lực: Ham hiểubiết, học hỏi và xuấtphát từ lòng yêu thương

Trang 10

thức ấy ? Tìm những dẫn chứng cụ thể trong văn

bản minh họa cho những ý các em đã trình bày

- HS : Dựa vào văn bản đọc dẫn chứng

? Hãy đưa ra một vài ví dụ chứng tỏ Người nói,

viết thạo nhiều thứ tiếng

+ Viết văn bằng tiếng Pháp "Thuế máu"

+ Làm thơ bằng chữ Hán : " Nguyên tiêu ", " Vọng

nguyệt "

- GV bình về mục đích ra nước ngoài của Bác 

hiểu văn học nước ngoài để tìm cách đấu tranh

giải phóng dân tộc

? Em có nhận xét gì về vốn tri thức nhân loại mà

Bác đã tiếp thu

? Theo em, điều kỳ lạ nhất đã tạo nên phong cách

Hồ Chí Minh là gì ? Câu văn nào trong văn bản

đã nói rõ điều đó ? Vai trò của câu này trong toàn

văn bản

- HS : Thảo luận cặp, phát hiện câu văn cuối

phần I, vừa khép lại vừa mở ra vấn đề  lập luận

chặt chẽ, nhấn mạnh

? Để giúp ta hiểu về phong cách văn hoá HCM

tác giả đã dùng phương pháp thuyết minh như thế

nào

-> Sử dụng đan xen các phương pháp thyết

minh : so sánh, liệt kê, đan xen lời kể, lời bình

cùng nghệ thuật đối lập, diễn đạt tinh tế để khéo

léo đi đến kết luận, tạo sức thuyết phục lớn

GV? Qua phần một vừa tìm hiểu em học hỏi ở

Bác những gì? Lấy ví dụ

TIẾT 2

HĐ1 : Phân tích nội dung phần 2

- Yêu cầu HS đọc nội dung phần 2

? Phần văn bản này nói về thời kỳ nào trong sự

nghiệp cách mạng của Bác

- HS : Phát hiện thời kỳ Bác làm Chủ tịch nước

? Khi trình bày những nét đẹp trong lối sống của

Hồ Chí Minh, tác giả đã tập trung vào những khía

 Hồ Chí Minh tiếp thuvăn hóa nhân loại dựatrên nền tảng văn hóadân tộc

2 Nét đẹp trong lối sống

Hồ Chí Minh:

- Nơi ở và làm việc: + Nhà sàn nhỏ, có vàiphòng

+ Đồ đạc đơn sơ, mộcmạc

- Trang phục: áo bà banâu, áo trấn thủ, đơi déplốp thô sơ

- Ăn uống: cá kho, rauluộc

=> Vừa giản dị, vừa

Trang 11

cạnh nào, phương diện, cơ sở nào.

- HS : Chỉ ra được 3 phương diện : nơi ở, trang

phục, ăn uống

? Nơi ở và làm việc của Bác được giới thiệu như

thế nào ? Có đúng với những gì em đã quan sát

khi đến thăm nhà Bác ở không ?

- GV cho HS quan sát bức tranh trong SGK và

đọc lại một vài câu thơ trong bài Thăm cõi Bác

xưa của Tố Hữu:

Anh dắt em vào thăm cõi Bác xưa

Đường xoài hoa trắng, nắng đu đưa

Có hồ nước lặng soi tăm cá

Có bưởi cam thơm mát bóng dừa

Nhà gác đơn sơ một góc vườn

Gỗ thường mộc mạc chẳng mùi sơn

Giường mây chiếu cói đơn chăn gối

Tủ nhỏ vừa treo mấy áo sờn

? Trang phục của Bác theo cảm nhận của tác giả

như thế nào ? Biểu hiện cụ thể

- HS : Quan sát văn bản phát biểu

? Việc ăn uống của Bác diễn ra như thế nào ?

Cảm nhận của em về bữa ăn với những món đó

- HS : Thảo luận phát biểu dựa trên văn bản

? Em hình dung thế nào về cuộc sống của các vị

nguyên thủ quốc gia ở các nước khác trong cuộc

sống cùng thời với Bác và cuộc sống đương đại ?

Bác có xứng đáng được đãi ngộ như họ không

? HS : Thảo luận nhóm

Tích hợp KNS

? Qua trên em cảm nhân được gì về lối sống,

phong cách của Hồ Chí Minh.

- Lối sống của Bác là sự kết thừa và phát huy

những nét cao đẹp của những nhà văn hóa dân

tộc họ mang nét đẹp thời đại gắn bó với nhân

dân.

thanh cao, vĩ đại

→ Là sự kế thừa và pháthuy những nét đẹp dântộc

3 Ý nghĩa văn bản

- Trong thời kì hội nhậpngày nay chúng ta cầntiếp thu văn hóa nhânloại, đồng thời phải giữgìn phát huy bản sắc vănhóa dân tộc

Trang 12

? Để nêu bật lối sống giản dị Hồ Chí Minh, tác

giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

- HS : Đọc lại "và người sống ở đó  hết".

? Tác giả so sánh lối sống của Bác với Nguyễn

Trãi - vị anh hùng dân tộc thế kỷ 15 Theo em

điểm giống và khác giữa lối sống của Bác với các

vị hiền triết ra sao?

- HS : Thảo luận tìm ra nét giống và khác

+ Giống : Giản dị thanh cao

+ Khác : Bác gắn bó sẻ chia khó khăn gian khổ

? Trong cuộc sống hiện đại xét về phương diện

văn hóa trong thời kỳ hội nhập có những thuận

lợi và nguy cơ gì.

- HS : Thảo luận lấy dẫn chứng cụ thể.

? Tuy nhiên tấm gương của Bác cho thấy sự hòa

nhập vẫn giữ nguyên bản sắc dân tộc Vậy từ

phong cách của Bác em có suy nghĩ gì về việc đó.

-> Sống, làm việc theo gương Bác Hồ vĩ đại, tự

tu dưỡng rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống

có văn hóa.

? Em hãy nêu một vài biểu hiện mà em cho là

sống có văn hóa và phi văn hóa.

- Thảo luận (cả lớp) tự do phát biểu ý kiến.

- Cơ sở vật chất

- Cách nói năng, ứng xử.

- Vấn đề này vừa có ý nghĩa hiện tại, vừa có ý

nghĩa lâu dài Hồ Chí Minh nhắc nhở :

+Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết

IV Tổng kết

- Phong cách văn hóa HồChí Minh là một văn bảnnhật dụng có sử dụng kếthợp các yếu tố nghị luận,

tự sự, biểu cảm một cáchhài hòa

- Chúng ta cảm nhậnmột phong cách HCM là

sự kết thừa và phát huynhững nét cao đẹp củanhững nhà văn hóa dântộc họ mang nét đẹp thờiđại gắn bó với nhân dân

Trang 13

cần có con người mới XHCN.

+Việc giáo dục và bồi dưỡng thế hệ cách mạng

cho đời sau là việc làm rất quan trọng và rất cần

thiết (di chúc) Các em hãy ghi nhớ và thể hiện

trong cuộc sống hàng ngày.

- GVcho HS đọc và ghi nhớ trong SGK và nhấn

mạnh những nội dung chính của văn bản

- Tìm đọc một số mẩu chuyện về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ

- Tìm hiểu nghĩa của một số từ Hán Việt trong đoạn trích

- Soạn bài các phương châm hội thoại: Nắm được những hiểu biết cốt yếu vềhai phương châm hội thoại: phương châm về lượng, phương châm về chất.Vận dụng phương châm về lượng, phương châm về chất trong hoạt độnggiao tiếp

*************************************************************Giáo án ngữ văn 6,7,8,9 trọn bộ theo chuẩn liên hệ đt 0168.921.8668

Trang 14

Tiết 3: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Nắm được những hiểu biết cốt yếu về hai phương châm hội thoại:

phương châm về lượng, phương châm về chất

- Biết vận dụng các phương châm về lượng, phương châm về chất

trong hoạt động giao tiếp

1 Kiến thức

Nội dung phương châm về lượng, phương châm về chất

2 Kỹ năng:

- Nhận biết và phân tích cách sử dụng phương châm về lượng, phương

châm về chất trong một tình huống giao tiếp cụ thể

- Vận dụng phương châm về lượng, phương châm về chất trong hoạt

động giao tiếp

* Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài

1 Tự nhận thức: Nhận thức đúng các phương châm hội thoại trong giao tiếp

rất quan trọng

2 Làm chủ bản thân: Lựa chọn cách vận dụng các phương châm hội thoại

trong giao tiếp của bản thân

3 Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, trao đổi về đặc điểm, cách giao

tiếp đảm bảo các phương châm hội thoại

3 Thái độ: Nhận biết đúng các phương châm trong hội thoại và sử dụng các

phương châm trong hội thoại sao cho đúng

III Các phương pháp, kĩ thuật dạy học

Diễn dịch, quy nạp,thực hành , đóng vai luyện tập, động não: Suy nghĩ, phân

tích

IV Phương tiện dạy học

1 GV: Một số ví dụ và tình huống liên quan đến các phương châm hội thoại

2 HS: Tìm các tình huống có liên quan đến các phương châm hội thoại

V Tiến trình dạy học:

Giai đoạn 1:Khám phá.

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Giáo viên gợi cho học sinh nhớ lại kỉ niệm " hội thoại"

- Hội thoại nghĩa là nói chuyện với nhau nói đến hội thoại là nói đến

giao tiếp Tục ngữ có câu "Ăn không nên lời " nhằm chê những kẻ

không biết ăn nói trong giao tiếp Văn minh ứng xử là một nét đẹp của

Trang 15

nhân cách văn hoá "Học ăn học mở" là nhưng cách học mà ai cũng cầnhọc , cần biết.

3 Bài mới

-Trong giao tiếp có những quy định tuy không nói ra thành lời nhưng những người tham gia giao tiếp cần tuân thủ nếu không giao tiếp sẽ không thành Những quy định đó thể hiện qua các phương châm hội thoại (về lượng, về chất, quan hệ, cách thức, lịch sự )

Giai o n 2:K t n iđoạn 2:Kết nối ạn 2:Kết nối ết nối ối

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảngHĐ1: Giúp HS tìm hiểu khái niệm p/châm về

lượng

- Yêu cầu HS đọc đoạn văn 1

? Câu trả lời của Ba có giúp cho An hiểu được

những điều mà An muốn biết không

? Để đáp ứng nguyện vọng của An, chúng ta phải

trả lời như thế nào cho hợp lý

- GV: nên đưa ra phương án trả lời đúng, có thể là

một địa điểm cụ thể nào đó

? Qua câu chuyện trên, em rút ra bài học gì trong

giao tiếp

- Gọi 3 học sinh đóng vai và đọc truyện theo vai

? Vì sao truyện này lại gây cười (gợi ý HS tìm 2

yếu tố gây cười trong cách nói của hai anh)

? Theo em, anh có lợn cưới và anh có áo mới phải

nói như thế nào để người nghe hiểu đúng

- Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, trao đổi

về đặc điểm, cách giao tiếp đảm bảo các phương

châm hội thoại.

? Qua 2 ví dụ, em rút ra điều gì cần tuân thủ khi

giao tiếp Lấy ví dụ.

- GV khái quát và gọi HS đọc ghi nhớ

HĐ2: Giúp HS tìm hiểu phương châm về chất

- Gọi 1 HS đọc truyện cười

? Truyện cười này phê phán điều gì (HS phát hiện

I Phương châm vềlượng

- Cần nói nội dung đúngvới yêu cầu giao tiếp

- Không nên nói nhiềuhơn những gì cần nói

II Phương châm vềchất:

Không nên nóinhững điều mà mìnhkhông tin hay không cóbằng chứng xác thực

III Luyện tập, củng cố

1 Vận dụng…

Trang 16

tính nói khoác).

? Vậy trong giao tiếp có điều gì cần tránh

- GV đưa ra tình huống: nếu không biết chắc lý

do bạn mình nghỉ học thì em có nên trả lời cho

thầy biết không

- Nhận xét, kết luận

- Yêu cầu HS nhắc lại: thế nào là phương châm

về lượng, thế nào là phương châm về chất ?

- Khái quát và gọi HS đọc ghi nhớ

- GV đưa ra ví dụ: Khi cô giáo hỏi: “Em học ở

đâu?” mà người trả lời là “học ở trường” thì

người trả lời đã không tuân thủ phương châm hội

thoại nào?

- Kết luận: vi phạm phương châm về lượng

Giai đoạn 3,4: Luyện tập và vận dụng

Hướng dẫn HS làm bài tập

- Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 1

? Dựa vào p/ châm về lượng, các câu trên mắc lỗi

gì

- Tổ chức cho HS chơi trò chơi thi nhanh Yêu

cầu 2 nhóm lên bảng làm GV nhận xét, ghi điểm

? Các từ ngữ trên liên quan đến p/ châm hội thoại

nào

- Yêu cầu HS làm câu a

- Nhận xét , kết luận ý kiến HS

? Những câu sau vi phạm phương châm nào?

1 Bố mẹ mình đều là giáo viên dạy học.

2 Chú ấy chụp ảnh cho mình bằng máy ảnh.

3 Ngựa là một loài thú có bốn chân.

→ Phương châm:

- Mắc lỗi thừa từ:

a/ nuôi ở nhà b/ có hai cánh

2 Chọn từ ngữ…

a/ nói có s/mách có chứng

b/ nói dối c/ nói mò d/ nói nhăng nói cuội e/ nói trạng

Vi phạm phươngchâm về chất

4 Vận dụng những…

a/ giúp người nghe biết

là tính xác thực của nhạân định hay thông tin mà mình đưa ra chưa được kiểm chứng.

4 Củng cố

Thế nào là phương chân về chất, phương châm về lượng?

5 Dặn dò

1 Học bài, làm các bài tập còn lại

2 Soạn bài “Sử dụng một số… thuyết minh”

+ Xem lại phần văn bản thuyết minh đã học ở lớp 8

+ Đọc ví dụ SGK và trả lời câu hỏi

Trang 17

Tiết 4: SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG

VĂN BẢN THUYẾT MINH

- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh

3 Thái độ: Nhận biết đúng các biện pháp nghệ thuật để kết hợp sử dụng

trong văn bản thuyết minh

III Chuẩn bị:

- GV: giáo án, bảng phụ

- HS: xem lại kiến thức về văn bản thuyết minh đã học ở lớp 8

IV: Tiến trình lên lớp

1 Ổn định lớp

2 Bài cũ: Đoạn văn sau thuộc kiểu văn bản nào ?

“Việt Nam là một trong những quê hương của hoa đào Nhật Tân (Hà Nội) nổi tiếng là xứ sở của đào Bích , đào Phai Đào Nhật Tân càng nổi tiếng khi

nó gắn với sự tích người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ sau khi đại thắng quân Thanh đã cho mang cành đào từ Thăng Long vào Phú Xuân tặng công chúa Ngọc Hân để báo tin vui”.

- KL: đây là kiểu văn bản thuyết minh

3 Bài mới:

Thế nào là VB thuyết minh ? (GV nhắc lại và dẫn vào bài mới)

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng

Trang 18

HĐ1: Giúp HS ôn lại kiểu văn bản thuyết minh

và tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp

nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

? Văn bản thuyết minh có những tính chất nào

Nó được viết ra nhằm mục đích gì

- Tính chất: khách quan, xác thực và hữu ích;

chính xác, rõ ràng và hấp dẫn

- Mục đích: cung cấp tri thức về đặc điểm, tính

chất các sự vật hiện tượng trong tự nhiên, xã

HĐ2: Hướng dẫn HS tìm hiêûu văn bản thuyết

minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

- Gọi 2 HS đọc văn bản

? Văn bản trên thuyết minh về vấn đề gì

? Văn bản có cung cấp được tri thức một cách

khách quan về đối tượng không

- Chia nhóm cho HS thảo luận:

1 Vấn đề “sự kỳ lạ của Hạ Long là vô tận”

được tác giả thuyết minh bằng cách nào ?

2 Nếu chỉ sử dụng phương pháp liệt kê thì đã

nêu được sự kỳ lạ của Hạ Long chưa? (bài văn

sẽ chưa làm nổi bật đối tượng cần thuyết

minh)

3 Tác giả hiểu sự “kỳ lạ” này là gì ? Hãy

gạch chân dưới câu văn nêu khái quát sự kỳ lạ

ấy ?

- HS phát hiện trong đoạn 1 và gạch chân các

từ quan trọng.

4 Để làm rõ sự “kỳ la”ï của Hạ Long, tác giả

còn sử dụng biện pháp nghệ thuật nào ?

? Tác giả đã trình bày được sự kỳ lạ của Hạ

Long chưa Trình bày được như thế là nhờ

đâu.

? Ngoài các biện pháp được tác giả sử dụng

I Tìm hiểu việc sử dụngmột số biện pháp nghệthuật trong văn bản thuyếtminh:

1 Ôn tập văn bản thuyếtminh

2 Viết văn bản thuyếtminh có sử dụng một sốbiện pháp nghệ thuật

VB “Hạ Long - Đá và nước”

- Thuyết minh về vấn đề

sự kỳ lạ của Hạ Long

- Phương pháp: giải thích,liệt kê

- Biện pháp: liên tưởng,tưởng tượng

- Dùng cách miêu tả, sosánh, tưởng tượng vẻ đẹpcủa đá dưới ánh sáng, biếnchúng từ vật vô tri thànhvật sống động có hồn

Trang 19

trong bài, còn những biện pháp nào có thể vận

dụng (HS thử nêu một số biện pháp nghệ thuật

khác)

- GV nhận xét và giới thiệu một số biện pháp

như tự thuật, kể chuyện, đối thoại theo lối ẩn

dụ, nhân hóa

? Vận dụng vào như vậy nhằm mục đích gì

? Qua phân tích ví dụ, hãy cho biết: để vận cho

văn bản thuyết minh thêm sinh động, hấp dẫn,

người ta thường vận dụng những biện pháp

nghệ thuật nào

? Các biện pháp nghệ thuật ấy được sử dụng

như thế nào

- GV giới thiệu thêm một số biện pháp như, tự

thuật theo lối ẩn dụ, nhân hóa

- GV khái quát lại và gọi HS đọc ghi nhớ

+ Nhóm 1, 2, 3: thuyết minh cái quạt

+ Nhóm 4, 5, 6: thuyết minh cái nón

-> Văn bản trở nên sinhđộng, hấp dẫn

II Luyện tập, củng cố

1 Đọc văn bản sau…

- Tính chất thuyết minh:giới thiệu loài ruồi

+ Những tính chất chung

về họ, giống, loài

+ Các tập tính sinh sống.+ Đặc điểm cơ thể…

- Phương pháp thuyếtminh: định nghĩa, phânloại, nêu số liệu, liệt kê

- Biện pháp nghệ thuật:nhân hóa, tạo tình tiết Gây hứng thú chongười đọc, vừa vui, vừa cóthêm tri thức

2 Đọc đoạn văn…

4 Củng cố

Hãy đánh dấu (×) vào câu em cho là đúng?

Muốn cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn chúng ta:

a/ º Chỉ vận dụng một vài biện pháp nghệ thuâït chính

b/ º Sử dụng đúng lúc, đúng chỗ

c/ º Làm cho đối tượng thuyết minh nổi bật, gây hứng thú cho người đọc.d/ º Kết hợp với các phương pháp thuyết minh

5 Dặn dò

- Học bài, làm bài tập còn lại

- Soạn bài “Luyện tập… thuyết minh”

*************************************************************

*****

Trang 20

Tiết 5: LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT

TRONGVĂN BẢN THUYẾT MINH

- Xác định yêu cầu của đề bài thuyết minh về một đồ dùn cụ thể

- Lập dàn ý chi tiết về viết phần Mở bài cho bài văn thuyết minh (có

sử dụng một số biện pháp nghệ thuật) về một đồ dùng

3 Thái độ:

- Có ý thức sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

để bài thêm hấp dẫn, sinh động

III Chuẩn bị:

- GV: giáo án, bảng phụ, dàn bài mẫu

- HS: soạn bài theo sự yêu cầu

IV Tiến trình bài dạy:

1 Ổn định lớp

2 Bài cũ:

Có nên sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh haykhông? Vì sao?

Trang 21

HS: dựa vào phần nội dung của bài học trước đề trình bày( trong phần ghinhớ)

? Đọc đoạn văn sau và cho biết biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng ?

“ Đi khắp Việt Nam, nơi đâu ta cũng gặp những cây chuối thân mềm vươn lên như những trụ cột nhẵn bóng, tỏa ra vòm lá xanh mướt che rợp từ vườn tược đến núi rừng Hầu như ở nông thôn nhà nào cũng trồng chuối Cây chuối rất ưa nước nên người ta thường trồng bên ao hồ để nhanh tươi tốt, còn bên những khe suối hay thung lũng chuối mọc thành rừng bạt ngàn vô tận Chuối phát triển rất nhanh, chuối mẹ đẻ chuối con, chuối con đẻ chuối cháu, cứ phải gọi là “con đàn cháu lũ”.

A Liệt kê và so sánh C Liệt kê và nhân hóa

B Nhân hóa và so sánh D Nói quá và hoán dụ

? Thế nào là văn bản thuyết minh ? Muốn cho văn bản thuyết minh sinhđộng, hấp dẫn, chúng ta phải làm gì ?

3 Bài mới giới thiệu mục đích, nội dung của tiết Luyện tập.

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng

HĐ1: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

- Kiểm tra sự chuẩn bị của các

nhóm theo sự phân công:

+ Việc lập dàn ý chi tiết

+ Việc viết phần mở bài

- Dành thời gian cho các nhóm

thảo luận lại và bổ sung thêm

HĐ2: Hướng dẫn HS thực hành

luyện tập

- Gọi đại diện nhóm 1 trình

bày dàn ý chi tiết về thuyết minh cái

quạt:

+ Nêu dự kiến của em về việc

sử dụng các biện pháp nghệ thuật

trong bài thuyết minh ?

+ Yêu cầu HS đọc phần mở bài

(đã viết sẵn)

- Gọi đại diện nhóm 4 trình bày

dàn ý chi tiết về thuyết minh cái nón:

+ Nêu dự kiến của em về việc

sử dụng các biện pháp nghệ thuật

trong bài thuyết minh của mình

- Yêu cầu HS đọc phần mở bài

*/ Thuyết minh về cái quạt:

1 Mở bài: nêu định nghĩa về cáiquạt

2 Thân bài:

- Nêu công dụng của cái quạt:

+ Để quạt khi trời nóng

+ Để trang trí

+ Để biểu diễn nghệ thuật

- Cấu tạo của cái quạt:

+ Ốc xoắn: bằng sắt

+ Khung quạt: bằng nan, sắt

+ Đồ bao bọc: bằng ni lông, giấy

- Chủng loại: quạt nan, giấy, điện

- Lịch sử của cái quạt: có từ lâu đời

3 Kết bài: bày tỏ cảm nghĩ về chiếcquạt

*/ Thuyết minh cái kéo :

1 Mở bài : Kéo là một trong nhữngdụng cụ cần thiết cho mỗi gia đình,

cơ quan, xí nghiệp

2 Thân bài : + Kéo ra đời từ khi đồsắt được sử dụng rộng rãi

+ Cấu tao kéo bao gồm 2 thân và một

Trang 22

+ Đúng như yêu cầu chưa ?

+ Phần Mở bài đảm bảo chưa ?

+ Trả lời các câu hỏi SGK

+ Chuẩn bị bài tập phần Luyện tập

Giáo án ngữ văn 6,7,8,9 trọn bộ theo chuẩn liên hệ đt 0168.921.8668

Trang 23

* Cỏc kĩ năng sống cơ bản được giỏo dục trong bài

- Suy nghĩ phờ phỏn , sỏng tạo, đỏnh giỏ, BL về hiện trạng nguy cơ chiếntranh hạt nhõn

- Giao tiếp: trỡnh bày ý tưởng cỏ nhõn, trao đổi về hiện trạng và giải phỏp đểđấu tranh chống nguy cơ chiến tranh hạt nhõn, xõy dựng một thế giới hũabỡnh

- Ra quyết định về việc làm cụ thể của cỏ nhõn và Xh vỡ một thế giới hũabỡnh

3 Giáo dục :- Giáo dục tư tưởng yờu nước của Bỏc và độc lập dõn tộc trong

quan hệ với lòng yêu hoà bình

- Chống chiến tranh, giữ gỡn ngụi nhà chung của tg

III Cỏc phương phỏp, kĩ thuật dạy học

Giảng bỡnh, phõn tớch, vấn đỏp, động nóo, hoạt động nhúm

? Qua văn bản “ Phong cách Hồ Chí Minh” em học tập đợc gì ở Bác?

- Học hỏi sự ham học hỏi, học hỏi một cách nghiêm túc, biết chắt lọcnhững cái hay cái đẹp, phê phán cái xấu , cái hại

Học hỏi lối sống giản dị

3 Bài mới

Giai đoạn 1: Khỏm phỏ.

GV: Chiến tranh và hoà bình là những vấn đề đợc quan tâm hàng đầu của nhân loại vì nó quan hệ đến cuộc sống và sinh mệnh của con ngời trên hành tinh Hiện nay, nguy cơ chiến tranh vẫn luôn tiềm ẩn, đặc biệt vũ khí hạt nhân phát triển mạnh đã trở thành hiểm hoạ khủng khiếp nhất, đe doạ toàn

bộ sự sống loài ngời Vì vậy, nhận thức đúng về nguy cơ chiến tranh hạt nhân và tham gia vào cuộc chiến tranh cho hoà bình là yêu cầu đặt ra cho mỗi ngời dân trên trái đất

Giai đoạn 2: Kết nối

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	421 KB