Giáo án môn hóa lớp 12

Khắc sâu những kiến thức mới và khó như khái niệm axít –bazơ theo thuyết Brontest ,chương sự điện li ,khái niệm về tecpen trong chương hidrôcacbon…… 2/ Kĩ năng: Rèn kĩ năng dựa vào cấu

Trang 1

Trường THPT Lý Tự Trọng Năm học : 2011-2012

Lê Thị Hồng Nhân Giáo án 12 NC 1

Tiết ÔN TẬP ĐẦU NĂM

A.Mục tiêu:

1/ Kiến thức:

Ôn tập ,cũng cố hệ thống hoá kiến thức các chương về hoá học vô cơ (sự điện li ,nhóm nitơ, nhóm cácbon ) và hoá học hữu cơ (đại cương về hoá học hữu cơ ,hiđrôcacbon (no, không no ,thơm ),dẫn xuất halogen –ancol-phênol,anđêhit,xêton, axit cacboxylic

Khắc sâu những kiến thức mới và khó như khái niệm axít –bazơ theo thuyết Brontest ,chương sự điện li ,khái niệm về tecpen trong chương hidrôcacbon……

2/ Kĩ năng:

Rèn kĩ năng dựa vào cấu tạo của chất để suy ra tính chất và ứng dụng của chất Ngược lại dựa vào tính chất của chất ,để dự đoán cấu toạ của chất

Rèn kĩ năng giải bài tập xác định CTPT của hợp chất

Phát triển kĩ năng tự học , biết lập bảng tổng kết kiến thức ,biết cách tóm tắt nội dung chính từng bài, từng chương

Dùng bảng tổng kết kiến thức và pp đàm thoại để ôn tập, hệ thống hoá kiến thức

BÀI GIẢNG ÔN TẬP I-SỰ ĐIỆN LI:

Chất điện li mạnh là chất khi tan

trong nứơc ,các phân tử hoà tan

đêu phân li ra ion

GV cần phân tích để HS hiểu sâu sắc các khái niệm trên :

-Ở đây chỉ xét dung môi là nước

- Sự điện li còn là quá trình phân li các chất ra ion khi nóng chảy

- Chất điện li còn là những chất khi nóng chảy phân li ra ion

- Không nói chất điện li mạnh là chất khi tan trong nước phân li hoàn toàn thành ion

Lí do : H2SO4 là chất điện li mạnh nhưng :

H2SO4  H+ + HSO

4 ( phân li hoàn toàn) HSO

4  H+ + SO

4 ( phân li không hoàn toàn ) NaHCO3  Na+ + HCO

3( phân li hoàn toàn ) HCO3  H+ + CO3( Phân li không hoàn toàn )

- Không nói chất điện li mạnh là chất khi tan trong nuớc phân li gần như hoàn toàn thành ion

Vì :Na2SO4 là chất điện li mạnh nếu viết :

Chất điện li yếu là chất khi tan trong nước chỉ có một phần số phân tử hoà tan,phân li ra ion , phần còn lại vẫn tồn tại dưới dạng phân tử trong dd

Trang 2

Na2SO4  2 Na+ + SO24 thì có nghĩa là trong dd vẫn tồn tại các phân tử

Na2SO4 Điều đó không đúng

2) Axít ,Bazơ ,muối (là những chất điện li )

a) Theo thuyết điện li

Axit , bazơ ,muối

Axít là chất khi tan trong

nước phân li thành ion H+

Bazơ là chất khi tan trong nước phân li ra ion OH-

Muối là hợp chất khi tan trong nước phân li ra cation kim loại ( hoặc

NH4) và anion gốc axit

Hydrôxit lưỡng tính là hidrôxit khi tan trong nước vừa có thể

phân li như axít vừa có thể phân li như bazơ

b) Theo thuyết Brontest:

Axit , bazơ ,muối

Axít là chất nhường H+ Bazơ là chất nhận H+ Muối có thể đóng vai

trò là axit , bazơ hay trung tính

3.Phản ứng trao đổi trong dd cacá chất điện li :

Phản ứng trao đổi ion trong dd các chất

điện li chỉ xảy ra khi có ít nhất một

trong các điều kiện sau :

Ở trạng thái cơ bản ,nguyên tử của các nguyên tố nhóm Nitơ có 3 e độc thân

- Ở trạng thái kích thích ,nguyên tử của các nguyên tố P,As, Sb,Bi có 5e độc thân

- Các nguyên tố Ni tơ có số oxh là +5 ,ngoài ra còn có các số oxh +3,và -3 Riêng Nitơ còn có thêm các

số oxh +1,+2 và +4

Trang 3

0 +5

PH 3 3





thue P4 nhuonge H3PO4 H- O

Axít H3PO4 : H- O – P  O H- O

H3PO4 là axit phân li theo 3 nấc , độ mạnh trung bình , không có tính oxi hoá mạnh như HNO3

III- NHÓM CÁC BON

- Nhómcacbon gồm : C, Si ,Ge, Sn, Pb

- Cấu hình e lớp ngoài cùng : ns2 np2

- Ở trạng thái cơ bản , nguyên tử của các nguyên tố nhóm cacbon có 2e độc thân

- Ở trạng thái kích thích nguyên tử của các nguyên tố nhóm cacbon có 4e độc thân

- Tất cả các nguyên tố nhóm cácbon đều tạo được hợp chất khí với H (RH4)

- Các nguyên tố nhóm cacbon đều có hai loại axít là RO và RO2

Đơn chất : cacbon thể hiện tính khử là

chủ yếu và còn thể hiện tính oxihoá

Hợp chất :CO , CO2, axít cacbonic ,muối

cacbonát

* CO : là oxít trung tính ,có tính khử

mạnh

* CO2 : là oxít axít , có tính oxihoá yếu

* H2CO3 : Là axít rất yếu , không bền ,

chỉ tồn tại trong dd

Cấu hình e : 1s2 2s2 2p63s23p2 Các dạng tồn tại : Silíc tinh thể và silic

vô định hình Đơn chất : Silic vừa thể hiện tính khử vừa thể hiện tính oxihoá

Hợp chất : SiO2 , H2SO3, muối silicat

* SiO2 : Là oxít axit không tan trong nước

* H2SO3: Là axít rất yếu ,ít tan trong nước (kết tủa keo ) ,yếu hơn axít cacbon nic

IV ĐẠI CƯONG HOÁ HỮU CƠ :

Hidrocacbon thơm

Dẫn xuất halogen

Ancol phênol Ête

Anđêhit xêton

Amino axít

Axit cacboxylic Este

-Đồng dẳng : Những hợp chất hữu cơ có thành phần phân tử hơn ,kém nhau một hay nhiều nhóm CH2 nhưng có tình chất hoá học tương tự nhau là những chất đồng đẳng , chúng hợp thành dãy đđ

- D0ồng phân : Những hợp chất hữu cơ khác nhau có cùng CTPT gọi là các chất đồng phân

(C5H8)n (n  2)

CnH2n-2 (n  2)

CnH2n-6 (n  6)

Trang 4

-Có đông phân mạch cacbon

-Có một liên kết đôi

-Có đồng phân mạch cacbon và đông phân vị trí liên kết đôi

Phân tử tecpen

có cấu tạo mạch

hở hoặc mạch vòng có chứa các liên kết đôi C=C

-Có 1 liên kết

ba

- Có đồng phân mạch cacbon và đồng phân vị trí liên kết ba

- Có vòng benzen

- Có đồng phân vị trí tương đối của nhánh ankyl

Tính chất hoá

học

- Phản ứng thế Halogen

- Phản ứng tách hiđô

-Phản ứng cộng

- Phản ừng trùng hợp

Phản ứng cộng - Phản ứng

cộng

- Phản úng thế

H ở cacbon đầu mạch có lk ba

-Phản ứng thế (halogen, nitro)

- Phản ứng cộng

VI-DẪN XUẤT HALOGEN –ANCOL-PHÊNOL:

Tính chất hoá

học

-Phản ứng thế X bằng OH -Phản ứng tách hiđrô halogenua

-Phản ứng với kim loại kiềm

- Phản ứng thế nhóm OH

C2H5-OH  HBr C2H5Br -Phản ứng tách nước

C2H5-OHH 2SO4C2H4+H2O 170 C

-Phản ứng với kim loại kiềm

-Phản ứng với dd kiềm -Phản ứng thế nguyên tử hidrô của vòng benzen

-Phản ứng oxi hoá không hoàn toàn

C2H5-OH CuO , CH3CHO -Phản ứng cháy

Điều chế -Thế H của hidrôcacbon

bằng X -Cộng HX hoặc X2 vào anken ,ankin

Từ dẫn xuất halogen hoặc anken

Từ ben zen hay cumen

VII-ANĐÊHIT –XÊTON- AXIT CACBOXYLIC:

Anđêhit no đơn chức mạch hơ’

Xê ton no đơn chức mạch hơ’ Axít cacboxylic no đơn chức

-Tính khử R-CHO + 2[Ag(NH3)2]OHt0RCOONH4 + 3NH3+

H2O +Ag

-Tính oxihoá R-CO-R1 +H2 t Ni0

R-CHOH-R1

-Có tính chất chung của axit (tác dụng với bazơ ,oxitbazơ,kim loại hoạt động)

Tác dụng với ancol RCOOH + R1OH RCOOR1 +

H2O

Điều chế

-Oxihoá ancol bậc 1 R-CH2OH +CuO



t0R-CHO +Cu +

H2O -Oxihoá êtilen để điếu chế anđêhit axêtic

-Oxihoá ancol bậc 2 R-CH(OH) –R1 + 1/2O2

-Oxihoá cắt mạch ankan R-CH2- CH2-R1 + 5/2O2



 

xt ,t0 RCOOH + R1COOH +

Trang 5

4.Dặn dò: học sinh về nhà học bài cũ, làm bài tập và xem trước bài mới

IV Rút kinh nghiệm bổ sung

Trang 6

Chương 1 : ESTE - LIPIT

Tiết Bài 1 : ESTE

- Gọi tên Ester, viết CTCTcó tối đa 4 C theo tên gọi

- Luyện tập xác định đặc điểm cấu tạo, danh pháp các dãy đồng đẳng và viết đồng phân theo CTTQ

- Làm tốt các bài tập vận dụng hóa tính :xác định khối lượng và xác định CTPT ,phản ứng xà phòng

hoá

B CHUẨN BỊ

Thầy:

-Các bảng tóm tắt và sơ đồ liên quan hữu cơ giữa Hydro

– Carbon và dẫn xuất; sơ đồ phản ứng Ester hóa (có thể)

-Vài mẫu Ester để làm thí nghiệm Ester nhẹ hơn nước và Ester có mùi thơm (có thể)

Trò : xem trước bài mới

III Tiến trình tiết dạy:

- Khái niệm về Este và dẫn

xuất khác của Acid Carboxylic

- Ester ? Cấu tạo của Ester đơn

giản ?

- Các dẫn xuất khác của Acid

Carboxylic ?

- Cấu trúc tên gọi của Ester tạo

bởi Acid đơn no và Rượu đơn no

?

- Cho một số thí dụ về Ester và

HS sẽ xác định được:

A: CH4 ; B: CH3Cl ; C: CH3OH ; D: HCHO E: C2H4 ; F: C2H5OH ; G: CH3CHO ; H: CH3COOH CH3COOCH3 + H2O →

CH3COOH + CH3OH (HS có thể sử dụng nội dung SGK – trang 5)

- Ester là sản phẩm của phản ứng Ester hóa

- (SGK): Halogenua Acid, Anhydrit Acid, Amid

Là các hợp chất có nhóm axyl ( R – C – )

1- Cấu tạo phân tử:(cấu dạng đơn

giản)

- Ester : R – C – O – R’

║

O (R, R’: gốc H – C no, thơm hoặc không)

- Vài dẫn xuất khác của Acid Carboxylic :

Anhydrit Acid :

R – C – O – C – R’

║ ║

O O Halogenua Acid :

R – C – X ║

O Amid : R – C – NR2’ ║

O

2- Cách gọi tên Este đơn giản : Tên gốc H – C R’ + tên anion gốc

Trang 7

- Hóa tính của Ester ?

- Như vậy: Phản ứng chủ yếu của

nhóm chức Ester là phản ứng

thủy phân Tại sao phản ứng thủy

phân Ester trong môi trường

Tên thông thường:

Tên anion gốc Acid + tên

gốc H-C của Rượu

( Xem thí dụ và nhận định – gọi tên Ester)

(Gọi tên theo SGK và nhận định – so sánh cách gọi)

- Liên kết Hydro liên phân tử tạo nên nhiệt độ sôi cao (và tính tan tốt) của Rượu và Acid

CH3COOH t0S = 1180C CH3CH2OH 78,3ºC

HCOOCH3 32ºC

- Nhận định: Với các Ester, Rượu, Acid cùng (C) , do Ester không tạo được liên kết Hydro liên phân tử, nên có nhiệt độ sôi thấp hơn

- (SGK): Gồm + Phản ứng ở nhóm chức: Phản ứng thủy phân trong cả 2 môi trường (Acid và Baz) và phản ứng khủ

+ Phản ứng ở gốc Carbon chưa no: Phản ứng thế , cộng , trùng hợp và phản ứng oxid hóa

- Vì:

+ Thủy phân Ester trong môi trường Acid là phản ứng nghịch của phản ứng Ester hóa (phản ứng thuận – nghịch)

+ Thủy phân trong môi trường Kiềm sẽ có phản ứng của Acid vừa sinh với Kiềm và tạo Muối

Không có phản ứng có chiều ngược lại

Học sinh hòan thành bài tập

và lên bảng trình bày

- Hợp chất Hydrua chứa H –

Acd ( xem thí dụ SGK)

- Nhiệt độ sôi thấp so Acid gốc do không có liên kết Hydro liên phân tử

II HÓA TÍNH ESTE :

* Hóa tính của Ester gồm:

+ Chủ yếu là phản ứng thủy phân trong cả 2 môi trường (Acid và Baz) + Phản ứng khử nhóm Carboxyl RCOOR’LiAlH4 ,T R-CH2OH + R’OH

+ Phản ứng của gốc H – C (thế và

bộ phản ứng cộng – oxid hóa – trùng hợp)

1- Phản ứng thủy phân:

a/ Trong môi trường Acid: Phản ứng nghịch của phản ứng Este hóa tương ứng

RCOOR’ + H2O H2SO4, T RCOOH + R’OH b/ Trong môi trường Baz: Phản ứng một chiều

RCOOR’ + NaOH RCOONa + R’OH

Còn gọi là phản ứng xà phòng

hóa

( viết các phương trình phản ứng dạng tổng quát và chất cụ thể)

2- Phản ứng khử :

Ester bị khử bởi Hydrua Liti Alumin

Trang 8

(giải thích cơ chế phản ứng vào

thời gian phù hợp – sau)

Hoạt Động 3

- Ngoài ra , mạch H – C của

Ester cũng thể hiện đầy đủ hóa

tính đặc trưng Trong đó, lưu ý là

+ Aldehyd là chất trung gian giữa Rượu (I) và Acid tương ứng

+ Sơ đồ:

R–CH2-OH→R-C=O→

R–C O– O – H

- Phản ứng của mạch H – C chưa no gồm bộ phản ứng (cộng-oxid hóa-trùng hợp) và phản ứng thế tùy điều kiện

Nhóm Axyl trở thành Rượu (I)

a/Phản ứng cộng:(Giống H-C

chưa no) + Hydro hóa hoàn nguyên liên kết bội (C = C ; C ≡ C): H2 / Ni , tºC C17H33COOCH3 + H2 Ni ,T

C17H35COOCH3 + Làm mất màu dung dịch Brom + Phản ứng cộng Cl2

b/ Phản ứng trùng hợp: Do có (C

= C) nCH2=CH-COOCH3 P, T

( CH2-CH2) n

COOCH3 (Lưu ý phản ứng tạo thủy tinh hữu cơ)

III ĐIỀU CHẾ & ỨNG DỤNG : 1- Điều chế :

a/ Este của Rượu :

Phương pháp : Đun hồi lưu Rượu

với Acid hữu cơ, có H2SO4 đặc làm xúc tác

(Gọi là phản ứng Ester hóa )

b/ Este của Phenol :

Phương pháp : Không dùng Acid hữu cơ tác dụng Phenol Dùng Anhydrit Acid hoặc Clorua Acid tác dụng với Phenol

Trang 9

a/ Metyl Formiat từ Metan và

chất vô cơ cần thiết

b/ Etyl Acetat từ Metan và chất

vô cơ

Amyl (chuối) + Trong CN hương liệu : Acetat Geranyl (hoa hồng) CH3 – COO – C10H7 ( sgk )

+ Poly Vinyl Acetat ( PVA ) là nguyên liệu chế sợi tổng hợp, tẩm vào giấy hoặc mặt hàng sợi, làm keo dán hoặc làm chất kết dính cho sơn mài, làm kẹo gôm+

Poly Metyl Metacrylat (thủy tinh hữu cơ) làm dụng cụ quang học

Trang 10

Tiết Bài 2 : LIPIT

I / Mục tiêu:

1) Kiến thức :

Biết được : - Khái niệm phân loại lipit và trạng thái tự nhiên

- Khái niệm chất béo ,tính chất vật lý và ,ứng dụng của chất béo

Hiểu được : - Tính chất hoá học của lipit ( phản ứng thuỷ phân và phản ứng xà phòng hoá, phản ứng hiđrô

hoá ,phản ứng oxi hoá ở gốc axít béo ,không no )

2) Kỹ năng: - Dựa vào CTCT ,dự đoán được tính chất hoá học của chất béo

- Viết được các ptpư hh tính chất của chất béo

- Biết cách sử dụng ,bảo quản đựoc một số chất béo an toàn hiệu quả

- Giải các BT : khối lượng chất béo và một số BT khác có liên quan

II/ CHUẨN BỊ:

- GV cho HS ôn tập kĩ CTPT este, tính chất hoá học của este

- Tìm mẫu chất để HS quan sát : Dầu ăn , mỡ ăn , sáp ong

- Mô hình phân tử chất béo

III / Các bước lên lớp :

GV hướng dẫn cho HS phân

biệt lipt và chất béo

-Chất béo là thành phần

chính của dầu mỡ động ,thực

vật

-Dựa vào CTPT chất béo HS

cho biết trong phân tử chất

béo có mấy nhóm chức este

Chất béo được tạo nên từ

ancol nào và axít nào ?

-Thông báo cho HS biết các

axit béo thường gặp

- HS liên hệ thực tế về sự khác nhau chất béo và lipit

Cho VD : CTPT của chất béo CH2-O-CO-R1

CH-O-CO-R2CH2-O-CO-R3

(xem SGK) các axit béo -Axít béo no :

CH3-[CH2]14-COOH Axit panmitic CH3-[CH2]16-COOH Axit stêaric

-Axít béo không no thường gặp CH3-[CH2]7-CH=CH- CH2]7-COOH

Axít ôlêic CH3-[CH2]4-CH=CH-CH2-CH=CH [CH2]7-COOH ( xem tài liệu ở bài 4)

I/ KHÁI NIỆM ,PHÂN LOẠI VÀ TRẠNG THÁI TỰ NHIỆN:

1) Khái niệm và phân loại :

Lipit là những hợp chất hữu cơ có trong

tế bào sống , không tan trong nước ,nhưng tan trong HCHC không phân cực như : Ête , clorofom , xăng ,dầu …

- Lipit bao gồm : chất béo ,sáp steroit , photpholipit ,…hầu hết chúng là este phức tạp

-Chất béo: là trieste của glixêrol Với các axit mono cacboxylic có số nguyên tử cacbon chẳn (khoảng từ 12 đến 24C) không phân nhánh (axít béo ) gọi chung là triglixerit hay triaxylglixêrol , chất béo có công thức chung là:

CH2-O-CO-R1

CH-O-CO-R2CH2-O-CO-R3Chất béo bị thuỷ phân tạo thành glixêrol

và axit béo

2) Trạng thái tự nhiên :

Chất béo là thành phần chính của dầu mỡ động vật , thực vật Sáp điển hình là sáp ong

Steroit và phót pho lipit có trong cơ thể sinh vật và đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sống của chúng

II / TÍNH CHÂT CỦA CHẤT BÉO :

1) Tính chất vật lý:

- Chất béo ở thể rắn và thể lỏng ,

Trang 11

-Hãy cho biết các loại chất

béo nào ở thể rắn và chất béo

nào ở thể lỏng ? vì sao có

trạng thái đó ?

-Viết PTPƯ thuỷ phân , HS

cho biết sản phẩm thu được

là những chất nào ?

-Qua các phản ứng thuỷ phân

HS rút ra kết luận ?

-Cho HS viết PTPƯ xảy ra

HS thảo luận xem SGK

-Sản phẩm là glixêrol và axít béo

Từ phản ứng thuỷ phân

Vậy chất béo là trieste của glixêrol và các

monocacboxylic có số chẳn nguyên tử C không nhánh , gọi chung là tri glixêrit Khi thuỷ phân chất béo thì thu được glixêrol va axit béo ( hoặc muối)

-HS rút ra 2 ý chính :

Cơ thể cần chất béo để tổng hợp nên chất béo mới cho cơ thể

Chất béo là thức ăn quan trọng

-Chất béo nhẹ hơn nước và không tan trong nước ,tan trong các dung môi hữu

cơ : benzen xăng , ête

2) Tính chất hoá học :

a/ Phản ứng thuỷ phân trong môi trường axit :

CH2-O-CO-R1

CH-O-CO-R2 + H2O

CH2-O-CO-R3 CH2-OH R1COOH

b/ Phản ứng xà phòng hoá (thuỷ phân

trong môi trường bazơ) Chất béo phản ứng với môi trường kiềm được gọi là phản ứng xà phòng hoá ,phản ứng xảy ra một chiều và nhanh hơn ( muối của kim loại kiềm gọi là xà phòng )

C/ Phản ứng hiđrôhoá :

Các chất béo ở thể lỏng ( gốc H,C không

no ) + H2 tạo thành chất béo no ở thể rắn (có gốc H,C no)

d/Phản ứng oxi hoá :

Phản ứng oxihoá xảy ra chậm ở gốc H,C không no (C=C )trong kk tạo thành peoxit ,chất này bị thuỷ phân thành các sản phẩm

có mùi khó chịu Nên dầu mỡ để lâu bị ôi thiu có mùi khó chịu

III / VAI TRÒ CỦA CHẤT BÉO :

1) Vai trò của chất béo trong cơ thể :

2) Ứng dụng trong công nghiệp :

Trang 12

Tiết Bài 3 : CHẤT GIẶT RỬA

* Sử dụng hợp lý an toàn xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp trong đời sống

* Giải được bài tập : tính khối lượng xà phòng sx được theo hiệu suất và một số BT khác

II/ Chuẩn Bị :

- Mẫu vật : xà phòng chất giặt rửa tổng hợp

- Phóng to hình vẽ minh hoạ cơ chế hoạt động của chất giặt rửa (như trong sách GK)

III / Hoạt Động Dạy Học:

Trang 13

-Các em dùng bột giặt hay

xà phòng để giạt quần áo ,

cách giặt như thế nào ?

-đồ được sạch do xà phòng

và bột giặt là chất tẩy rửa

Sau đó dùng nước giũ sạch

lớp bẩn bám lên qoần áo mà

không gây phản ứng hoá

-Lấy một số chất cho tan

trong nứoc như : nước gia

ven ,nứoc clo oxi, mêtanol

,êtanol ,axit axêtic ,muối

axêtat của kl kiềm là những

chất ưa nứoc

- Lấ y dầu hoả hoặc dầu ăn

cho hoà tan vào nước ,có

tan không ?

Nhưng khi cho tan trong mỡ

thì lại tan tốt

HS xem SGK tìm hiểu cơ

chế hoạt động của chất giặt

Làm TN từ những chất sau ,quan sát để biết chất ưa nứoc và kị nứoc?

-Chất ưa nước thì tan tốt trong nứoc ,không tan trong dầu mỡ

-Chất kị nước thì không tan trong nứoc ,tan được trong dầu mỡ

-Dựa vào sách có hình vẽ minh hoạ dể giải thích

I / KHÁI NIỆM VÀ TÍNH CHẤT CỦA CHẤT GIẶT RỬA :

1) Khái niệm chất giặt rửa :

Chất giặt rửa là chất khi dùng cùng với nước thì

có tác dụng làm sạch các chất bẩn bám trên các vật rắn mà không gây ra phản ứng hoá học với các chất đó

2) Tính chất giặt rửa

a) Một số khái niệm liên quan :

* Chất tẩy màu làm sạch các vết màu bẩn nhờ

những phản ứng hoá học : nước gia ven ,nứoc clo oxi

* Chất giặt rửa như xà phòng làm sạch các vết bân

* Chất ưa nước là những chất tan tốt trong nước ,như mêtanol ,êtanol ,axit axêtic ,muối axêtat của kl kiềm

* chất kị nước : là những chất hầu như không tan trong nước ,như : hidrôcacbon ,dẫn xuất halogen …chát kị nước lại ưa dầu mỡ ,chất ưa nước lại kị dầu mỡ

b)Đặt điểm cấu trúc muối Natri của axit béo

:C17H35C-ONa ║

O

-Phân tử muối Natri là một đầu ưa nước là

nhóm COONa +và một đuôi kị nước là gốc

hydrôcac bon –CxHy ( thường x  15 ) đó là sự hình thành mẫu chung cho phân tử chất giặt rửa

c) Cơ chế hoạt động của chất giặt rửa :

VD: muối natristêarat -Nhóm CH3[CH2]6- đuôi ưa dầu mỡ ,gốc

COONa + ưa nước nên quá trình xảy ra

-Ngày nay người ta sx xà phòng tổng hợp theo cách sau

R-CH2-CH2-R/ R-COOH+ R/-COOH R-COONa + R/-COONa

2) Thành phần xà phòng và cách sử dụng xà phòng :

-Thành phần chính của xà phòng là các muối natri hoặc kali của axít béo ( thường là natristearat, natri panmitat ,natri ôlêat .) các phụ gia thường là chất màu và chất thơm

Trang 14

-Viết các CT muối của các

-Ưu điểm và khuyết điểm

của xà phòng ,chất giặt rửa

tổng hợp

Cũng cố : Dùng hình vẽ

minh hoạ trình bày cơ chế

hoạt động của chất giặt rửa

-Xà phòng có nhược điểm khi dùng với nước cứng thì các muối canxi stearat, canxi panmitat sẽ làm kết tủa giãm tác dụng giặt rửa của vải

và ảnh hưởng đến chất lượng vải

III/CHÁT GIẶT RỬA TỔNG HỢP :

1) SẢN XUẤT CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP

: Người ta sx chất giặt rửa tổng hợp theo mẩu

“phân tử xà phòng “là một đầu phân cực gắn với đuôi không phân cực , gọi là chất giặt rửa tổng hợp

VD : C12H25-O-SO3Na Natri Lauryl sunfat

C12H25-C6H4O-SO3Na Natri đođêxyl benzen sunfonat

-Hoặc R-COOHkh

R- CH2OH H 2SO4

R-

CH2OSO3H  NaOH  R- CH2OSO3 Na

2) THÀNH PHẦN VÀ SỬ DỤNG CÁC CHẾ PHẨM TỪ CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP:

-Các chế phẩm sử dụng có hại và không có ,tuỳ theo thành phần

– Ưu điểm chất tẩy rửa tổng hợp sử dụng được trong nước cứng

Trang 15

Tiết Bài 4 : LUYỆN TẬP

MỐI QUAN HỆ GIỮA HIDROCACBON VÀ MỘT SỐ DẪN XUẤT

Dựa vào sơ đồ HS viết PTPƯ xảy ra theo sơ đồ sau :

I /MỐI LIÊN HỆ GIỮA CÁC LOẠI HIĐRÔCAC BON :

1) Chuyển hidrrôcac bon no thành không no và thơm

a) Phương pháp đề hidrô hoá :

CnH2n-6 xt,t0,4H2CnH2n+2 xt,tto,H2CnH2nxt,tto,H2CnH2n-2

b) Phưong pháp crăcking:

CnH2n+2 xt ,tt0

CxH2x+2 + CyH2y ( x+y = n )

2) Chuyển hiđrô cacbon không no thành no :

a) Phương pháp hiđrô hoá không hoàn toàn :

R-C C-R/ xt ,tt0 R-C=C-R/  xt,tt0 RCH2 CH2R/

b) Phương pháp hiđrô hoá hoàn toàn :

CnH2n-6 + ( x+1 ) H2  xt,tt0 CnH2n+2 (x= 1, 2 )

CnH2n-6 + 3H2 xt ,tt0 CnH2n Aren Xiclo ankan

II/ MỐI LIÊN HỆ GIỮA HIĐÔCAC BON VÀ DẪN XUẤT CHỨA OXI CỦA HIĐRÔCÁC BON :

1) Chuyển hiđrô các bon trực tiếp thành dẫn xuất chứa oxi :

a) Ôxi hoá hiđrô các bon ở điều kiện thích hợp :

Oxi hoá ankan ,anken ,aren ở nhiệt độ cao với xúc tác thích hợp thu được dẫn xuất chứa oxi

a) Thế nguyên tử hydrô bằng nguyên tử halogen rồi thuỷ phân:

R-H X2,as,(t0 R-XNaOH,H2O,t0 R-OH

Ar-HX ,2FeAr-X NaOH,H2O,t0 Ar-OH

b) Cộng halogen hoặc hydruahalogenua vào hydrôcacbon không no rồi thuỷ phân :

R-CH=CH2   HX R-CH-CH3 NaOH,H2O,t0 R-CH-CH3

3) Chuyển ancol và dẫn xuất halogen thành hydrôcacbon :

a/ Tách nước từ ancol thành anken :

H-C-C-OH H 2SÕ,170 C=C

b) Tách hydrôhalogenua từ dẫn xuất halogen thành anken

=CH-CX= KOH/C2H5OH,t0=C=C=

4)Chuyển hoá giữa các dẫn xuất chứa clo :

a) Phương pháp oxi hoá :

R-CH2-OH CUO,t0

R-CH=O R-COOH R-CHOH CUO,t0

Trang 16

c) Este hoá và thuỷ phân este: RCOOH + R/OH RCOOR/ + H2O

Mèi liªn hÖ gi÷a hi®r ocacbon

vµ mét sè dÉn xuÊt cña hi®rocacbon

Trang 17

Chương 2 : cacbohidrat Tiết Bài 5 : GLUCOZƠ

I/ MỤC TIÊU BÀI:

1/ Kiến Thức:

- Biết cấu trúc phân tử ( dạng mạch hở , mạch vòng ) của glucozơ ,frúc tozơ

- Biết sự chuyển hoá giữa hai đồng phân : glucozơ và fructozơ

- Hiểu các tính chất các nhóm chức trong phân tử glucozơ và fructozơ vận dụng tính chất của các nhóm chức

đó giải thích các tính chất hoá học của glucozơ và fructozơ :

2/ Kĩ năng :

- Rèn luyện phương pháp kỉ năng trừu tượng khi nghiên cứu cấu trúc phân tử phức tạp ( cấu taọ vòng của glucozơ và frúctozơ )

- Khai thác mối quan hệ : cấu trúc phân tử  tính chất hoá học

- Rèn luyện kỉ năng quan sát ,phân tích các kết quả thí nghiệm 

- Giải các bài tập có liên quan đến hợpp chất glucozơ và fructozơ

II/ Chuẩn Bị :

- Dụng cụ thí nghiệm và hoá chất : glucozơ, ddAgNO3 ,NH3 ,CuSO4 ,NaOH

- Các mô hình có liên quan đến bài học

II/ Hoạt Động Lên Lớp :

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ: ( không)

3 Bài mới

Khái quát

Cácbohidrat (còn gọi là gluxit, saccarit) có công thức chung là Cn (H2O)m

Cacbohdrat chia thành 3 nhóm chủ yếu :

* Monosăccarit là nhóm cacbohidrát đơn giản ,không bị thuỷ phân : chất tiêu biểu là fructozơ và glucozơ * Đisăccarit là nhóm cacbohidrát khi thuỷ phân mỗi phân tử sinh ra 2phân tử monosaccarit chất tiêu biểu là: saccarozơ và mantozơ

* Polisaccarit là nhóm cacbohidrat phức tạp ,khi thuỷ phân mỗi phân tử sinh ra nhiều phântử monosaccarit chất tiêu biểu là tinh bột và xenlulozơ

*Cho biết trạng thái tự

nhiên của glucozơ ?

thường gặp glucozơ ở

đâu trong bộ phận nào

của cây ?có trong động

lý và trạng thái tự nhiên

-TN: phản ứng tráng bạc ,tác dụng với ddBrôm

-TN: phản ứng với ddCu(OH)2 tạo ra màu xanh lam

I/ Tính Chất Vật Lý và Trạng Thái Tự Nhiên :

- Glucozơ ở trong tự nhiên là chất kết tinh không màu , nóng chảy ở 1460 (dạng  )và 1500 ( dạng  ),dễ tan

trong nước -Vị ngọt : -Có trong các bộ phận của cây : -Có trong cơ thể người và động vật ,có trong máu lượng nhỏ không đổi o,1 %

II/Cấu Trúc Phân Tử:

CTPT: C6H12O6 , tồn tại ở dạng mạch hở và mạch vòng

1) Dạng mạch hở :

a)Các dữ kiện thực nghiệm :

- Khử htoàn glucozơ thu được hecxen ,vậy 6 nguyên tử

C tạo thành mạch không phân nhánh

- phản ừng được với ddAgNO3 ,ddbrôm  chứng tỏ phân tử có nhóm chức CH=O

- Glucozơ tác dụng với ddCu(OH)2 tạo dd màu xanh lam  trong phân tử có nhiều nhóm OH kề nhau -Phản ứng tạo este chứa 5 nhóm CH3COO trong phân tử có 5 nhóm OH

b)Kết luận:

Trang 18

-Từ công thức cấu tạo

của glucozơ hãy cho

biết tính chất hóa học

của glucozơ

\

-Có 2 dạng cấu trúc vòng 6 cạnh của glucozơ vòng (dạng

 ) và ( dạng  ),

- Nhận xét :

Có các màu xảy ra ,là phản ứng dùng để nhận biết chất có nhiều nhóm OH kề nhau

-Phản ứng xảy ra có tráng Ag ,do có nhóm chức CH=O

Học sinh suy luận tính chất hóa học của glucozơ theo công thức cấu tạo của nó

CTCT dạng mạch hở của glucozơ là :

CH2OH-CHOH-CHOH-CHOH-CHOH-CH=O Viết gọn : CH2OH[CHOH]4CHO

2)Dạng mạch vòng:

Glucozơ kết tinh tạo ra 2 dạng tinh thể có nhiệt độ nóng chảy khác nhau ,do ứng với 2 dạng cấu trúc vòng (dạng  ) và ( dạng  ),

Nhóm OH ở C5 cộng vào nhóm C=O tạo ra 2 dạng vòng 6 cạnh

H O

OH OH

H

O H

OH

CH2OH

H

OH OH

H

OHHai dạng vòng luôn chuyển hoá cho nhau theo một cân bằng dạng mạch hở

Nhóm OH ở vị trí số 1 được gọi là hemiaxêtal

Để đơn giản ta có thể dưới dạng sau

OH

OH HO

HO

O

OH

III/ TÍNH CHẤT HOÁ HỌC :

Glucozơ có tính chất của anđêhit và ancol đa chức

1) Tính chất của ancol đa chức (poliancol) a/ Tác dụng với Cu(OH)2 : tạo dd phức đồng màu xanh

lam

C6H12O6 + Cu(OH)2 (C6H11O6)2Cu + 2H2O Phức đồng glucozơ b/ phản ứng tạo este: khi tác dụng với anhydric axêtic ,tạo este chứa 5 gốc axêtat C6H7O ( O C O C H 3)5

2) Tính chất của anđêhit:

a) Oxihoá glucozơ: phản ứng tráng bạc

CH2OH[CHOH]4CHO + 2[Ag(NH3)2 OH t0

CH2OH[CHOH]4COONH4 + 2Ag  + 3NH3 + H2O Amônigluconat

Ngoài ra glucozơ còn cho được phản ứng khử Cu(II) thành Cu(I) tạo kết tủa đỏ gạch , làm mất màu ddbrôm b) Khử glucozơ : tác dụng với H2 tạo thành poli ancol

là sobitol CH2[CHOH]4CHO + H2 Ni , to CH2OH[CHOH]4CH2OH

3) Phản ứng lên men: tạo thành ancol và khí CO2

C6H12O6 + enzim  2C2H5OH + 2CO2 

4) Tính chất riêng của dạng vòng :

Trang 19

OH +H2O

IV/ ĐIỀU CHẾ : 1) Điều chế : Trong công nghiệp glucozơ được điều

chế từ thuỷ phân tinh bột hoặc xenlulozơ (C6H10O5 )n +n H2O  H 0,t

nC6H12O6

2) Ứng dụng:Xem SGK V/ ĐỒNG PHÂN CỦA GLUCOZƠ LÀ FRUCTOZƠ:

Fructozơ ở dạng mạch hở là một polihydrôxi xeton CTCT là:

CH2OH-CHOH-CHOH-CHOH-CO-CH2OH

Hoặc viết là : CH2OH[CHOH]3COCH2OH Tồn tại chủ yếu ở vòng  5 cạnh

H

OH

1 3 4 5 6

Trang 20

Tiết : Bài 6 : SACCAROZƠ

I/ MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

1))Kiến thức căn bản:

Học sinh biết:

- Cấu trúc phân tử Saccaroz

Học sinh hiểu:

- Các nhóm chức chứa trong phân tử Saccaroz và mantoz

- Các pứ hóa học đặc trưng của chúng

2)Kỹ năng

- Rèn luyện cho HS phương pháp tư duy khoa học, từ cấu tạo của các hợp chất hữu cơ phức tạp

- Thực hành thí nghiệm

- Giải các bài tập về saccaroz và mantoz

3)Thái độ nhận thức:

Rèn luyện tính cẩn thận, lòng yêu thích môn hóa và phương pháp học tập có hiệu quả

- Dụng cụ: Cốc thủy tinh, đũa thủy tinh, đèn cồn, ống nhỏ giọt

- Hóa chất: dd CuSO4, dd NaOH, saccaroz, khí CO2

- Hình vẽ phóng to cấu tạo dạng vòng của saccaroz và mantoz

- Sơ đồ sản xuất đường saccaroz trong công nghiệp

HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ: phân biệt CTCT của glucozơ và fructozơ ,từ đĩ liên quan đến tính chất hố học ,cĩ những phản ứng nào xảy ra ?

Viết ptpư : tính khử và tính oxihố

3 Nội dung bài giảng :

- Tiến hành thí nghiệm

CM trong phân tử cĩ nhiều nhĩm OH → dd chuyển thành màu xanh lam

II/ CẤU TRÚC PHÂN TỬ :

CTPT : C12H22O11 , cấu trúc saccarozơ dựa theo cac dữ kiện sau :

* Tác dụng với Cu(OH)2 tạo dd màu xanh lam → saccarozơ cĩ nhiều nhĩm OH

* Khơng cho phản ứng tráng bạc , khơng pư với dd brơm

* Thuỷ phân sacarozơ thu được→ glucozơ và fructozơ

Nên phân tử sacarozơ được xác định gồm gốc  glucozơ và gốc  - fructozơ

-Liên kết glicozit giữa nguyên tử O của C1 glucozơ và C2 của fructozơ (C1-O-C2)

Trang 21

-giáo viên yêu cầu

-có thể viết ptpư xảy ra ,tạo thành đường tinh khiết

C12H22O11+ Ca(OH)2

→

C12H22O11.CaO.2H2O CaO + CO2→ CaCO3

 Sau đó cho SO2 vào để tẩy màu

-HS nhắc lại tính chất hoá học của glucozơ

CH2OH H

O H

OH H

CH2OH HO

H HOCH2 H

HO H

O

1 4

5 6

OH H

O

OH

H

2 3

-Saccarozơ không cho phản ứng khử ,cho phản ứng ancol

đa chức , phản ứng thuỷ phân

Nước mía (12-15%) đường  + vôi sữa lọc bỏ tạp chất

Dd đường có lẫn hợp chất của canxi

 + CO2 lọc bỏ CaCO3

DD đường có màu  + SO2 tẩy màu

DD đường không màu  cô đặc để kết tinh ,lọc

Đường kính

Nước rĩ đường

Rượu

H

OH H

OH

1

2 3

5 6

O

H

OH OH

O

4 4

CH 2 OH

H H

OH

LK  -1,4-glicozit

Trang 22

Học sinh thảo luận làm bài tập

CH 2 OH

H

OH H H

H

OH H

OH

1

2 3

5 6

O

H OH

H

CH=O OH

3

5 6

O

4 4

CH 2 OH

H H

OH

Mantozơ ở dạng dd

-Trong phân tử mantozơ gồm 2 gốc glucozơ lk với nhau ở C1 của gốc  -glucozơ và C4 của gốc  -glucozơ kia qua 1

nguyên tử O gọi là lk glicozit

- Trong dd gốc  -glucozơ củ mantozơ cĩ thể mở vịng tạo

ra nhĩm CH=O

*Tính chất củ mantozơ:cĩ 3 tính chất -Tính chất poli ancol : t/dụng Cu(OH)2  tạo thành dd màu xanh lam

-Tính khử giống glucozơ ,khủ [Ag(NH3)2OH và Cu(OH)2 khi đun nĩng

-Thuỷ phân khi cĩ mặt chất xúc tác hoặc enzim amilaza (cĩ trong mầm lúa ) pứ nầy cũng xảy ra trong cơ thể người và động vật tạo ra 2 phân tử glucozơ

4.Dặn dị: học sinh về nhà học bài cũ, làm bài tập và xem trước bài mới

Tiết Bài 7 : TINH BỘT

I/MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

1)Kiến thức căn bản:

Học sinh biết:

- Cấu trúc phân tử và tính chất của tinh bột

Trang 23

- Sự chuyển hóa và tạo thành tinh bột

Học sinh hiểu:

Tính chất hóa học đặc trưng của tinh bột

2)Kỹ năng, kỹ xảo:

- Viết cấu trúc của tinh bột - Nhận biết tinh bột - Giải bài tập về tinh bột

3)Thái độ nhận thức:

- Dụng cụ: ống nghiệm, dao, ống nhỏ giọt

- Hóa chất: tinh bột ( sắn, khoai), dd I2

- Các hình vẽ phóng to về cấu trúc tinh bột và các tranh ảnh có liên quan đến bài giảng

III /HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:

1/ Ổn định lớp

2/Kiểm tra bài cũ:

1/ Cho biết tính châ1t hố học của glucozơ ? viết ptpư xảy ra ?

2/ viết ctct đồng phân của glucozơ là mantozơ ,ss tính chất hố học của chúng ?

3/Nội dung bài giảng :

Hoạt động 1:

Cho HS quan sát mẫu tinh bột

Yêu cầu HS cho biết các t/c

vật lý và trạng thái thiên

nhiên

Yêu cầu HS cho biết cấu trúc

phân tử tinh bột và đặc điểm

liên kết giữa các mắt xích  -

Glucoz trong phân tử tinh bột

- Liên hệ thực tế các em biết được tinh bột cĩ ở:

HS quan sát mẫu tinh bột và nghiên cứu SGK và trả lời yêu cầu của GV

HS nghiên cứu SGK và trả lời

I Tính chất vật lý và trạng thái thiên nhiên:

- Tinh bột là chất rắn vô định hình, màu trắng, ko tan trong nước nguội

- Trong nước nóng từ 650C trở lên, tinh bột chuyển thành dd keo(HTB)

- Tinh bột có nhiều trong các loại ngũ cốc, củ (khoai, sắn), quả (táo, chuối)

II/ Cấu trúc phân tử:

CTPT: (C6H10O5)n Tinh bột là hh của 2 loại polisaccarit( amiloz và amilopectin): + Amiloz có mạch xoắn lò xo không phân nhánh

+ Amilopectin có mạch xoắn lò xo phân nhánh

- Trong phân tử amiloz,liên kết giữa các mắt xích  - Glucoz được

tạo ra giữa các nguyên tử C 1 ở mắt xích này với nguyên tử C 4 ở mắt xích kia qua cầu oxi

O

CH 2 OH H

OH H H

H OH

H

1 2 3

5 6

O

CH2OH H

O H

H

H OH

H

1 3 5 6

O

CH 2 OH H

O OH H H

H

OH 1

2 3 5 6

OH O

C 1 ở mắt xích này với nguyên tử C 6

ở mắt xích kia

Trang 24

- Nêu hiện tượng khi đun nóng

dd Tinh bột với axit vô cơ

loãng hoặc nhai kỹ cơm Viết

ptpư

- Cho biết sơ đồ tóm tắt quá

trình thủy phân tinh bột nhờ

enzim

GV biểu diễn thí nghiệm:

- Cho dd I2 pư dd hồ tinh bột ở

nhiệt độ thường, đun nóng và

để nguội

- Cho dd I2 lên mặt cắt củ

khoai lang Yêu cầu HS nêu

h.tượng

- GV nhấn mạnh:pư dùng nhận

biết tinh bột

-GV yêu cầu HS cho biết quá

trình chuyển hóa tinh bột trong

cơ thể người

- GV nhận xét kết quả trả

lời của HS và giải thích các

giai đoạn chính của quá trình

chuyển hóa

- Yêu cầu HS nêu tóm tắt QT

tạo thành tinh bột trong cây

xanh và viết ptpư

- GV phân tích ý nghĩa của

p.trình tổng hợp tinh bột

Hoạt động 6:Củng cố bài:

HS làm bài tập 2, 3, 4

SGK/20.HS làm thêm bài tập

nhận biết các chất sau: gluczo,

saccaroz, tinh bột

HS quan sát thí nghiệm và nêu hiện tượng

HS nêu tóm tắt quá trình tạo thành tinh bột trong cây xanh và viết ptpư

O

CH2OH H

OH H H H OH

H

1 2 3

5 6

O

CH 2 OH H

O H

H H OH

H

1 3 5 6

O

CH 2

H

O OH H H H

2 3 5

Tính chất hóa học:

1 Phản ứng thủy phân:

a Thủy phân nhờ xúc tác axit:

(C 6 H 10 O 5 ) n + nH 2 O H ,t nC 6 H 10 O 6

b Thủy phân nhờ enzim:

Tinh bộ t Đextrin

- Cho dd I2 vào dd hồ tinh bột thấy xuất hiện màu xanh lam

II Sự chuyển hóa t.bột trong cơ thể:

Khi ăn vào, tbột liên tục bị thủy phân cho sp cuối cùng là glucoz Tại các mô của tế bào, nhờ enzim, glucoz bị oxh chậm thành CO2 và H2O, GP NL cho cơ thể hoạt động

III Sự tạo thành tinh bột trong cây xanh:

PTHH đơn giản của quá trình tổng hợp TB trong cây xanh:

6nCO2 + 5nH2O ánh sáng MT (C6H10O5 + 6nO )n 2

Clorophin

4 Dặn dị :

IV Rút kinh nghiệm ,bổ sung

Tiết Bài 8 : XENLULOZƠ

I /MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

1/Kiến thức căn bản:

Học sinh biết:

Cấu trúc phân tử của xenluloz

Học sinh hiểu:

Tính chất hóa học đặc trưng và ứng dụng của xenluloz

2/Kỹ năng :

Phân tích và nhận dạng cấu trúc phân tử xenluloz

Quan sát, phân tích các hiện tượng thí nghiệm, viết ptpư

Giải các bài tập về xenluloz

3/Thái độ nhận thức:

Trang 25

II/ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

Dụng cụ: cốc thủy tinh, ống nghiệm, diêm an toàn, ống nhỏ giọt

Hóa chất: xenluloz( bông), các dd: AgNO3, NH3, NaOH, H2SO4, HNO3

Các tranh ảnh có liên quan đến bài học

III/HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:

1.Ổn định lớp

2.Kiểm tra bài cũ: trình bày cấu tạo của tinh bột và tính chất hĩa học của nĩ

3.Nội dung bài giảng :

Cho HS quan sát mẫu

xenluloz (bông thấm nước)

Yêu cầu HS cho biết tính

chất vật lý và trạng thái

thiên nhiên của xenluloz

Yêu cầu HS cho biết cấu

trúc phân tử xenluloz Nêu

những đặc điểm chính về

cấu tạo phân tử của

xenluloz So sánh với cấu

tạo phân tử tinh bột

GV biểu diễn thí nghiệm pư

thủy phân xenluloz theo

+ Cho dd thu được tác dụng

với dd AgNO3/NH3, đun nhẹ

Yêu cầu HS cho biết các

hiện tượng thu được Giải

thích và viết các ptpư

GV liên hệ vối các hiện

tượng thực tế VD: trâu,

bò nhai lại…

Cho HS tìm hiểu SGK

GV biểu diễn TN pư este

hóa xenluloz theo trình tự

HS quan sát mẫu xenluloz và tìm hiểu SGK để trả lời

HS quan sát GV biểu diễn thí nghiệm, nêu các hiện tượng thu được

Giải thích và viết các ptpư

-Viết ptpư xảy ra

I Tính chất vật lý và trạng thái thiên nhiên:

- Xenluloz là chất rắn kết tinh hình sợi, màu trắng, không mùi, không

vị, không tan trong nước và trong dung môi hữu cơ thông thường

- Xenluloz là thành phần chính tạo ra lớp màng tế bào thực vật, bộ khung của cây Xenluloz có nhiều trong cây bông, đay, gai, tre, nứa, gỗ…

II Cấu trúc phân tử:

- Xenluloz là một polime hợp thành từ các mắt xích  - Glucoz bởi các

liên kết  -(1,4)- glicozit

n

O

C H2O H H

O H H

5 6

H

- Mỗi mắt xích C6H10O5 có 3 nhóm

-OH tự do Công thức của xenluloz là:

C6H7O2(OH)3 n

II Tính chất hóa học:

1 Phản ứng thủy phân:

Trong dd axit đun nóng, xenluloz bị thủy phân cho glucoz

(C6H10O5)+nH2Oaxit(enzim)n C6H12O6

2 Phản ứng của ancol đa chức:

a Pư với nước Svayde: tan trong dd

[Cu[NH3]4(OH), Khơng tác dụng với Cu(OH)2

b Pư este hóa:

Trang 26

- 8 ml dd H2SO4 đặc, nguội

- 1 nhúm bông và đun

cách thủy

+Lấy sản phẩm ép, sấy

khô

Yêu cầu HS:

- Nhận xét màu sắc của

sản phẩm thu được

- Nêu hiện tượng khi đốt

cháy sản phẩm

- Giải thích nguyên nhân thí

nghiệm Viết ptpư

- Cho biết sản phẩm của

pư khi cho xenluloz tác dụng

với anhidrit axetic

Cho HS liên hệ thực tế cho

biết các ứ.dụng của

xenluloz

Củng cố bài:

HS làm các bài tập 3, 4, 5

SGK

HS tìm hiểu SGK

HS quan sát GV biểu diễn thí nghiệm, nêu các hiện tượng thu được

Giải thích và viết các ptpư

Cho biết sản phẩm của

pư khi cho xenluloz tác dụng với anhidrit axetic

HS liên hệ thực tế và tìm hiểu SGK cho biết các ứng dụng của xenluloz

[C6H7O2(OCOCH3]n + 3nHNO3 

- Khi tác dụng với hh (HNO3, H2SO4) đặc hoặc anhidrit axetic, xenluloz cho sản phẩm là este

- Các sản phẩm thu được có thể dùng chế tạo thuốc, thuốc nổ không khói hoặc tơ…

III Ứng dụng:

Xenluloz có nhiều ứng dụng quan trọng trong sản xuất và trong đời sống như: sản xuất giấy, tơ, sợi, rượu etylic…

4 Dặn dị:

IV Rút king nghiệm ,bổ sung

Tiết Bài 9 : LUYỆN TẬP

CẤU TRÚC VÀ TÍNH CHẤT CỦA MỘT SỐ CACBOHYDRAT TIÊU BIỂU

I / MỤC TIÊU BÀI:

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức

+ Biết đặc điểm cấu trúc phân tử của các hợp chất cacbohidrat tiêu biểu

+ Hiểu mối liên quan giữa cấu trúc phân tử và tính chất hóa học của các hợp chất

cacbohidrat tiêu biểu

+ Hiểu mối liên hệ giữa các hợp chất cacbohidrat trên

2 Về kĩ năng

+ Lập bảng tổng kết chương

+ Giải các bài toán về cacbohidrat

II CHUẨN BỊ

+ HS làm bảng tổng kết chương theo mẫu thống nhất

+ HS chuẩn bị các bài tập trong SGK và SBT

+ GV hướng dẫn HS theo kế hoạch luyện tập

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Kiểm tra bài cũ: (Kết hợp trong quá trình luyện tập)

2 Bài mới

Trang 27

HĐ1

- Gọi 3 hs lên bảng:

- Sửa chửa cho hs ghi

vào bảng tổng kết có

sẳn và nêu những điểm

về cấu trúc phân tử hs

cần lưu ý

Viết cấu trúc phân tử của

I KIẾN THỨC CẦN NHỚ

1 Cấu trúc phân tử: bảng 1

Kết luận:

- Các hợp chất cacbohidrat đều có

cấu trúc phân tử mạch vòng, nguyên nhân do có sự kết hợp của nhóm OH với nhóm C=O của nhóm chức andehit hoặc xeton

- Glucozơ, mantozơ có chứa nhóm OH hemiaxetal

HĐ2 GV yêu cầu HS cho biết:

- Những hợp chất nào

có pư tráng bạc ? Tại sao

?

pư với CH3OH/HCl ? Tại

sao ?

có tính chất của ancol đa

chức ? Pư nào đặc trưng

nhất ?

- Hợp chất nào có pư

thủy phân ?

- Hợp chất nào có pư

màu với dung dịch I2 ?

- HS trả lời vào các phiếu học tập cho sẳn (SGK)

+ Glucozơ, fructozơ, mantozơ còn có:

* Có pư với H2

* Có pư với [Ag(NH3)2OH]

* Có nhóm OH hemiaxetal và hemixetal tác dụng với

CH3OH/HCl tạo ete

+ Chúng đều hòa tan Cu(OH)2 (trừ tinh bột) có nhiều nhóm OH kề nhau

+ Các đisaccarit, polisaccarit đều có pứ thủy phân

+ Chỉ có tinh bột pứ màu với dd I2 cho màu xanh tím

2 Tính chất hóa học: phiếu học tập

Kết luận:

+ Glucozơ, fructozơ, mantozơ còn nhóm

OH hemiaxetal, khi mở vòng tạo ra nhóm CH=O, do đó:

- Có pứ với AgNO 3 /NH 3

- Có pứ với H 2

- Tác dụng với CH 3 OH/HCl tạo ete + Dung dịch glucozơ, fructozơ, mantozơ, saccarozơ có pứ hòa tan kết tủa Cu(OH) 2 do có nhiều nhóm OH ở vị trí liền kề

+ Các đisaccarit, polisaccarit đều bị thủy phân trong môi trường H + tạo

ra sản phẩm cuối cùng có chứa glucozơ

+ Tinh bột tác dụng với dd I 2 cho màu xanh tím

HĐ3 Hướng dẫn hs làm BT

trong SGK và BT bổ

saccarozơ, tinh bột, xenlulozơ hãy nêu

sơ đồ tổng hợp ra etanol

- BT ở nhà: HS làm BT 1, 2, 3, 4, 5 – SGK

Những vấn đề cần bổ sung :

Cấu trúc phân tử

Tính chất hóa học

1 Tính chất andehit

2 Tính chất của OH

Trang 28

Phiếu học tập :

Tiết Bài 10 : Bài thực hành 1

ĐIỀU CHẾ ESTE VÀ MỘT SỐ TÍNH CHẤT CỦA CACBOHIDRAT

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

2 Kiến thức căn bản:

Củng cố kiến thức về điều chế este và một số tính chất hóa học của glucozơ, saccarozơ, tinh bột

3 Kỹ năng, kỹ xảo:

Rèn luyện kỹ năng tiến hành thí nghiệm lượng nhỏ các hóa chất trong ống nghiệm

Làm được một số thí nghiệm đơn giản về điều chế este và tính chất của cacbohidrat

4 Thái độ nhận thức:

Rèn luyện tính cẩn thận, lòng yêu thích môn hóa học và phương pháp học tập có hiệu quả

II CHUẨN BỊ:

1 Dụng cụ thí nghiệm: 2 Hóa chất:

- Ống nghiệm: 6 - Dung dịch NaOH 10% - Ancol etylic

- Cốc thủy tinh 100 ml: 1 - Dung dịch CuSO4 5% - Axit axetic

- Cặp ống nghiệm gỗ: 1 - Dung dịch glucoz 1% - H2SO4 đặc

- Đèn cồn: 1 - Axit sunfuric 10% - dd NaCl bão hòa

- Ống hút nhỏ giọt: 1 - Natri hidrocacbonat ( tinh thể )

- Thìa xúc hóa chất: 2 - Tinh bột ( dd 2% )

- Giá để ống nghiệm: 1 - Dung dịch Iot 0,05%

III HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH:

- Chia nhóm thực hành

Trang 29

- Nêu mục tiêu, yêu cầu của tiết thực hành và nhấn mạnh những điểm cần lưu ý trong khi tiến hành thí

nghiệm

- Hướng dẫn HS phương pháp sử dụng ống nhỏ giọt để lấy và nhỏ hĩa chất một cách thành thạo, chính xác

- Để thực hiện thành cơng TN 2, saccarozơ phải tinh khiết, khơng cịn glucozơ, fructozơ

và SO2 trong quá trình sản xuất

HĐ2 - Theo dõi và giúp HS

làm TN khi cần thiết

- Tiến hành TN như SGK

- Quan sát hiện tượng và giải thích

TN 1: Điều chế Etyl axetat

- Nhỏ vào ống nghiệm 5 giọt C2H5OH, 5 giọt CH3COOH nguyên chất và 1 giọt

H2SO4 đặc Lắc đều, đồng thời đun nĩng cách thủy 5 -6 phút trong nước nĩng 65 -

700C

- Làm lạnh hỗn hợp bằng cách nhúng ống nghiệm vào cốc nước lạnh rồi nhỏ thêm vào

10 giọt dd NaCl bão hịa

HĐ3 - Theo dõi và giúp HS

TN2: Pứ của glucozơ với Cu(OH) 2

- Cho vào ống nghiệm 3 giọt dd CuSO4 5%

và 6 giọt NaOH 10% Lắc nhẹ để cĩ kết tủa Cu(OH)2, gạn bỏ phần dd

- Cho thêm vào ống nghiệm chừng 10 giọt

dd glucozơ 1%, lắc nhẹ

- Đun nĩng hỗn hợp đến sơi, để nguội HĐ4 - Theo dõi và giúp HS

- Lưu ý HS chia Cu(OH)2

làm 2 phần để làm TN tiếp

theo

HĐ5 - Lưu ý : tinh bột chín - Tiến hành TN như

SGK

TN4: Pứ của hồ tinh bột với iot

- Cho vào ống nghiệm 2 ml dd hồ tinh bột 2% rồi thêm vài giọt dd iot 0,05%, lắc nhẹ Đun nĩng dd cĩ màu ở trên rồi để nguội

Trang 30

Hoạt động 6 : Công

việc cuối buổi thực

hành

- Nhận xét, đánh giá

buổi thực hành

- HS thu dọn dụng cụ,

hóa chất, vệ sinh

phòng TN và viết

tường trình theo mẫu

BẢNG TƯỜNG TRÌNH THÍ NGHIỆM

1 Họ tên học sinh:

2 Tên bài thực hành số ….:

3 Nội dung tường trình:

Tên thí nghiệm Cách tiến hành Hiện tượng Giải thích và

ptpư

Trang 31

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

1 Kiến thức căn bản:

Học sinh biết:

Các loại amin, danh pháp của amin

Học sinh hiểu:

Cấu tạo phân tử, tính chất, ứng dụng và điều chế amin

2 Kỹ năng:

Nhận dạng các hợp chất của amin

Gọi tên theo danh pháp IUPAC các hợp chất của amin

Viết chính xác các PTHH của amin

Quan sát, phân tích các thí nghiệm chứng minh

3 Thái độ nhận thức:

II Chuẩn bị

Dụng cụ: ống nghiệm, đũa thủy tinh, ống nhỏ giọt

Hóa chất: các dung dịch: CH3NH2 HCl Anilin, nước Brom

Mô hình phân tử anilin, các tranh vẽ, hình ảnh có liên quan đến bài học

III.Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định lớp

2.Kiểm tra bài cũ:

3.Nội dung bài giảng :

GV viết CTCT của NH3 và 4

amin khác nhau, yêu cầu HS

nghiên cứu kỹ và cho biết

mối liên quan giữa cấu tạo

của NH3 và các amin

Nêu định nghĩa tổng quát

về amin

GV sửa lại định nghĩa cho

đúng

cách phân loại amin Cho

VD

GV yêu cầu HS dựa vào

bảng 2.1 SGK/30 cho biết:

Quy luật gọi tên amin theo

danh pháp gốc- chức

Quy luật gọi tên amin theo

HS quan sát CTCT của NH3 và 4 amin khác nhau và trả lời câu hỏi theo yêu cầu của GV

Qua các VD và nghiên cứu kỹ SGK, HS nêu 2 cách phân loại amin: theo gốc hidrocacbon và bậc của amin

VD: amin bậc 1:

CH3CH2CH2NH2 Amin bậc 2:

CH3CH2NHCH3

Amin bậc 3: (CH3)3 N

Theo danh pháp gốc- chức: ank + vị trí+ yl + amin

Theo danh pháp thay thế:

Ankan+ vị trí+ amin

I Định nghĩa, phân loại, danh pháp và đồng phân:

1 Định nghĩa:

Amin là những hợp chất hữu cơ

được cấu thành bằng cách thay thế một hay nhiều nguyên tử hidro trong phân tử amoniăc bởi một hay nhiều gốc hidrocacbon

b Cách 2:

Theo bậc của amin:

Bậc 1: CH3CH2CH2NH2 Bậc 2: CH3CH2NHCH3

Bậc 3: (CH3)3 N

Bậc của amin được qui định theosố nguyên tử hidro trong phân tử NH3 bị thay thế bởi số gốc hidrocacbon

Trang 32

danh pháp thay thế

GV cho VD, yêu cầu HS gọi

tên

GV giới thiệu: Amin có các

loại đồng phân:Đồng phân

về mạch cacbon, vị trí nhóm

chức, bậc của amin

Hướng dẫn HS viết các

đồng phân của C4H11N

Yêu cầu HS gọi tên

Hoạt động 4:

tính chất vật lý đặc trưng

của amin, tiêu biểu làanilin

Tiết 2

Yêu cầu HS cho biết CTCT

chung của amin mạch hở

bậc 1 VD

GV phân tích đặc điểm cấu

tạo của anilin, yêu cầu HS

cho biết anilin có những t/c

hóa học gì?

của CH3NH2 với quì tím ẩm

và dd HCl Yêu cầu HS nêu

các hiện tượng xảy ra và

viết PTHH

GV giải thích:

Gốc ankyl (R-) đẩy e làm

tăng mật độ điện tử trên

nitơ  tính baz tăng

Gốc phenyl (C6H5-) hút e

làm giảm mật độ điện tử

trên nitơ  tính baz giảm

Cho HS nghiên cứu SGK và

nêu hiện tượng xảyra khi

cho etylamin t/d với axit nitrơ (

NaNO2 + HCl) Viết PTHH

Cho HS nghiên cứu SGK và

cho biết sản phẩm thu được

khi cho amin bậc 1 tác dụng

với ankyl halogenua Viết

HS viết các đồng phân của C4H11N Gọi tên

HS nghiên cứu kỹ SGK và trả lời

CTCT chung của amin mạch hở bậc 1 làR-NH2

VD CH3NH2…

Anilin thể hiện tính chất của nhóm amino như: tính baz, pư với axit nitrơ, pư ankyl hóa và pư thế vào nhân thơm

HS quan sát thí nghiệm nêu các hiện tượng xảy

ra và viết PTHH

HS nghiên cứu SGK và nêu hiện tượng: có khí bay ra và dd có mùi thơm của rượu

Tên thông thường chỉ áp dụng đối với một số amin

II Tính chất vật lý:

Metyl-, đimetyl-, trimetyl- và etylamin là những chất khí mùi khó chịu, độc, dễ tan trong nước Các amin đồng đẳng cao hơn là chất lỏng hoặc rắn

Anilin là chất lỏng, nhiệt độ sôi là 1840C, không màu, rất độc, ít tan trong nước, tan trong rượu và benzen

III Cấu tạo và tính chất hóa học:

1 Tính chất của nhóm - NH 2 :

a Tính baz:

- Các amin mạch hở có khả năng làm quì tím hóa xanh hoặc làm phenoltalein không màu hóa hồng

- Anilin có tính baz nhưng không làm quì tím hóa xanh, không làm hóa hồng phenoltalein

-Tác dụng với axit:

CH3NH2 + HCl  [CH3NH3]+ClMêtylamin Mêtylamoni clorua Thứ tự tính baz của:

C6H5NH2 + HONO + HCl



00C50C C6H5N2+Cl- + 2H2O Phenylđiazoni clorua

c Pư ankyl hóa thay thế nguyên

tử hidro của nhóm –NH 2 :

Trang 33

của anilin với nước brom

Yêu cầu HS nêu hiện

tượng

GV hướng dẫn HS viết ptpư

GV lưu ý: Pư này dùng

nhận biết anilin

Yêu cầu HS cho biết ứng

dụng của các hợp chất

amin

Yêu cầu HS cho biết:

Phương pháp điều chế

ankylamin VD

Phương pháp điều chế anilin

Viết PTHH

Hoạt động 7: Củng cố

HS quan sát thí nghiệm nêu các hiện tượng xảy

- Tính chất của nhóm –NH2:

•Tác dụng với axit tạo muối

Br

2, 4, 6- tribromanilin

Pư này dùng nhận biết anilin

IV Ứng dụng và điều chế:

Trang 34

Trang 35

1.Kiến thức căn bản:

Học sinh biết:

Ứng dụng và vai trò của amino axit

Học sinh hiểu:

Cấu trúc phân tử và tính chất hóa học cơ bản của amino axit

2.Kỹ năng,

Nhận dạng, gọi tên các amino axit

Viết chính xác các PTHH của amino axit

Quan sát, giải thích các thí nghiệm chứng minh

3.Thái độ nhận thức:

II Chuẩn bị

- Dụng cụ: ống nghiệm, ống nhỏ giọt

- Hóa chất: dd glyxin 10%, NaOH 10%, CH3COOH tinh khiết

- Các hình vẽ, tranh ảnh có liên quan đến bài học

III HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:

•GV yêu cầu HS cho biết đặc

điểm cấu tạo của các hợp

chất amino axit Nêu CTTQ về

amino axit Nêu định nghĩa tổng

quát về amino axit

•GV yêu cầu HS dựa vào cấu

tạo và nghiên cứu SGK - Cho

biết t/c của các nhóm chức

trong amino axit

- Dự đoán các tương tác hóa

học có thể xảy ra trong ptử

amino axit

- Viết cb dạng lưỡng cực và

dạng ptử của amino axit

- Đ/n điểm đẳng điện

• •GV yêu cầu HS cho biết qui

luật gọi tên đối với amino axit

theo:Tên thay thế vàTên bán

hệ thống

•GV yêu cầu HS gọi tên các

amino axit sau:

•Yêu cầu HS cho biết t/c vật lí

của các amino axit

Hoạt động 3: củng cố bài

•HS nghiên cứu SGK và trả lời:

Amino axit là HCHC tạp chức mà ptử chứa đồng thời nhóm cacbonyl ( - COOH) và amino (-NH 2 )

•HS:

Trong phân tử, 2 nhóm – COOH và –NH 2 có tính chất ngược nhau, tương tác nhau cho ion lưỡng cực, nằm ở dạng cân bằng với dạng phân tử

• •HS: Tên thay thế: Axit +

VT –NH 2 + amino + tên axit tương ứng

Tên bán hệ thống: Axit + VT–NH 2 (,,,) + amino + tên axit tương ứng

•HS gọi tên:

dimetylbutanoic

- t0 nóng chảy rất cao

- Dễ tan trong nước

I Định nghĩa, cấu trúc, danh pháp:

1 Định nghĩa:

Amino axit là loại hợp chất hữu cơ tạp chức mà phân tử chứa đồng thời nhóm cacbonyl(-COOH) và amino(-NH 2 )

V D: R CH

COOH

2 Cấu trúc:

Trong phân tử, 2 nhóm –COOH và –

NH 2 có tính chất ngược nhau, tương tác nhau cho ion lưỡng cực, nằm ở dạng cân bằng với dạng phân tử

Tên thay thế:

Axit + VT –NH 2 + amino + tên axit tương ứng

Tên bán hệ thống:

Axit + VT –NH 2 (,,,,,) + amino + tên axit tương ứng

( Bảng phụ:Tên một số amino axit)

II Tính chất vật lí:

- Là những chất rắn ở dạng tinh thể không màu, vị hơi ngọt

- Nhiệt độ nóng chảy rất cao

- Dễ tan trong nước

Trang 36

•GV cho HS làm BT 1 SGK /39

và BT: Viết đồng phân của

các hợp chất amino axit có

CTPT là C 4 H 7 NO 4 Gọi tên các

hợp chất đó

Tiết 2

•GV biểu diễn thí nghiệm: nhỏ

1 giọt dd glyxin trên giấy quì,

nêu hiện tượng và giải thích

Viết ptpư giữa glyxin với dd

HCl và dd NaOH

•Yêu cầu HS viết pư este hóa

giữa glyxin với etanol, xúc tác

axit vô cơ mạnh

•GV biểu diễn thí nghiệm pư

giữa glyxin với axit nitrơ, yêu

cầu HS:

- Quan sát, nêu hiện tượng

xảy ra

- Cho biết nguyên nhân của

hiện tượng trên Viết PTHH

•GV nêu kết luận

•Yêu cầu HS:

- Cho biết điều kiện về cấu

tạo để các amino axit có pư

•GV yêu cầu HS nêu những

ứng dụng của các amino axit

Hoạt động 6: Củng cố

•HS nghiên cứu SGK:

Điều kiện: trong ptử phải có từ 2 nhóm chức trở lên

HS viết ptpư

Đặc điểm: nhóm –OH của –COOH ở ptử axit này kết hợp với –H của nhóm –

NH 2 ở ptử axit kia thành

H 2 O và sinh ra polime

•HS nghiên cứu SGK và nêu ứng dụng:

- Amino axit thên nhiên là

cơ sở kiến tạo protein của

cơ thể sống

- Một số amino axit được dùng phổ biến trong đời sống và sản xuất như: sx

mì chính ( bột ngọt), thuốc bổ thần kinh…, chế tạo nilon-6, nilon-7…

III Tính chất hóa học:

2 Phản ứng este hóa của nhóm –

•Tác dụng baz mạnh

•Tác dụng với ancol (pư este hóa)

- Amino axit có chứa nhóm –NH 2 nên có t/c hóa học của amin: tác dụngvới axit nitrơ (HNO 2 )

Vậy: amino axit vừa tác dụng axit vừa t/d baz có tính lưỡng tính

Đặc điểm: nhóm –OH của –COOH ở

ptử axit này kết hợp với –H của nhóm –NH 2 ở ptử axit kia thành H 2 O và sinh ra polime.

Trang 37

Tên một số amino axit

Axit aminoaxetic

Axit -aminopropanoic

Axit  -aminoisovaleric Axit  -aminoglutaric

Glyxin hay Glycocol Alanin

Valin Axit Glutamic

Gly

Ala

Val Glu

Trang 38

1.Kiến thức căn bản:

Học sinh biết:

Khái niệm về peptit, protein, enzim, axit nucleic và vai trò của chúng trong cuộc sống

Cấu trúc phân tử và tính chất cơ bản của protein

Học sinh hiểu:

2.Kỹ năng

Gọi tên peptit

Phân biệt cấu trúc bậc một và cấu trúc bậc hai của protein

Viết các PTHH của protein

Quan sát thí nghiệm chứng minh

3.Thái độ nhận thức:

II Chuẩn bị:

- Dụng cụ: ống nghiệm, ống hút hóa chất

- Hóa chất: dd CuSO4 2%, NaOH 30%, lòng trắng trứng

- Các hình vẽ, tranh ảnh có liên quan đến bài học

III HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:

1 Ổn định lớp

2.Kiểm tra bài cũ:viết cấu tạo của amino axít cĩ tên thơng thường là alaninm, viết phương trình chứng minh

nĩ thể hiện tính lưỡng tính và tham gia phản ứng trùng ngưng

3.Nội dung bài giảng :

Yêu cầu HS cho biết khái niệm

peptit

GV cho 1 VD về mạch peptit

Yêu cầu HS chỉ ra liên kết

peptit Cho biết nguyên nhân

hình thành mạch peptit trên

•Cách phân loại peptit

•Khi số phân tử amino axit tạo

ra peptit tăng lên thì quy luật

tạo ra các đồng phân peptit như

thế nào Ng.nhân của quy

luật đó

•Quy luật gọi tên mạch peptit

Gọi tên các VD rong SGK GV

cho thêm VD, yêu cầu HS gọi

tên

Giáo viên cho học sinh ncứu SGK

và nêu tính chất hĩa học của peptit

HS nghiên cứu SKG và nêu khái niệm

HS nghiên cứu SKG và trả lời

Học sinh ncứu và nêu các tính chất hĩa học của peptit gồm : hpản ứng thủy phân và phản ứng màu biurê

A Pép tít

I.Khái niệm , phân loại, đồng phân,danh pháp

1 khái niệm:

•-liên kết peptit là liên kết của nhĩm CO và

NH được hình thành từ 2 đơn vị -amino axit

Nhóm –CO-NH- được gọi là liên kết peptit

- Peptít là hợp chất hữu cợ chứa từ 2 đến 50 gốc -amino axit liên kết với nhau bằng liên kết peptit

•2.Phân loại: Tùy theo số lượng đơn vị amino axit, chia ra: đipeptit, tripeptit … và polipeptit

Khi số phân tử amino axit tạo ra peptit tăng lên n lần thì số lượng đồng phân tăng nhanh theo giai thừa của n ( n!) 3.Tên gọi: tên của peptit: ghép tên của các gốc axyl, bắt đầu từ amino axit đầu N và kết thúc là amino axit đầu C

II Tính chất hĩa học của peptit

1 Phản ứng thuỷ phân

- Thuỷ phân đến cùng peptit  hỗn hợp các - amino axit

H 2 N-CH-CO-…NH-CH-COOH

R1 Rn + (n-1)H 2 O H (OH ) + -

 

H 2 N-CH-COOH + +H 2 N-CH-COOH

Trang 39

Yêu cầu HS cho biết khái niệm

về protein và phân loại

GV treo hình ảnh phóng to cấu

trúc phân tử protein cho HS

quan sát, so sánh với hình vẽ

trong SGK

Yêu cầu HS cho biết số bậc

cấu trúc và đặc điểm của

cấu trúc bậc một

Yêu cầu HS nêu những tính

chất vật lý đặc trưng của của

protein

Hoạt động 4: củng cố:

HS làm các bài tập 1,2,3 a,b

SKG / 48

Tiết 2

Yêu cầu HS:

•Cho biết quy luật của pư thủy

phân protein trong môi trường

axit, baz hoặc nhờ xúc tác

enzim

•Viết PTHH thủy phân mạch

peptit trong phân tử protein có

chứa 3 amino axit khác nhau

GV biểu diễn thí nghiệm: nhỏ

vài giọt HNO 3 đặc vào ống

nghiệm đựng dd lòng trắng

trứng ( anbumin).Yêu cầu HS

nêu hiện tượng xảy ra trong thí

nghiệm, cho biết nguyên nhân

của pư

GV biểu diễn thí nghiệm:

Cho vào ống nghiệm lần lượt:

4 ml dd lòng trắng trứng

1 ml dd NaOH 30%

1 giọt dd CuSO 4 2%

Yêu cầu HS nêu hiện tượng

và cho biết nguyên nhân của

pư

HS quan sát hình vẽ nghiên cứu SKG và trả lời

HS quan sát thí nghiệm nêu hiện tượng: có kết tủa màu vàng Nguyên nhân:

sản phẩm là nhóm – NO 2

có màu vàng

HS quan sát thí nghiệm nêu hiện tượng: xuất hiện màu tím xanh Nguyên nhân của pư: Cu(OH) 2 pư với 2 nhóm peptit ( -CO-NH-) cho sản phẩm có màu tím

R1 Rn

b Phản ứng màu biure. Peptit+ NaOH + Cu(OH)2 hợp chất phức màu tím(trừ đi peptit)

B.PRƠTÊIN

1.Khái niệm:

Prơtêin là là poli peptit cao phân tử cĩ phân

tử khối từ vài chục nghìn đến vài triệu đơn

vị - amino axit trong mạch protein

II Tính chất của protein:

1 Tính chất vật lý:

•Dạng tồn tại: ở 2 dạng chính là dạng

sợi và dạng hình cầu

•Tính tan của protein khác nhau: protein

hình sợi không tan trong nước, protein hình cầu tan trong nước

•Sự đông tụ: khi đun nóng,hoặc cho

axit hay baz hay một số muối vào dd protein, protein sẽ động tụ lại, tách ra khỏi dung dịch

2 Tính chất hóa học:

a Phản ứng thủy phân:

Khi đun nóng với dd axit, baz hoặc nhờ xúc tác enzim , protein bị thủy phân thành hh các - amino axit

Trang 40

•Định nghĩa về enzim

•Các đặc điểm về enzim

•Đặc điểm chính của axit

nucleic

•Sự khác nhau giữa phân tử

ADN và ARN

Hoạt động 7: Củng cố bài:

HS làm các bài tập

4, 5, 6 SGK / 48

sinh học

Xúc tác enzim có 2 đặc điểm:

•Có tính chọn lọc cao, mỗi enzim chỉ xúc tác cho một sự chuyển hóa nhất định

•Tốc độ pư nhờ xúctác enzim rất lớn, gấp 109  1011 tốc độ pư nhờ xúctác hóa học

2 Axit nucleic ( AN ):

Axit nucleic là polieste của axit photphoric và pentozơ ( monosaccarit có 5C), mỗi pentozơ có một nhóm thế là baz nitơ

Nếu pentozơ là ribôzơ: axit ARN Nếu pentozơ là đeoxi ribôzơ: axit ADN Khối lượng AND từ 4 – 8 triệu đvC, thường tồn tại ở dạng xoắn đơn

4.Dặn dị: học sinh về nhà học bài cũ , làm bài tập SGK

IV Rút king nghiệm ,bổ sung

Định dạng
Số trang	127
Dung lượng	2,15 MB