Văn hoá luôn đi liền với giáo dục, giáo dục đi liền với văn hoá. Cả hai đều là sản phẩm đặc thù của loài người, chỉ có loài người mới có. Chính vì thế văn hóa nhà trường lại càng có vai trò vô cùng quan trọng trong ngành giáo dục. Nó không chỉ tạo nên nét văn minh đặc thù của văn hóa công sở mà còn là nơi thể hiện rõ nhất hiệu quả của nền giáo dục nước ta.
Trang 1MỤC LỤC
TRANG PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
2 Mục đích nghiên cứu
3 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
5 Phạm vi nghiên cứu
6 Giả thuyết khoa học
7 Phương pháp nghiên cứu
NỘI DUNG Chương I
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Lịch sử nghiên cứu
1.2 Các khái niệm chung
1.2.1 Khái niệm văn hóa
1.2.2 Khái niệm văn hóa tổ chức
1.2.3 Văn hóa nhà trường
1.3 Các yếu tố cấu thành của văn hóa nhà trường
Chương II THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA TẠI TRƯỜNG
MẦM NON TRƯNG VƯƠNG 2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của trường mầm non
Trưng Vương
2.2 Thực trạng môi trường văn hóa ở trường mầm non Trưng
Vương
2.2.1 Thực trạng thực hiện hành vi văn hóa của trẻ tại trường
mầm non Trưng Vương
2.2.2 Thực trạng thực hiện hành vi văn hóa của phụ huynh tại
nhà trường
2.2.3 Thực trạng thực hiện văn hóa tại nhà trường của CBGV,
NV nhà trường
2.2.4 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và
phụ huynh về vai trò của văn hóa nhà trường
2.2.5 Nhận thức của cán bộ quản lý về công tác xây dựng văn
hóa nhà trường
2.3 Nguyên nhân của thực trạng trên
Trang 22.3.2 Nguyên nhân chủ quan
2.4 Một số biện pháp nâng cao chất lượng công tác xây dựng
văn hóa nhà trường tại trường mầm non Trưng Vương
2.4.1 Thực hiện tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức
của CBGV, NV và phụ huynh về công tác xây dựng VHNT
2.4.2 Xây dựng các kế hoạch, xác định rõ mục tiêu, nội dung
và chương trình xây dựng VHNT
2.4.3 Tăng cường quản lý nề nếp hoạt động của nhà trường và
chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ
2.4.4 Đẩy mạnh vai trò của công đoàn, đoàn thanh niên và hội
cha mẹ học sinh công tác xây dựng VHNT
2.4.5 Xây dựng môi tường cảnh quan văn hóa, khuôn viên
xanh – sạch – đẹp kết hợp với tăng cường cơ sở vật chất nhà
trường, lớp học
2.4.6 Thực hiện phối kết hợp chặt chẽ giữa gia đình – nhà
trường – xã hội
2.4.7 Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá và thông tin,
truyền thông trong công tác xây dựng văn hóa nhà trường
KẾT LUẬN TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Văn hoá luôn đi liền với giáo dục, giáo dục đi liền với văn hoá Cả hai đều làsản phẩm đặc thù của loài người, chỉ có loài người mới có Chính vì thế văn hóa nhàtrường lại càng có vai trò vô cùng quan trọng trong ngành giáo dục Nó không chỉ tạonên nét văn minh đặc thù của văn hóa công sở mà còn là nơi thể hiện rõ nhất hiệu quảcủa nền giáo dục nước ta
Tuy nhiên, ở mỗi nhà trường của ta có hoàn cảnh riêng, nhất là rất khó khăn về
cơ sở vật chất Ngay cả các trường đạt chuẩn năm này hay năm kia cũng còn thiếuthốn nhiều lắm Tài liệu, thiết bị phục vụ hoạt động dạy và học, đội ngũ, cả nhà giáolẫn cán bộ quản lý còn rất nhiều điều khiến chúng ta chưa hài lòng Có lẽ, văn hoá nhàtrường của chúng ta phải bắt đầu từ những chuyện này
Đặc biệt ở một ngôi trường như mầm non Trưng Vương với số học sinh đông(Có 415 học sinh với 10 lớp), học sinh ở nhiều địa phương khác nhau theo gia đình vềđây sinh sống, đa dạng về dân tộc, về công việc đã tạo nên một nét văn hóa đặc trưng.Hơn nữa, Nhà trường mặc dù đông học sinh nhưng cơ sở vật chất chưa đáp ứng đượcnhu cầu dạy và học Từ khi thành lập cho tới nay Nhà trường luôn phát huy tốt môitrường làm việc văn mình, lành mạnh, giữ gìn văn hóa nhà trường xây dựng và tạonên hình ảnh trường mầm non Trưng vương tốt đẹp trong mắt phụ huynh và nhân dânđịa phương Bên cạnh đó vẫn còn một số vấn đề liên quan tới môi trường văn hóa họcđường cần phải bàn tới và tìm cách khắc phục
Với những lý do trên, tôi đã chọn chủ đề “Thực trạng văn hóa nhà trường hiện nay tại địa phương và các biện pháp phát triển văn hóa nhà trường” mong muốn
đóng góp một vài giải pháp nâng cao chất lượng văn hóa nhà trường trong tình hìnhhiện nay
2 Mục đích nghiên cứu
Trang 4Đề xuất một số biện pháp xây dựng văn hóa nhà trường mang tính khả thi phùhợp với tình hình thực tế của nhà trường và địa phương Qua đó góp phần nâng caochất lượng quản lý nhà trường và chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trongđiều kiện của nhà trường hiện nay.
3 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng văn hóa nhà trường và biện pháp xây dựngvăn hóa nhà trường của trường mầm non Trưng Vương trong điều kiện thực tế củanhà trường
- Khách thể nghiên cứu: Công tác xây dựng văn hóa nhà trường tại trường mầmnon Trưng Vương
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của khách thể
- Nghiên cứu thực tiễn về văn hóa nhà trường
- Đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng văn hóa nhà trường
5 Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng văn hóa nhà trường tại trường mầm non Trưng Vương
và ở địa phương
6 Giả thuyết khoa học
Nếu áp dụng một số biện pháp như:
- Thực hiện tốt công tác tuyên truyền về công tác xây dựng VHNT
- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên (CBGV, NV) thật
sự có tâm huyết với nghề bắt đầu từ khâu đào tạo
- Xây dựng môi trường làm việc văn hóa áp dụng với tất cả CBGV, NV , phụhuynh, học sinh và khách tới liên hệ công tác
- Xây dựng văn hóa nhà trường cho học sinh lồng ghép với chương trình dạy học
7 Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu lý thuyết
Trang 5- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn (Giám sát, đàm thoại, trao đổi,phòng vấn, nghiên cứu sản phẩm hoạt động, tổng kết kinh nghiệm…)
- Thống kê toán học
NỘI DUNG Chương I
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Lịch sử nghiên cứu
Thuật ngữ “Văn hóa tổ chức” xuất hiện lần đầu lần đầu tiên trên báo chí Mỹvào khoảng thập niên 1960 Thuật ngữ tương đương “Văn hóa công ty” xuất hiệnmuộn hơn, khoảng thập niên 1970 và trở nên hết sức phổ biến sau khi tác phẩm vănhóc công ty được xuất bản tại Mỹ năm 1982
Văn hóa nhà trường là văn hóa của một tổ chức Xét về bản chất, mỗi nhàtrường là một tổ chức hành chính – sư phạm Đó là một thế giới thu nhỏ với cơ cấu,chuẩn mực, quy tắc hoạt động, những giá trị, điểm mạnh và điểm yếu riêng cho nhữngcon người cụ thể thuộc thế hệ tạo lập với tư cách là một tổ chức, mỗi nhà trường đềutồn tịa dù ít hay nhiều nền văn hóa nhất định
Tuy nhiên cho đến nay, lại có rất ít tác giả quam tâm đi sâu nghiên cứu về lýluận một cách có hệ thống về việc xây dựng văn hóa nhà trường Một số sách, bài viếtgần đây chủ yếu quan tấm tới văn hóa học đường ở trường phổ thông, văn hóa học,môi trường văn hóa cơ sở có thể kể đến:
- Đỗ Huy (2001), xây dựng môi trường văn hóa ở nước ta từ góc nhìn giá trịhọc, Viện Văn hóa, Nhà xuất bản thông tin, Hà Nội
- Văn Đức Thanh (2001), xây dựng môi trường văn hó cơ sở, Nhà xuất bảnchính trị quốc gia, Hà Nội
- Đinh Viễn Trí – Đông Phương Tri (Ngọc Anh dịch) (2003),Văn hóa giao tiếpứng xử, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, Hà Nội
- TS Lê Thị Ngọc Thúy (2014): Xây dựng văn hóa nhà trường phổ thông – Lý
Trang 6Nhìn chung, các đề tài nghiên cứu trên đây chỉ có đề tài của TS Lê Thị NgọcThúy là đi sâu về Văn hóa nhà trường, nhưng chưa đề cập đến công tác xây dựng vănhóa nhà trường ở các trường mầm non.
1.2 Các khái niệm chung
1.2.1 Khái niệm văn hóa
Có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm văn hóa
Theo tổ chức giáo dục và khoa học của Liên hợp quốc “Văn hóa hiểu theonghĩa rộng là một phức thể, tổng hợp các đặc trưng diện mạo về tinh thần, vật chất, trithức, tình cảm khác họa lên bản sắc của một cộng đồng, gia đình, làng xóm, xã hội….Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật văn chương mà bao gồm cả những lối sống,những quyền cơ bản của con người, những hệ thống chính trị, những truyền thống tínngưỡng”
Văn hóa hiểu theo nghĩa hẹp “Văn hóa là tổng thể những hệ thống biểu trưngchi phối cách ứng xử và sự giao tiếp trong trong một cộng đồng kiến cộng đồng ấy cóđặc thù riêng Văn hóa bao gồm hệ thống những giá trị dể đánh giá một sự việc, mộthiện tượng (Đẹp hay xấu, có đạo đức hay vô đạo đức, phải hay trái, đúng hay sai )theo cộng đồng ấy
Tóm lại có thể hiểu: Văn hóa là một tập hợp cuả những đặc trưng về tâm hồn,vật chất, trí thức và xúc cảm của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và nóchứa đụng, ngoài văn học và nghệ thuật, cả cách sống, phương thức chung sống, hệgiá tị truyền thống và đức tin
1.2.2 Khái niệm văn hóa tổ chức
Đề cập đến khái niệm "văn hoá tổ chức", các nhà nghiên cứa đã đưa ra rất nhiều
ý kiến khác nhau Trước khi hai khái niệm "văn hoá" và "tổ chức" dược ghép lại vớinhau, đã có hàng chục định nghĩa khác nhau về "văn hoá" Cụ thể là năm 1952, hainhà nhân loại học Kroeber và Kluckhohn đã phân loại ra 164 nghĩa của từ "văn hoá".Khi kết hợp "văn hóa" và "tổ chức" với nhau thì nghĩa của chúng đã được khu biệt,
Trang 7hẹp lại rất nhiều nhưng chắc chắn cụm tử "văn hoá tổ chức" vẫn có rất nhiều địnhnghĩa khác nhau Tuy nhiên chúng ta có thể hiểu văn hóa tổ chứ một cách chung nhấtnhư sau; Văn hóa tổ chức là tập hợp các giá trị và quy tắc được các cá nhân và nhómtrong một tổ chức chia sẻ với nhau Các giá trị và quy tắc này quy định cách thưc ứng
xử của mọi người với nhau và giữa những người trong tổ chức với các bên có liênquan nằm ngoài tổ chức
Văn hóa tổ chức bao gồm các thành phần sau đây:
- Các thái độ của một tổ chức
- Các kinh nghiệm của một tổ chức
- Niềm tin của một tổ chức
- Các giá trị mà tổ chức theo đuổi
1.2.3 Văn hóa nhà trường
Văn hóa nhà trường là một khái niệm mới xuất hiện trong những năm gần đây,những nội hàm của nó thì đã được đề cập đến từ lâu trong nhiều tình huống giáo dục
và đào tạo nhất là ở thời kỳ đổi mới
Có thể hiểu Văn hóa nhà trường là một hệ thống phức hợp các giá trị, các chuẩnmực xung quanh chức năng đào tạo con người của nhà trường, được chấp nhận tựnguyện, được cam kết tôn trọng để theo đó mà các thành viên của nhà trường cùngnhau thực thi các hoạt đông đạy và học, nhằm hoàn thành ngày càng tốt sứ mệnh cao
cả của mình
1.3 Các yếu tố cấu thành của văn hóa nhà trường
Văn hóa nhà trường được xem xét ở hai cấp độ vô hình và hữu hình Cáchthành tố chủ yếu thường ở dạng tiềm ẩn trong nhận thức và tình cảm của cong người(Thầy, trò, phụ huynh, nhân dân) chúng hình thành nên cấp độ vô hình của văn hóanhà trường khó nhận ra ngay được
Muốn nhận diện được đúng trình độ của văn hóa nhà trường thì phải đánh giátoàn diện, kết hợp được cả hai cấp độ, không thể chỉ căn cứ vào cấp độ hữu hình,
Trang 8những cũng không thể chỉ đánh giá qua trình độ của cấp độ vô hình bằng suy diễncảm tính.
* Những biểu hiện của văn hóa nhà trường
- Nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, dân chủ,hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫnnhau;
- Mỗi cán bộ giáo viên đều biết rõ công việc mình phải làm, hiểu rõ tráchnhiệm, luôn có ý thức chia sẻ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra các quyếtđịnh dạy và học;
- Coi trọng con người, cổ vũ sự nỗ lực hoàn thành công việc và công nhận sựthành công của mỗi người;
- Nhà trường có những chuẩn mực đẻ luôn luôn cải tiến, vươn tới;
- Sáng tạo và đổi mới;
- Khuyến khích giáo viên cải tiến phương pháp nâng cao chất lượng dạy vàhọc; giáo viên được khuyến khích tham gia đóng góp ý kiến trong mọi hoạt động củanhà trường;
- Khuyến khích đối thoại và hợp tác, làm việc nhóm;
- Chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi chuyên môn;
- Chia sẻ quyền lực, trào quyền, khuyến khích tính tự chịu trách nhiềm;
- Chia sẻ tầm nhìn;
- Nhà trường thể hiện sự quan tâm, có mối quan hệ hợp tác chặt chẽ,lôi kéocộng đồng cùng tham gia giải quyết những vấn đề của giáo dục
* Những biểu hiện tiêu cực, không lành mạnh trong nhà trường
- Sự buộc tội, đổ lỗi cho nhau;
- Sự kiểm soát quá chặt chẽ đánh mất quyền tự do và tự chủ của cá nhân;
- Quan lieu, nguyên tắc một cách máy móc;
- Trách mắng học sinh vì các em không có sự tiến bộ;
- Thiếu sự động viên khuyến khích;
Trang 9- Thiếu sự cởi mở, thiếu sự tin cậy;
- Thiếu sự hợp tác, thiếu sự chia sẻ học hỏi lẫn nhau;
- Mâu thuẩn xung đột nội bộ không được giải quyết kịp thời
Văn hóa nhà trường được hình thành và phát triển trong quá trình xây dựng vàphát triển của nhà trường, không thể tự nhiên là có ngay, mà phải qua thời gian Sựphong phú, sâu sắc và bền vững của VHNT sẽ được nhân lên theo cùng sự trưởngthành của nhà trường Mặt khác, VHNT còn chịu ảnh hưởng từ trình độ phát triển KT-
XH của địa phương, từ chất lượng đời sống văn hóa của địa phương Do đó, nhìn vàotình độ VHNT người ta có thể suy ra, nhận ra trình độ chất lượng giáo dục văn hóa địaphương đó
Chương II THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA TẠI TRƯỜNG MẦM NON
TRƯNG VƯƠNG 2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của trường mầm non Trưng Vương
Trường mầm non Trưng Vương tiền thân là trường mẫu giáo Trưng Vương.Ngày 19/9/1994 trường được thành lập theo quyết định số 793/TCCB của Giám đốc
Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Thái tại tổ 15 phường Trưng Vương thành phố TháiNguyên với diện tích 935,9m² Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo tỉnh, thànhphố và chính quyền địa phương kể từ ngày thành lập cho đến nay, diện mạo ngôitrường đã có nhiều thay đổi Ban đầu nhà trường chỉ có một dãy nhà cấp bốn với 5 lớphọc đến năm 2010 Trường được xây dựng một dãy nhà hai tầng gồm 6 lớp học kiêncố.Năm 2012 trường được xây dựng thêm 4 phòng học mới và tăng thêm được 4 lớphọc Là trường công lập duy nhất trên địa bàn phường, trường mầm non Trưng Vương
có nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ từ 18 tháng đến 72 tháng tuổi theo chương trìnhgiáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Năm học 2016- 2017 trường
có 10 lớp học tiếp nhận 403 học sinh đáp ứng được phần lớn nhu cầu đến trường củacác bé trên địa bàn phường
Trang 10*Nguồn lực:
- Về cơ sở vật chất: Trường có các phòng học kiên cố với các phương tiện, thiết
bị, đồ dùng, đồ chơi hiện đại phục vụ nhu cầu học tập và sinh hoạt, vui chơi của trẻ
Cụ thể như sau:
+ Số phòng học: 10 (thiếu 4 phòng học)
+ Số phòng chức năng và phòng làm việc: 08 (thiếu phòng nghệ thuật, giáo dụcthể chất, 01 phòng phó hiệu trưởng, 01 phòng cho nhân viên, bếp và kho)
_ Các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ công tác dạy và học: Nhà trường
đã có các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ chăm sóc giáo dục trẻ
- Về nhân lực: Nhà trường có tổng số CBQL,GV,NV: 36 trong đó có 03 CBQL,
25 giáo viên và nhân viên có trình độ trên chuẩn; 03 giáo viên và nhân viên có trình
độ đạt chuẩn; 08 nhân viên thời vụ Đang học đại học : 01 giáo viên Cụ thể:
+ Cán bộ quản lý: 03; trình độ: Đại học: 03 Chính trị: TCCT 2/3, QLGD: 3/3+ Giáo viên: 22; trình độ: Đại học:15; Cao đẳng:05; Trung cấp: 02 giáo viên;hiện đang học đại học: 01
+ Giáo viên mầm non hiện đang được phân công làm dinh dưỡng: 01 (kiêmnhiệm)
+ Nhân viên: 03 trong đó: Y tế:01 trình độ đại học; Văn thư: 01 trình độ: caođẳng; kế toán: 01 trình độ trung cấp
+ Tổng số giáo viên, nhân viên hợp đồng thời vụ: 08 Trong đó: Bảo vệ: 02; NVdinh dưỡng: 04; trình độ: 03 trung cấp, 01 sơ cấp Giáo viên 02; trình độ: 01 caođẳng, 01 trung cấp
* Những kết quả đạt được trong công tác giáo dục ở trường mầm non TrưngVương trong 5 năm qua
Trong 5 năm qua, tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên trường mầm non TrưngVương đã có nhiều cố gắng để thực hiện tốt công tác giáo dục trẻ Nhà trường đã thuđược những kết quả rất đáng khích lệ:
* Thực hiện các cuộc vận động và các phong trào thi đua
Trang 11Trường luôn thực hiện tốt các cuộc vận động, các phong trào thi đua nhằm nângcao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trường như thực hiện cuộc vận động
“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”,cuộc vận động “Mỗi thầygiáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, cuộc vận động “ Haikhông” và phong trào thi đua “Xây dựngtrường học thân thiện - Học sinh tích cực”…Nhà trường xây dựng kế hoạch vào đầu năm và thực hiện thành lập Ban chỉ đạo, triểnkhai kế hoạch tới toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, tổ chức ký cam kết thực hiện.Kết quả: 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên tích cực tham gia các cuộc vận động,phong trào thi đua, làm tốt vai trò, nhiệm vụ của người cán bộ giáo viên trong côngtác chăm sóc giáo dục trẻ, làm việc với tinh thần trách nhiệm, yêu thương, tôn trọngtrẻ
Cụ thể:
- Nhà trường đã xây dựng kế hoạch “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh” hàng năm theo từng chuyên đề, từng quý 100% cán bộ, giáo viên,nhân viên có phiếu đăng ký học tập theo từng chuyên đề;
- Cuộc vận động “Hai không”:Thực hiện tốt quy chế chuyên môn, đánh giáxếploại trẻ một cách trung thực, chính xác công bằng, không chạy theo thành tích
- Nhà trường tự đánh giá cuộc vận động “Mỗi thầy giáo, cô giáo là mộttấmgương đạo đức, tự học và sáng tạo” hàng năm đều đạt từ 38-40/40 điểm, xếp loại: Tốt
- Phong trào thi đua “Xây dựngtrường học thân thiện - Học sinh tích cực”: cácnăm học: 2012-2013; 2013-2014; 2014-2015 xếp loại xuất sắc
* Quy mô phát triển giáo dục mầm non
- Năm học 2010-2011, 2011-2012 trường có 6 lớp học với hơn 200 trẻ
Trang 12- Năm học 2012-2013, 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017Trường có 10 lớp học với hơn 400 trẻ.
2.2 Thực trạng môi trường văn hóa ở trường mầm non Trưng Vương
2.2.1 Thực trạng thực hiện hành vi văn hóa của trẻ tại trường mầm non Trưng Vương
Để đánh giá được mức độ thực hiện các hành vi văn hóa ở độ tuổi mầm nontrường mầm non Trưng Vương tôi đã tiến hành khảo sát trên 125 trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
về các biểu hiện hành vi và mức độ nhận thức của các cháu về văn hóa Ở độ tuổimầm non tôi chỉ khảo sát ở các vấn đề sau:
- Sự nghe lời và chấp hành hiệu lệnh của giáo viên;
- Thực hiện vệ sinh cá nhân, nhóm lớp
- Ứng xử với thầy cô, bạn bè và cha mẹ
- Đạt tỷ lệ chuyên cần
- Trang phục khi tới trường
Kết quả thu được như sau:
TT Các hành vi số học Tổng
sinh
Mức độ
Ghi chú
Thường
Số trẻ
Tỷ lệ (%) Số trẻ
Tỷ lệ (%) Số trẻ
Tỷ lệ (%)