Tăng cường vai trò của cán bộ quản lý nhà trường, đặc biệt là đồng chí Hiệu trưởng cũng như phát huy sức mạnh tổng hợp của giáo viên và học sinh trong việc xây dựng và phát triển văn hóa
Trang 12 Thực trạng xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường tại trường
2.1 Khái quát về tình hình địa phương, xã hội và nhà trường 4
3 Các biện pháp xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường 73.1 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, giáo viên và phụ huynh
3.2 Tăng cường vai trò của cán bộ quản lý nhà trường, đặc biệt là
đồng chí Hiệu trưởng cũng như phát huy sức mạnh tổng hợp của
giáo viên và học sinh trong việc xây dựng và phát triển văn hóa nhà
3.3 Xây dựng và thực hiện triệt để các chuẩn mực văn hóa (bộ quy
3.4 Tổ chức thực hiện các cuộc vận động và phong trào xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực một cách hiệu quả
153.5 Khích lệ phong trào học tập, nâng cao năng lực chuyên môn của
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 2Trong một tổ chức nói chung cũng như một nhà trường, văn hóa luôn tồntại trong mọi hoạt động của tổ chức đó Trong đó, văn hóa nhà trường được cácnhà nghiên cứu định nghĩa: Văn hóa nhà trường có thể hiểu là nhất trí cơ bản,niềm tin và các giá trị được chia sẻ tạo nên cái tôi và cách làm việc của nhàtrường, cũng như định hướng cách cư xử giữa các thành viên của nhà trường vớinhau được phản ánh qua các hiện thực văn hóa.[1]
Về góc độ tổ chức, văn hóa nhà trường tạo ra môi trường quản lý ổn định,giúp cho nhà trường thích nghi với môi trường bên ngoài, tạo ra sự hòa hợp môitrường bên trong Văn hóa nhà trường sẽ giúp nhà trường trở thành trung tâmvăn hóa giáo dục, là nơi hội tụ sức mạnh của trí tuệ và lòng nhân ái trong xã hội,góp phần quan trọng tạo nên sản phẩm giáo dục toàn diện
Đối với giáo viên, văn hóa nhà trường tạo dựng và nuôi dưỡng bầu khôngkhí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau; thúc đẩy sự sáng tạo
cá nhân, tạo nên tình thương yêu chân thành giữa các thành viên và đảm bảo cho
xử hợp lẽ, hợp với lòng người và cuộc sống
Như vậy, văn hóa nhà trường là một thứ tài sản lớn của nhà trường, gópphần tạo động lực làm việc cho các thành viên trong tổ chức, khuyến khích sựsáng tạo và đổi mới, khuyến khích giáo viên cải tiến phương pháp nâng cao chấtlượng dạy và học, khuyến khích đối thoại và hợp tác, chia sẻ quyền lực và nângcao tính tự chịu trách nhiệm của các thành viên Bên cạnh đó, nó còn hỗ trợ điềuphối, kiểm soát, hạn chế tiêu cực và xung đột; nâng cao chất lượng các hoạtđộng của nhà trường Văn hóa nhà trường lành mạnh nuôi dưỡng bầu không khí
Trang 3cởi mở, dân chủ, mỗi cán bộ giáo viên đều hiểu rõ trách nhiệm, tích cực thamgia vào việc ra các quyết định dạy và học Ở đó, con người được coi trọng, được
cổ vũ hoàn thành công việc và công nhận sự thành công của mỗi nguời.[1] Đó làđiều mà bất kỳ nhà trường nào cũng mong muốn phấn đấu đạt được
Trong khi đó, việc tìm ra các biện pháp về đổi mới phương pháp quản lý, biệnpháp chỉ đạo dạy - học trong nhà trường được nhiều nhà quản lý đầu tư nghiên cứu thìviệc tìm ra các biện pháp xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường lại ít được quantâm Năm học 2013-2014, tôi được thuyên chuyển về công tác tại trường Tiểuhọc Ngư Lộc I Từ việc tìm hiểu, làm quen với môi trường mới, tôi đã có nhữngcảm nhận thú vị về nét văn hóa nhà trường, về phụ huynh, về tập quán của địaphương như cách quản lý của hiệu trưởng, về đội ngũ, về học sinh, về cảnhquan, về sự thân thiện, về những lễ hội của địa phương….Từ những cảm nhận
đó đã làm tôi quan tâm tìm hiểu về văn hóa nhà trường và được biết đối vớitrường Tiểu học Ngư Lộc I thì việc xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường hầu nhưchưa được các thế hệ quản lý đưa vào tìm tòi, nghiên cứu thành một đề tài cụ thể
Xuất phát từ mong muốn khai thác các vai trò to lớn của văn hóa nhà trường,mong muốn như là một sự mở đầu để các nhà quản lý của nhà trường nghiên cứu pháttriển thành một đề tài rộng hơn về xây dựng văn hóa nhà trường và với mục tiêu tiếptục nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo của nhà trường, góp phần đào tạo những conngười có văn hóa, có kiến thức, thực hiện hiệu quả mục tiêu của Đảng đã đề ra, tôi xinđược nghiên cứu về “Một số biện pháp xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường đểnâng cao chất lượng giáo dục ở trường Tiểu học Ngư Lộc I”
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài nhằm đề xuất một số biệnpháp xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường, góp phần nâng cao hiệu quảquản lý nhà trường, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, giữ vững danh hiệutrường chuẩn quốc gia mức độ 2
3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài này đi nghiên cứu nội dung, cách thức xây dựng văn hóa nhà trường;nghiên cứu thực trạng về văn hóa nhà trường và đúc kết thành các biện pháp xâydựng và phát triển văn hóa nhà trường tại trường Tiểu học Ngư Lộc I
4 Phương pháp nghiên cứu
Trong đề tài này tôi sử dụng nhóm các phương pháp:
- Phương pháp nghiên cứu cơ sở lý luận: nghiên cứu lý luận về văn hóa,văn hóa nhà trường, nghiên cứu về một số Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Khảo sát về tìnhhình nhà trường, địa phương trước và sau khi vận dụng sáng kiến kinh nghiệm
- Phương pháp thống kê, xử lý dữ liệu: đánh giá thực trạng của nhà trường
và hiệu quả sau khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm để khẳng định tính đúngđắn của các biện pháp đã thực hiện
Trang 4II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở lý luận
Như chúng ta đã biết, văn hóa xuất hiện từ khi có loài người, có xã hội.Văn hóa tồn tại khách quan và tác động vào con người sống trong nó Nếu môitrường tự nhiên là “cái nôi” đầu tiên nuôi sống con người, để loài người hìnhthành và sinh tồn thì văn hóa là “cái nôi” thứ hai giúp con người trở thành
“người ” theo đúng nghĩa, hoàn thiện con người, hướng con người khát vọngvươn tới chân - thiện - mỹ Mà để có được những con người văn hóa trước hếtphải được bắt đầu từ văn hóa của gia đình, văn hóa của nhà trường
* Khái niệm văn hóa: Có nhiều định nghĩa về văn hóa nhưng tất cả đều tựutrung lại ở hai nghĩa là nghĩa rộng và nghĩa hẹp Trong đó, UNESCO đã định nghĩa
về văn hóa:
- Văn hóa hiểu theo nghĩa rộng là một tổng thể các đặc trưng diện mạo vềtinh thần, vật chất, tri thức, tình cảm, khắc họa lên bản sắc của một cộng đồng,gia đình, xã hội Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật văn chương mà cảnhững lối sống, những quyền cơ bản của con người, những truyền thống tínngưỡng [1]
- Văn hóa hiểu theo nghĩa hẹp: Văn hóa là một tổng thể những hệ thốngbiểu trưng (ký hiệu) chi phối cách ứng xử và giao tiếp trong một cộng đồngkhiến cộng đồng ấy có đặc thù riêng Văn hóa bao gồm những giá trị để đánh giámột sự việc, một hiện tượng (đẹp hay xấu, có đạo đức hay vô đạo đức, đúng haysai…) theo cộng đồng ấy [1]
Về chức năng và nhiệm vụ: Như một thuộc tính quan trọng bậc nhất, vănhóa chi phối toàn bộ quá trình hình thành và phát triển của con người Văn hóa
tổ chức và điều chỉnh xã hội, giúp con người giao tiếp và thông tin; văn hóa giáodục và đưa con người gia nhập vào cộng đồng xã hội Văn hóa vừa là nền tảngtinh thần của xã hội vừa là mục tiêu và động lực phát triển của xã hội xuyên suốtthời gian và không gian Văn hóa là chất men gắn kết con người trong cộngđồng
Văn hóa là sản phẩm của loài người, văn hóa được tạo ra và phát triểntrong quan hệ qua lại giữa con người với xã hội Song, chính văn hóa lại thamgia vào việc tạo nên con người, duy trì sự bền vững và trật tự xã hội Văn hóađược truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa Vănhóa được tái tạo và phát triển trong quá trình hành động và tương tác xã hội củacon người Văn hóa là trình độ phát triển của con người và của xã hội được biểuhiện trong các kiểu và hình thức tổ chức đời sống và hành động của con ngườicũng như trong giá trị vật chất và tinh thần do con người tạo ra
* Khái niệm văn hóa tổ chức: Văn hóa tổ chức là tập hợp các giá trị và quytắc được các cá nhân và các nhóm trong một tổ chức chia sẻ với nhau Các giátrị và quy tắc này quy định cách ứng xử của mọi người với nhau và giữa nhữngngười trong tổ chức với các bên có liên quan nằm ngoài tổ chức
* Khái niệm văn hóa nhà trường: Cũng như văn hóa, có nhiều định nghĩa
về văn hóa nhà trường Tuy nhiên có thể hiểu một cách tổng quát: Văn hóa nhà
Trang 5trường (school culture) là nhất trí cơ bản, niềm tin và các giá trị được chia sẻ tạonên cái tôi và cách làm việc của nhà trường, cũng như định hướng cách cư xửgiữa các thành viên của nhà trường với nhau, được phản ánh qua các hiện thựcvăn hóa.[1]
Văn hóa nhà trường liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần củamột nhà trường, nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, triết lý, mụctiêu, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lý…bầu không khí tâm lý Tất cảđược thể hiện thành hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứngxử… được xem là tốt đẹp và được mỗi thành viên trong nhà trường chấp nhận.Văn hóa nhà trường được xác định ở 3 yếu tố: Yếu tố hiện thực bao gồmcác thành tố như biểu tượng, nghi lễ, giai thoại, các mẫu hành vi nhìn và nghethấy; các giá trị niềm tin (ý thức về cái phải làm); các chức năng về hành vi (cácnhất trí cơ bản)
Văn hóa nhà trường tác động đến mọi hoạt động của nhà trường, tạo nênđộng lực phát triển của nhà trường, nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên
và chất lượng học tập của học sinh, nâng cao vị thế của nhà trường đối với cộngđồng xã hội, giúp nhà trường tạo nên thương hiệu
2 Thực trạng về xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường ở trường Tiểu học Ngư Lộc I.
2.1 Khái quát về tình hình địa phương, xã hội và nhà trường
2.1.1 Tình hình địa phương và xã hội hiện nay:
Ngư Lộc là xã nghèo bãi ngang ven biển, đông dân, đất đai chật hẹp (hơn
17 nghìn dân/ 0,56 km2 đất liền), là nơi tiếp giáp, giao lưu với nhiều địa phươngkhác Nhân dân sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt, chế biến và buôn bán hải sản.Bên cạnh đó có một số hộ dân sống bằng nghề kinh doanh hay làm dịch vụkhác; một bộ phận đi làm ăn ở nước ngoài hoặc địa phương khác bằng các nghềbuôn bán, lao động giúp việc
Địa phương có truyền thống hiếu học, nét phong tục tập quán đặc sắc, hàngnăm có tổ chức lễ hội Cầu ngư và 5 năm lại có hội đua thuyền Người dân có lốisống mộc mạc, nói năng suồng sã kiểu “ăn sóng, nói gió”
Xã hội phát triển, việc sử dụng mạng xã hội rộng rãi, có thể nói tất cả các
độ tuổi đều tham gia cộng đồng mạng Trong khi đó, việc sàng lọc các thông tin,hình ảnh đưa lên mạng xã hội nói chung chưa chặt chẽ
2.1.2 Tình hình nhà trường:
Trường Tiểu học Ngư Lộc I là một trong 4 trường của xã Ngư Lộc Trườngnằm ở vị trí trung tâm của xã, cạnh trường Trung học cơ sở Ngư Lộc và trườngTiểu học Ngư Lộc II
Về quy mô, cơ cấu của trường: Nhà trường có đầy đủ các tổ chức theo quy định Đó là: Chi bộ Đảng có 34 đảng viên; Nhà trường có 45 cán bộ, giáo viên,
trong đó có 41 đồng chí đạt trình độ trên chuẩn, 4 đồng chí có trình độ đạt
chuẩn; Chi đoàn thanh niên có 21 đồng chí; có 777 học sinh, chia thành 25 lớp.
Về cơ sở vật chất: có 25 phòng học cao tầng; 1 phòng đa năng; 1 phòng dạy
Mỹ thuật, 1 phòng dạy Âm nhạc, 1 phòng truyền thống, 1 phòng y tế, 1 phòng
Trang 6sinh hoạt Đoàn – Đội Khu hiệu bộ gồm phòng hiệu trưởng, phòng phó hiệu
trưởng, phòng các bộ phận; Có khu vệ sinh đúng quy cách, có nước sạch và
nước tinh khiết cho giáo viên và học sinh sinh hoạt
2.2 Thuận lợi, khó khăn:
2.2.1 Thuận lợi:
- Nhà trường thường xuyên nhận được sự chỉ đạo kịp thời của Phòng Giáodục - Đào tạo Hậu Lộc, sự quan tâm của các cấp lãnh đạo chính quyền địaphương, Hội cha mẹ học sinh Bên cạnh đó, nhà trường nhận được sự ủng hộ tolớn về vật chất của một số doanh nghiệp trên địa bàn xã và sự ủng hộ của phụhuynh học sinh
- Nhà trường có cơ sở vật chất khang trang, trang thiết bị dạy học tương đốiđầy đủ
- Nhà trường có truyền thống dạy tốt, học tốt, đội ngũ giáo viên có trình độchuẩn, yêu nghề Cán bộ quản lý của nhà trường có sự đoàn kết nhất trí, hỗ trợnhau hoàn thành nhiệm vụ, cùng làm việc Các em học sinh cơ bản ngoanngoãn, lễ phép, chất lượng đại trà hàng năm đều đạt 100% Trường nhiều nămđạt tập thể tiên tiến
- Phong tục tập quán địa phương có nhiều nét đặc sắc
Đây là tiền đề để nhà trường tiếp tục giành những kết quả cao hơn và thựchiện tốt công tác xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường
2.2.2 Khó khăn:
- Vẫn còn một số giáo viên và phụ huynh học sinh có nhận thức chưa thực sựđúng đắn Giáo viên còn nóng vội trong giáo dục, giảng dạy Một số giáo viên còn
xa lạ với khái niệm văn hóa nhà trường
- Tâm lý lứa tuổi học sinh tiểu học còn non nớt, dễ tiếp thu những thói hưtật xấu ngoài xã hội Trong khi, do đặc thù nghề nghiệp và vị trí địa lý, địaphương có điều kiện phát triển kinh tế, tiếp thu những tiến bộ của xã hội nhưngcũng tiềm ẩn việc tiếp thu không chọn lọc cả những thói hư tật xấu từ địaphương khác; một số người dân nói năng suồng sã, một bộ phận thanh thiếu niên
có biểu hiện đua đòi, ăn mặc chưa đẹp mắt, nói năng chưa lịch sự, có những ảnhhưởng nhất định đến cách sử dụng ngôn ngữ của học sinh hàng ngày cũng nhưảnh hưởng đến điều kiện học tập của các em Một số phụ huynh chưa quan tâmđến việc học tập của con em mình, chưa chú ý đến việc phải mẫu mực từ lời ăntiếng nói, cách ăn mặc, cách giao tiếp hằng ngày…cho con em mình noi theo.Một số học sinh cá tính rụt rè nhưng chưa được giáo viên và phụ huynh khích lệ,đưa các em vào nhiều hoạt động giao tiếp
- Địa phương còn chưa được công nhận xã đạt chuẩn văn hóa
2.3 Kết quả của thực trạng:
Để có được biện pháp thực hiện một cách phù hợp, hữu hiệu, tôi đã tiến
hành khảo sát, thu thập các thông tin về chất lượng giáo dục, về những biểu hiệnvăn hóa của nhà trường Kết quả thu được rất đáng khích lệ nhưng cũng khiếntôi không ít trăn trở
2.3.1 Về chất lượng giáo dục:
Trang 7Bảng 1- Kết quả sự hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh năm học 2015-2016
Số HS
Sự hình thành và phát triển phẩm chất
Đạt về sự hình thành và phát triển năng lực
Số huy chương trong các kỳ giao lưu SCTT cấp huyện
Số giải TDTTvà văn nghệ, kể chuyện cấp huyện
Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt
Bảng 2: Chất lượng đội ngũ năm học 2015-2016
TS ĐH CĐ THSP Giỏi Khá TB Yếu Tỉnh Huyện Trường Trình độ đào tạo Năng lực GVG các cấp
2.3.2 Biểu hiện văn hóa tích cực:
Qua quan sát các yếu tố hiện thực nhà trường đã định hình văn hóa nhàtrường theo các tiêu chuẩn của đơn vị văn minh, nhà trường văn hóa, trường họcthân thiện, học sinh tích cực, như:
- Cảnh quan trường học xanh - sạch- đẹp, đảm bảo các tiêu chí của trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực Các lớp học trang trí đẹp, mô phạm
- Tập thể cán bộ giáo viên có tinh thần tương thân tương ái cao
- Nhà trường thể hiện sự quan tâm, có mối quan hệ chặt chẽ và thu hútđược các lực lượng xã hội cùng tham gia vào công tác giáo dục
- Một số đông cán bộ giáo viên yêu nghề, có trách nhiệm với nghề, với họcsinh, luôn đề cao đạo đức, danh dự nghề nghiệp, toàn tâm toàn ý vì sự phát triểncủa nhà trường, luôn mong muốn cùng tập thể đưa nhà trường lên một bước pháttriển cao hơn nữa
Về các giá trị niềm tin và nhất trí cơ bản, bước đầu khảo sát có nhiều ý kiếnkhác nhau, bản thân tôi nhận thấy một trong những yếu tố được đa số mọi ngườithừa nhận là khi họ có một niềm tin vào môi trường giáo dục lành mạnh, khi họtin tưởng vào người lãnh đạo sống trong sáng, hết mình vì tập thể, biết tôn trọngnhân viên, họ sẽ cố gắng làm việc và cống hiến cho nhà trường Theo thời gian,nhiều giá trị đã được giáo viên và học sinh thừa nhận và tôn trong như: tính dânchủ, sự đề cao các giá trị nhân văn, lòng trung thực, tính kỷ luật, tính thực chấttrong dạy và học Một số giá trị mà đội ngũ cán bộ giáo viên mong muốn xâydựng và đạt được trong thời gian tới là sự đổi mới, hợp tác và chia sẻ trong côngviệc
2.3.3 Những mặt hạn chế:
Bên cạnh những biểu hiện tích cực thì văn hóa nhà trường ở trường Tiểuhọc Ngư Lộc I cũng còn bộc lộ một số hạn chế sau:
- Một số giáo viên chưa phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh; một
số giáo viên còn trách mắng học sinh khi thấy các em chậm tiến bộ trong học tậphay làm việc riêng trong giờ học
Trang 8- Trong nội bộ giáo viên vẫn còn hiện tượng thiếu sự hợp tác, thiếu sự chia
sẻ học hỏi lẫn nhau; một bộ phận giáo viên thiếu chủ động trong công việc, thiếu
sự hỗ trợ nhau; một bộ phận giáo viên chưa tích cực tham gia các hoạt động vănhóa xã hội
- Còn hiện tượng xuề xòa trong coi, chấm thi, trong góp ý giờ dạy ở các tiếtthao giảng Chất lượng giảng dạy của các lớp chưa đồng đều Một số giáo viênbằng lòng với kết quả hiện tại của bản thân và nhà trường mà chưa có ý chívươn lên
- Một vài giáo viên chưa chú trọng nhiều về hình thức khi đến trường
- Một số học sinh còn rụt rè trong giao tiếp, chưa mạnh dạn trước đôngngười Đôi lúc vẫn còn một vài học sinh cách nói năng, xưng hô với bạn bè chưađúng mực
3 Các biện pháp xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường.
Việc xây dựng văn hóa nhà trường được xác định gồm 8 nội dung Xuấtphát từ kết quả khảo sát, từ 8 nội dung xây dựng văn hóa nhà trường, từ nhữngviệc mà nhà trường và bản thân đã làm, tôi xin đưa ra nhóm các biện pháp xâydựng và phát triển văn hóa nhà trường
3.1 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, giáo viên và phụ huynh học sinh.
Như ta biết, khi nhận thức đúng là có hành động đúng Mục đích của biệnpháp này là để đội ngũ cán bộ, giáo viên, phụ huynh hiểu ý nghĩa tốt đẹp, tầmquan trọng của xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường, hiểu được những nộidung, công việc để xây dựng cũng như phát triển văn hóa nhà trường Trên cơ sở
đó, mỗi người sẽ xác định trách nhiệm của mình, tự giác tham gia một cách tíchcực vào hoạt động này Việc nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, phụhuynh học sinh thông qua các việc làm sau:
3.1.1 Thông qua hình thức tuyên truyền vận động;
Tuyên truyền vận động có tác dụng rất tích cực đến việc thay đổi nhận thứccon người Do vậy, đối với cán bộ, giáo viên, thông qua việc học nhiệm vụ nămhọc, Hội nghị công chức, viên chức, người lao động và các ngày kỷ niệm, lãnhđạo nhà trường đã đưa ra nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường
để mọi người cùng nắm được và cùng trao đổi, cùng xác định đó là nhiệm vụcủa mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường Thường xuyên tổ chứccác buổi tuyên truyền, phổ biến về vai trò, ý nghĩa của công tác xây dựng vàphát triển văn hóa nhà trường Bên cạnh đó, nhà trường thuyết phục đội ngũ cán
bộ, giáo viên, nhân viên hòa đồng lợi ích của bản thân với lợi ích của tập thể,kích thích nhu cầu cống hiến xã hội và nhu cầu tự khẳng định bản thân như: tíchcực tham gia vào các hoạt động của nhà trường dù có thể phải hy sinh thêm thờigian, nỗ lực nâng cao chất lượng giảng dạy để nâng cao uy tín với đồng nghiệp,với học sinh, tạo thương hiệu cho bản thân và nhà trường Từ đó, các đoàn thể,các tổ chuyên môn và cá nhân cán bộ, giáo viên chủ động đưa nhiệm vụ xâydựng văn hóa nhà trường vào kế hoạch hoạt động của tổ chức mình, đoàn thểmình cũng như nhiệm vụ của bản thân
Trang 9Ví dụ: Triển khai nhiệm vụ năm học 2016-2017, ngoài các nội dung về
nhiệm vụ chung của Ngành thì trường Tiểu học Ngư Lộc I còn đưa thêm nộidung về xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường Với nội dung này, ban đầumột số giáo viên cũng cảm thấy lạ lẫm nhưng khi được cán bộ quản lý nhàtrường cụ thể hóa thành những việc làm cụ thể như tổ chức trang trí lớp học, giữgìn cảnh quan trường học, biết thương yêu đồng nghiệp và học sinh, trung thựctrong công việc và cuộc sống, chia sẻ, hợp tác với đồng nghiệp, ; cụ thể hóathành những tiêu chí như: quan hệ và hợp tác với đồng nghiệp, với phụ huynhhọc sinh, với nhân dân; tham gia các hoạt động của nhà trường và các tổ chức,đoàn thể; trau dồi đạo đức nghề nghiệp, lối sống; kết quả giảng dạy và giáo dục;trang phục lịch sự, phù hợp nghề nghiệp; cách nói năng cư xử với những ngườixung quanh thì họ đã thấu hiểu Từ việc hiểu được nội dung, ý nghĩa, vai tròcủa văn hóa nhà trường, mỗi tổ chức, đoàn thể, cá nhân trong trường đều có kếhoạch thực hiện một cách cụ thể
Đối với phụ huynh học sinh, chúng tôi phối hợp với Ban văn hóa xã, Hộikhuyến học xã tuyên truyền về vai trò, ý nghĩa của giáo dục gia đình, về vai tròcủa gia đình trong viêc giáo dục toàn diện học sinh, trong việc quản lý các em,định hướng việc sử dụng mạng internet, mạng xã hội theo hướng tích cực, giúpcác em tránh xa những tệ nạn xã hội, tránh xa những thói hư tật xấu Bên cạnh
đó, chúng tôi cũng cùng với Hội Liên hiệp phụ nữ xã tuyên truyền tới các bà mẹcần phải luôn làm gương cho con em mình từ lời ăn tiếng nói, cách ăn mặc, cư
xử hàng ngày…bởi không ai gần gũi con nhỏ bằng người mẹ, ảnh hưởng củangười mẹ vô cùng to lớn tới sự hình thành và phát triển nhân cách của con mình
Do vậy việc giáo dục, làm gương cho các em ở gia đình có vai trò rất lớn trong
sự thành công của việc xây dựng, phát triển văn hóa nhà trường
Ví dụ: Hàng tháng, Hội Liên hiệp phụ nữ xã tổ chức các buổi sinh hoạt, nói
chuyện về kinh nghiệm nuôi dạy con cái, phổ biến về cách nhận biết những biểuhiện khác thường về tâm lý của trẻ để các bà mẹ có được biện pháp giáo dục conmình một cách phù hợp, khoa học Hội còn kịp thời tuyên dương những bà mẹ
đã có thành tích nuôi con ngoan ngoãn, khỏe mạnh, học giỏi để khích lệ các bà
mẹ tiếp tục nuôi dạy con trưởng thành
Đối với cộng đồng xã hội, ban Công an xã, ban Văn hóa xã…cùng tuyêntruyền tới các gia đình kinh doanh mạng internet vì tương lai của con em địaphương hãy kinh doanh một cách lành mạnh Mỗi điểm kinh doanh Internet đều
có bản cam kết về việc thực hiện kinh doanh như nội dung các game, thời gianchơi, đối tượng chơi Bên cạnh đó, ban Công an xã thường xuyên đến các điểminternet để kiểm tra, quản lý một cách chặt chẽ Điểm nào vi phạm sẽ bị xử phạtnghiêm khắc
3.1.2 Thông qua các diễn đàn, các buổi tọa đàm trao đổi về vai trò của văn hóa nhà trường.
Chính nhân cách của nhà giáo sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới nhân cách của họctrò Vì vậy, nhà giáo ngoài kiến thức chuyên môn cần có kiến thức về cuộc sống,
về văn hóa xã hội
Trang 10Trong một năm học, nhà trường có nhiều ngày kỷ niệm Trong các dịp đó,các nhà trường thường tổ chức các buổi hội thảo về chủ đề “giỏi việc trường,đảm việc nhà”, “kỷ cương, tình thương, trách nhiệm”, hay “cô giáo, người mẹhiền” thì nhà trường cũng tổ chức những buổi hội thảo, tọa đàm, hội thi hoặc câulạc bộ…lồng ghép về chủ đề xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường Ở đó,mọi người có thể nói lên suy nghĩ của mình về văn hóa nhà trường, cần thiết haykhông, mong muốn của mình về một nhà trường lý tưởng, về một mẫu hìnhngười quản lý, mẫu hình người giáo viên… ra sao Ở đó, hiệu trưởng cùng chia
sẻ tầm nhìn với mọi người và cũng là dịp để mọi người tự rà soát lại những giátrị mà bản thân và nhà trường đang theo đuổi Để rồi từ đó, mọi người sẽ thấuhiểu hơn về vai trò của văn hóa nhà trường, soi mình để tự đánh giá về khả năngcủa mình, về những giá trị nào của bản thân, của nhà trường còn phù hợp cầnduy trì và cần có thêm những giá trị nào
Ví dụ: Trường Tiểu học Ngư Lộc I hiện đang đề cao giá trị cốt lõi là: tình
thương, đoàn kết, chất lượng thì qua các diễn đàn, các thành viên trong nhàtrường cùng bộc lộ được mong muốn của bản thân về một nhà trường trong thời
kỳ hội nhập với các giá trị cốt lõi là: chất lượng, hiện đại, tình thương, đoàn kết,trách nhiệm và thân thiện Và rồi, qua đó, mỗi thành viên đều thấu hiểu rằng đó
là mong muốn của mình, mình phải có trách nhiệm để thực hiện được mongmuốn đó Mọi người đã thấm nhuần về trách nhiệm của mình, khi đó nhà trường
tổ chức các buổi thảo luận về nội dung, phương pháp…xây dựng văn hóa nhàtrường Cũng ở diễn đàn này, mọi người chia sẻ kinh nghiệm và những ý tưởngcủa bản thân về xây dựng, phát triển văn hóa nhà trường một cách thiết thực vàhữu hiệu nhất
Ngoài ra, nhà trường cũng tổ chức các diễn đàn trao đổi về trang phục thếnào cho đẹp, lịch sự Từ xa xưa, ông cha ta đã có câu: “đi hội áo này, đi cày áokhác” để khuyên mọi người ăn mặc cho phù hợp với tính chất công việc Vì vậy,người giáo viên lại càng phải quan tâm tới việc ăn mặc của mình, không thể xuêxoa được, đặc biệt là khi tới trường lại càng phải ăn mặc đẹp mà lịch sự Từ đó,mọi người đều hiểu rằng cần ăn mặc đẹp, hiện đại nhưng vẫn giữ được nét môphạm của nhà giáo Đó chính là sự tự trọng và tôn trọng mọi người
Ví dụ: Dịp 20.10.2016, nhà trường phối hợp với ban nữ công tổ chức hội
thi “ Nữ công nhân, viên chức, người lao động tài năng, duyên dáng” đã để lại
ấn tượng tốt đẹp trong hội đồng sư phạm và có tác dụng to lớn trong việc xâydựng và phát triển văn hóa nhà trường Qua phần thi, thí sinh đã bộc lộ được tàinăng, kiến thức, cách ứng xử cũng như nhân sinh quan và thẩm mỹ của mình.Không những thế, những thành viên khác trong nhà trường cũng có thêm kiếnthức cũng như được học hỏi thêm về những cách ứng xử có văn hóa, thông minhcủa các thí sinh Hội thi đã tôn vinh trí tuệ, tài năng, sáng tạo của các cô giáo.Qua đó, hội thi còn khơi dậy và phát huy những phẩm chất tốt đẹp của nữ cán
bộ, giáo viên, thực hiện về bình đẳng giới
Hay trong dịp 20.11.2016, nhà trường phối hợp với công đoàn tổ chức hộithảo “Người giáo viên với văn hóa nhà trường” Hội thảo không đưa ra những
Trang 11vấn đề lớn lao, vĩ mô mà chỉ căn cứ vào các nội dung xây dựng văn hóa nhàtrường để dẫn dắt mọi người đưa ra ý kiến của mình Ở hội thảo này chúng tôi
đã tập trung trao đổi, bày tỏ ý kiến về các vấn đề sau: Nhận thức của mỗi người
về văn hóa nhà trường? Cần có những quy tắc hay chuẩn mực gì trong nhàtrường? Làm thế nào để xây dựng môi trường văn hóa trong nhà trường? Việc tổchức các lễ kỷ niệm có ý nghĩa như thế nào? Hình mẫu người quản lý trong suynghĩ của mỗi cá nhân như thế nào? Mỗi cá nhân đang đề cao giá trị cốt lõinào?
Hội thảo và hội thi đã góp phần tích cực vào công tác xây dựng và phát triểnvăn hóa nhà trường
3.1.3 Tổ chức tốt các lễ kỷ niệm của nhà trường cũng như luôn tôn trọng
và phát huy khía cạnh tích cực các phong tục, tập quán của địa phương:
Các nghi lễ kỷ niệm tạo bầu không khí vui vẻ, công nhận thành tích và chia
sẻ các giá trị Việc tiến hành các lễ kỷ niệm có ý nghĩa quan trọng bởi nó thểhiện cái gì đang được đánh giá trong nhà trường và nó giúp nhà trường có mộtnền văn hóa tốt hơn.[1]
Với trường Tiểu học Ngư Lộc I, hàng năm trường luôn tổ chức tốt các lễ kỷniệm như kỷ niệm ngày phụ nữ Việt Nam 20.10, kỷ niệm ngày Nhà giáo ViệtNam 20.11, kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22.12, kỷniệm ngày thành lập Đảng 3.2, kỷ niệm ngày Quốc tế phụ nữ 8.3, kỷ niệm ngàygia đình Việt Nam 28.6, kỷ niệm ngày thành lập trường vào dịp tháng 8 hàngnăm
Với từng ngày kỷ niệm, theo từng chủ đề, nhà trường có những hình thức
tổ chức phù hợp mà ý nghĩa
Ví dụ: Kỷ niệm ngày 20.10, trường tổ chức Hội thi “Nữ công nhân, viên
chức, người lao động tài năng duyên dáng” để tôn vinh người phụ nữ trong giađình cũng như xã hội, khích lệ học học hỏi, vươn lên, tiếp tục cống hiến cho giađình và xã hội Kỷ niệm ngày 20.11, nhà trường tổ chức hội thảo “Người giáoviên với văn hóa nhà trường” để làm tốt nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hóanhà trường Kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, nhà trường tổchức nói chuyện về truyền thống của Quân đội để giáo dục truyền thống uốngnước nhớ nguồn, thi đua học tập rèn luyện theo gương anh bộ đội Cụ Hồ Kỷniệm ngày gia đình Việt Nam 28.6, nhà trường tổ chức tọa đàm về vai trò của giađình - tế bào của xã hội, trách nhiệm của mỗi cá nhân để có được một gia đìnhhạnh phúc
Trong lễ kỷ niệm đó nhà trường sẽ vinh danh những người đã có đóng gópcho nhà trường về vật chất cũng như tinh thần, những thế hệ nhà giáo đã cóđóng góp cho sự thành công của nhà trường và kịp thời tuyên dương, khen ngợicác cá nhân có thành tích của từng giai đoạn Chính từ việc tuyên dương, ghinhận thành tích một cách kịp thời đã khích lệ các thành viên của nhà trường.Thành tích đó có thể là đạt giáo viên dạy giỏi, có thể là có biện pháp chủ nhiệmlớp tốt, có thể là có hồ sơ tốt, có thể là có tinh thần tương trợ đồng nghiệp, cóthể là giúp học sinh có điều kiện khó khăn về kinh tế, có thể là có cách ứng xử
Trang 12đẹp đẽ, có thể là cử chỉ dịu dàng với học sinh và đồng nghiệp, có thể là nuôi dạycon ngoan ngoãn, thành đạt, có thể là hiếu thảo với cha mẹ…Những điều đó cóthể là nhỏ nhưng có tác dụng vô cùng to lớn trong việc xây dựng và phát triểnvăn hóa nhà trường.
Đồng thời, trong các ngày kỷ niệm, công đoàn thường mời vợ/chồng củađoàn viên đến dự để họ cảm thông với công việc của chồng/vợ mình, sẵn sàngchia sẻ khó khăn để chồng/vợ mình hoàn thành nhiệm vụ Và cũng qua đó, họ lại
có thêm lòng tự hào về chồng/vợ mình, tự hào vì sự hy sinh, vì những thành tíchcủa chồng/vợ mình đã từng đạt được, họ lại càng động viên một nửa yêu thươngcủa mình cố gắng nhiều hơn vì sự nghiệp trồng người cao quý Bản thân mỗi cán
bộ, giáo viên lại càng ra sức cố gắng trau dồi, rèn luyện, cống hiến nhiều hơn,hoàn thiện mình hơn như chính sự tin tưởng của người mình thương yêu Như dịp08.3.2017, tổ chức Hội thi “Nữ công nhân, viên chức người lao động tài năng,duyên dáng” và kỷ niệm ngày Quốc tế phụ nữ, trường đã mời dâu, rể của trường
về dự Những lần gặp gỡ đã thực sự gắn kết các thành viên nhà trường lại vớinhau hơn và góp phần cho đội ngũ giáo viên nhà trường xây dựng hạnh phúc giađình bền chặt hơn, tạo động lực cho họ cống hiến cho nhà trường nhiều hơn.Ngoài ra, trường còn tổ chức kỷ niệm ngày thành lập trường vào trước thờigian tựu trường hàng năm (20.8.1993 trường Tiểu học Ngư Lộc I được tách ra từtrường Phổ thông cơ sở Ngư Lộc) Vào dịp này nhà trường mời các thế hệ cán bộquản lý đã từng công tác ở trường, mời những đồng chí giáo viên đã có thời giandài gắn bó với trường về dự và ôn lại chặng đường đã qua của trường, nhắc lạinhững đóng góp của các thế hệ quản lý và nhà giáo đối với sự trưởng thành củanhà trường Không những thế, nhà trường còn ghi nhận những sự ủng hộ về tinhthần, vật chất của các cá nhân và tập thể Đó là các cô giáo Nguyễn Thị Phượng,
cô giáo Hoàng Thị Thu, cô giáo Nguyễn Thị Thống, cô giáo Trần Thị An, cô giáoTrần Thị Thiều Có những cô giáo sau khi nghỉ hưu đã cùng gia đình sống ở nơikhác cách xa mấy trăm cây số nhưng vào dịp thành lập trường cũng về chung vui
Về các cá nhân và tập thể đã ủng hộ về tinh thần và vật chất cho nhà trường có thể
kể đến tập thể công đoàn ngân hàng Viettin Bank, doanh nghiệp Hoàng Thắng Vào dịp kỷ niệm thành lập trường, trường cũng mời đại diện các đơn vị về dự Dù
có thể không về dự được nhưng các đơn vị, tập thể ấy vẫn luôn dành những tìnhcảm tốt đẹp cho nhà trường Đó chính là sự khích lệ, động viên rất lớn đối với tậpthể cán bộ, giáo viên và học sinh nhà trường
Hàng năm, cùng với lễ tổng kết năm học, nhà trường tổ chức cho các em họcsinh lớp 5 tốt nghiệp ra trường một cách trang trọng để các em đánh dấu cột mốcđầu tiên trong chặng đường học tập, khẳng định sự trưởng thành của các em sau 5năm học tập rèn luyện trong mái trường tiểu học, để các em tri ân cha mẹ, thầy côtrước khi bước vào cấp học cao hơn Đó chính là giáo dục đạo lý uống nước nhớnguồn của dân tộc ta và tạo dấu ấn tốt đẹp cho các em
Đối với các truyền thống, phong tục của địa phương: Thu nhập của nhândân Ngư Lộc chủ yếu là từ nguồn hải sản đánh bắt trên biển Từ xa xưa conngười ở đây đã sống phụ thuộc vào thiên nhiên, biển cả, sinh mạng con người