tiểu luận báo chí và dư luận xã hội

Ứng xử của nhà báo trước dư luận xã hội trên truyền thông xã hội MỞ ĐẦU Bước vào thời đại công nghệ thông tin phát triển vô cùng mạnh mẽ, sự bùng nổ của Internet đã tác động và chi phối mạnh mẽ đến hoạt động của con người. Chính cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với mức độ phố biến và sức ảnh hưởng mạnh mẽ, truyền thông xã hội đã từng bước len lỏi vào công cuộc tìm kiếmtiếp nhậnđánh giá thông tin của con người từ đó xuất hiện cả những tác động tích cực lẫn tiêu cực. Và đối với báo chí thế giới nói chung và báo chí Việt Nam nói riêng, chúng ta cũng không nằm ngoài vùng chi phối của truyền thông xã hội mà còn ngày càng tác động sâu rộng, đa dạng hơn. Thay như trước kia, báo chí là nguồn chủ yếu cung cấp thông tin đến công chúng thì hiện nay truyền thông xã hội đã trở thành diễn đàn tự do của hàng triệu người trên khắp đất nước, các thông tin theo đó cũng được cập nhật đa chiều, đa dạng hơn. Tuy nhiên, chính nó cũng mang lại những bất cập, là mảnh đất có nhiều thông tin đen trắng lẫn lộn, người đọc tự đánh giá xem có nên gửi gắm “lòng tin” đối với thông tin hay không. Và đó cũng trở cơ hội và thách thức đối với người làm báo. Để trả lời rõ cho câu hỏi truyền thông xã hội đặc biệt là mạng xã hội sẽ đem lại những cơ hội nào, thách thức nào cho nhà báo và việc nhà báo phải ứng xử như thế nào với dư luận xã hội trên truyền thông xã hội? liệu rằng nhà báo có nên tham gia vào mạng xã hội hay không? Toàn bộ những câu hỏi trên dưới góc độ quan điểm cá nhân sẽ được trả lời chi tiết trong bài tiểu luận.

[Type the document title]

H C VI N BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUY N Ọ Ệ Ề KHOA PHÁT THANH- TRUY N HÌNH Ề

TI U LU N Ể Ậ MÔN: BÁO CHÍ VÀ D LU N XÃ H I Ư Ậ Ộ

Đ TÀI: ng x c a nhà báo tr Ề Ứ ử ủ ướ c d lu n xã h i trên truy n ư ậ ộ ề

M C L C U U

Trang MỞ ĐẦU

CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI – MẠNG

XÃ HỘI VÀ DƯ LUẬN XÃ HỘI 1.3 Truyền thông xã hội là gì? 4

1.2 Dư luận xã hội là gì? 5

1.3 M ng xã h i là gia ộ ? 6

CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI ĐỐI VỚI DƯ LUẬN XÃ HỘI VÀ BÁO CHI 2.1 Tác động của truyền thông xã hội đối với dư luận xã hội CHƯƠNG 3: NHÀ BÁO ỨNG XỬ VỚI DƯ LUẬN XÃ HỘI TRÊN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI 2.1 Đặc điểm của truyền thông xã hội trong thời đại 7

Internet “bùng nổ” 2.2 Tác động của truyền thông xã hội đối với báo chí và nhà báo 9

CHƯƠNG 3: NHÀ BÁO ỨNG XỬ VỚI DƯ LUẬN XÃ HỘI TRÊN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI VÀ NHỮNG LƯU Y 3.1 Nhà báo cần thiết phải tham gia vào mạng xã hội 10

3.2 Thái độ của nhà báo khi tham gia vào mạng xã hội 14

3.3 Các kỹ năng của nhà báo khi tham gia mạng xã hội 17

3.4 Một số quy tắc dành cho nhà báo khi tham gia mạng xã hội 19

K T LU N Ê Ậ

TÀI LI U THAM KH O Ệ A

M Đ U Ở Ầ

Bước vào th i đ i công ngh thông tin phat tri n vô cung m nh me, sơ a ê ê a ưbung n c a Internet đã tac đ ng và chi ph i m nh me đ n ho t đ ng c aổ u ộ ố a ê a ộ ucon ngươi Chinh cu c cach m ng công nghi p l n th t , v i m c đ phộ a ê â ư ư ớ ư ộ ố

bi n và s c nh hê ư a ương m nh me, truy n thông xã h i đã t ng ba ê ộ ư ước len l iovào công cu c tim ki m-ti p nh n-đanh gia thông tin c a con ngộ ê ê â u ươ ưi t đo

xu t hi n c nh ng tac đ ng tich c c l n tiêu c c Và đ i v i bao chi th gi iâ ê a ư ộ ư ẫ ư ố ớ ê ớnoi chung và bao chi Vi t Nam noi riêng, chung ta cung không n m ngoài vungê ằchi ph i c a truy n thông xã h i mà con ngày càng tac đ ng sâu r ng, đaố u ê ộ ộ ộ

d ng h n.a ơ

Thay nh trư ước kia, bao chi là ngu n ch y u cung c p thông tin đ nồ u ê â êcông chung thi hi n nay truy n thông xã h i đã tr thành di n đàn t do c aê ê ộ ơ ê ư uhàng tri u ngê ươi trên kh p đ t nă â ước, cac thông tin theo đo cung đươc c pâ

nh t đa chi u, đa d ng h n Tuy nhiên, chinh no cung mang l i nh ng b tâ ê a ơ a ư â

c p, là m nh đ t co nhi u thông tin đen tr ng l n l n, ngâ a â ê ă ẫ ộ ươ o ưi đ c t đanh giaxem co nên g i g m “long tin” đ i v i thông tin hay không Và đo cung tr cư ă ố ớ ơ ơ

h i và thach th c đ i v i ngộ ư ố ớ ươi làm bao

Đ tr l i ro cho câu h i truy n thông xã h i đ c bi t là m ng xã h i seê a ơ o ê ộ ă ê a ộđem l i nh ng c h i nào, thach th c nào cho nhà bao và vi c nhà bao ph ia ư ơ ộ ư ê a

ng x nh th nào v i d lu n xã h i trên truy n thông xã h i? li u r ng

nhà bao co nên tham gia vào m ng xã h i hay không? Toàn b nh ng câu h ia ộ ộ ư otrên dưới goc đ quan đi m ca nhân se độ ê ươc tr l i chi ti t trong bài ti ua ơ ê ê

lu n.â

Do h n ch v th i gian th c hi n và gi i h n v m c đ hi u bi t v na ê ê ơ ư ê ớ a ê ư ộ ê ê â

đ nghiên c u nên bài ti u lu n se không th tranh kh i nh ng thi u sot, đôiê ư ê â ê o ư êkhi co c nh ng sai sot t quan đi m ca nhân khac v i th c t V y em kinha ư ư ê ớ ư ê âmong cô và cac b n cung nh ng nga ư ươi quan tâm đ n v n đ co nh ng đongê â ê ưgop giup em hoàn thi n h n.ê ơ

Em xin chân thành c m n./.a ơ

CHƯƠNG 1 KHÁI NIỆM TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI – MẠNG XÃ HỘI VÀ DƯ

LUẬN XÃ HỘI 1.1 Truyền thông xã hội là gì?

Internet phát triển kéo theo sự ra đời của hàng loạt các thuật ngữ, trongđó có “Truyền thông xã hội”-một thuật ngữ hiện đại mới được cả thế giới quantâm Đã có nhiều nhà nghiên cứu, học giả, diễn giả đưa ra những quan điểm củamình để định nghĩa cho truyền thông xã hội Dưới đây là những quan điểm cótính phổ biến cao và nhiều người chấp nhận nhất:

“Truyền thông xã hội” là hệ thống thông tin cung cấp cho cộng đồng người sử dụng mạng các dịch vụ lưu trữ, cung cấp, sử dụng, tìm kiếm, chia sẻ

và trao đổi thông tin với nhau, bao gồm dịch vụ tạo trang thông tin điện tử cá nhân, diễn đàn, trò chuyện, trực tuyến, chia sẻ âm thanh hình ảnh và các hình thức dịch vụ tương tự khác” 1

Truyền thông xã hội (Social Media): Nhiều trải nghiệm Internet là mộtchiều bằng cách truy cập trang mạng như trang tin tức, trang mua sắm, trangmạng hài hước và lấy thông tin Phương tiện truyển thông xã hội là hai chiều.Đây là trang mạng để giao tiếp với người khác, có thể là bạn bè, nhân thân,đồng nghiệp hay chỉ đơn giản là người có cùng sở thích Thông thường khôngchỉ tải mà cả chia sẻ vào giao tiếp.2

1 Theo đ nh nghĩa chính th c c a ị ứ ủ Chính ph ủ Nhà n ướ c C ng hòa xã h i ch ộ ộ ủ nghĩa Vi t Nam, d ệ ướ ề i đ xu t c a B Thông tin và Truy n thông ấ ủ ộ ề

2Theo www.seniorsonline.vic.gov.au

Như vậy, khi nhắc đến tuyền thông xã hội là chủ yếu quan tâm đến nhữngtrang mạng xã hội phổ biến qua đó người dùng mạng xã hội se chia sẻ và tiếpnhận thông tin Người dùng vừa có thể giao lưu và có thể sản xuất nội dung.Qua đó có thể thấy, truyền thông xã hội dựa trên nền tảng là các dịch vụ trựctuyến, các tin tức có thể chia sẻ giữa hai hoặc nhiều cá nhân và được lan truyềnmột cách nhanh chóng.

Bản chất của truyền thông xã hội là mối liên hệ cá nhân mang tính bìnhđẳng trong quá trình kết nối và truyền tải tin tức Đây là sự khác biệt rõ nét giữatruyền thông xã hội với các phương tiện truyền thông truyền thống - nơi các cơquan truyền thông chuyên nghiệp giữ vai trò là hạt nhân kết nối truyền thông vàđưa tin

1.2 Dư luận xã hội là gì?

Dư luận xã hội là sự biểu hiện trạng thái ý thức xã hội của một cộng đồngngười nào đó, là sự phán xét đánh giá của đại đa số cộng đồng người đối với các sựkiện, hiện tượng, quá trình xã hội có liên quan đến nhu cầu lợi ích của họ trong mộtthời điểm nhất định.3

Dư luận xã hội là một dạng biểu hiện của ý thức xã hội, phản ánh thái độ phảnứng của đa số cá nhân trong xã hội với các hiện tượng, sự kiện xã hội và quá trình

xã hội trong những thời gian và không gian cụ thể, có thể đo đạc được thông quakết quả của cuộc trưng cầu ý dân.4

Nh v y co th kh ng đ nh s c m nh c a d lu n xã h i là r t l n, tac ư â ê ă ị ư a u ư â ộ â ớ

đ ng lên m i m t đ i s ng c a xã h i, tac đ ng m nh me lên nh n th c c a ộ o ă ơ ố u ộ ộ a â ư ucon ngươi trên th c t đang di n ra hàng ngày và ngày càng sinh đ ng.ư ê ê ộ

3 Dư luận xã hội trong sự nghiệp đổi mới; Nxb Chính trị Quốc gia ; tr 44

4 Theo “Dư luận xã hội” của tác giả Hoài Sơn, Nxb Văn hóa thông tin; tr 43

1.3 M ng xã h i là gi a ộ ?

M ng xã h i (Social Network) là d ch v k t n i nh ng thành viên co a ộ ị u ê ố ưcung nhu c u s d ng trên internet v i nh ng m c đich khac nhau không â ư u ớ ư uphân bi t không gian th i gian M t website b t ky nào mang tinh ch t c ng ê ơ ộ â â ộ

đ ng đồ ươc xây d ng nh m m c tiêu thu hut và k t n i ngư ằ u ê ố ươ ư ui s d ng

internet đươ oc g i chung là m ng xã h i.a ộ

M ng xã h i đa ộ ươ ac t o ra và duy tri thông qua s tư ương tac c a chinh cac uthành viên trong c ng đ ng m ng xã h i đo Mà theo đo m i ngộ ồ a ộ ô ươi se nh ư

m t s i dây k t n i l n nhau t o nên m ng lộ ơ ê ố ẫ a a ưới m ng xã h i kh ng l M nga ộ ổ ồ a

xã h i khac cac web thông thộ ương do thương tich h p cac ng d ng bao g m ơ ư u ồ

tr phi và mi n phi a ê

M t s m ng xã h i n i ti ng và đông đ o ngộ ố a ộ ổ ê a ươi dung nh t hi n nayâ ê : Facebook, Twitter, Intasgram, Weibo, Wechat, Flick…

CHƯƠNG 2 ĐẶC ĐIỂM CỦA TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA

TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI ĐỐI VỚI BÁO CHI 2.1 Đặc điểm của truyền thông xã hội trong thời đại Internet “bùng nổ”

Truyền thông xã hội trong xã hội “mở” gắn liền với các hoạt động truyền thông không chính thức, nó dễ dàng cho người tham gia vào một nhóm nào đó trênmạng xã hội để trò truyện đưa ra quan điểm của mình Về phương thức truyền thông, các dịch vụ trực tuyến nên mức độ chia sẻ và lan tỏa thông tin là rất cao Sự phụ thuộc của truyền thông xã hội phụ thuôc rất lớn vào Internet

4 đặc điểm khác biệt chính thức giữa truyền thông truyền thống và truyền thông xã hội:5

- Cung cấp thông tin đa dạng, khổng lồ và phong phú: Với 1/3 dân số là cư dân mạng, họ lên tục cập nhật và chia sẻ thông tin Sự không giới hạn về quan điểm ý kiến cá nhân cúng như khuôn khổ độ dài của thông tin, thời lượng phát sóng nên tính tương tác của truyeefn thông xã hội là cao hơn hẳn truyền thông thuyền thống

- Chất lượng thông tin hạn chế, tốc độ lan truyền chóng mặt: thông tin trên truyền thông xã hội không phải lúc nào cũng đúng và thường chỉ mang tính chủ quan của một cá nhân hay một nhóm cá nhân, nội dung thông tin rác tràn ngập lan truyền chóng mặt

5 Tác nghiệp báo chí trong môi trường truyeefnt hông hiện đại, TS Nguyễn Thành Lợi, Nxb

Thông tin và truyền thông

- Phương thức sản xuất nội dung khác biệt: thông tin dễ dàng sử chữa, biến mất chỉ qua một cú click chuột, khác với thông thường áp dụng các phương thức

mô hình sản xuất tập trung từ cách tiếp nhận vấn đề đến khai thác đề tài, sản xuất

và xuất bản các sản phẩm truyền thông

- Công chúng từ thụ động sang chủ động: thay vì chỉ tiếp nhận thông tin nhưtrước, công chúng giờ đây có thể tự sản xuất thông tin tự biến mình thành một kênh truyền thông

2.2 Tác động của truyền thông xã hội đối với báo chí và nhà báo

Mặc dù xuất hiện đã xuất hiện khoảng gần 20 năm nhưng truyền thông

xã hội mới thực sự bùng nổ khoảng 5 năm trở lại đây tại Việt Nam nhờ sự pháttriển vượt bậc của công nghệ thông tin (thiết bị truy cập hiện đại công nghệ cao,mạng lưới internet phủ sóng rộng khắp và ngày càng nhiều khu vực công cộngmiễn phí internet xuất hiện, hàng loạt các website tích hợp dễ sử dụng thuậntiện miễn phí ra đời…) Truyền thông xã hội một trong những xu hướng chủ đạottrong làng truyền thông toàn cầu mang ính đa tương tác, đa cấp độ và đaphương tien

Truyền thông xã hội ngày càng thể hiện rõ vai trò, tác động và tầm ảnhhưởng của mình đối với báo chí- truyền thông Việt Nam Truyền thông xã hộimang đến nhiều cơ hội lựa chọn tích cực cho báo chí, tuy nhiên vẫn còn nhữngmặt hạn chế nhất định Thực tế đã chỉ ra rằng, sự phát triển mạnh me của truyềnthông xã hội đã ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của các cơ quan báo chí, thậmchí chi phối mọi hoạt động truyền thông hiện nay

Chính truyền thông xã hội phát triển mạnh me đã làm thay đổi cách tiếpcận thông tin, xử lý thông tin của độc giả Khi đó độc giả không chỉ đọc tiếp

nhận mà còn có thể phản hồi ngay lập tức chia sẻ thông tin với mạng lưới trangmạng xã hội của riêng mình

Xuất hiện sự dịch chuyển truyền thông in ấn sang truyền thông số

Truyền thông xã hội phát triển, cái được gọi là “phi tin tức”6 cùng với lànsóng truyền thông xã hội mới đã chi phối và buộc nhiều cơ quan báo chí phảithay đổi cách biên tập và xuất bản đáp ứng nhu cầu của công chúng hiện đại

Truyền thông xã hội có ưu thế hơn trong việc phát hiện thông tin nhưnglại hạn chế bởi khả năng theo đuổi sự kiện đến cùng do vậy khó có thể tạo nênnhững chùm hay chuỗi tin, bài vừa có sức nặng vừa có giá trị cao

Truyền thông xã hội xuất hiện nó làm tăng tính tương tác và tốc độ tươngtác giữa báo chí và công chúng Báo chí ngày càng đến gần hơn với côngchúng, nắm bắt được tâm lí của công chúng mình để điều chỉnh các hoạt độngsản xuất sản phẩm báo chí sao cho thích hợp Hơn thế nữa truyền thông xã hộicòn là nơi giúp báo chí khai thác, thu thập thông tin một cách nhanh chóng

Ranh giới giữa truyền thông xã hội và báo chí truyền thống đôi khi bị xóanhòa, khiến suy giảm lòng tin từ công chúng vào báo chí chính thống Một sốbáo đã không ngần ngại giật tít câu view khiến độc giả đang tưởng rằng báo chíđang “hưởng lợi” nào đó từ truyền thông xã hội khiến báo chí đang tự đánh mất

đi giá trị cốt lõi của mình,

Báo chí không còn là sự lựa chọn duy nhất cho quảng cáo, tác động đếnhoạt động kinh tế của báo chí truyền thông, ảnh hưởng to lớn sự sinh tồn củanhiều cơ quan báo chí

6 Chu thich: tn giai tri, gi t gân, bao lưc hay nhưng thông tn nho nh t tâm thương â ă

CHƯƠNG 3 NHÀ BÁO ỨNG XỬ VỚI DƯ LUẬN XÃ HỘI TRÊN TRUYỀN

THÔNG XÃ HỘI VÀ NHỮNG LƯU Y

Báo chí ngày càng trở thành một phần không thể thiếu trong một xã hộiphát triển từng ngày như hôm nay Giữa những thật giả, trắng đen lẫn lộn vềmặt thông tin, báo chí ngày càng khẳng định vai trò quan trọng của mình trongsản xuất xác nhận và đính chính thông tin từ dư luận xã hội Rất đông đảo côngchúng khi được hỏi họ có niềm tin vào những thông tin trên báo chí, một sốcông chúng nghi ngờ nội dung thông tin báo chí bịa đặt, thêu dệt phần lớnnhầm lẫn đâu là thông tin báo chí chính thống và đâu là thông tin trên trangmạng điện tử và đâu là thông tin tràn lan trên mạng internet

Dư luận xã hội trong môi trường truyền thông xã hội ngày càng đa dạng

và phức tạp hơn, tốc độ phủ sóng lan tỏa bày tỏ ý kiến ngày càng sâu rộng hơn.Đòi hỏi nhà báo trước những dư luận trên mạng xã hội cần có những ứng xửphản ứng khôn khéo, thận trọng hơn bao giờ hết Dưới góc độ nhìn nhận củacông chúng, việc nhà báo tham gia chia sẻ thông tin và phát ngôn tại bất kỳ đâu

se vẫn là tư cách của một nhà báo, một thành viên trong cơ quan báo chí chínhthống của nhà nước

Sức ảnh hưởng của dư luận xã hội là mạnh me nhưng nó còn mạnh mehơn nhiều trên mạng xã hội Nhận thức của công chúng là đa dạng về mức độ,

do vậy nhà báo cần phải cập nhật là có những tác động cụ thể để điều chỉnh dưluận xã hội theo hướng tốt nhất cho tất cả

3.1 Nhà báo cần thiết phải tham gia vào mạng xã hội

Khẳng định lại rằng, nhà báo hiện đại không thể đứng ngoài mạng xã hội.Nhờ có mạng xã hội mà báo chí ngày càng đến gần được với công chúng củamình Hiện nay, trên các trang mạng xã hội, đặc biệt là facebook đang rất thịnhhành và phát triển ở Việt Nam, trước một vấn đề, sự kiện se luôn được người đọclđể lại những ý kiến, bình luận, thậm chí là “làn sóng” phản ứng trước thông tin đó.Mạng xã hội đã, đang và se không ngừng tăng áp lực lên báo chí trong khảnăng phát hiện và tìm kiếm thông tin, tốc độ lan truyền phủ sóng cũng nhanh hơnbáo chí Chỉ một tin đồn mập mờ cũng có thể trở thành dư luận xã hội, nhà báo cóthể dễ dàng tiếp cận với dư luận xã hội trong môi trường truyền thông xã hội hơn.Từ đó có những hướng đi thích hợp cho tác phẩm báo chí của mình Thông qua đónhà báo cũng biết được rằng công chúng của mình muốn đọc gì, xem gì để thỏamãn được nhu cầu của độc giả, tránh gây ra sự nhàm chán cho báo chí.

Hơn thế nữa mạng xã hội còn là một nơi chứa những đề tài thú vị mà báochí có thể khai thác Trong thời gian vừa qua, dư luận xã hội đang cực kỳ quan

tâm đến chia sẻ của chị Vũ Thanh Hoa trên một trạng thái up trên facebook trú

tại phường Văn Miếu, quận Đống Đa, Hà Nội đã đăng tải một bài viết thể hiện việc vô cùng bức xúc khi đi hết lần này đến lần khác không xin được giấy báo

tử cho bố của mình, thậm chí chị còn được gợi ý phải lót tiền mới xin được giấy báo tử Sự việc nhanh chóng gây nên làn sóng phẫn nộ trong dư luận xã hội và

báo chí cũng đã vào cuộc để làm rõ sự việc

Ngay lập tức báo chí đã vào cuộc, hàng loạt các bài đăng trên báo lớn đãtrực tiếp tìm hiểu làm rõ thông tin nhằm xoa dịu dư luận Là phương tiện để các

cơ quan chức năng lấy cơ sở để xử lý vụ việc đem lại niềm tin cho công chúngvào chính quyền