Kiến thức: - Giúp HS hiểu được những nét chính về con người, quan điểm nghệ thuật, các đề tài chính, sự nghiệp sáng tác và phong cách nghệ thuật của Nam Cao; từ đó tạo điều kiện cho HS h
Trang 1Tiết 51.
CHÍ PHÈO
(Nam Cao)
A Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Giúp HS hiểu được những nét chính về con người, quan điểm nghệ thuật, các đề tài chính, sự nghiệp sáng tác và phong cách nghệ thuật của Nam Cao; từ đó tạo điều kiện cho HS học tốt hơn kiệt tác Chí Phèo
- Rèn kỹ năng hệ thống hóa kiến thức, phân tích, tổng hợp những vấn đề văn học sử
2 Kĩ năng:
- Tóm ược hệ thống uận điểm của ài về tác gio văn học
- ọc hiểu văn on thᢚo đRc tRưng thể oại
3 Thái độ:
- Có thức học tập và Rèn uoện để iết cách phân tích, đánh giá m t tác ph m của Nam Cao
B Chuẩn bị bài học:
1 Giáo viên:
1.1 Dự kiến p tổ chức hs hoạt đ ng com thụ tác ph m:
- Phương pháp đọc hiểu, đọc diễn com, kết hợp phân tích, giong ình,
so sánh, nêu vấn đề ằng hệ thống câu hỏi gợi mở
- TRao đổi thoo uận, kích thích sự sáng tạo của học sinh
- Tích hợp phân môn Làm văn, Tiếng Việt, ọc văn
1.2 Phương tiện: Sgk, giáo án, đọc tài iệu tham khoo
2 Học sinh:
- Hs chủ tìm hiểu ài qua hệ thống câu hỏi sgk
C Hoạt động dạy và học:
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tRa ài cũ: Nêu những đRc tRưng của tRuoện và những oêu cầu đọc tRuoện
3 Bài mới
Với Nguoễn TRᢚi dR tRong hoàn conh nào, văn chương của ông v n đi vào hành đạo giúp đời thì Nam Cao uôn sống tRong sự hành ác vì quá tinh tường nhạo én tRước nhân tình thế thái để R i khổ tâm dai d ng ch vì khát vọng phon ánh cái thật, cái đ p của cu c đời ó à con người có ਘng thương người nhất và con m t nhìn đời ác nhất” (Nguoễn inh Châu)
Hoạt đ ng của GV và HS Yêu cầu cần đạt
Trang 2* Hoạt đ ng 1.
HS đọc phần I SGK
Tóm t t n i dung chính
GV chu n ác kiến thức
- Tóm t t những nét chính về cu c
đời và con người Nam Cao?
* Hoạt đ ng 2
HS đọc phần 1 tR138
Tóm t t n i dung chính
GV chu n ác kiến thức inh họa
ằng m t tác ph m tiêu iểu
Nêu quan điểm sáng tác của Nam
Cao? Cho ví dụ?
Phần m t: TÁC GIA NA CAO
I Vài nét về tiểu sử và con người
- Tên thật TRần Hữu TRi: (1915 - 1951)
- Quê àng ại Hoàng, tổng Cao à, huoện Nam Sang, phủ L Nhân, t nh Hà Nam
Quê hương nghèo đói, đồng nhiều chiêm chũng, người dân phải tha phương cầu thực khắp nơi
- Xuất thân tRong m t gia đình nghèo khó,
cu c sống hiện thực tàn nh n, à người con duo nhất tRong gia đình được ăn học tử tế
- Bon thân à m t tRí thức nghèo, uôn túng thiếu
* TRước cách mạng:
Học hết ậc thành chung, đi àm ở nhiều nơi: Sài Gਘn, Hà N i Cuối cRng thất nghiệp, sống ằng nghề viết văn và àm gia sư
19ᢚ3 tham gia H i Văn hóa cứu quốc
* Sau cách mạng tháng Tám:
Vừa viết văn vừa tham gia cách mạng 19ᢚD: tham gia đoàn quân Nam tiến
195P: tham gia chiến dịch Biên Giới
1951: hi sinh tRên con đường đi công tác
II Sự nghiệp văn học.
1 Quan điểm nghệ thuật.
a T晦ư晦c cách mạng tháng Tám:
- Nghệ thuật phoi ám sát vào cu c đời,
g n ó với đời sống nhân dân ao đ ng
- Nhà văn phoi có đôi m t của tình thương, tác ph m văn chương hao, có giá tRị phoi chứa đựng n i dung nhân đạo sâu s c
- Văn chương nghệ thuật à ࣘnh vực đਘi hỏi phoi khám phá, tìm tਘi, sáng tạo
- Lao đ ng nghệ thuật à m t hoạt đ ng nghiêm túc, công phu; người camm út phoi có ương tâm
b Sau cách mạng:
Ông nêu cao ập tRường, quan điểm của nhà văn: Nhà văn phoi có con m t nhìn
Trang 3Nêu n i dung chính của đề tài
người tRi thức nghèo? Ví dụ minh
họa?
Giá tRị tRong những sáng tác của
ông về đề tài người tRi thức?
- Em iết tác ph m nào của Nam
Cao về đề tài người nông dân
nghèo?
- N i dung của đề tài viết về người
nông dân à gì?
đời, nhìn người - đRc iệt à người nông dân kháng chiến - m t cách đúng đ n -> Nam Cao ứng đáng à m t nhà văn hiện thực sâu s c, có quan điểm nghệ thuật tiến , mới mẻ so với nhiều nhà văn đương thời
2 Các đề tài chính.
a T晦ư晦c cách mạng:
- TRước cách mạng tập tRung hai đề tài chính:
* Người tRi thức nghèo.
Nhà văn miêu to tấn i kịch tinh thần của những người tRi thức nghèo tRong ᢚ h i cũ
- Những tác ph m tiêu iểu: Sống mòn, Đời thừa, Những chuyện không muốn viết, Giăng sáng, Quên điều độ, Nước mắt
- N i dung:
+ Tấn i kịch tinh thần của những người tRi thức tài năng, có hoài ᢚo và nhân ph m, nhưng ại ị gánh nRng của cơm áo, gạo
tiền đè p, phoi sống mòn như m t kẻ vô ích, m t đời thừa…
+ Cu c đấu tRanh kiên tRì của những người tRi thức nghèo tRước sự cám dỗ của ối sống ích k , để thực hiện í tưởng sống, vươn tới
m t cu c sống cao đ p
+ Diễn to hết sức chân thực tình conh nghèo khổ, dở sống, dở chết của những nhà văn nghèo Ông đi sâu vào những i kịch tâm h n họ để từ đó tố cáo ᢚ h i tRà đạp
ên ước mơ con người:
- Giá tRị: phê phán ᢚ h i phi nhân đạo đᢚ tàn phá tâm h n con người Qua đó nhà văn thể hiện niềm khao khát cu c sống có ích, thật sự có nghࣘa
* Người nông dân nghèo
- Những tác ph m tiêu iểu: Chí phèo, Một bữa no, Tư cách mõ, Lang rận, Lão Hạc,
Trang 4- Sau cách mạng ngਘi út Nam Cao
có gì khác với tRước cách mạng?
Vì sao nói Nam Cao à nhà văn có
phong cách nghệ thuật đ c đáo?
* Hoạt đ ng 3
HS đọc ghi nhớ SGK tR1ᢚ2
GV hướng d n tổng kết và uoện
tập
Dì Hảo, Nửa đêm, Mua danh, Trẻ con không biết ăn thịt chó…
- N i dung
+ Bức tRanh chân thực về nông thôn Việt Nam tRước cách mạng tháng Tám: Nghèo đói, ơ ác, ần cRng
+ Kết án đang thép ᢚ h i ất công tàn ạo
đᢚ khiến cho m t phận nông dân nghèo đói ần cRng, ưu manh hóa Quan tâm đến
số phận h m hiu, ị ức hiếp, ị ô đ o vào con đường cRng của t i ỗi Ông ên tiếng ênh vực quoền sống, và nhân ph m của họ
(Chí phèo, Lang rận, Lão Hạc, Dì Hảo…)
+ Ch Ra những thói hư tật ấu của người nông dân, m t phần do môi tRường sống,
m t phần do chính họ gâo Ra (Trẻ con không biết ăn thịt chó, rửa hờn…)
+ Phát hiện và kh ng định được nhân
ph m và on chất ương thiện của người nông dân, cho dR ị ᢚ h i vRi dập, ị cướp
đi co nhân hình n nhân tính.(Chí Phèo)
-> DR ở đề tài nào ông uôn dao dứt đớn đau tRước tình tRạng con người ị ị ói mਘn về nhân ph m, ị huỷ diệt về nhân tính
b Sau cách mạng:
- Sau cách mạng, Nam Cao à câo út tiêu iểu của văn học giai đoạn kháng chiến
chống Pháp (Nhật kí ở rừng, Đôi mắt, tâp
kí sự Chuyện biên giới…).
- Ông tham gia kháng chiến, tự nguoện àm anh tuoên tRuoền vô danh cho cách mạng Các tác ph m của ông thể hiện tình oêu nước và cách nhìn cu c sống của giới văn nghệ sࣘ với nhân dân và cu c kháng chiến của dân t c Tác ph m của ông uôn uôn
à kim ch nam cho các văn nghệ sỹ cRng thời
3 Phong cách nghệ thuật.
- Là nhà văn có phong cách nghệ thuật đ c đáo:
Trang 5+ Rc iệt quan tâm đến đời sống tinh thần của con người
+ Biệt tài phát hiện, miêu to, phân tích tâm
í nhân vật
+ Rất thành công tRong ngôn ngữ đối thoại
và đ c thoại n i tâm
+ Kết cấu tRuoện thường thᢚo mạch tâm í inh hoạt, nhất quán và chRt chẽ
+ Cốt tRuoện đơn gion, đời thường nhưng
ại đRt Ra vấn đề quan tRọng sâu a, có nghࣘa tRiết í về cu c sống và con người ᢚ
h i
-> Ngਘi út của ông ạnh Rng, t nh táo, nRng tRࣘu ưu tư và đằm th m oêu thương Nam Cao được đánh giá à nhà văn hàng đầu tRong nền Văn học Việt Nam thế kỷ XX
III Tổng kết:
Ghi nhớ SGK
ᢚ Hướng d n về nhà
- N m n i dung ài học
- Bài tập: iều tâm đ c nhất của ᢚm về nghệ thuật Nam Cao tRong tRuoện
ng n Lᢚo Hạc
- Soạn ài thᢚo phân phối chương tRình
.ᢚ t kinh nghiệm bổ sung: