AR ục tiêu bài họcR 1R Kiến thứcR - Giúp học sinh: + Nhận biết thể và loại trong văn học.. + Hiểu khái quát đặc điểm của một số thể loại văn học: Thơ, truyện + Vận dụng hiểu biết để đọc
Trang 1Tiết 49.
Lý luận văn học
AR ục tiêu bài họcR
1R Kiến thứcR
- Giúp học sinh:
+ Nhận biết thể và loại trong văn học
+ Hiểu khái quát đặc điểm của một số thể loại văn học: Thơ,
truyện
+ Vận dụng hiểu biết để đọc văn
2R Kĩ năngR
- Nhận diện đặc tr ng của thể loại thơ, truyện
- h n t쉈ch, b쉈nh giá tác ph m thơ, truyện thՂo đặc tr ng thể loại
3R hái độR
- ý th c học tập và r n luyện để biết cách ph n t쉈ch, đánh giá một
tác ph m thơ, truyện
BR huẩn bị bài họcR
1R Giáo viênR
1.1 Dự kiến bp tổ ch c hs hoạt động cảm thụ tác ph m:
- h ơng pháp đọc hiểu h n t쉈ch, tổng hợp, trao đổi thảo luận
nh m
- Định h ớng t쉈m hiểu nội dung bài học qua hệ thống c u hỏi bài
tập
- T쉈ch hợp ph n môn Làm văn Tiếng Việt Đọc văn
1.2 h ơng tiện:
Sgk, giáo án, đọc tài liệu tham khảo
2R Rọc sinhR
- Hs chủ t쉈m hiểu bài qua hệ thống c u hỏi sgk
R Roạt động dạy và họcR
1 Ổn định tổ ch c:
2 Kiểm tra bài cũ:
Giới thiệu bài mới:
Truyện, thơ là hai thể loại văn học chủ yếu của văn học hiện đại n i ri ng
và văn học Việt Nam n i chung Vậy, truyện là g쉈 đặc tr ng nh thế
nào Thơ là g쉈 đặc tr ng nh thế nào
* Hoạt động 1
H ớng dẫn HS đọc phần I và
định h ớng nội dung
Trao đổi thảo luận thՂo cặp
GV chu n xác kiến th c
R Quan niệm chung về loại thể văn họcR
- ơ sở chung để ph n chia loại thể văn học là dựa vào ph ơng th c (cách th c phản ánh hiện thực, t쉈nh cảm của tác ph m)
1R oạiR
Trang 2- Loại là g쉈 mấy loại h쉈nh
văn học
- Thể là g쉈 ăn c để ph n chia
thể
* Hoạt động 2
Trao đổi thảo luận nh m
Đại diện nh m tr쉈nh bày
GV chu n xác kiến th c
- Nh m 1: Đặc tr ng cơ bản của
thơ làg쉈
- Nh m 2: Thơ đ ợc ph n loại
nh thế nào bao nhi u loại
- Nh m : N u y u cầu chung
khi đọc thơ
* Hoạt động
GV h ớng dẫn HS đọc phần II
Định h ớng nội dung
Trao đổi thảo luận nh m
Đại diện nh m tr쉈nh bày GV
- Là ph ơng th c t n tại chung, là loại h쉈nh, chủng loại Tác ph m văn học đ ợc chia làm loại: tự sự,
tr t쉈nh, trào phúng
2R hểR
- Là hiện thực h a của loại, nhỏ hơn loại
- ăn c để ph n chia đa dạng: khi dựa vào độ ngắn dài; đề tài; cấu trúc; t쉈nh chất m u thuẫn; cảm
h ng chủ đạo…
- một thể loại t n tại độc lập: Văn nghị luận (ch쉈nh trị xã hội, văn h a)
R hể loại thơR 1R Khái lược về thơR a/ Đặc trưng của thơR
- Là một thể loại văn học c phạm vi phổ biến rộng
và s u
- Thơ tác động đến ng Ri đọc b ng sự nhận th c cuộc sống, nh ng li n t ởng, t ởng t ợng phong phú,
- Thơ ca là tấm g ơng phản chiếu t m h n, là tiếng
n i của t쉈nh cảm con ng Ri, nh ng rung động của trái tim tr ớc cuộc đRi
- Thơ chú trọng đến cái đ p, phần thi vị của t m
h n con ng Ri và cuộc sốn khách quan
- ốt lRi cơ bản của thơ là tr t쉈nh
- Ngôn ng thơ cô đọng, hàm xúc, giàu nhịp điệu, h쉈nh ảnh sinh động, đ ợc tổ ch c đặc biệt thՂo thể thơ
b/ Phân loại thơR
- h n loại thՂo nội dung biểu hiện c : + Thơ tr t쉈nh
+ Thơ tự sự + Thơ trào phúng
- h n loại thՂo cách th c tổ ch c c : + Thơ cách luật
+ Thơ tự do
+ Thơ văn xuôi
2R êu cầu về đọc thơR
- ần biết rR t n bài thơ, tập thơ, tác giả, hoàn cảnh sáng tác
- Đọc k văn bản, cảm nhận ý thơ qua t ng d ng,
t ng c u, t ng t , t ng h쉈nh ảnh, nhịp điệu…
Trang 3chu n xác kiến th c.
- Nh m 1: N u đặc tr ng của
truyện
- Nh m 2: Truyện đ ợc ph n
thành bao nhi u loại
- Nh m : N u y u cầu chung
khi đọc truyện
* Hoạt động 4
HS đọc ghi nhớ SGK
* Hoạt động
GV h ớng dẫn HS làm bài tập
SGK Mỗi nh m 1 ý nhỏ
- L쉈 giải, đánh giá về nội dung và nghệ thuật
R ruyệnR 1R Khái lược về truyệnR a/ Đặc trưng của truyệnR
- Là thể loại văn học phản ánh đRi sống trong t쉈nh khách quan của n qua con ng Ri, hành vi, sự kiện
đ ợc mi u tả và kể lại bởi một ng Ri nào đ
-Th Rng c cốt truyện
- Nh n vật
- Nh n vật đ ợc mi u tả chi tiết, sống động gắng vopi s hoàn cảnh
- hạm vi mi u tả không bị hạn chế bởi thRi gian
và không gian
- Ngôn ng linh hoạt gần với đRi sống
b/ Phân loại truyệnR
- Văn học d n gian: thần thoại, truyền thuyết, cổ t쉈ch,
- Văn học trung đại: c truyện viết b ng ch Hán
và ch Nôm
- Văn học hiện đại: c truyện ngắn, truyện v a, truyện dài
2R êu cầu đọc truyệnR
- T쉈m hiểu bối cảnh xã hội, hoàn cảnh sáng tác…
- han t쉈ch di n biến cốt truyện
- h n t쉈ch nh n vật: ngoại h쉈nh, t쉈nh cánh, ngôn
ng …
- ác định vấn đề của truyện đặt ra, ý ngh a t
t ởng, giá trị của truyện tr n các ph ơng diện: nhận th c, giáo dục, thẫm m
R ng ếtR
Ghi nhớ SGK
R uyện tậpR
- Bài tập SGK tr1 6
4 ủng cố:
- Nắm v ng nh ng đặc tr ng thể loại của thơ, truyện
- Nhớ các loại thơ, truyện và y u cầu khi đọc thơ, truyện
Dặn d :
Học bài cũ, soạn bài mới: Tác gia Nam ao