Giúp học sinh: - Cảm nhận được giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm , thái độ và tấm lòng của một danh y qua việc phản ánh cuộc sống, cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa Trịnh.. Đặng Trần
Trang 1TUẦN 1 Đọc văn: VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH Ngày soạn:
TIẾT 1 - 2 (Trích Thượng kinh kí sự - Lê Hữu Trác) 08 - 08 - 2008
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
Giúp học sinh:
- Cảm nhận được giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm , thái độ và tấm lòng của một danh y qua việc phản ánh cuộc sống, cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa Trịnh
- Hiểu được đặc điểm bút pháp kí sự của tác giả qua đoạn trích
B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN.
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo
- Thiết kế bài học
C.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC.
C1 Ổn định lớp.
C2 Kiểm tra bài cũ.
- Đặc điểm xã hội Việt Nam ở thế kỷ XIII?
C3 Dạy bài mới.
- Văn học Việt Nam giai đoạn từ thế kỉ XVIII bộc lộ khuynh hướng hiện thực sâu sắc Đặng Trần Côn, Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Gia Thiều, Nguyễn Du luôn hướng tới hiện thực cuộc sống với những vấn đề nhức nhối của nó.Danh y lỗi lạc Lê Hữu Trác cũng ghi lại sinh động một mảng cuộc sống bằng một ngòi bút kí sự chân thực và sắc sảo
- GV yêu cầu HS đọc phần Tiểu dẫn trong SGK
và nêu câu hỏi thảo luận:
- Những nét chính trong cuộc đời và sự nghiệp
của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác? Tại sao
ông tự gọi mình là Ông già lười ?
+ Hoàn cảnh sáng tác Thượng kinh kí sự, nội dung
tác phẩm, giá trị tác phẩm
+ Xác định vị trí đoạn trích
- GV yêu cầu HS đọc một số đoạn để lưu ý cách
đọc văn xuôi
- Tóm tắt các sự việc chính
- Kí là để ghi chép về con người, sự vật, Trong
đoạn trích, tác giả đã ghi lại những gì?
I Tìm hiểu chung.
1 Cuộc đời và sự nghiệp.
2 Tác phẩm Thượng kinh kí sự.
- Hoàn cảnh sáng tác
- Nội dung tác phẩm
- Giá trị tác phẩm (Xem thêm trang 10)
3 Vị trí đoạn trích
II Đọc - hiểu văn bản.
1 Đọc.
- Những đoạn trần thuật, miêu tả: nhấn mạnh các chi tiết được ghi chép
- Các đoạn đối thoại: thể hiện sắc thái giọng điệu của từng nhân vật
- Những lời bình của tác giả: thể hiện chất thâm trầm, hóm hỉnh
2 Tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích.
a) Những điều Lê Hữu Trác mắt thấy tai nghe *Cảnh sống, lối sống nơi phủ chúa.
Trang 2thế nào? Tác giả đã có ấn tượng như thế nào về
không gian kiến trúc?
- Về vật dụng có gì đáng chú ý?
- Có bao nhiêu người xuất hiện trong đoạn trích?
Thứ bậc, địa vị của họ có giống nhau không? Họ
có điểm nào chung?
- Phủ chúa không chỉ đẹp lộng lẫy, giàu sang mà
đầy quyền uy Em có đồng ý với ý kiến này
không?
- Phân tích những chi tiết trong đoạn trích mà em
cho là đắt, có tác dụng làm nổi bật giá trị hiện
thực của đoạn trích
- Còn có một mặt trái khác trong phủ chúa, theo
em đó là điều gì? Ghi chép tỉ mỉ việc khám và
chữa bệnh cho thế tử chỉ đơn thuần là công việc
của danh y không?
- Sự miêu tả phủ chúa không phải là miêu tả
khách quan, luôn luôn có sự bộc lộ thái độ của
người miêu tả Hãy tìm những đoạn văn là lời
bình giá của tác giả về những điều mắt thấy tai
nghe
- Em hiểu nhà văn nói gì trong câu thơ "Cả trời
Nam sang nhất là đây"?
- Vì sao LHT còn lưỡng lự về cách chữa bệnh cho
thế tử? Ông đã quết định như thế nào?
- Tại sao LHT nhận mình là "áo vải quê mùa",
mong về núi, ông già lười?
- Nói LHT là nhà văn, nhà thơ tài hoa, hãy làm rõ
qua phân tích đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích
- Không gian: qua nhiều lần cửa, những dãy hành lang quanh co nối nhau liên tiếp, đâu đâu cũng là cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, nhà Đại đường, Quyển bồng,
- Vật dụng: đồ nghi trượng đều sơn son thếp vàng, chiếu gấm, màn là, sập vàng, ghế rồng,
- Con người: người giữ cửa truyền báo rộn ràng, người có việc quan qua lại như mắc cửi, vệ sĩ, quân sĩ, quan lại, phi tần mĩ nữ,
- Ăn uống: mâm vàng, chén bạc, đồ ăn toàn là của ngon vật lạ
- Về nghi thức: Lê Hữu Trác phải qua nhiều thủ tục mới được vào thăm bệnh cho thế tử
- Lời lẽ xưng hô, bẩm tấu chúa Trịnh và thế tử: thánh chỉ, thánh thượng, thánh thể, ngự, yết kiến, hầu mạch,
* Tác giả quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực, tả cảnh sinh động giữa con người với cảnh vật Thuật lại sự việc theo trình tự diễn ra Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc Nêu cảm xúc chân thực → Phủ chúa Trịnh thật lộng lẫy, sang trọng, uy nghiêm Lối sống xa hoa, hưởng lạc
* Khám và chữa bệnh cho thế tử.
- Chẩn bệnh: căn nguyên của bệnh là do "ở trong chốn màn che trướng phủ, ăn quá no, mặc quá ấm"
→ Căn bệnh chung của tầng lớp thống trị: ốm yếu, thiếu sinh khí, sống sau những lớp màn che tăm tối, xa cách hẳn với cuộc đời lành mạnh, tự nhiên
b) Hình tượng tác giả Lê Hữu Trác.
- Thái độ: Bước chân đến đây mới hay cảnh giàu sang của vua chúa thực khác hẳn người thường:
Khác gì ngư phủ đào nguyên thưở nào những
đồ đạc nhân gian chưa từng thấy, tôi bấy giờ mới biết cái phong vị của nhà đại gia Phải chăng tác giả tỏ ra không đồng tình với cuộc sống xa hoa, hưởng lạc quá mức của những người giữ trọng trách quốc gia?
- Cuộc đấu tranh giằng co bên trong con người tác giả về việc chữa bệnh cho thế tử Ông sợ danh lợi ràng buộc, khó về núi, nhưng ông đã gạt qua sở thích cá nhân để làm tròn trách nhiệm, lương tâm người thầy thuốc
→ Vẻ đẹp của một nhân cách lớn:
+ Nhà nho có lối sống thanh cao
+ Danh y tài ba, có lương tâm và đức độ
Trang 3- Thực hiện những yêu cầu của phần Hướng dẫn
đọc thêm.
- Hỏi học sinh một số chi tiết nhỏ trong văn bản
-Phân tích đề và lập dàn ý cho đề văn số 3 trang
18, SGK
+Nhà văn, nhà thơ tài hoa
c) Nghệ thuật.
- Miêu tả, khắc hoạ sắc nét những chi tiết hiện thực giàu ý nghĩa, hàm súc
- Sự đan xen giữa ghi chép và tác phẩm thơ ca làm cho tác phẩm kí đậm chất trữ tình
III Hướng dẫn đọc thêm: Cha tôi C4 Củng cố và hướng dẫn bài mới.
- Nắm đặc điểm của thể kí
- Lập dàn ý cho đề bài: Cảm nghĩ của anh/chị về giá trị hiện thực sâu sắc của đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh (Trích Thượng kinh kí sự của Lê Hữu Trác) Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm giá trị
hiện thực của văn học
- Soạn bài: Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân.
* RÚT KINH NGHIỆM.