Cùng với các môn học khác ở bậc Tiểu học, môn Toán có vai trò vô cùng quan trọng, nó giúp học sinh nhận biết được số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực, nhờ đó mà học sinh có những biện pháp, kĩ năng nhận thức một số mặt của thế giới xung quanh. Môn Toán còn góp phần rèn luyện phương pháp suy luận, suy nghĩ đặt vấn đề và giải quyết vấn đề, góp phần phát triển trí thông ming, suy nghĩ độc lập, linh động, sáng tạo cho học sinh. Mặt khác, các kiến thức kĩ năng môn Toán ở Tiểu học còn có nhiều ứng dụng trong đờ sống thực tế. Qua thực tế giảng dạy ở các khối lớp, đặc biệt nhiều năm đứng lớp ở khối 3, tôi thấy toán lời văn, có vị trí rất quan trọng trong chương trình toán ở tiểu học. Các em được làm quen với toán có lời văn ngay từ lớp 1, đặc biệt ở học kỳ 2 của lớp 1 các em đã viết lời giải cho phép tính.
Trang 1
III Những giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
1 Họp phụ huynh thống nhất biện pháp 5
2 Chuẩn bị cho việc giải toán 6
4 Khích lệ học sinh hứng thú học tập 13
Trang 2
A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Cùng với các môn học khác ở bậc Tiểu học, môn Toán có vai trò vô cùngquan trọng, nó giúp học sinh nhận biết được số lượng và hình dạng không giancủa thế giới hiện thực, nhờ đó mà học sinh có những biện pháp, kĩ năng nhậnthức một số mặt của thế giới xung quanh Môn Toán còn góp phần rèn luyệnphương pháp suy luận, suy nghĩ đặt vấn đề và giải quyết vấn đề, góp phần pháttriển trí thông ming, suy nghĩ độc lập, linh động, sáng tạo cho học sinh Mặtkhác, các kiến thức kĩ năng môn Toán ở Tiểu học còn có nhiều ứng dụng trong
đờ sống thực tế
Qua thực tế giảng dạy ở các khối lớp, đặc biệt nhiều năm đứng lớp ở khối
3, tôi thấy toán lời văn, có vị trí rất quan trọng trong chương trình toán ở tiểuhọc Các em được làm quen với toán có lời văn ngay từ lớp 1, đặc biệt ở học kỳ
2 của lớp 1 các em đã viết lời giải cho phép tính Vì vậy đây cũng là một vấn đề
mà chúng tôi luôn luôn trao đổi, thảo luận trong những buổi sinh hoạt chuyênmôn, tích lũy nghiệp vụ do nhà trường tổ chức Làm thế nào để học sinh hiểuđược đề toán, viết được tóm tắt, nêu được câu lời giải hay, phép tính đúng Điều
đó đòi hỏi rất nhiều công sức và sự nỗ lực không biết mệt mỏi của người giáoviên đứng lớp
Là một giáo viên đã có nhiều năm trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạy ởkhối lớp 3 qua kinh nghiệm của bản thân và học hỏi trao đổi kinh nghiệm cùng
đồng nghiệp tôi đã rút ra được: "Một số kinh nghiệm giải toán có lời văn ở lớp 3" Để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường nói chung
và đối với học sinh lớp 3 nói riêng
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Mục đích của bản thân là góp phần làm đổi mới phương pháp dạy họcToán ở tiểu học theo phương hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạocủa học sinh đồng thời rèn kỹ năng giải toán có lời văn cho học sinh lớp 3 đượctốt hơn
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Đối tượng chung: Toàn thể học sinh khối 3
- Đối tượng cụ thể: 17 học sinh lớp 3B, năm học 2015 - 2016
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Phương pháp khảo sát tài liệu
Sách giáo khoa; sách giáo viên; vở bài tập toán lớp 3; Tài liệu bồi dưỡngthường xuyên của giáo viên, Tạp chí Giáo dục Tiều học,
2 Phương pháp khảo sát thống kê
Khảo sát tại lớp 3B
Trang 3Nhưng làm thế nào để học sinh hiểu và giải toán theo yêu cầu của chươngtrình mới, đó là điều cần trao đổi nhiều đối với chúng ta những người trực tiếpgiảng dạy cho các em nhất là việc: Đặt câu lời giải cho bài toán.
Như chúng ta đã biết trước khi cải cách giáo dục thì đến lớp 4 các em mớiphải viết câu lời giải, còn những năm đầu tiên của cải cách giáo dục thì đến học
kỳ 2 của lớp 3 các em mới phải viết câu lời giải Nhưng với yêu cầu đổi mớigiáo dục hiện nay từ lớp 1 học sinh đã được yêu cầu viết câu lời giải đây quả làbước nhảy vọt khá lớn trong chương trình toán Nhưng nếu như nắm bắt đượccách giải toán ngay từ lớp 1,2,3 thì đến các lớp trên các em dễ dàng tiếp thu,nắm bắt và gọt giũa, tôi luyện để trang bị thêm vào hành trang kiến thức củamình để tiếp tục học tốt ở các lớp sau
2 Cơ sở thực tiễn.
Ta thấy rằng, giải toán ở tiểu học trước hết là giúp các em luyện tập, vậndụng kiến thức, các thao tác thực hành vào thực tiễn Qua đó, từng bước giúphọc sinh phát triển năng lực tư duy, rèn luyện phương pháp suy luận lôgic.Thông qua giải toán mà học sinh rèn luyện được phong cách của người lao độngmới: "Làm việc có ý thức, có kế hoạch, sáng tạo và hăng say, miệt mài trongcông việc"
Qua thời gian giảng dạy học sinh lớp 3 tôi nhận thấy các em khi giải bàitoán có lời văn thường rất chậm so với các dạng bài tập khác Các em thườnglúng túng khi đặt câu lời giải cho phép tính, có nhiều em làm phép tính chínhxác nhưng không làm sao tìm được lời giải đúng hoặc đặt lời giải không phùhợp với đề toán đặt ra Chính vì thế nhiều khi dạy học sinh đặt câu lời giải cònvất vả hơn nhiều so với dạy trẻ thực hiện các phép tính để tìm ra đáp số
Việc đặt lời giải là một khó khăn lớn đối với một số học sinh Các em mớichỉ đọc được đề toán chứ chưa hiểu ngay được đề bài và chưa trả lời được cáccâu hỏi như: Bài toán cho biết gì?, Bài toán hỏi gì? Đến khi giải toán thì đặtcâu lời giải chưa đúng Những nguyên nhân trên không thể đổ lỗi về phía họcsinh được mà phần lớn chính là do phương pháp, cách áp dụng, truyền đạt củangười giáo viên
Đây cũng chính là lý do mà tôi chọn đề tài này, mong tìm ra những giải
Trang 4nói riêng và môn toán lớp 3 nói chung Để từ đó, các em có thể thành thạo hơnvới những bài toán có lời văn khó và phức tạp ở các lớp trên
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1 Thực trạng về kĩ năng giải toán có lời văn của học sinh lớp 3
a) Thực trạng chung của trường
Đầu năm học 2015-2016, được sự phân công của Ban giám hiệu nhàtrường, tôi được giao nhiệm vụ chủ nhiệm lớp 3B Ngay trong tháng đầu khảosát và qua việc giảng dạy, tôi đã phát hiện ra khèi mình đang gặp phải một vấn
đề Đó là sự không nhất quán trong ngôn ngữ cũng như trong phương pháptruyền thụ và giữa các giáo viên trong tổ Đặc biệt, trong môn toán, phần giảitoán, các câu trả lời của HS không có sự thống nhất, em trả lời kiểu này, em trảlời kiểu kia Rồi danh số, đáp số cũng ghi không hợp lí Tất cả điều đó chứng tỏ,khi dạy mảng kiến thức này, giáo viên các lớp chưa thật sự đi sâu vào phươngpháp tìm lời giải, mỗi cô lại hướng dẫn trình bày một kiểu, một cách khác nhau,dẫn đến sự bất hợp lí nói trên
b) Thực trạng của lớp
Lớp 3B do tôi chủ nhiệm năm học này có 17 học sinh nhưng 1 học sinh
mồ côi, 2 học sinh hộ nghèo, 1 học sinh khuyết tật Chính vì thế mà trình độnhận thức của các em không đồng đều
Ngoài ra, các em còn ở rải rác ở các thôn từ 1 đến 6, đời sống kinh tếcòn khó khăn, một số em phải ở nhà giúp gia đình nhiều việc nên chất lượng họctập cũng bị ảnh hưởng
Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy
+ Việc tóm tắt, tìm hiểu đề đang còn nhiều khó khăn đối với học sinh lớp 3
+ Thực tế trong 1 tiết dạy có 35 phút, thời gian dạy kiến thức mới rất nhiều,phần bài tập hầu hết là ở cuối bài nên thời gian luyện đề, nêu câu trả lời khôngđược nhiều mà học sinh chỉ thành thạo được việc đọc đề toán và tìm hiểu đề
2 Kết quả, hiệu quả của thực trạng ban đầu
Để nắm được tình hình cụ thể về khả năng giải toán có lời văn tôi đã tiến hànhkhảo sát chất lượng cả lớp và thu được kết quả như sau:
Sĩ số Giải thành thạo Kĩ năng giải chậm Chưa nắm được cách giải17
III NHỮNG GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Họp phụ huynh thống nhất biện pháp giáo dục.
Chúng ta đều biết học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 3 nói riêng đếntrường còn phụ thuộc hoàn toàn vào sự quan tâm, nhắc nhở của cha mẹ và thầy
Trang 5cô Các em chưa có ý thức tự giác học tập, chính vì vậy giáo dục ý thức tích cựchọc tập cho các em là một yếu tố không kém phần quan trọng giúp các em họctập tốt hơn.
Trong một lớp học, lực học của các em không đồng đều, ý thức của các emchưa cao Để thực hiện được cuộc vận động "hai không" của ngành giáo dục vàgiúp phụ huynh có biện pháp phù hợp trong việc giáo dục con em mình, tôi đãmạnh dạn trao đổi với phụ huynh học sinh về chỉ tiêu phấn đấu của lớp và nhữngyêu cầu cần thiết giúp các em học tập như: Mua sắm đầy đủ sách vở, đồ dùnghọc tập, hướng dẫn các em cách tự học ở nhà, đặc biệt nhất là đối với các phụhuynh vào buổi tối cố gắng bớt đi một chút thời gian trò chuyện với bạn bè, tắthoặc vặn nhỏ tivi, dành thời gian nhắc nhở và quan tâm các con học tập, Rấtmừng là đa số phụ huynh đều nhiệt tình hưởng ứng biện pháp nêu trên vì lâu naycác phụ huynh còn đang vướng mắc nhiều về cách dạy học các con Các phụhuynh chưa rõ yêu cầu bài tập trong sách giáo khoa, nhiều ông bố bà mẹ ngạihướng dẫn con em mình
Tuy nhiên cuộc họp phụ huynh lần này vẫn còn một số gia đình vắng mặt do
có việc đột xuất, do chưa thấy hết được tầm quan trọng của việc học và do điềukiện gia đình còn nhiều khó khăn nên phó mặc việc học của con cái cho giáoviên Đối với phu huynh vắng mặt, tôi sẽ tìm cách gặp gỡ, trao đổi tại gia đình.Các gia đình này phần lớn trình độ văn hóa của bố mẹ còn hạn chế, thậm chí cóphụ huynh mới đọc thông viết thạo nên chỉ biết nhắc con mình học bài đi rồi conhọc gì, làm gì ở trên bàn bố mẹ không hay biết Đối với những em này tôi phảihướng dẫn nhiều trên lớp để về nhà các em tự học
2 Chuẩn bị cho việc giải toán
Để giúp học sinh có kỹ năng thành thạo trong giải toán thì chúng ta khôngchỉ hướng dẫn học sinh trong giờ toán mà một yếu tố không kém phần quantrọng đó là luyện kỹ năng nói trong giờ tiếng việt Để giúp các em mạnh dạn, tựtin khi phát biểu và trả lời câu hỏi của giáo viên thì giáo viên cần luôn luôn gầngũi, khuyến khích các em giao tiếp, tổ chức các trò chơi học tập, giúp các emđược trao đổi, luyện nói nhiều trong các giờ tiếng việt Trong các tiết học kháccác em có thể nhận xét và trả lời một cách tự nhiên nhanh nhẹn không rụt rè, tự
ti Bên canh đó, người giáo viên cần phải chú ý nhiều đến kỹ năng đọc cho họcsinh đặc biệt là đọc nhanh, đọc đúng tốc độ, ngắt nghỉ hơi đúng ở các dấu câu cónhư thế các em mới hiểu được yêu cầu bài tập nêu ra
Tóm lại: để giúp học sinh giải toán lời văn thành thạo, tôi luôn luôn chú ý
đến việc rèn luyện kỹ năng đọc, nói, viết cho học sinh trong các giờ học khác,bởi học sinh có đọc thông viết thạo có nhanh nhẹn thì mới hiểu rõ được đề toán
và tìm cách giải toán một cách thành thạo
Qua thực tế giảng dạy tôi thấy khả năng suy luận của học sinh chưa tốt, chưa
có kỹ năng phân tích, tổng hợp trước một đề toán Khả năng chuyển bài toánhợp về các bài toán đơn còn yếu Khi giải toán các em chưa tập hợp được kiếnthức, nhiều em còn lúng túng Điều đáng chú ý ở đây là cách đặt lời giải cho
Trang 6phép tính, rất nhiều em chưa biết cách đặt lời giải hoặc lời giải đặt chưa hợp lý.
Do các em không được uốn nắn, luyện tập nhiều trong quá trình học tập
Như vậy nguyên nhân cơ bản dẫn đến các em không làm được bài là: Nănglực tư duy của các em phát triển không đồng đều, khả năng suy luận còn kém.Mặc dù giáo viên đã hướng dẫn cho các em nêu đề toán, tìm hiểu đề và gợi ý,nêu miệng lời giải nhưng cách trình bày, sự trau chuốt lời giải của các em chưađược thành thạo Hiểu được những thiếu sót đó của các em, ở những tiết toán cóbài toán giải tôi thường dành nhiều thời gian hơn để hướng dẫn kỹ và kết hợptrình bày mẫu nhiều bài giúp các em ghi nhớ và hình thành kỹ năng
Ví dụ 1: Sau khi đọc đề toán ở trang 50 SGK toán 3 "Thùng thứ nhất đựng
18 lít dầu, thùng thứ hai đựng nhiều hơn thùng thứ nhất 6 lít dầu Hỏi cả haithùng đựng bao nhiêu lít dầu?"
- Yêu cầu học sinh tập nêu bằng lời để tóm tắt bài toán
- Sau khi học sinh nêu được bằng lời để tóm tắt bài toán, tôi hướng dẫn họcsinh tập tóm tắt bài toán bằng sơ đồ đoạn thẳng
Yêu cầu học sinh nêu miệng lời giải:
Số lít dầu ở thùng thứ hai (Thùng thứ hai đựng được số lít dầu) là:
Học sinh nêu miệng phép tính 18 + 6 = 24 lít
Yêu cầu học sinh nêu miệng tiếp lời giải và phép tính thứ hai:
Sè lÝt dÇu ë c¶ hai thïng (Cả hai thùng đựng được số lít dầu): 18 + 24
ở thùng thứ nhất là 18 lít và số dầu ở thùng thứ hai là 24 lít
Với dạng bài này giáo viên cũng cần cho học sinh nêu miệng đề toán và tómtắt bài toán bằng sơ đồ đoạn thẳng nhiều lần để các em ghi nhớ đề bài toán
Ví dụ 2: Bài tập 3( trang 50 SGK toán 3) Nêu bài toán theo tóm tắt sau rồi
giải bài toán đó:
27 kg
Trang 73 Áp dụng qua các tiết dạy
Với chương trình toán 3 bây giờ thường có các dạng sau: Một cửa hàng buổisáng bán được 432 lít dầu, buổi chiều bán được gấp đôi buổi sáng hỏi cả haibuổi cửa hàng bán được bao nhiêu lít dầu? ( bài 4 trang 103)
Hoặc Một đội trồng được 948 cây, sau đó trồng thêm được bằng 1
3 số cây đã
trồng Hỏi đội đó trồng được tất cả bao nhiêu cây? (bài3 trang 106).
Dù dùng ở hình thức nào, dạng nào tôi cũng tập trung luyện cho hs các kĩnăng trình bày bài giải được tiến hành cụ thể qua các bước sau:
bước 1.Tìm hiểu nội dung bài tập
Cần cho hs đọc kĩ đề toán giúp hs hiểu chắc chắn một số từ khóa quan trọngnói lên những tình huống toán học bị che lấp dưới cái vỏ ngôn từ thông thườngnhư: "gấp đôi", "tất cả",
Nếu trong bài toán có từ nào mà học sinh chưa hiểu thì giáo viên cầnhướng dẫn cho học sinh hiểu được ý nghĩa và nội dung của từ đó ở trong bàitoán đang làm sau đó giúp học sinh tóm tắt đề toán bằng cách đặt câu hỏi đàmthoại: "Bài toán cho biết gi? Bài toán hỏi gì?" và dựa vào tóm tắt để nêu đềtoán, Đối với những học sinh kỹ năng đọc hiểu còn chậm, tôi dùng phươngpháp giảng giải kèm theo các đồ vật, tranh minh họa để các em tìm hiểu, nhậnxét nội dung, yêu cầu của đề toán Qua đó học sinh hiểu được yêu cầu của bàitoán và dựa vào câu
Trang 8hỏi của bài, các em nêu miệng câu lời giải, phép tính, đáp số của bài toán rồi chocác em tự trình bày bài giải vào vở bài tập
Bước 2: Tìm cách giải bài toán
a Chọn phép tính giải thích hợp:
Sau khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu đề toán để xác định cái đã cho và cáiphải tìm cần giúp học sinh lựa chọn phép tính thích hợp: Chọn "phép chia" nếubài toán yêu cầu "tìm", chọn "tính trừ" nếu bớt hoặc tìm "phần còn lại" hay là
"lấy ra" chọn "phép nhân" nếu "gấp đôi, gấp ba"
Ví dụ: Một đội công nhân phải sửa quãng đường dài 1215m, đội đã sửa được1
3 quãng đường Hỏi đội công nhân đó còn phải sửa bao nhiêu ki- lô- métđường? (Bài 2 trang 119)
Để giải bài toán này, học sinh cần phải tìm được mối liên hệ giữa cái đã cho
và cái phải tìm Hướng dẫn học sinh suy nghĩ giải toán thông qua các câu hỏigợi ý như:
+ Bài toán cho biết gì? (phải sửa quãng đường dài 1215m)
+ Bài toán còn cho biết gì nữa? (đã sửa được 1
3 quãng đường) + Bài toán hỏi gì? (đội công nhân còn phải sửa bao nhiêu mét đường nữa)
+ Muốn biết đội công nhân đó còn phải sửa bao nhiêu mét đường nữa trước hếtphải tìm gì trước? Nêu cách tìm? (tìm số mét đường đã sửa lấy 1215 : 3)
+ Sau khi tìm được số mét đường đã sửa ta tiếp tục tìm gì? (tìm số mét đườngcòn lại phải sửa)
+ Nêu cách tìm? (lấy tổng số mét đường phải sửa trừ đi số đã sửa)
b Đặt câu lời giải thích hợp.
Thực tế giảng dạy cho thấy việc đặt câu lời giải phù hợp là bước vô cùngquan trọng và khó khăn nhất đối với một số học sinh có khả năng tiêp thu chậm.Chính vì vậy việc hướng dẫn học sinh lựa chọn và đặt câu lời giải hay và đúngcũng là một khó khăn lớn đối với người dạy Tùy từng đối tượng học sinh mà tôilựa chọn các cách hướng dẫn sau:
Cách 1 (Được áp dụng nhiều nhất và dễ hiểu nhất) Dựa vào câu hỏi của bài
toán rồi bỏ bớt từ đầu đó là từ "hỏi" và từ cuối "mấy" rồi thêm từ "là" để có câulời giải:"Vườn nhà Hoa có số cây cam là" (đối với bài toán đơn)
Cách 2: Nêu miệng câu hỏi:"Muốn biết đội công nhân đó còn phải sửa bao
nhiêu mét đường nữa trước hết phải tìm gì trước?" Để học sinh trả lời miệng:
"Tìm số m đường đã sửa" rồi chèn phép tính vào để có cả bước giải gồm câuhỏi, câu lời giải và phép tính:
Bài giải
Số mét đường phải sửa là:
1215 : 3 = 405 (m)
Đáp số: 405 m.
Tóm lại: Tùy từng đối tượng, từng trình độ học sinh mà hướng dẫn các em
cách lựa chọn, đặt câu lời giải cho phù hợp Trong một bài toán, học sinh có thể
Trang 9có nhiều cách viết câu giải khác nhau như 2 cách trên Song trong khi giảng dạy,
ở mỗi một dạng bài cụ thể tôi đưa cho các em suy nghĩ, thảo luận theo bàn,nhóm để tìm ra các câu lời giải đúng phù hợp với câu hỏi của bài toán
Tuy nhiên cần hướng dẫn học sinh lựa chọn cách phù hợp nhất (ngắn gọn, dễhiểu) còn các cách kia giáo viên đều công nhận là đúng và cần lựa chọn câu lờigiải phù hợp nhất
Bước 3: Trình bày bài giải.
Như chúng ta đã biết, các dạng toán có lời văn học sinh đã phải tự viết câulời giải, phép tính, đáp số, thậm chí cả tóm tắt nữa Chính vì vậy, việc hướng dẫnhọc sinh trình bày bài sao cho khoa học, đẹp mắt cũng là yêu cầu lớn trong quátrình dạy học Muốn thực hiện được yêu cầu này trước tiên người dạy cần tuânthủ cách trình bày bài giải theo hướng dẫn quy định
- Đầu tiên là tên bài (Viết sát lề bên trái có gạch chân) tiếp đó ghi tóm tắt, saugần tóm tắt là trình bày bài giải, từ "bài giải" ghi ở giữa trang vở (có gạch chân).Câu lời giải cách lề khoảng 2 đến 3 ô vuông, chữ ở đầu câu cần viết hoa, cuốicâu có dấu hai chấm, phép tính viết lùi vào so với lời giải khảng 2 đến 3 chữ,cuối phép tính là đơn vị tính được viết trong ngoặc đơn Phần đáp số ghi sangphần vở bên phải và dấu hai chấm rồi mới viết kết quả và đơn vị tính (khôngphải viết dấu ngoặc đơn nữa)
Lưu ý: trong mọi trường hợp người giáo viên luôn luôn phải dùng thước để
gạch chân và liên tục nhắc học sinh tạo cho các em bỏ thói quen xấu gạch bằngtay Song song với việc hướng dẫn các em các bước thực hiện tôi thường xuyêntrình bày bài mẫu trên bảng và yêu cầu học sinh quan sát, nhận xét về cách trìnhbày để từ đó các em quen với cách trình bày đó Bên cạnh đó tôi còn thườngxuyên chấm bài và chữa lỗi cho những học sinh trình bày chưa đẹp, tuyêndương trước lớp những học sinh làm đúng, trình bày bài sạch đẹp, cho các em
đó lên bảng trình bày lại bài làm của mình để các bạn cùng học tập
Bên cạnh việc hướng dẫn cách trình bày như trên tôi cũng luôn luôn nhắcnhở rèn luyện học sinh kỹ năng viết chữ, viết số đúng mẫu, đẹp Việc kết hợpgiữa chữ viết đẹp và cách trình bày đúng cũng là một yếu tố góp phần tạo nên sựthành công trong vấn đề giải toán có lời văn của các em Cùng với việc áp dụngcác biện pháp ngay từ đầu năm học và áp dụng trực tiếp các biện pháp vào bàidạy đầu tiên về giải toán có lời văn, tôi đã cho học sinh làm một số dạng bài tậpgiải toán có lời văn như sau:
Trang 10Ví dụ 2: Một bến xe có 45 ô tô Lúc đầu có 18 ô tô rời bến, sau đó có thêm 17
ô tô rời bến nữa Hỏi bến xe đó còn lại bao nhiêu ô tô?
Học sinh lớp tôi thực hiện như sau:
Sĩ số Giải thành thạo Kĩ năng giải chậm Chưa nắm đượccách giải17
em
4 Khích lệ học sinh tạo hứng thú khi học tập:
Đặc điểm chung của học sinh tiểu học là thích được khen hơn chê, hạn chếchê các em trong học tập và rèn luyện Tuy nhiên, nếu ta không biết kết hợp tâm
lý từng học sinh mà cứ quá khen sẽ không có tác dụng kích thích học sinh họctập Đối với những em chậm tiến bộ, thường rụt rè, tự ti, vì vậy tôi luôn luôn chú
ý nhắc nhở, gọi các em trả lời hoặc lên bảng làm bài Chỉ cần các em có một tiến
bộ nhỏ là tôi tuyên dương ngay, để từ đó các em sẽ cố gắng tiến bộ và mạnh dạn,
tự tin hơn Đối với những em học tốt hơn phải có những biểu hiện vượt bậc, tiến
bộ rõ rệt tôi mới khen Chính sự khen, chê đúng lúc, kịp thời và đúng đối tượnghọc sinh trong lớp đã có tác dụng khích lệ học sinh trong học tập
Ngoài ra, việc áp dụng các trò chơi học tập giữa các tiết học cũng là một yếu
tố không kém phần quan trọng giúp học sinh có niềm hăng say trong học tập,mong muốn nhanh đến giờ học và tiếp thu kiến thức nhanh hơn, chắc chắn hơn.Chúng ta đều biết học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 3 nói riêng có trí
Trang 11thông minh khá nhạy bén, sắc sảo, có óc tưởng tượng phong phú, đó là tiền đềtốt cho việc phát triển tư duy toán học nhưng các em rất dễ bị phân tán, rối trínếu bị áp đặt, căng thẳng hay quá tải Hơn nữa cơ thể của các em còn đang trongthời kỳ phát triển hay nói cụ thể hơn là các hệ cơ quan còn chưa hoàn thiện vìthế sức dẻo dai của cơ thể còn thấp nên trẻ không thể ngồi lâu trong giờ họccũng như làm một việc gì đó trong một thời gian dài Vì vậy muốn giờ học cóhiệu quả thì đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học tức là
"lấy học sinh làm trung tâm", hướng tập trung vào học sinh trên cơ sở hoạt độngcủa các em Trong mỗi tiết học, tôi thường dành khoảng 2 đến 3 phút để cho các
em nghỉ giải lao tại chỗ bằng cách chơi các trò chơi học tập vừa giúp các emthoải mái sau giờ học căng thẳng, vừa giúp các em có phản ứng nhanh nhẹn, ghinhớ một số nội dung bài đã học
Tóm lại: trong quá trình dạy học người giáo viên không chỉ chú ý đến rèn kỹ
năng, truyền đạt kiến thức cho học sinh mà còn phải quan tâm chú ý đến việckhuyến khích học sinh tạo hứng thú trong học tập
Trong năm học 2014 - 2015 có những em khi giải toán còn đặt câu lời giảinhư: "có tất cả bao nhiêu là" hoặc "hỏi số con gà còn lại là" những lỗi đó đếnnay không còn nữa, học sinh lớp tôi không những biết cách đặt câu lời giải hay,viết phép tính đúng mà còn biết cách trình bày bài giải đúng và đẹp Năm học
2015 - 2016 này tôi được phân công trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạy lớp 3.Tổng số học sinh của lớp là 17 em Có 9 em nữ Các em phân bố rải rác ở cácthôn trong xã Ngay từ đầu năm học mới, sau khi nhận lớp, tôi đã thử nghiệm ngay những ý tưởng của mình Những kết quả mà các em đã đạt được sau nhữnglần thi do nhà trường, hoặc Phòng GD đề ra đã cho thấy các em có sự tiến bộ rõrệt Năm học 2015 - 2016 lớp 3 do tôi trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạy có kếtquả như sau (kết quả tính đến tháng 4)
Số em giải thành thạo: 10 em, số em giải chậm: 6 em,
Có được kết quả như vậy một phần nhờ tinh thần học tập tích cực, tự giáccủa học sinh, sự quan tâm nhắc nhở của phụ huynh học sinh bên cạnh đó là cácbiện pháp giáo dục đúng lúc, kịp thời của giáo viên
Qua kết quả đã đạt được trên, tôi thấy số học sinh chưa nắm được cáchgiải tuy vẫn còn nhưng chỉ còn với tỉ lệ thấp, số học sinh giải thành thạo tăngcao so với những năm học trước Điều đó cho thấy những cố gắng trong đổi mới
Trang 12phương pháp dạy học đã có kết quả khả quan Đó chính là động lực giúp tôi tiếptục theo đuổi ý tưởng của mình.
Với kết quả này, chắc chắn khi các em lên các lớp trên, các em sẽ vẫn tiếptục phát huy hơn nữa với những bài toán có lời văn mà yêu cầu ở mức độ caohơn
2 Bài học kinh nghiệm
Qua những vướng mắc thực tế, cùng với lòng say mê, nhiệt tình nghiên cứu
và áp dụng thực tế vào lớp học do tôi chủ nhiệm đã giúp tôi hoàn thành ý tưởngcủa mình Mỗi lần thực hiện, vận dụng vào thực tế lớp học tôi đã rút ra được mộtvài kinh nghiệm sau:
- Người giáo viên phải thực sự có lòng nhiệt tình, say mê với nghề nghiệp, vớilương tâm, trách nhiệm của người thầy
- Trong quá trình giảng dạy phải luôn nắm bắt, đúc rút những vướng mắc, khókhăn thực tế ở lớp mình dạy, để từ đó nghiên cứu tìm ra hướng giải quyết tốtnhất
- Mỗi biện pháp giáo dục của giáo viên phải được thực hiện đúng thời điểm,đúng nội dung ở từng bài học
- Không nên quá phụ thuộc vào sách giáo viên, vì sách giáo viên chỉ là tài liệuhướng dẫn tham khảo, không thể áp dụng đại trà với mọi đối tượng học sinh
- Cần quan tâm, động viên, khuyến khích, giúp đỡ các em vượt qua mọi khókhăn để học tập tốt hơn
- Trong quá trình hướng dẫn giải toán có lời văn ở lớp 3 giáo viên cần lưu ýhơn nữa tới việc hướng dẫn các em cách đặt câu lời giải hay, đúng Vì việc thựchiện phép tính các em đều có thể nêu được ngay sau khi đọc xong đề toán
- Để giúp học sinh có kỹ năng giải toán thành thạo, người giáo viên cần chú ýnhiều đến kỹ năng: Nghe - đọc - nói - viết trong môn Tiếng Việt Luyện kỹ nănghỏi - đáp giúp các em có vốn từ ngữ phong phú hơn giúp các em dễ dàng đặt câulời giải cho bài toán
- Phải cố gắng khắc phục các sai lầm của các em trong mỗi bài, mỗi phần,mỗi dạng toán, tránh để các sai lầm dồn lại sẽ khó giải quyết
- Điều rất quan trọng nữa là sự mềm mỏng, kiên trì uốn nắn học sinh của giáoviên trong mọi lúc của giờ học
- Trong từng tiết học, người giáo viên cũng cần tìm ra nhiều biện pháp, nhiềuhình thức hoạt động học tập như: Làm việc chung với lớp, làm việc cá nhân,làm việc theo nhóm, và tập chung chú ý tới cả 3 đối tượng để giúp các em họctốt hơn
- Người giáo viên cần phải luôn luôn có ý thức học hỏi và trau dồi kiến thức
để đáp ứng với yêu cầu ngày một đổi mới của xã hội Muốn thế, người giáo viênphải dành nhiều thời gian để nghiên cứu, tự tìm tòi trong các tài liệu có liênquan, tham gia tích cực vào các lớp nghiệp vụ do ngành, trường tổ chức Điềuquan trọng nhất trong dạy học là: Lòng yêu nghề và trình độ chuyên môn củamỗi giáo viên
Trang 13- Nếu được thực hiện đồng bộ, đúng lúc, kịp thời các biện pháp trên, tôi tinchắc rằng chất lượng môn Toán nói chung và phần giải toán có lời văn nói riêngcủa học sinh lớp 3 sẽ có kết quả nhất định và là nền móng vững chắc để các emhọc tốt hơn ở các lớp sau.
* Ý kiến đề xuất: Để nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên đồng thời
nâng cao chất lượng học tập của học sinh, giúp các em nắm vững phương phápgiải toán nói chung và phương pháp giải toán hợp nói riêng, tôi xin đề xuất một
+ Về phía giáo viên:
- Không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của bản thânbằng cách tự học, tự bồi dưỡng, tự cập nhật các thông tin và phương pháp mớithông qua đồng nghiệp, qua sách tham khảo, qua mạng internet, …
* Lời kết
Với một vài kinh nghiệm này, tôi mong muốn được đóng góp một phần nhỏvào việc nâng cao chất lượng dạy học nói chung và với dạng bài: "Giải toán cólời văn" trong môn Toán 3 nói riêng
- Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, bổ sung của hội đồng khoahọc, của các đồng nghiệp để tôi hoàn thiện mình hơn góp phần nâng cao chấtlượng dạy và học
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Ngày 6 tháng 4 năm 2016
Người viết