Bài 22. Câu phủ định

Trong đoạn trích dưới đây, những câu nào có từ ngữ phủ định?Thầy sờ vòi bảo: - Tưởng con voi như thế nào, hóa ra nó sun sun như con đỉa.. Thầy sờ ngà bảo: -Không phải, nó chần chẫn như c

§ÕN Dù GIê NGỮ VĂN 8/3 GV: LÊ THỊ KIỀU NƯƠNG

Em hãy cho biết bài hát sau đây tên gì?

Anh không đòi quà.

CÂU PHỦ ĐỊNH

Đặc điểm

hình thức Chức năng + kiểu câu

Các câu b, c, d xét về hình thức có gì khác so với câu a?

a/ Nam đi Huế.

b/ Nam không đi Huế.

c/ Nam chưa đi Huế.

d/ Nam chẳng đi Huế.

Câu phủ định

Trong đoạn trích dưới đây, những câu nào có từ ngữ phủ định?

Thầy sờ vòi bảo:

- Tưởng con voi như thế nào, hóa ra nó sun sun như con đỉa.

Thầy sờ ngà bảo:

-Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn.

Thầy sờ tai bảo:

-Đâu có! Nó bè bè như cái quạt thóc.

( Thầy bói xem voi)

b/ Nam không đi Huế.

c/ Nam chưa đi Huế.

d/ Nam chẳng đi Huế.

- Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn.

- Đâu có!

Qua tìm hiểu ví dụ 1,2, sgk/52, em thấy câu phủ định có đặc điểm hình thức như thế nào?

Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ định.

2/ Chức năng và kiểu câu

a/ Xét ví dụ , Sgk/52

a/ Nam đi Huế.

Xét về chức năng câu a, dùng để làm gì?

b/ Nam không đi Huế.

c/ Nam chưa đi Huế.

d/ Nam chẳng đi Huế.

Thông báo, phủ định sự việc “ Nam đi Huế” là không diễn ra.

Xét về chức năng câu b, c, d, dùng để làm gì?

Thông báo, khẳng định việc “ Nam đi Huế” là có diễn ra

Nam đi Huế không phải bằng tàu.

Nam không phải là em tôi.

Nam làm việc đó không sai.

Nam đi Huế không phải bằng tàu.

Nam không phải là em tôi.

Nam làm việc đó không sai.

1 2 3

Những câu phủ định dưới đây dùng để làm gì?

Thầy sờ vòi bảo:

- Tưởng con voi như thế nào, hóa ra nó sun sun

như con đỉa.

Thầy sờ ngà bảo:

-Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn.

Thầy sờ tai bảo:

-Đâu có! Nó bè bè như cái quạt thóc.

( Thầy bói xem voi)

Dùng để bác bỏ ý kiến , một nhận định nào đó của người đối thoại ( câu phủ định bác bỏ).

Em hãy cho biết câu sau đây

là câu phủ định miêu tả hay bác bỏ:

VÍ DỤ

1 “Trẫm rất đau xót về việc đó, thể dời đổi.”

không không

Phủ định Phủ định + = Ýnghĩa khẳng định.

Trẫm rất đau xót về việc đó, nên phải dời đổi

2 Câu chuyện ấy biết ai chẳng

Phủ định

Từ nghi vấn + = ý nghĩa khẳng định.

(Chiếu dời đô,Lí Công Uẩn)

Câu chuyện ấy ai cũng biết.

Câu phủ định

Bỏc bỏ

ý kiến, nhận định.

Thụng bỏo, phủ nhận sự việc, sự vật.

Phủ định bỏc bỏ.

Phủ định miờu tả.

1.Trong tất cả các câu sau đây câu nào là câu phủ định

bác bỏ? Vì sao?

a Tất cả quan chức nhà nước vào buổi sáng ngày khai

trường đều chia nhau đến dự lễ khai giảng ở khắp các trường học lớn nhỏ Bằng hành động đó, họ muốn cam kết rằng, không có ưu tiên nào lớn hơn ưu tiên giáo dục thế hệ trẻ cho tương lai ( Theo Lí Lan, Cổng trường mở ra)

Tôi an ủi Lão:

Vả lại ai nuôi chó mà chả bán hay giết thịt! Ta giết nó chính là ta

hóa kiếp cho nó đấy, hóa kiếp để cho nó làm kiếp khác.

( Nam Cao, Lão Hạc)

- Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu!

Không, chúng con không đói đâu.Hai đứa ăn hết ngần kia củ khoai thì no mòng bụng ra rồi còn đói gì nữa

Phản bác lại suy nghĩ của Lão Hạc.

Phản bác lại điều mà Cái Tí cho là mẹ nó đang nghĩ

b.

c.

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

*Bài tập 2.

song không phải là không có ý nghĩa

( Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương )

không từng ăn trong tết Trung thu, ăn nó như ăn cả mùa

thu vào lòng vào dạ ( Băng Sơn, Quả thơm )

c Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai chẳng có một lần

nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán trước cổng trường

( Tạ Việt Anh, Cây sấu Hà Nội )

Cho biết các câu sau có ý nghĩa phủ định không? Vì sao?

Cả 3 câu trên đều là câu phủ định Nhưng ý nghĩa của 3 câu đều là khẳng định

3 Xét câu văn sau và trả lời câu hỏi.

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp.

( Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

Nếu Tô Hoài thay từ phủ định không bằng chưa thì

nhà văn phải viết lại câu văn này như thế nào? Nghĩa

của câu có thay đổi không? Câu nào phù hợp với câu

chuyện hơn, vì sao?

Ý nghĩa của câu thay đổi.

Choắt chưa dậy được, nằm thoi thóp.

Câu văn của Tô Hoài thích hợp với mạch của câu chuyện

HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC Ở NHÀ

-Häc thuéc ghi nhí trong SGK

-Hoµn thiÖn bµi tËp vµo vë bµi tËp ng÷

v¨n.

- Làm BT 4,5,6, sgk/54

-Chuẩn bị: Chương trình địa phương: Khách thương hồ ( Kiểm tra 15 phút lần 1)