Bài 22. Câu phủ định

Bài 22. Câu phủ định tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế...

GV:LÊ THỊ CHÂU

KIỂM TRA BÀI CŨ

Em hãy cho biết đặc điểm hình thức và chức năng của câu trần thuật?

- Chức năng chính Dùng để kể, thông báo, nhận định,

miêu tả; ngoài ra còn có thể dùng để đề nghị, yêu cầu, hay bộc lộ tình cảm, cảm xúc…(vốn là chức năng chính của

các kiểu câu khác).

Tiết 95: CÂU PHỦ ĐỊNH

Tiết 95: Câu phủ định

Xét những câu sau:

a Nam đi Huế.

b Nam không đi Huế.

c Nam chưa đi Huế.

d Nam chẳng đi Huế.

Các câu (b),(c),(d) có Các câu (b),(c),(d) có đặc điểm hình thứcđặc điểm hình thức gì khác so với câu (a)?

I Đặc điểm hình thức và chức năng

Tìm hiểu ví dụ 1:

Tiết 95: Câu phủ định

a Nam đi Huế

b Nam đi Huế

c Nam đi Huế

d Nam đi Huế

khôngchưachẳng

Câu (b), (c), (d)

Câu (a)

Có từ ngữ phủ định.

“không”

“chưa”

“chẳng”

Không có từ ngữ phủ định.

ĐẶC

KHẲNG ĐỊNH

CÂU PHỦ ĐỊNH

BÀI TẬP NHANH

Em hãy tìm các từ ngữ phủ định

trong đoạn trích sau:

Chúng ta có nhiều nhà cao tầng, nhưng lại ít nhiệt tình;

mua nhiều thứ, nhưng chẳng dùng đến chúng.

Chúng ta có thể bay lên mặt

trăng, nhưng lại lười không rẽ sang thăm

nhà hàng xóm.

Nghịch lý cuộc đời

BÀI TẬP NHANH

Em hãy tìm các từ ngữ phủ định

trong đoạn trích sau:

Chúng ta có nhiều nhà cao tầng, nhưng lại ít nhiệt tình;

mua nhiều thứ, nhưng

Chúng ta có thể bay lên mặt

trăng, nhưng lại lười

nhà hàng xóm.

Nghịch lý cuộc đời

Tiết 95: Câu phủ định

Thầy sờ vòi bảo:

- Tưởng con voi như thế nào, hoá ra nó sun sun như

Tiết 95: Câu phủ định

? Các câu trên đều là những câu phủ định nhưng

? Các câu trên đều là những câu phủ định nhưng mục đích sử dụng mục đích sử dụng

của chúng có giống nhau không?

b Nam đi Huế

d Nam đi Huế

khôngchưachẳng

Ví dụ 1:

Ví dụ 2:

phủ định miêu tả)

1

1 Không phải Không phải, nó chần

chẫn như cái đòn càn2

2 Đâu có! Đâu có!

Bác bỏ một ý kiến, nhận định (Câu phủ định bác bỏ)

CÂU

PHỦ

ĐỊNH

Phân biệt phủ định bác bỏ và phủ định miêu tả ở câu

sau:

Bạn ấy không giỏi toán

Trường hợp 1 :

A: Thu có giỏi toán không ?

B: Bạn ấy không giỏi toán

Trường hợp 2 : A: Thu rất giỏi toán.

B: Bạn ấy không giỏi toán.

Để phân biệt chức năng câu phủ định, ta cần căn

cứ vào tình huống giao tiếp

Hãy viết một vài câu thơ, câu ca dao, tục ngữ có chứa từ ngữ phủ định.

B¾t

®Çu

(Chiếu dời đô,Lí Công Uẩn)

Câu chuyện ấy ai cũng biết.

II LUYỆN TẬP

Tiết 95: Câu phủ định

Bài tập 1 (Sách giáo khoa trang 53)

1.Trong tất cả các câu sau đây câu nào là câu phủ định bác

bỏ? Vì sao?

a Tất cả quan chức nhà nước vào buổi sáng ngày khai trường đều chia nhau đến dự lễ khai giảng ở khắp các trường học lớn nhỏ Bằng hành động đó, họ muốn cam kết rằng, không

có ưu tiên nào lớn hơn ưu tiên giáo dục thế hệ trẻ cho

tương lai (Theo Lí Lan, Cổng trường mở ra)

Tôi an ủi Lão:

- Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu!

kia củ khoai thì no mòng bụng ra rồi còn đói gì nữa

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Phản bác lại suy nghĩ của Lão Hạc.

Phản bác lại điều mà Cái Tí cho là mẹ nó đang nghĩ

b.

c .

*Bài tập 2.

song không phải là không có ý nghĩa

không từng ăn trong tết Trung thu, ăn nó như ăn cả mùa

c Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai chẳng có một lần

nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán trước cổng trường.

( Tạ Việt Anh, Cây sấu Hà Nội )

Cho biết các câu sau có ý nghĩa phủ định không? Vì sao?

Đặt câu không có từ ngữ phủ định mà có ý nghĩa tương đương

Cả 3 câu trên đều là câu phủ định Nhưng ý nghĩa của 3 câu đều là để khẳng định

Tiết 95: Câu phủ định

Bài tập 3: Xét câu văn sau và trả lời câu hỏi

“Choắt dậy được nữa, nằm thoi thóp”

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu ký)

không

? Nếu Tô Hoài thay từ

? Nếu Tô Hoài thay từ “không“không” bằng “chưa”” bằng “chưa” thì nhà văn phải viết lại câu văn như thế nào?

?

? Nghĩa của câu đó có thay đổi không?Nghĩa của câu đó có thay đổi không? Câu nào phù hợp với câu

chuyện hơn? Vì sao?

Yêu cầu:

 Thảo luận nhóm

 Thời gian: 3 phút

 Trình bày ra giấy

Tiết 95: Câu phủ định

Bài tập 3

* Nếu thay thì câu này phải viết lại là:

“Choắt Choắt chưa chưa dậy được, nằm thoi thóp”

* Từ ““chưa” không thể thay thế cho từ “không” không thể thay thế cho từ “không”.

* Nhà văn phải sử dụng từ Nhà văn phải sử dụng từ “không” trong câu này mới phù trong câu này mới phù

hợp với diễn biến của câu chuyện (vì sau này Dế Choắt chết).

Bài tập 4: Xác định câu phủ định- để làm gì?- đặt câu ý tương đương.

a) Đẹp gì mà đẹp!

b) Làm gì có chuyện đó!

c)Bài thơ này mà hay à?

d) Cụ tưởng tôi sung sướng

hơn chăng?

Không đẹp tí nào!

Không thể có chuyện đó được!Bài thơ này chẳng hay chút nào!Tôi đâu có sung sướng gì!

Không phải câu phủ định- nhưng dùng để biểu thị ý nghĩa phủ định ( Để phản bác các điều đã nêu ở những câu trên )

Câu phủ định Tiết 95

Tiết 95: Câu phủ định

Bài tập 5: Đọc đoạn trích sau và cho biết: có thể thay từ Đọc đoạn trích sau và cho biết: có thể thay từ “quên”“quên” bằng

từ

từ “không”“không” được không? Vì sao?

“Ta thường tới bữa Ta thường tới bữa quênquên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng”

(Hịch tướng sĩ, Trần Quốc Tuấn)

 Không thể thay từ “quên” thay từ “quên” bằng từ “không” ( bằng từ “không” (“quên” không phải

Tiết 95: Câu phủ định

Bài tập bổ sung: Hoàn thiện sơ đồ sau:

CÂU PHỦ ĐỊNH CÂU PHỦ ĐỊNH

Chức năngĐặc điểm

hình thức

Phủ nhận

sự việc …

Bác bỏ một ý kiến, nhận định

Câu phủ định

bác bỏ

Thông báo, xác nhận không

có một sự vật, sự việc, tính chất quan hệ nào đó (phủ định miêu tả)

Thông báo, xác nhận không

có một sự vật, sự việc, tính chất quan hệ nào đó (phủ định miêu tả)

CỦNG CỐ

Viết một đoạn hội thoại trong đó có sử dụng câu phủ định.

Tiết 95: Câu phủ định

Hướng dẫn học về nhà:

 Học thuộc phần ghi nhớ trong SGK

 Hoàn thiện các phần bài tập chưa làm trong SGK:

1 Hướng dẫn học bài cũ:

2 Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài mới:

Chuẩn bị bài: Hịch tướng sĩ (t2)

+ Soạn bài

+ Sưu tầm những câu chuyện về người anh hùng Trần Quốc Tuấn

CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE!