Bài 22. Câu phủ định

* Những câu có chứa từ phủ định: -Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn... VD: Lớp hôm nay không ai không đi học Câu phủ định nhưng ý nghĩa khẳng định VD: Lớp hôm nay đi học đầy đủ..

Ngữ văn: Tiết 91 Câu phủ định

I .Đặc điểm hình thức và chức năng:

Ví dụ 1( SGK-52)

Xét những câu sau:

a.Nam đi Huế.

b Nam không đi Huế.

c Nam chưa đi Huế.

d Nam chẳng đi Huế

Ngữ văn: Tiết 91

Câu phủ định

I .Đặc điểm hình thức và chức năng:

Ví dụ 1( SGK-52)

Xét những câu sau:

a.Nam đi Huế.

b Nam không đi Huế.

c Nam chưa đi Huế.

d Nam chẳng đi Huế

-Hình thức: các câu (b), (c), (d) có chứa từ ngữ phủ định.

-Chức năng: Xác nhận không có sự việc

Phủ định miêu tả.

Ví dụ 2( SGK-52)

Thầy sờ vòi bảo:

- Tưởng con voi nó như thế nào, hoá ra nó sun sun như con đỉa Thầy sờ ngà bảo:

- Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn.

Thầy sờ tai bảo:

- Đâu có! Nó bè bè như cái quạt thóc.

* Những câu có chứa từ phủ định:

-Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn.

- Đâu có!

- Hình thức: các câu có từ ngữ phủ định.

- Chức năng: phản bác một ý kiến.

> phủ định bác bỏ.

Em hãy cho vài ví dụ tương tự ( về vấn đề môi trường)

Ghi nhớ: SGK- 53.

* Câu phủ định là câu có chứa những từ ngữ phủ định như: không, chẳng, chả, chưa, không phải ( là), đâu phải (là), đâu có phải (là), đâu (có)…

* Câu phủ định dùng để:

- Thông báo ,xác nhận không có sự vật,sự việc,tính chất,quan hệ nào đó (câu phủ định miêu tả).

- Phản bác một ý kiến,một nhận định (câu phủ định bác bỏ)

VD: Lớp hôm nay không ai không đi học

 Câu phủ định nhưng ý nghĩa khẳng định

VD: Lớp hôm nay đi học đầy đủ.

Câu khẳng định

So sánh 2 ví dụ sau:

II Luyện tập:

Bài tập 1( SGK-53) Trong các câu sau đây câu nào là câu phủ định bác bỏ? Vì

sao?

a Tất cả các quan chức nhà nước vào buổi sáng ngày khai trường đều chia nhau

đến dự lễ khai giảng ở khắp các trường học lớn nhỏ Bằng hành động đó, họ muốn cam kết rằng, không có ưu tiên nào lớn hơn ưu tiên giáo dục thế hệ trẻ cho tương lai.

( Theo Lý Lan, cổng trường mở ra)

b Tôi an ủi lão:

-Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu! Vả lại ai nuôi chó mà chả bán hay

giết thịt Ta giết nó chính là hoá kiếp cho nó đấy, hoá kiếp để cho nó làm kiếp khác

( Nam Cao, Lão Hạc)

c Không, chúng con không đói nữa đâu Hai đứa ăn hết ngần kia củ khoai thì no

mòng bụng ra rồi còn đói gì nữa.

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Câu phủ định bác bỏ:

b Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu!

c Không, chúng con không đói nữa đâu.

Bài tập 2 ( SGK- 52-53)

Đọc đoạn trích sau:

a.Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không

phải là không có ý nghĩa

(Hoài Thanh, ý nghĩa văn chương)

b Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, không ai không từng ăn

trong tết trung thu, ăn nó như ăn cả mùa thu vào lòng vào dạ (Băng Sơn, Quả thơm)

c Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai chẳng có một lần nghển cổ lên

nhìn tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán

Bài tập 2:

- Tất cả 3 cõu trong (a), (b), (c) đều là cõu phủ định vỡ cỏc cõu đều cú chứa từ phủ định.Tuy nhiờn khụng cú ý nghĩa phủ định,

mà mang ý nghĩa khẳng định.

Vỡ:

+Một từ phủ định kết hợp với một từ phủ định (câu a – khụng phải là khụng)

+Một từ phủ định kết hợp với một từ nghi vấn (câu c- ai chẳng).

+ Một từ phủ định kết hợp với một từ phủ định khác và một từ bất định

(câu b-khụng ai khụng)

? Đặt những câu không có từ phủ định mà có ý nghĩa tương đương với những câu trên?

*Những câu không có từ phủ định mà ý nghĩa tương đương với những câu trên:

a Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song

có ý nghĩa nhất định.

b Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, ai cũng từng ăn trong tết trung thu, ăn nó như ăn cả mùa thu vào lòng vào dạ.

c Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai cũng có một lần nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm

Bài tập3 ( SGK- 54)

Xét câu văn sau:

“ Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp.”

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu ký)

Choắt chưa dậy được, nằm thoi thóp.

> ý nghĩa của câu thay đổi

==> Câu văn của Tô Hoài thích hợp với mạch của câu chuyện hơn.

Bài tập 6 ( SGK- 54)

Hãy viết một đoạn đối thoại ngắn, trong đó có dùng câu phủ định miêu tả và câu phủ định bác bỏ?

•Củng cố:

•Theo thói quen nhân dân ta thường sử dụng bao bì ni

lông ,em hãy dùng câu phủ định để khuyên họ?

•Tại sao khi giao tiếp người ta hay dùng câu phủ định với hình thức dùng hai lần từ ngữ phủ định?

•Câu phủ định là gì? Chức năng?

Giờ học hôm nay đến đây là kết thúc Xin cảm ơn các thầy cô giáo và các