Giáo án Ngữ văn 8 bài 22: Câu phủ định

Phân biệt câu trần thuật với các kiểu câu khác.. H Mục đích dùng các câu có từ ngữ phủ định đó của các thầy bói... - Câu phủ định là câu có chứa những từ ngữ phủ định H Vậy chức năng của

Tiết 91: TV

CÂU PHỦ ĐỊNH

I MỤC TIấU CẦN ĐẠT:

Học xong bài này học sinh nắm được

1: kiến thức:

- Đặc điểm hỡnh thức của cõu phủ định

- Chức năng của cõu phủ định

2: Kĩ năng:

- Nhận biết câu phủ định trong các văn bản

- Sử dụng câu phủ định phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp 3: Thỏi độ:

Biết sử dụng cõu phủ định phự hợp với tỡnh huống giao tiếp

CHUẨN BỊ:

1 Giỏo viờn: - Xem sgk, sbt, sgv, thiết kế bài giảng

- Soạn giỏo ỏn

2 Học sinh:- Xem sgk, sbt.

- Trả lời cõu hỏi tỡm hiểu bài

- Tỡm cỏc vớ dụ tương tự

II CÁC BƯỚC LấN LỚP:

1 Ổn định lớp:

Tổng số: 8A 17 8B 21

Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ:

1 Hãy nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu trần thuật Cho ví dụ

2 Phân biệt câu trần thuật với các kiểu câu khác

3 Bài mới:

Họat động của thầy, trò Nội dung cần đạt

GV HS quan sát các ví dụ 1 sgk

Hs quan sát

(H) Các câu b,c,d có đặc điểm hình

thức gì khác với câu a?

- Hs trả lời

(H) Bốn câu trên thuộc kiểu câu nào

đã học?

- Câu trần thuật

I Đặc điểm hình thức và chức năng:

1 Ví dụ:

a Ví dụ 1

Câu b có từ không

Câu c có từ chưa

Câu d có từ chẳng Câu a không có các từ đó

(H) Theo em những câu b,c,d, có gì

khác với câu a về chức năng?

- Hs trả lời

GV: Yêu cầu hs đọc mục I.2, sgk/52

- Hs đọc

(H) Trong đoạn trích trên những câu

nào có từ ngữ phủ định?

- Hs trả lời

(H) Mục đích dùng các câu có từ

ngữ phủ định đó của các thầy bói

- Hs trả lời

(H) Các câu phủ định ở mục I.1 và

I.2trên có gì giống và khác nhau?

- Câu a: khẳng định

- Câu b,c,d: phủ định

b Ví dụ 2

- Không phải ……

- Đâu có ……

- Bác bỏ lại nhận định ý kiến của câu trước

- Giống: đều là câu trần thuật.

- Khác: - I.1: thông báo

- I.2: bác bỏ

(H) Theo em thế nào là câu phủ

định?

- Câu phủ định là câu có chứa

những từ ngữ phủ định

(H) Vậy chức năng của câu phủ định

có gì khác với câu khẳng định?

- Dùng để thông báo, xác nhận

không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó

- Phản bác một ý kiến, một nhận

định

GV gọi hs đọc phần ghi nhớ

- Hs đọc

(H) Cho các ví dụ về câu phủ định

có thể là câu nghi vấn, cảm thán, cầu khiến?

Câu phủ định có thể là câu

- Nghi vấn: Trời này mà không lạnh à?

- Cầu khiến: Không nên làm thế!

- Cảm thán: Trời, tôi đứng dậy

không được

GV chia lớp ra làm 4 nhóm

GV phát phiếu học tập cho các

nhóm và yêu cầu các nhóm làm bài

tập

- Các nhóm làm

GV gọi các nhóm trình bày kết quả

của nhóm mình

GV yêu cầu các nhóm khác quan sát

sau đó nhận xét va bổ sung

2 Ghi nhớ (Sgk t 53)

II: Luyện tập Bài tập 1: Những câu phủ định bác bỏ:

Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu

gì đâu!

Không, chúng con không đói nữa

+> Nó phản bác một nhận định, một ý kiến

Bài tập 2: Tất cả 3 câu a,b,c đều là câu phủ

định vì nó có từ phủ định Các câu phủ định này có điểm đặc biệt là:

Ở (a) có từ phủ định kết hợp với từ

phủ định khác: không phải là không

Ở (b) Từ phủ định kết hợp với từ phủ

định khác hoặc từ bất định: Không ai

không

=> phủ định của phủ định = ý nghĩa

cả câu là khẳng định chứ không phải là phủ định

Ở (c) Từ phủ định kết hợp với từ nghi

vấn: ai chẳng.

* Những câu không có từ phủ định

mà ý nghĩa tương đương với những câu trên là:

a- Câu chuyện có lẽ chỉ là một cvâu chuyện hoang đường, song có ý nghĩa

b- Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng lạc vàng, ai cũng từng ăn trong tết Trung thu, ăn

nó như ăn cả mùa thu vào lòng dạ mình

c- Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai cũng có một lần …

Bài tập 3: Xét câu văn của nhà văn Tô

Choắt không dậy được nữa,, nằm thoi

thóp (Tô Hoài)

Choắt chưa dậy được nằm thoi thóp Không có từ nữa

Ý nghĩa của câu thay đổi khi thay không bằng chưa

Chưa ý phủ định đến thời điểm đó no không có những sau thời điểm đó có thể xảy

ra Còn không ý phủ định điều nhất định không thể xảy ra

* Xét trong văn bản của Tô Hoài thì câu văn Tô Hoài hợp lý hơn vì Choắt không dậy được và chết

Bài tập 4: Các câu trong bài tập này không

phải là câu phủ định vì nó không có từ phủ định nhưng nó được dùng biểu thị ý nghĩa phủ định

a- Đẹp gì mà đẹp!=> Phản bác một nhận định

b- Làm gì có chuyện đó! => Phản bác một nhận định có không có tính chân thực

c- Bài thơ này mà hay à? Câu nghi vấn phản bác một nhận định

d- Cụ cứ tưởng tôi sung sướng hơn chăng? => Câu nghi vấn phản bác lại suy nghĩ của lão Hạc

4 Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối Củng cố:

Gọi HS đọc lại ghi nhớ

Dặn dò:

- Học bài, làm bài tập sgk sbt.

- Chuẩn bị bài Chương trình địa phương.