Bài 22. Câu phủ định

Có từ: không, chưa, chẳng từ phủ định, phủ định việc Nam đi Huế: việc Nam đi Huế không diễnra.=> Câu thông báo, xác nhận không có sự việc, tính chất, quan hệ nào đó -> câu phủ định miê

1 Trong bốn kiểu câu chia theo mục đích

nói đã học, kiểu câu nào được sử dụng

nhiều nhất trong giao tiếp hàng ngày?

A Câu nghi vấn B Câu cảm thán

C Câu cầu khiến D Câu trần thuật.

2 Câu văn: Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta

ơi ! thuộc kiểu câu nào?

A Câu trần thuật B Câu nghi vấn

C Câu cầu khiến D Câu cảm thán

D

D

3 Câu nghi vấn có chức năng chính làm gì?

TIẾT 95: CÂU PHỦ ĐỊNH

I Đặc điểm hình thức và chức năng.

* Ngữ liệu1: (SGK tr 52)

a Nam đi Huế

b Nam không đi Huế

c Nam chưa đi Huế

d Nam chẳng đi Huế

* Xét ngữ liệu:

a Không có từ phủ định Khẳng định việc

Nam có đi Huế

b, c, d Có từ: không, chưa, chẳng( từ phủ

định, phủ định việc Nam đi Huế: việc Nam đi

Huế không diễnra.=> Câu thông báo, xác

nhận không có sự việc, tính chất, quan hệ nào

đó -> câu phủ định miêu tả.

- Nội dung bị phủ định trong câu phủ định

thứ nhất được thể hiện trong câu nói của ông

thầy bói sờ vòi (Tưởng con voi thế nào, hoá ra

nó sun sun như con đỉa.).

- Nội dung bị phủ định trong câu phủ định

thứ hai (Đâu có!) được thể hiện trong cả câu nói của ông thầy bói sờ vòi (Tưởng con voi thế

nào, hoá ra nó sun sun như con đỉa.) và ông

thầy bói sờ ngà ([ ] Nó chần chẫn như cái

Ghi nhớ: SGK- 53.

* Câu phủ định là câu có chứa những từ ngữ phủ định như: không, chẳng, chả, chưa, không phải ( là), đâu phải (là), đâu có phải (là), đâu (có)…

* Câu phủ định dùng để:

- Thông báo ,xác nhận không có sự vật,sự việc,tính

chất,quan hệ nào đó (câu phủ định miêu tả).

- Phản bác một ý kiến,một nhận định (câu phủ định bác bỏ)

II Luyện tập.

Bài tập 1 (SGK tr 53 )

Có những câu phủ định bác bỏ sau:

- Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu!

- Không, chúng con không đói nữa đâu.

Đó là những câu phủ định bác bỏ vì nó “phản bác” 1 ý kiến, nhận định trước đó

- Câu Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì

đâu ! là câu ông giáo dùng để “phản bác” lại

suy nghĩ của Lão Hạc (Cái giống nó cũng

khôn ! Nó cứ nằm im như nó trách tôi; nó kêu

ư ử, nhìn tôi, như muốn bảo tôi rằng: A ! Lão già tệ lắm ! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à? Thì ra tôi già bằng này tuổi đầu rồi mà còn đánh lừa một con chó, nó không ngờ tôi nỡ tâm lừa nó !)

- Câu Không, chúng con không đói nữa đâu là

câu cái Tí muốn làm thay đổi (“phản bác”)

Bài tập 2 (SGK tr 53 + 54)

-Tất cả các câu trong (a), (b), (c) đều là câu phủ

định, vì đều có những từ phủ định như không

(trong (a) và (b)), chẳng(trong (c)) Nhưng

những câu phủ định này đều có điểm đặc biệt là

có 1 từ phủ định kết hợp với 1 từ phủ định khác

(như trong (a): không phải là không) hay kết

hợp với 1 từ nghi vấn (như trong (c): ai chẳng),

hoặc kết hợp với 1 từ phủ định khác và 1 từ bất

định (như trong (b): không ai không) Khi đó ý

nghĩa của cả câu phủ định là khẳng định, chứ

không phải phủ định.

Bài tập 3 (SGK tr 54 )

Xét khả năng thay không bằng chưa trong câu văn

của Tô Hoài:

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp.

Nếu thay thì câu này phải viết lại: Choắt chưa dậy

được, nằm thoi thóp…

Lưu ý: sự khác biệt giữa 2 từ chưa và không

+ Chưa: phủ định đối với điều mà cho đến một thời

điểm nào đó không có nhưng sau có thể có.

+ không:Phủ định với điều nhất định nhưng không

hàm ý là về sau có thể có.->Câu văn của Tô Hoài

hợp với mạch truỵên hơn.

Bài tập 5 (SGK tr 54)

Trong đoạn trích này không thể thay quên

bằng không, chưa bằng chẳng được, bởi vì

thay như thế sẽ làm thay đổi hẳn ý nghĩa của

câu quên ở đây có nghĩa là “không nghĩ đến,

không để tâm đến” Phải dùng từ này mới thể hiện chính xác ý của người viết: căm thù giặc

và tìm cách trả thù đến mức không để tâm

đến việc ăn uống, 1 hoạt động thiết yếu và

diễn ra hằng ngày đối với tất cả mọi người

Lưu ý: quên không phải là từ phủ định.

Bài tập 6 (SGK tr 54).

Viết 1 đoạn văn đối thoại ngắn, trong đó có dùng câu phủ định miêu tả và phủ định bác bỏ