Bài 12. Ánh trăng

ÁNH TRĂNGHồi nhỏ sống với rừng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên như cây cỏ ngỡ không bao giờ quên cái vầng

Người dạy: Nguyễn Thị Bích Duyên

Câu 1) Các câu thơ sau nói lên điều gì ở người

mẹ Tà- ôi?

Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều

Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ

A Người mẹ có nhiều giấc mơ đẹp về tương lai

B Người mẹ đã gửi trọn niềm mong mỏi vào giấc mơ của đứa con

C Người mẹ rất yêu nước, yêu đồng bào

D Người mẹ rất yêu lao động và công việc kháng chiến

Kiểm tra bài cũ

B

C

1 Tác giả, tác phẩm

a Tác giả:

- Nguyễn Duy: Là nhà thơ đồng thời cũng là chiến sĩ

- Ông là gương mặt tiêu biểu trong lớp nhà thơ trẻ thời chống Mĩ

ÁNH TRĂNG

Hồi nhỏ sống với rừng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên như cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa

Từ hồi về thành phố

quen ánh điện, cửa gương

vầng trăng đi qua ngõ

như người dưng qua đường

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi người vô tình ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình.

Buyn-đinh: Toà nhà cao, nhiều tầng, hiện đại.

b Văn bản:

Bài thơ sáng tác vào năm 1978 tại thành phố

Hồ Chí Minh; được rút

ra từ tập thơ “Ánh trăng” (1984) - tập thơ đoạt giải A của Hội nhà văn Việt Nam

Tóm tắt:

Hồi nhỏ và cả thời chiến tranh nữa, con người sống giản dị, gần gũi với thiên nhiên đến tưởng như không bao giờ quên

“cái vầng trăng tình nghĩa” Nhưng từ hồi

về thành phố, quen sống trong tiện nghi hiện đại, vầng trăng trở thành “người dưng qua đường” Bất ngờ điện tắt, phòng buyn-đinh tối om mà ngoài kia ánh trăng vẫn tròn đầy, sáng trong, viên mãn gợi lại miền kí ức đẹp xưa kia, thức tỉnh thái độ sống của bao người

2 Đọc - hiểu văn bản:

- Thể thơ: Năm chữ

- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp với trữ tình

- Bố cục: 3 phần

+ Hai khổ thơ đầu: Vầng trăng trong quá khứ

+ Hai khổ thơ tiếp: Vầng trăng trong hiện tại

+ Hai khổ thơ cuối: Suy ngẫm của nhà thơ.

3 Phân tích:

Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên như cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa

3 Phân tích:

 Từ ngữ mộc mạc, giản dị gợi lên một quá khứ đẹp (gần gũi, gắn bó với thiên nhiên) đầy nghĩa tình

Ở hai khổ thơ đầu, hình ảnh vầng trăng

“trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên như cây cỏ”

gợi cho em suy nghĩ điều gì?

Hồi nhỏ sống với đồng, với sông, với bể

hồi chiến tranh ở rừng, vầng trăng: tri kỉ nghĩa tình

3.a) Vầng trăng trong quá khứ:

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn - đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

3.b) Vầng trăng trong hiện tại:

Từ hồi về thành phố quen ánh điện, cửa gương vầng trăng đi qua ngõ

như người dưng qua đường

Từ hồi về thành phố quen ánh điện, cửa gương

Cuộc sống hiện tại được tác giả miêu tả qua chi tiết nào?

Với cuộc sống đầy đủ tiện nghi tình cảm của tác giả với vầng trăng đã có sự thay đổi, em hãy tìm câu

thơ thể hiện rõ điều đó?

3.b) Vầng trăng trong hiện tại:

Em cảm nhận được gì qua những chi tiết ấy?

 Gợi lên một cuộc sống đầy đủ

Vầng trăng…người dưng….

Trong khổ thơ này tác giả đã xây dựng hình ảnh đối lập Hãy chỉ ra và phân tích ý nghĩa biểu hiện của

hình ảnh đó.

 Thái độ dửng dưng, lạnh nhạt

Điện tắt… tối om… trăng tròn

Hình ảnh đối lập, sự xuất hiện đột ngột của vầng trăng làm sống dậy bao kỉ niệm đẹp thời quá khứ

“vầng trăng” là một hình ảnh của thiên nhiên, hồn nhiên, tươi mát là người bạn tri kỉ suốt thời tuổi nhỏ rồi thời

chiến tranh ở rừng Trong phút chốc sự xuất hiện đột ngột của vầng trăng làm ùa dậy trong tâm trí nhà thơ bao kỉ

niệm đẹp

Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng như là đồng là bể

như là sông là rừng

3.c) Suy ngẫm về vầng trăng

Trăng cứ tròn vành vạnh kể chi người vô tình

ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình.

 Từ ngữ có tác dụng gợi tả cho ta thấy được quá khứ đẹp đẽ, nguyên vẹn chẳng phai mờ (nghĩa tình, thủy chung)

Trăng cứ tròn vành vạnh

Hình ảnh “trăng cứ tròn vành vạnh” (Cứ thủy chung dù con người vô tình), “ánh trăng

im phăng phắc” (Như một sự nghiêm khắc nhắc nhở tác giả đừng quên quá khứ) gợi cho

em suy nghĩ gì?

3.c) Suy ngẫm về vầng trăng

 Thái độ nghiêm khắc, nhắc nhở nhà thơ, nhắc nhở chúng ta: không được quên quá khứ

Ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình

Vầng trăng ở đây không chỉ là một hình ảnh của thiên nhiên đất trời mà còn là biểu tượng cho một quá khứ nghĩa tình, là vẻ đẹp bình dị, vĩnh hằng của đời sống

4) Tổng kết

- Giọng điệu tâm tình tự nhiên, hình ảnh giàu tính biểu cảm, bài thơ như một câu chuyện riêng, có sự kết hợp hài hòa tự nhiên giữa tự

sự và trữ tình; giọng điệu tâm tình bằng thể thơ năm chữ.

- Bài thơ là lời nhắc nhở, củng cố thái độ sống “Uống nước nhớ nguồn” đối với mọi người.

Trăng Người

Tự nhắc nhở mình và củng cố ở người đọc thái

độ sống “uống nước nhớ nguồn”

Hiện tại

Vầng trăng Vô tình tròn lãng quên

Suy ngẫm

tròn vành vạnh giật mình

im phăng phắc

 Thủy chung,  tự hoàn

vị tha thiện

Quá khứ

Tình nghĩa Ngỡ không tri kỉ bao giờ quên

Vì sao bài thơ có nhan đề là “Ánh trăng”, nhưng xuyên suốt các khổ thơ tác giả đều dùng từ “vầng trăng”?Vầng trăng Ánh trăng

“Vầng trăng” là biểu

tượng của cuộc sống, của

thiên nhiên, quá khứ

nghĩa tình.

“Ánh trăng” là ánh sáng

của triết lí về cuộc sống.

Bài thơ có tên là “Ánh trăng” nhưng các khổ thơ trên tác giả đều viết “vầng trăng” đến khổ thơ cuối mới xuất hiện từ “ánh trăng” “Ánh trăng” chính là

sự quy tụ, kết tinh đẹp nhất của vầng trăng tạo nên chiều sâu tư tưởng của tứ thơ đồng thời nâng vẻ đẹp của bài thơ lên đến đỉnh điểm.

So sánh ý nghĩa của hình ảnh “ánh trăng” trong 2 bài

thơ “Đồng chí” của Chính Hữu và “Ánh trăng” của Nguyễn Duy?

Đồng chí Ánh trăng

Giống nhau

Khác nhau

Hai bài thơ đều lấy một vẻ đẹp trong thiên nhiên - ánh trăng - để khai thác xây dựng hình ảnh thơ.

- Ánh trăng là biểu tượng cho vẻ đẹp

và sức mạnh của tình đồng chí.

- Là hình tượng thơ đậm chất lãng mạn

Hữu và thơ ca kháng chiến.

- Khơi nguồn cho

việc bày tỏ thái độ, tình cảm của con người với hiện tại

và quá khứ.

- Là hình ảnh để nhà

thơ thể hiện chủ đề bài thơ: “uống nước nhớ nguồn”.