Bài 12. Ánh trăng

Kiểm tra bài cũ:H1: Hỡnh ảnh vầng trăng ở quỏ khứ cho đến hiện tại xuất hiện trong bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy như thế nào?. Ngửa mặt lên nhìn mặtCó cái gì rưng rưng như là đồng

GV: Nguyễn Thị Mỹ Hạnh Tổ: Văn – Sử - GDCD

Trường: THCS Hoài Tân

Kiểm tra bài cũ:

H1: Hỡnh ảnh vầng trăng ở quỏ khứ cho đến hiện tại xuất hiện trong bài thơ

“Ánh trăng” của Nguyễn Duy như thế nào?

H2: Vỡ sao ở hiện tại con người lại lóng quờn hỡnh ảnh vầng trăng ở quỏ khứ?

TL:

a Vầng trăng ở quỏ khứ:

+ hồi nhỏ (sống với đồng, với sụng, với bể),

+ hồi chiến tranh (ở rừng)

=> người lớnh gắn bú thõn thiết với vầng trăng: vầng trăng là tri kỉ, là tỡnh

nghĩa.b Vầng trăng ở hiện tại:

+ hồi về thành phố: ỏnh điện, cửa gương

=> Con người xem trăng như người dưng, xa lạ, khụng hề quen biết

TL:

Vì: Không gian đã khác biệt : Sông, bể, rừng- thành phố.

-Thời gian trôi qua cách biệt: tuổi thơ, ng ời lính- công chức ưười lính- công chức.

-Điều kiện sống thay đổi: Tr ớc kia nhà nhỏ, hầm sâu- Nay đô thị, phòng ưười lính- công chức khép kín, với các ph ơng tiện hiện đại ưười lính- công chức.

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

-> Tác giả khẩn trương, hối hả tìm nguồn

sáng -> bất ngờ gặp ánh trăng -> vui

sướng, ngỡ ngàng.

Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

2 Vầng trăng xuất hiện đột ngột khi điện tắt:

- Tình

huống:

điện tắt, tối om

Từ : vội, bật, tung, đột ngột, tròn:

-> §éng tõ, tÝnh tõ biÓu c¶m

=> VÇng tr¨ng lµ vËt chiÕu s¸ng thay

thÕ khi thµnh phè mÊt ®iÖn

Thình lình: Sự bất ngờ, không báo

trước Vội bật tung:Sự khó chịu và hành

động khẩn trương, nhanh

để tìm nguồn sáng

Đột ngột: Gợi sự ngạc nhiên, ngỡ

ngàng

/tròn/ -> sự vẹn toàn thủy chung, tình

nghĩa.

Ngửa mặt lên nhìn mặt

Có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng

3.Suy ngẫm của nhà thơ về ánh trăng: Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

- Hình ảnh thiên nhiên:

đồng, bể, sông, rừng

- Tư thế: “mặt đối mặt”:

-> nhìn lại những giá trị con người lãng

quên, bội bạc, vô tình

- Tâm trạng: rưng rưng

-> Xúc động

/so sánh, điệp ngữ/

-> Nhấn mạnh, khắc sâu những hình ảnh

của quá khứ

/Từ láy/

/nhân hóa/

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi người vô tình ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình

THẢO LUẬN (4 phút)

Có ý kiến cho rằng :

“Khổ thơ cuối cùng trong bài thơ

thể hiện tập trung nhất ý nghĩa

biểu tượng của hình ảnh vầng

trăng, chiều sâu tư tưởng mang

tính triết lí của tác phẩm.”

Theo em đúng hay sai? Tại sao?

- Đặt bài thơ vào hoàn cảnh ra đời (1978) theo em qua bài thơ,

qua sự “giật mình” của nhân

vật trữ tình nhà thơ muốn tự nhắc nhở mình và nhắn nhủ mọi người điều gì ?

- Điều ấy có liên quan gì đến đạo lí, lẽ sống của con người Việt Nam ta ?

Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

3.Suy ngẫm của nhà thơ về ánh trăng:

NHÓM 1,2,3

-“Trăng cứ tròn vành vạnh”

/Từ láy/

+ Nghĩa đen: ánh trăng rất tròn;

+ Nghĩa tượng trưng: vẻ đẹp của nghĩa

tình, quá khứ đầy đặn, thuỷ chung… của

thiên nhiên, của cuộc đời con người, đất

nước vẫn còn nguyên vẹn

- “ánh trăng im phăng phắc”

/Nhân hoá, từ láy/

=>Nghiêm khắc nhắc nhở, có gì đó

không vui, sự trách móc trong im lặng,

sự tự vấn lương tâm, con người có thể

lãng quên quá khứ nhưng thiên nhiên

nghĩa tình quá khứ thì luôn tròn đầy, bất

diệt

NHÓM 4,5,6

- Cái giật mình khi tác giả : + Chợt nhận ra sự vô tình, bạc bẽo, sự nông nổi trong cách sống của mình + Sự ăn năn, tự trách, tự thấy phải thay đổi cách sống

+ Nhắc nhở bản thân đừng làm người phản bội quá khứ, phản bội thiên nhiên

- Ánh trăng nằm trong mạch cảm xúc

“ Uống nước nhớ nguồn” gợi lên đạo lí sống nghĩa tình thuỷ chung đã trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc

và con người Việt Nam Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

3.Suy ngẫm của nhà thơ về ánh trăng:

- “Trăng cứ tròn vành vạnh”

/ Từ láy/

=> vẻ đẹp nghĩa tình, quá khứ đầy đặn,

thuỷ chung, nguyên vẹn

- “ánh trăng im phăng phắc”

/Nhân hoá, từ láy/

=> Nghiêm khắc, nhắc nhở, sự tự vấn

lương tâm, con người có thể lãng

quên quá khứ nhưng thiên nhiên

nghĩa tình thì luôn tròn đầy, bất diệt

- Cái giật mình khi tác giả :

+ Chợt nhận ra sự vô tình, bạc bẽo, sự nông nổi trong cách sống của mình + Sự ăn năn, tự trách, tự thấy phải thay đổi cách sống

+ Nhắc nhở bản thân đừng làm người phản bội quá khứ, phản bội thiên nhiên .- Gợi nhắc truyền thống: “ Uống nước nhớ nguồn”

Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

3.Suy ngẫm của nhà thơ về ánh trăng:

Trăng

- Tròn vành vạnh

Người

- Vô tình

- giật mình

I- Tìm hiểu chung

II – Tìm hi u chi ti t: ểu chi tiết: ết:

III – Tổng kết

- Ph ương thức biểu đạt tự sự kết ng thức biểu đạt tự sự kết

hợp với trữ tình và các biện

pháp: so sánh, nhân hóa, điệp

ngữ.

- Giọng thơ chân tình, sâu lắng.

- Kết cấu chặt chẽ theo mạch

cảm xúc, hình ảnh vầng trăng -

ánh trăng mang nhiều tầng ý

“ánh trăng” mang nhiều tầng ý ” mang nhiều tầng ý

nghĩa.

- Bài thơ là một lời tự nhắc nhở của tác giả về những năm tháng gian lao của cuộc đời ng ời lính gắn bó với ư thiên nhiên đất n ớc bình dị, hiền ư hậu

- Gợi nhắc,củng cố ở ng ời đọc thái độ sống uống n ớc nhớ nguồn - ân “uống nưước nhớ nguồn”- ân ư ”- ân nghĩa thủy chung cùng quá khứ

Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

Trăng NGƯờI

Tự nhắc nhở mình và củng cố ở ng ời đọc thái độ sống

“ánh trăng” mang nhiều tầng ý uống n ớc nhớ nguồn” mang nhiều tầng ý

Quá khứ

Tình nghĩa Ngỡ không tri kỉ bao giờ quên

Hiện tại

Vầng trăng Vô tình tròn lãng quên

Suy ngẫm

Tròn vành vạnh Giật mình

Im phăng phắc

Thủy chung,  tự hoàn

vị tha thiện

Quan hệ giữa trăng và người

1/ “Ánh trăng” được viết vào thời điểm nào ?

A Trước cách mạng tháng Tám

B Trong kháng chiến chống thực dân Pháp C Trong kháng chiến chống Mĩ

D Sau khi thống nhất đất nước

2 / Thể thơ sử dụng trong bài thơ là gì ? A Thơ Lục bát B Thơ năm chữ C Thơ bảy chữ D Thơ song thất lục bát 3/Những nơi nào tác giả coi trăng là tri kỉ?

A.Đồng,sông,bể,rừng B.Đồng,sông,bãi,rừng C.Đồng,sông,biển,rừng D.Bãi,đồng,sông,bể 4 / “Tri kỉ” được hiểu là gì ? A Người bạn bình thường B Người bạn đồng hương C Người bạn thân thiết, gắn bó D Tất cả đều đúng

5 Vì sao tác giả coi vầng trăng như “người dưng” qua đường ?

A Vì bị mất trí nhớ trong chiến tranh

B Vì vầng trăng không còn tình nghĩa C Vì mắt kém không nhìn ra bạn cũ D Vì quen lối sống mới, quên mất quá khứ gian lao

6 6/ Tác giả gặp lại vầng trăng trong tình huống nào ?

A Đi ra ngoại ô chơi

B Đèn điện tắt thình lình

C Ra đứng ở ban công

D Ngắm trăng tết trung thu

7 / Khi đối mặt với vầng trăng, tác giả cảm giác như thế nào ?

A Rưng rưng cảm động

B Ngại ngùng bẽn lẽn

C Lạnh lùng vô cảm

D Hồi hộp lo âu

8 Tại sao tác giả lại “ giật mình” ?

A Nhận ra sự vô tình, bạc bẽo ,nông nỗi trong cách sống của mình

B Sự ăn năn, hối lỗi, tự trách

C Nhắc nhở bản thân đừng làm người phản bội quá khứ

D Tất cả đều đúng

Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

III Luyện tập

BT1: So sánh ý nghĩa của hình ảnh ánh trăng trong 2 bài thơ

“Đồng chí” của Chính Hữu và “Ánh trăng” của Nguyễn Duy ?

Giống nhau

Khác nhau

Hai bài thơ đều lấy một vẻ đẹp trong thiên nhiên -ánh trăng - để khai thác, xây dựng hình ảnh thơ

- Ánh trăng là biểu tượng cho vẻ đẹp và sức mạnh của tình đồng chí ở người chiến sĩ trong kháng chiến chống Pháp

- Là hình tượng thơ đậm chất lãng mạn trong thơ Chính Hữu và thơ ca kháng chiến

- Khơi nguồn cho việc bày tỏ thái độ, tình cảm của con người với hiện tại và quá khứ

- Là hình ảnh để nhà thơ thể hiện chủ đề bài thơ: “uống nước nhớ nguồn”

Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

III LUYỆN TẬP.

BT2: Tại sao bài thơ có nhan đề là “ánh trăng” trong khi đó

là ánh sáng của triết lí về cuộc sống đúng (ánh trăng im phăng phắc) Bài thơ có tên là “ánh trăng” nhưng các khổ thơ trên tác giả đều viết “vầng trăng” đến khổ thơ cuối mới xuất hiện từ “ánh trăng” “Ánh trăng” chính là sự quy tụ, kết tinh đẹp nhất của vầng trăng tạo nên chiều sâu tư tưởng của thi tứ đồng thời nâng vẻ đẹp của bài thơ lên đến đỉnh điểm.

Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

4 dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo

* Ra bài tập về nhà:

- Học thuộc lòng bài thơ, những ý đã phân tích, ghi nhớ SGK

- Viết một đoạn văn tưởng tượng mình là nhân vật trữ

tình trong Ánh trăng, em hãy diễn tả dòng cảm nghĩ

trong bài thơ thành một lời tâm sự ngắn.

* Chuẩn bị bài mới:

-Đọc văn bản, chú thích và soạn bài “Làng” của Kim

Lân theo câu hỏi SGK

-Soạn bài: “Tổng kết từ vựng” (TT)

Tiết 58b: ÁNH TRĂNG (Nguyễn Duy)

KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ CÙNG CÁC EM HỌC SINH SỨC

KHOẺ !