Bài 15. Ôn tập phần Tập làm văn

Ng ời kể chuyện có vai trò dẫn dắt ng ời đọc đi vào câu chuyện : giới thiệu nhân vật và tình huống , tả ng ời và tả cảnh, đ a ra các nhận xét, đánh giá về những điều đ ợc kể... Vai t

PHòNG GIÁO D ỤC - ĐÀO TẠO Hương Sơn - C - ĐÀO T O H ơng Sơn - ẠO Hương Sơn -

TR ƯỜNG THCS Sơn Phú NG THCS Sơn Phú.

Ngữ văn 9

Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi :

Họa sĩ nghĩ thầm : “ Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu ch a kịp quét t ớc dọn dẹp, ch a kịp gấp chăn màn chẳng hạn” Ông rất ngạc nhiên khi b ớc lên bậc thang bằng đất, thấy ng ời con trai đang hái hoa Cô kĩ s “ô” lên một tiếng ! Sau gần hai ngày, qua ngót bốn trăm cây số đ ờng dài cách xa Hà Nội, đứng trong mây mù ngang tầm với chiếc cầu vồng kia, bỗng nhiên lại gặp hoa dơn, hoa th ợc d ợc, vàng, tím, đỏ, hồng phấn, tổ ong…ngay lúc d ới kia là mùa hè,

đột ngột và mừng rỡ, quên mất e lệ, cô chạy đến bên ng ời con trai đang cắt hoa.

( Lặng lẽ Sa Pa Nguyễn Thành – Nguyễn Thành

( Lặng lẽ Sa Pa Nguyễn Thành – Nguyễn Thành

Long )

1 Đoạn văn trên đ ợc kể theo ngôi thứ mấy ?

A Ngôi thứ nhất

B Ngôi thứ hai

C Ngôi thứ ba

D Cả A, B, C đều đúng

2.Ai là ng ời kể chuyện trong đoạn văn trên ?

A Bác lái xe

B Cô gáI

C Ông họa sĩ

D Tác giả ( Ng ời kể không xuất hiện ).

Kiểm tra bài cũ

Nêu vai trò của ng ời kể chuyện trong văn bản tự sự ?

Ng ời kể chuyện có vai trò dẫn dắt

ng ời đọc đi vào câu chuyện : giới thiệu

nhân vật và tình huống , tả ng ời và tả

cảnh, đ a ra các nhận xét, đánh giá về

những điều đ ợc kể

NG Ữ VĂN 9 VĂN 9

NG Ữ VĂN 9 VĂN 9

bµi 15, 16 – TiÕt 81 - 82

«n tËp

phÇn tËp lµm v¨n

I Văn bản thuyết minh

1 Đặc điểm :

2 Vai trò, vị trí, tác dụng của yếu tố miêu tả

và các biện pháp nghệ thuật:

Làm nổi rõ đặc điểm của đối t ợng, bài văn

thuyết minh thêm sinh động hấp dẫn

Điều cần chú ý khi làm bài văn thuyết minh có

sử dụng yếu tố miêu tả và các biện pháp nghệ thuật:

Sử dụng phù hợp tránh làm lu mờ đối t ợng

thuyết minh

Mỗi ngày đến tr ờng, em đều nhìn thấy cây ph ợng khoe những cành lá rung rinh nh chào đón em Thân rung rinh nh chào đón em cây xù xì, chỉ cần một vòng tay ôm là đủ Những chiếc rễ lớn nổi gồ trên mặt đất làm nứt nẻ cả nền xi măng quanh gốc…Lá ph ợng là một loại lá kép, gồm nhiều lá nhỏ, mỏng, màu xanh sẫm , lá mọc song song hai bên cuống, trông xa nh đuôi con chim ph ợng Xuân qua, hè tới, cây

ph ợng trổ bông : Hoa ph ợng nở thành chùm lớn, có năm cánh ( bốn cánh màu đỏ t ơi và một cánh màu đỏ lốm

đốm trắng ) Nhuỵ ph ợng th ờng đ ợc làm để chơi chọi gà,

là một túi phấn hình bầu dục, dài và cong Khi tiếng ve kêu ra rả , mùa thi sắp tới cũng là lúc hoa ph ợng nở nhiều nhất Cả một màu đỏ nồng nàn nh lửa bao phủ khắp ngọn cây, làm rực sáng cả một khoảng trời bừng bừng sức sống , cây ph ợng già nh trẻ lại

( Phạm H ơng Sơn Văn mẫu 9) – Nguyễn Thành

Tìm các yếu tố miêu tả và các biện pháp nghệ thuật trong đoạn văn trên ?

Câu hỏi thảo luận

Văn bản thuyết minh có yếu tố miêu tả ,

tự sự giống và khác với văn bản miêu tả , tự sự ở điểm nào ? ( về đối t ợng, mục

đích, đặc điểm, ph ơng pháp làm bài )

Thuyết minh Miêu tả Tự sự

Mục đích

Cung cấp tri thức hữu ích, khách quan

về đối t ợng

TáI hiện cụ thể sống động nh thật cảnh vật hoặc chân dung con ng ời

Kể chuyện, kể việc làm sống lại câu chuyện hoặc

sự việc

Đặc điểm

Tri thức khách quan, xác thực, hữu ích

Ngô ngữ chính xác, khoa học

Hệ thống chuỗi hình ảnh, âm thanh,

đ ờng nét Ngôn ngữ giàu hình

ảnh, cảm xúc

Hệ thống chuỗi các chi tiết, hành

động, sự việc Ngôn ngữ phong phú, sinh động…

Ph ơng

pháp làm

bài

Quan sát, tìm hiểu

đối t ợng, đọc tài liệu Các ph ơng pháp : so sánh, phân tích ….

Quan sát, liên t ởng,

t ởng t ợng

Sử dụng các biện pháp tu từ , các từ ngữ gợi tả, gợi

cảm…

Xây dựng cốt truyện, nhân vật, tình huống …

Có thể h cấu, t ởng t ợng

Văn bản

So sánh

Ii Văn bản tự sự

1 đặc điểm của văn bản tự sự:

2 vai trò, vị trí, tác dụng của yếu tố miêu tả nội tâm, nghị luận:

a Thế nào là miêu tả nội tâm:

Là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến

tâm trạng của nhân vật.

b Vai trò: Là biện pháp quan trong để xây d ng nhân

* Miêu tả Nội tâm:

* Yếu tố nghị luận: Làm cho câu chuyện thêm

phần triết lí

3 Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm:

a Khái niệm :

b Vai trò, tác dụng :

Là nh ng hình th c quan tr ng ững hình thức quan trọng để thể hiện ức quan trọng để thể hiện ọng để thể hiện để thể hiện ể thể hiện ện th hi n nhân v t, l ật, l àm cho câu chuy n v ện à hình nh nhân v t ảnh nhân vật ật, l

hi n lên chân th c, sinh ện ực, sinh động v động v ng v à rõ nét h n ơn.

Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm có gì giống và khác nhau?

*Đối thoại, độc thoại:

-Giống nhau :+Là những phát ngôn

+Th ờng có gạch đầu dòng ở những l ợt thoại.

-Khác nhau : +Độc thoại không h ớng về chủ đề giao tiếp, không h ớng về một ai…

+Độc thoại nội tâm diễn ra trong suy nghĩ của nhân vật và không phát ra thành lời

+Đối thoại h ớng về chủ đề giao tiếp.

LƯU Ý

- Khi sử dụng yếu tố đối thoại, độc thoại, độc

thoại nội tâm phải phù hợp với tình huống truyện,

- Khi cần diễn tả những tâm sự kín đáo chân

thực của nhân vật có thể dùng ngôn ngữ độc

thoại Song để thể hiện những trăn trở, day dứt, những trạng thái phức tạp, tinh tế nhất của đời

sống tâm hồn nhân vật thì phải cần đến hình thức độc thoại nội tâm.

L o không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm Những ng ời nghèo nhiều tự ái vẫn th ờng nh thế Họ dễ tủi thân nên rất hay chạnh lòng Ta khó mà

ở cho vừa ý họ …Một hôm, tôi phàn nàn việc ấy với Binh T Binh T là một ng ời láng giềng khác của tôi Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn không a l o Hạc bởi vì

l o l ơng thiện qua Hắn bĩu môi và bảo :

- L o làm bộ đấy ! Thật ra thì l o chỉ tẩm ngẩm thế , nh ng cũng ra phết chả vừa

đâu : l o vừa xin tôi một ít bả chó …

Tôi trố to đôi mắt, ngạc nhiên Hắn thì thầm :

- L o bảo có con chó nhà nào cứ đến v ờn nhà l o …L o định cho nó xơi một bữa Nếu trúng, l o với tôi uống r ợu

Hỡi ơi l o Hạc ! Thì ra đến lúc cùng l o cũng có thể làm liều nh ai hết …Một con ng ời nh thế ấy ! Một ng ời đ khóc vì trót lừa một con chó ! Một ng ời nhịn

ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên luỵ đến hàng xóm, láng giềng Con

ng ời đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh T để có ăn ? Cuộc đời quả thật

cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn

Đọc đoạn văn sau

. Hỡi ơi l o Hạc ! Thì ra

đến lúc cùng l o cũng có thể làm liều nh ai hết … Một con ng ời nh thế

ấy ! Một ng ời đ khóc vì trót lừa một con

chó ! Một ng ời nhịn ăn

để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên luỵ đến hàng xóm, láng giềng … Con ng ời đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh T để có ăn ? Cuộc

đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn

=> độc thoại nội tâm

L o không hiểu tôi,

tôi nghĩ vậy, và tôi

càng buồn lắm

Những ng ời nghèo

nhiều tự ái vẫn th

ờng nh thế Họ dễ

tủi thân nên rất hay

chạnh lòng ta khó

mà ở cho vừa ý họ

=> Miêu tả Nội

tâm + Yếu tố

nghị luận

Hắn bĩu môi và bảo :

- L o làm bộ đấy ! Thật

ra thì l o chỉ tẩm ngẩm thế , nh ng cũng ra phết chả vừa đâu : l o vừa xin tôi một ít bả chó …

Tôi trố to đôi mắt, ngạc nhiên Hắn thì

thầm :

- L o bảo có con chó nhà nào cứ đến v ờn nhà

l o …L o định cho nó xơi một bữa Nếu trúng, l o với tôi uống r ợu

=> ngôn ngữ đối thoại

b Vai trß cña mçi ng«i kÓ

4 Ng êi kÓ chuyÖn :

a C¸c ng«i kÓ:

- KÓ ë ng«i thø nhÊt

- KÓ ë ng«i thø ba

Xin chân thành cảm ơn các thầy

cô đ đến dự giờ !