Tuần 29. Hồn Trương Ba, da hàng thịt

Tuần 29. Hồn Trương Ba, da hàng thịt tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...

KHỞI ĐỘNG

Câu 1:Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài được

viêt theo thê loại nào?

Trả lời: Kịch

Câu 2: Nghê sĩ Xuân Bắc và Công Lý trong vai ai trong chương trình Gặp

nhau cuối năm?

Trả lời: Nam Tào, Bắc Đẩu

Câu 3: Tác giả bài thơ Tiếng Việt ?

Trả lời: Lưu Quang Vũ

Câu 4:Trong con người luôn tồn tại

các mặt đối lập nào?

Trả lời:Tốt- xấu, thiện- ác, con- người

LƯU QUANG VŨ

- Cuộc đời có nhiều thăng trầm

-Là một tài năng đa dạng

- Kịch là đóng góp đặc sắc

nhất với những vở gây chấn động dư luận, có ảnh hưởng cả trong và ngoài nước

Nhà soạn kịch tài năng nhất của nền VHNT VN hiện đại

Gia đình Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh ( ảnh chụp năm 1975)

Ngày 29-8-1988, Lưu Quang Vũ, Xuân Quỳnh và con trai Lưu Quỳnh Thơ đã mất trong một tai nạn giao thông.

+ Tôi và chúng ta

+ Khoảnh khắc và vô tận + Mây trắng của đời tôi

- Thơ: + Tiếng Việt

Tác phẩm tiêu biểu:

- Kịch: + Lời thề thứ 9

2 VỞ KỊCH HỒN TRƯƠNG BA, DA HÀNG THỊT

- Sáng tác 1981, công diễn 1984.

- Từ cốt truyện dân gian, tác giả xây dựng

một vở kịch nói hiện đại.

- Đề tài, chủ đề:

+ Suy nghiệm về nhân sinh, hạnh phúc

+ Phê phán một số thói xấu trong xã hội

- Tóm tắt vở kịch

Nam Tào, Bắc Đẩu tắc trách gạch sổ bừa tên người tới số chết ở trần gian là Trương Ba, rồi nói với Đế Thích xuống trần gian mà tìm người đánh cờ cho đỡ buồn.

CẢNH 1

Trương Ba, một người làm vườn, hiền lành, nhân hậu đang đánh cờ với bạn Tiên Đế Thích đến giải nước cờ hiểm, rồi kết bạn với Trương Ba, cho Trương Ba một bó hương, dặn nếu đốt hương, gọi tên thì ông sẽ xuống trần Sau đó, Trương

Ba chết đột ngột.

CẢNH 2

CẢNH 3

Biết tin, Đế Thích, Nam Tào, Bắc Đẩu bàn nhau sửa sai bằng cách cho hồn Trương Ba nhập vào xác hàng thịt cùng xóm vừa chết Đế Thích dặn

vợ Trương Ba đến dẫn chồng về.

CẢNH 4

Hàng thịt đã chết bỗng sống dậy nhưng không nhận vợ con Vợ Trương Ba đến, Trương Ba đòi theo về Hai người vợ giành nhau.

Ban ngày, Trương Ba ở nhà vợ hàng thịt, mổ lợn, được ăn uống no say, vợ hàng thịt ve vãn, Trương Ba cũng xiêu lòng, rồi giật mình, đau khổ.

CẢNH 6

CẢNH 7 – ĐOẠN TRÍCH

Trương Ba bị người thân xa lánh.

- Bạn không đánh cờ nữa, vì nước cờ

không còn trong sáng.

- Vợ buồn đau, muốn bỏ đi, trả Trương Ba

cho vợ hàng thịt.

- Cháu nội dứt khoát không nhận ông nội.

- Trương Ba đau đớn tranh luận với cái xác

hàng thịt.

Tóm tắt ý chính của đoạn trích ?

- Trương Ba gọi Đế Thích xuống nói nỗi

khổ của mình, tranh luận về lẽ sống chết.

- Đế Thích đề nghị cho hồn Trương ba

nhập vào xác cụ Tị vừa chết hoặc nhập

vào xác Đế Thích.

- Trương Ba quyết không nhập vào xác ai,

xin được chết, trả xác cho hàng thịt.

3 Đoạn trích

a Vị trí:

- Trích từ cảnh VII và đoạn kết của vở kịch.

- Thuộc phần cao trào và mở nút trong quá trinh vận động kịch.

Sơ lược cảnh trước đoạn trích

Nhân hậu, trong sạch, ngay thẳng

Uống rượu, ham bán thịt, không mặn mà với chơi cờ

Thô lỗ, phũ phàng

Thú vui tao nhã,

trí tuệ chơi cờ với nước

đi khoáng hoạt

Trú nhờ thể xác dung tục của hàng thịt

Trương

Ba

Trương Ba ý thức được điều đó nhưng không thể giải quyết

Màn đối thoại giữa hồnTrương Ba với Đế Thích

Ba và người thân

Hồn và Xác đối thoại

-> Hồn đau khổ, bế tắc

Hồn Trương Ba gặp gỡ

Đế Thích-> Đấu tranh để lựa chọn cách sống.

-Nghệ thuật tạo xung đột kịch:

liên hoàn và tăng cấp

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

Hướng dẫn đọc

Đọc phân vai:

- Hồn Trương Ba: giọng đau khổ, bối rối

- Xác anh hàng thịt: giọng đắc thắng, tự tin

- Vợ Trương Ba: giọng từ tốn, chân quê

- Cái Gái: giọng cứng cỏi, hồn nhiên

- Lời dẫn của tác giả: giọng chậm rãi, gần với

giọng kể chuyện

1 Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba

xác hàng thịt

- Xoáy vào hiện thực bi kịch của

hồn: “linh hồn mờ nhạt”, “không

tách ra khỏi tôi được đâu”, “ông đã

biết tiếng nói của tôi rồi, đã luôn

luôn bị tiếng nói ấy sai khiến”

-Khi ông đứng bên cạnh vợ tôi, tay

chân run rẩy, hơi thở nóng rực, cổ

nghẹn lại…, “Chẳng lẽ ông không

xao xuyến”, “Để thỏa mãn tôi,

chẳng nhẽ ông không tham dự chút

đỉnh gì?”

-Đưa ra giao kèo thỏa hiệp để

chung sống

- Phủ định tiếng nói của Xác: “chỉ

là vỏ bề ngoài, không có ý nghĩa gì hết, không có tư tưởng, không có cảm xúc”.

- Kiên quyết phủ định: “là mày chứ, chân tay mày, hơi thở mày”.

- Bất lực: “Ta… ta đã bảo mày im đi”, bịt tai lại, than bất lực

Hồn Trương Ba

Xác hàng thịt

Mục đích Cử chỉ Xưng hô Giọng điệu, vị thế

3

Nhóm 4

THẢO LUẬN : Qua màn đối thoại giữa hồn

Trương Ba và xác hàng thịt, hãy xác định :

Khẳng định thể xác có sức mạnh ghê gớm, có khả năng điều khiển, làm át đi linh hồn cao khiết

Lắc đầu; Buồn rầu;

- Ngoài ra, hồn còn tượng trưng cho phần người, xác là phần con Phần con và

phần người phải hài hòa nhưg phần con có trước nên nó chiếm ưu thế hơn hẳn

- Cao hơn đây còn là cuộc đấu tranh giữa cái dung tục, tầm thường và cái cao

khiết Trong cuộc sống, người ta luôn vươn tới cái cao khiết song phải tìm được môi trường thích hợp để nuôi dưỡng nó, không thể để nó trong thân xác dung tục được

3 Nghệ thuật:

- Kết hợp đối thoại phân thân và độc thoại tạo sự độc đáo cho vở kịch đồng thời khắc họa sâu sắc tâm lí nhân vật

- Hình ảnh ẩn dụ: hồn – xác có ý nghĩa lớn

2 Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba

Nguyên nhân ?

Phản ứng của cháu gái ra sao?

Nguyên nhân ?

Tâm trạng của T.Ba

ra sao ? Nguyên nhâ n ?

NGƯỜI THÂN TRƯƠNG BA

Nhận thấy sự thay đổi của chồng và đau khổ trước cảnh chồng chung

- Vẻ mặt :

thẩn thờ, lặng ngắt như tảng đá.

- Cử chỉ : tay

ôm đầu.

- Giọng

điệu : nhẫn nhục, cầu cứu

-> Vô cùng đau đớn, bế tắc.

Hiểu những gì mình đã, đang và

sẽ làm cho người thân là rất tệ hại mặc dù không hề muốn.

Thông cảm và xót thương

Quyết liệt và

dữ dội Tâm hồn tuổi thơ trong sạch, không

chấp nhận sự dung tục

Ông bây giờ còn biết đến ai nữa ! đi biệt… để ông được thảnh thơi…với cô hàng thịt…

Ông đâu còn là ông nữa ?

Con sợ lắm, bởi con cảm thấy, đau đớn thấy…mỗi ngày thầy một đổi khác dần, mất mát dần, tất cả cứ như lệch lạc, nhòa mờ dần đi, đến nỗi có lúc chính con cũng không nhận

ra thầy nữa…

Ông nội tôi chết rồi Nếu ông nội tôi hiện

về được, hồn ông nội tôi sẽ bóp cổ ông lúc ông chiết cây cam, bàn tay giết lợn của ông làm gãy tiệt cái chồi non, chân ông to bè như cái xẻng, giẫm

lên nát cả cây sâm quý mới ươm ! Ông nội tôi đời nào thô lỗ, phũ phàng như vậy !

Thấu hiểu nhưng đau lòng nhận thấy bố ngày một khác

So sánh với tâm trạng và thái độ của Trương Ba ở phần kết màn đối thọai với

vô cùng đau đớn song kiên quyết, dứt khóat không sống chung với xác thịt dung tục.

Đỉnh điểm của bi kịch : nhân vật không thỏa hiệp

mà đấu tranh mạnh mẽ, quyết liệt -> vẻ đẹp tâm hồn cao quý của người lao động trong cuộc đấu tranh với cái dung tục để tự hòan thiện nhân cách.

-Những câu hỏi mang tính tự vấn

“Nhưng lẽ nào ta lại chịu thua mày, khuất phục mày và tự đánh mất mình? Nhưng có thật là không còn cách nào

khác?”

-> Bộc lộ thái độ quyết liệt trong tranh đấu

hàng thịt.

c Màn đối thoại với Đế Thích:

Hãy chỉ ra sự khác nhau trong quan niệm của Trương Ba và

Đế Thích về ý nghĩa sự sống?

Quan niệm của

=> Đế Thích có cái nhìn quan liêu hời hợt về cuộc sống con người nói chung và với Trương Ba nói riêng

Trương Ba cương quyết từ chối

- Không thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo được Tôi muốn được là tôi toàn vẹn…

- Sống nhờ vào đồ đạc, của cải người khác đã là chuyện không nên, đằng này đến cái thân tôi cũng phải sống nhờ anh hàng thịt Ông chỉ nghĩ đơn giản là cho tôi sống, nhưng sống như thế nào thì ông chẳng cần biết!.

-> Thứ nhất, con người là một thể thống nhất, hồn và xác phải hài hòa

-> Thứ hai, khi sống nhờ, sống gửi thì cuộc sống ấy thật vô nghĩa ->Lòng tốt hời hợt đẩy người khác vào nghịch cảnh, vào bi kịch ->Khát vọng mãnh liệt của con người trong cuộc đấu tranh quyết liệt chống lại sự dung tục, giả tạo để bảo vệ quyền được sống toàn vẹn hợp với lẽ tự nhiên cùng sự hoàn thiện nhân cách.

+ Yêu cầu Đế Thích dùng phép làm cho cu Tị sống lại + Sẵn sàng chết vĩnh viễn, không muốn và không thể nhập vào thân xác của bất kì ai nữa.

* Màn kết :

Trương Ba trả lại xác cho anh hàng thịt,

chấp nhận cái chết để linh hồn được trong sạch

và hóa thân vào các sự vật thân thương,

tồn tại vĩnh viễn bên cạnh những người thân

yêu của mình.

Cuộc sống lại tuần hoàn theo quy luật muôn đời Cái thiện, cái đẹp và

sự sống đích thực đã chiến thắng.

Lời Trương Ba:

- Cái Gái nâng niu…Tôi vẫn ở liền ngay bên bà đây, ngay trên bậc

cửa nhà ta, trong ánh lửa bà nấu cơm, cầu ao bà vo gạo, trong cái cơi bà đựng trầu, con dao bà giẫy cỏ…

- Không phải mượn thân ai cả, tôi vẫn ở đây, trong vườn cây nhà

ta, trong những điều tốt lành của cuộc đời, trong mỗi trái cây

Lời của cái Gái

- Cho nó mọc thành cây mới Ông nội tớ bảo vậy Những cây sẽ nối nhau mà lớn khôn Mãi mãi…

=> Ngôn ngữ nhân vật nhẹ nhàng, sâu lắng giàu chất trữ tình, đằm thắm bay bổng.

Màn kết với chất thơ sâu

Bµi häc:

Qua đoạn trích vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng

thịt, Lưu Quang Vũ muốn gửi tới người đọc thông

điệp: Được sống làm người quý giá thật, nhưng được sống đúng là mình, sống trọn vẹn những giá trị mình vốn có và theo đuổi còn quý giá hơn Sự sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người phải luôn luôn biết đấu tranh với những nghịch cảnh, với chính bản thân, chống lại sự dung tục, để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị tinh thần cao quý.

Nội dung

III TỔNG KẾT

V LUYỆN TẬP: Chọn phương án đúng

trọn vẹn với giá trị mình vốn có và luôn tự mình đấu tranh với những nghịch cảnh để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị tinh thần cao quý

giúp con người sống thanh cao, trong sáng, đẹp đẽ và chiến thắng tất cả những nghịch cảnh eó le của cuộc sống

giúp con người tồn tại, để hưởng thụ tất cả những giá trị của cuộc đời ban tặng cho con người

Một trong những bài học mà chúng ta rút ra qua đoạn trích Hồn Trương Ba da hàng thịt là:

“Kịch của Lưu Quang Vũ không những đem hơi thở tươi rói của xã hội vào từng phân cảnh mà người xem còn tìm ra ở đấy chất sáng tạo đương đại trên từng vai diễn cũng như

trong cách dàn dựng sân khấu.”