Tuần 29. Hồn Trương Ba, da hàng thịt

tiểu dẫnHãy nêu những nét cơ bản về tác giả L u Quang Vũ vẽ tranh và soạn kịch Qua đời Ngày 29-8-1988 trong một tai nạn giao thông Từ năm 1978 làm biên tập viên tạp chí Sân khấu và bắ

TiÕt­85­ ­86:­ – 86:

§äc­v¨n

I tiểu dẫn

Hãy nêu những nét cơ

bản về tác giả L u Quang Vũ

vẽ tranh và soạn kịch

Qua đời Ngày 29-8-1988

trong một tai nạn giao thông

Từ năm 1978 làm biên tập viên

tạp chí Sân khấu và bắt đầu

sáng tác kịch nói

Từng gia nhập quân ngũ và

lànm nhiều nghề kiếm sống Kịch là đóng góp đặc sắc nhất với những vở gây chấn động d

luận: Lời nói dối cuối cùng;Chết

cho điều ch a có; Hồn Tr ơngBa da hàng thịt, Bệnh sĩ; Tôi và chúng

ta…

Nhà soạn kịch tài năng nhất của nền VHVN hiện đại

- Phản ánh cuộc sống bằng việc khám phá, phát hiện những

mâu thuẫn, xung đột trong đời sống rồi diễn đạt bằng hành

động và ngôn ngữ đối thoại

- Quá trình vận động gồm 4 giai đoạn:

Thắt nút-> phát triển-> cao trào->mở nút

a Xu t x : ất xứ: ứ: H cấu sáng tạo từ một cốt truyện dân gian

d Tóm tắt nội dung vở kịch: gồm 7 cảnh

Tr ơng Ba bắt đầu thay đổi tâm tính khiến mọi ng ời trong gia đình, bạn bè, xa lánh chán ghét, bản thân vô cùng đau khổ quyết định giải thoát chấp nhận cái chết

7

6

54

a VÞ­trÝ :

- TrÝch tõ c¶nh VII vµ ®o¹n kÕt cña vë kÞch.

- Thuéc phÇn cao trµo vµ më nót trong qu¸ tr×nh vËn

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

1 Hướng dẫn đọc và tìm hiểu xung đột kịch:

a Hướng dẫn đọc:

Đọc phân vai:

- Hồn Trương Ba: giọng đau khổ, bối rối

- Xác anh hàng thịt: giọng đắc thắng, tự tin

- Vợ Trương Ba: giọng từ tốn, chân quê

- Cái Gái: giọng cứng cỏi, hồn nhiên

- Lời dẫn của tác giả: giọng chậm rãi, gần với giọng kể chuyện

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

1 Hướng dẫn đọc và tìm hiểu xung đột kịch:

b Xung đột kịch:

Nguyên nhân nào dẫn đến xung đột kịch ở cảnh cuối này?

Nh©n hËu, trong s¹ch, ngay th¼ng

Uèng r îu nhiÒu, ham b¸n thÞt,, n íc cê

kh«ng cßn kh¸ng ho¹t nh tr íc

Th« lç,phò phµng

Thó vui tao nh·, ch¬i cê víi n íc

®i kho¸ng ho¹t

Tró nhê thÓ x¸c dung tôc cñahµng thÞt

Tr ¬ng

Ba

Đau đớn

bế tắc

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

2 Nhân vật Hồn Trương Ba:

Màn đối thoại

giữa Hồn và Xác

Màn đối thoại với người thân

nguyên vẹn, trong sạch, thẳng thắn…

Khẳng định sự âm u, đui mù của thể xác có sức mạnh ghê gớm, có khả năng

điều khiển, làm át đi linh hồn cao khiết Dồn hồn Tr ơng Ba vào thế đuối

lý buộc phải thoả hiệp, quy phục

Chủ động đặt nhiều câu hỏi phản biện,

lý lẽ giảo hoạt->Kẻ thắng thế, buộc đ

ợc hồn Tr ơng Ba quy phục mình

-Giọng điệu

Giận dữ, khinh bỉ, mắng mỏ, đồng thời ngậm ngùi thấm thiá,tuyệt vọng

Khi ngạo nghễ thách thức, khi buồn rầu thì thầm ranh mãnh, an ủi

Cuộc đối thoại này, có ý nghĩa gì trong việc

thể hiện bi kịch của nhân vật và giúp em

học được điều gì về cuộc sống?

Trương Ba ý thức sâu sắc về tình cảnh trớ trêu, bi hài

của mình:được trả lại cuộc sống nhưng là cuộc sống

đáng hổ thẹn vì phải sống chung với sự dung tục

và bị sự dung tục đồng hóa.

Tác giả cảnh báo: khi phải sống chung với cái dung tục

thì cái dung tục sẽ lấn át, tàn phá những gì trong sạch, cao quý,

tốt đẹp của con người.

Tr ớc sự tha hoá và biến đổi

của Tr ơng Ba

Tr ớc phản ứng của ng ời thân

Tâm trạng củaTr ơng Ba

ra sao? Nguyên

nhân?

Phản ứng của con dâu

ra sao?

Nguyên nhân?

Phản ứng của cháu gái

ra sao ? Nguyên nhân?

Cháu

gái

Con

dâu

Quyết liệt và dữ dội

Thấu hiểu nh ng đau lòng nhận thấy bố ngày một đổi khác

Nhận thấy sự thay đổi của chồng và đau khổ

tr ớc tình cảnh chồng chung

Buồn bã đau khổ muốn

chết, bỏ đi định nh ờng

chồng cho cô hàng thịt

Tâm hồn tuổi thơ vốn trong sạch, không chấp nhận sự tầm th ờng dung tục

-Vẻ mặt: Thẫn thờ, lặng ngắt nh tảng đá

-Cử chỉ: Tay ôm đầu

- Điệu bộ: Run rẩy, lập cập

-Giọng điệu: Nhẫn nhục, cầu cứu

=> Vô cùng đau đớn,

bế tắc.

Hiểu những gì mình đã,

đang và sẽ làm cho ng ời thân là rất tệ hại mặc dù không hề muốn

“Ông bây giờ còn biết đến ai nữa! ; Ông đâu còn là ông nữa ; Tôi sẽ ”; “ Ông đâu còn là ông nữa”; “Tôi sẽ “ ”; “ Ông đâu còn là ông nữa”; “Tôi sẽ “

đi biệt để ông đ ợc thảnh thơi với cô hàng thịt”; “ Ông đâu còn là ông nữa”; “Tôi sẽ

“Con sợ lắm, bởi con cảm thấy, đau đớn thấy… mỗi ngày thầy một đổi khác, mất mát dần, tất cả cứ lệch lạc, nhoà mờ dần đến nỗi có lúc chính con cũng không nhận ra thầy nữa”; “ Ông đâu còn là ông nữa”; “Tôi sẽ

“Ông nội tôi chết rồi nếu ông nội tôi hiện hồn

về ông nội tôi sẽ bóp cổ ông”; “ Ông đâu còn là ông nữa”; “Tôi sẽ; “ông chiết cây cam bàn tay giết lợn của ông làm gãy tiệt cái chồi non, chân ông to bè nh cái xẻng, giẫm lên nát cả cây sâm quý mới ơm! Ông nội tôi đời nào phũ

phàng nh vậy!”; “ Ông đâu còn là ông nữa”; “Tôi sẽ

Cuộc đối thoại với người thân đã tác động như thế

nào tới Trương Ba?

“ Mày đã thắng thế rồi đấy, cái thân xác không phải của ta ạ, mày đã tìm được đủ mọi cách để lấn át ta

nhưng lẽ nào ta lại chịu thua mày, khuất phục mày và tự đánh mất mình“Chẳng còn cách nào khác!mày nói như thế hả? Nhưng có thật là không còn cách nào khác ?không cần đến cái đời sống do

mày mang lại!Không cần!

Nỗi đau khổ của người thân và bi kịch của chính mình đã thúc đẩy Trương ba đến lựa chọn quyết định:’Không cần đến cái đời sống

do mày đem laị Không cần!”

c Màn đối thoại với Đế Thích:

Hãy chỉ ra sự khác nhau trong quan niệm của

Tr ơng Ba và Đế Thích về ý nghĩa

“toàn vẹn”; “ Ông đâu còn là ông nữa”; “Tôi sẽ

=> Đế Thích có cái nhìn quan liêu hời hợt về cuộc sống con ng ời nói chung và với Tr ơng Ba nói riêng

Không thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo được Sống nhờ

vào đồ đạc, của cải của người khác đã là điều không nên, đằng này

đến cáithân tôi cũng phải sống nhờ anh hàng thịt.Ông chỉ nghĩ đơn

giản là cho tôi sống nhưng sống như nào thì ông không cần biết!

Con người là một thể thống nhất, hồn và xác phải hài hòa.

Không thể có một tâm hồn thanh cao trong một thể xác

phàm tục, tội lỗi.

Bao nhiêu sự rắc rôi.bà vợ tôi, các con tôi sẽ nghĩ như thế nàokhi chồng

mình, bố mình mang thân một thằng bé lên 10 chẳng bao lâu nữa,

bà nhà tôi, bạn bè cùng lứa tuổi tôi lần lượt nằm xuống,mình tôi sẽ phải sống suốt những năm tháng dằng dặc.mình tôi giữa đám người hậu sinh Những gì chúng thích thì tôi ghét, những gì tôi thích chúng chẳng ưa

tôi sẽ bơ vơ, lạc lõng hoặc sẽ trở nên thảm hại đáng ghét như kẻ tham lam, một kẻ lí ra phải chết từ lâu mà vẫn cứ sống, cứ trẻ khỏe, cứ ngang nhiên hưởng thụ đủ thứ lộc trời!vô lí lắm!Không! Không thểsống với bất cứ giá nào được Sống như thế này còn khổ hơn là chết

Thể hiện vẻ đẹp tâm hồn con người trong cuộc đấu tranh chống lại cái dung tục, giả tạo để bảo vệ quyền được sống toàn vẹn, hợp với lẽ tự

nhiên cùng khát vọng hoàn thiện nhân cách.

Nêu ý nghĩa của hình ảnh

màu xanh lá v ờn

và lời nói của mọi ng ời?

Hồn Tr ơng Ba hoá thân vào các sự vật thân th ơng, tồn tại vĩnh viễn bên cạnh những ng ời thân yêu của mình

*ý nghĩa

- Cuộc sống tuần hoàn theo quy luật của muôn đời

- Sự bất tử của linh hồn trong sự sống và trong lòng

mọi ng ời.

Lời Tr ơng Ba:

- Tôi vẫn ở liền ngay bên bà đây, ngay trên bậc cửa nhà ta, trong

ánh lửa bà nấu cơm, cầu ao bà vo gạo, trong cái cơi bà đựng trầu, con dao bà giẫy cỏ …

- Không phải m ợn thân ai cả, tôi vẫn ở đây, trong v ờn cây nhà ta, trong những điều tốt lành của cuộc đời, trong mỗi trái cây cái Gái nâng niu…

Lời của cái Gái

- Cho nó mọc thành cây mới Ông nội tớ bảo vậy Những cây sẽ nối nhau mà lớn khôn Mãi mãi…

Em có nhận xét gì

về ngôn ngữ của nhân vật

=> Ngôn ngữ nhân vật nhẹ nhàng, sâu lắng giàu chất trữ tình, đằm thắm bay bổng.

sống đích thực.

hậu, thanh cao bị nhiễm

độc và tha hoá bởi sự lấn át

của thể xác thô lỗ, phàm

tục.

III TỔNG KẾT:

Vẻ đẹp tâm hồn của những ng ời lao động trong cuộc đấu tranh chống lại sự giả tạo và dung tục, bảo vệ quyền đ

ợc sống đích thực cùng khát vọng hoàn thiện nhân cách.

đằm thắm, bay bổng

Sự kết hợp giữa tính hiện đại và các giá trị truyền thống

III TỔNG KẾT:

III Ghi nhớ

Qua đoạn trích, L u Quang Vũ muốn gửi tới ng ời

đọc thông điệp: Đ ợc sống làm ng ời quý giá thật,

IV LUYỆN TẬP:

Gợi ý cách giải:

Hai hình t ợng hồn Tr ơng Ba và xác hàng thịt ở đây mang ý

nghĩa ẩn dụ Một bên đại diện cho sự trong sạch, nhân hậu và khát vọng sống thanh cao, xứng đáng với danh nghĩa con ng ời

và một bên là sự tầm th ờng dung tục Cả hai tồn tại trong

cùng một con ng ời Điều đáng trân trọng là con ng ời luôn biết

đấu trang chống lại sự dung tục để hoàn thiện nhân cách

Bài học:

Cần phải ý thức sâu sắc giá trị sự sống: sống đúng là mình, trọn vẹn với giá trị mình vốn có và luôn tự mình đấu tranh với những nghịch cảnh để hoàn thiện nhân cách và v ơn tới những giá trị tinh thần cao quý