Thúc đẩy dịch vụ trong nền kinh tế quốc dân.PDF

7 ðV tài nghiên ccu khoa hƒc cˆp Bg "ðTnh hưtng phát triLn các ngành dTch vW cXa Thành phh Hj Chí Minh ñáp cng yêu csu hiQp ñTnh thương m_i ViQt7Ml trong lĩnh v[c thương m_i dTch vW" cXa

L I CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên c u c a

riêng tôi Các s li u và trích d"n trong lu#n án là

trung th$c và có ngu&n g c rõ ràng Các k)t qu+

nghiên c u c a Lu#n án ñã ñư/c công b trên t1p chí,

không trùng v5i b6t kỳ công trình nào khác

Nghiên c u sinh

Dương Huy Hoàng

M C L C

THU T NG VI T T T III DANH M C B NG BI U IV DANH M C HÌNH, đ TH V

L I M đ U 1

CHƯƠNG 1: LÝ LU N CHUNG V$ THÚC đ&Y XU)T KH&U D CH V TRONG N$N KINH T QU.C DÂN 8

1.1 Lý thuy t v" thúc ự%y xu't kh%u d*ch v+ c,a n"n kinh t qu/c dân .8

1.2 Nghiên c u 3nh hư4ng c,a gia nh5p T8 ch c Thương m:i Th gi;i v;i thúc ự%y xu't kh%u d*ch v+ c,a Vi=t Nam .36

1.3 Kinh nghi=m th gi;i v" thúc ự%y xu't kh%u d*ch v+ 56

CHƯƠNG 2: TH2C TR3NG THÚC đ&Y XU)T KH&U D CH V C4A VI5T NAM GIAI đO3N 2000 7 2008 62

2.1 Phân tắch ti"m năng xu't kh%u d*ch v+ c,a Vi=t Nam 62

2.2 Phân tắch thEc tr:ng phát triHn d*ch v+ c,a Vi=t Nam giai ựo:n 2000 J 2008 64

2.3 ThEc tr:ng xu't kh%u d*ch v+ c,a Vi=t Nam giai ựo:n 2000 J 2008 .74

2.4 ThEc tr:ng môi trưNng vĩ mô thúc ự%y xu't kh%u d*ch v+ c,a Vi=t Nam 92

2.5 đánh giá thEc tr:ng thúc ự%y xu't kh%u d*ch v+ c,a Vi=t Nam 105

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯ;NG VÀ GI I PHÁP THÚC đ&Y XU)T KH&U D CH V C4A VI5T NAM KHI LÀ THÀNH VIÊN C4A T? CH@C THƯƠNG M3I TH GI;I 116

3.1 Quan ựiHm, m+c tiêu và phương hư;ng chi n lưTc xu't kh%u d*ch v+ c,a Vi=t Nam ự n năm 2020 .116

3.2 Gi3i pháp thúc ự%y xu't kh%u d*ch v+ c,a Vi=t Nam khi là thành viên c,a T8 ch c Thương m:i Th gi;i .127

3.3 Ki n ngh* 151

K T LU N 155

TÀI LI5U THAM KH O 158

PH L C 176

THUWT NGX VIYT TZT

DANH M C B\NG BI]U

Bnng 2.1: Thc ựg tăng trưỚng khu v[c dTch vW cXa ViQt Nam 65

Bnng 2.2: TẰ trẶng khu v[c dTch vW cXa ViQt Nam trong GDP 66

Bnng 2.3: TẰ trẶng các lĩnh v[c dTch vW cXa ViQt Nam trong GDP 66

Bnng 2.4: Tăng trưỚng trung bình năm cXa mgt sh lĩnh v[c dTch vW 67

Bnng 2.5: Sh lưdng doanh nghiQp kinh doanh dTch vW cXa ViQt Nam 68

Bnng 2.6: Doanh nghiQp kinh doanh dTch vW theo lao ựgng năm 2007 69

Bnng 2.7: Doanh nghiQp kinh doanh dTch vW theo vhn năm 2007 70

Bnng 2.8: TẰ trẶng doanh nghiQp theo cơ cẼu sỚ hẸu Ớ mgt sh lĩnh v[c dTch vW 71

Bnng 2.9: đsu tư tr[c tiep nưtc ngoài vào khu v[c dTch vW cXa ViQt Nam, 1998 Ờ 2008 73

Bnng 2.10 Kim ng_ch xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam giai ựo_n 200072008 75

Bnng 2.11: Kim ng_ch xuẼt khru dTch vW cXa mgt sh lĩnh v[c dTch vW giai ựo_n 2000 7 2008 77

Bnng 2.12: Các thT trưỀng xuẼt khru dTch vW chX yeu cXa ViQt Nam 81

Bnng 2.13: ThT trưỀng xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam theo phương thcc cung cẼp qua biên giti 82

Bnng 2.14: ThT trưỀng xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam theo phương thcc tiêu dùng Ớ nưtc ngoài 83

Bnng 2.15 Mgt sh chỚ tiêu ựL bỆt ựsu mgt công viQc kinh doanh Ớ đông Á 97

Bnng 2.16 Mgt sh chỚ sh vV th[c thi hdp ựjng Ớ đông Á 100

Bnng 2.17 Th[c tr_ng xúc tien xuẼt khru dTch vW cXa mgt sh HiQp hgi ngành dTch vW Ớ ViQt Nam 104

Bnng 3.1: MWc tiêu xuẼt khru dTch vW giai ựo_n 201172015 và tsm nhìn ựen năm 2020 125

DANH M C HÌNH, ð_ TH`

Hình 1.1: Quan hQ gi‰a hàng hoá hiQn h‰u và dTch vW 10

Hình 1.2: Xuˆt khru dTch vW gi‰a ngư‹i cư trú và không cư trú 25

Hình 1.3: Các phương thcc cung cˆp dTch vW 35

Hình 2.1: Cơ cˆu FDI trong khu v[c dTch vW cXa ViQt Nam giai ño_n 19887 2008 73

Hình 2.2 So sánh xuˆt khru dTch vW và xuˆt khru hàng hóa cXa ViQt Nam giai ño_n 200072008 (TriQu USD) 76

Hình 2.3: Xuˆt khru dTch vW cXa ViQt Nam 200172008 77

Hình 2.4: Cơ cˆu xuˆt khru dTch vW năm 2008 cXa ViQt Nam 78

Hình 2.5: Chênh lQch cán cân xuˆt nh‘p khru dTch vW cXa ViQt Nam 79

Hình 2.6: Cơ cˆu xuˆt khru dTch vW cXa ViQt Nam theo 4 phương thcc cung cˆp dTch vW 80

Hình 2.7: Xuˆt khru dTch vW tài chính ngân hàng giai ño_n 2001 7 2008 84

Hình 2.8: Xuˆt khru dTch vW bno hiLm giai ño_n 2001 7 2008 85

Hình 2.9: Xuˆt khru dTch vW v‘n tni hàng không giai ño_n 2001 7 2008 87

Hình 2.10: Xuˆt khru dTch vW v‘n tni biLn giai ño_n 2001 7 2008 88

Hình 2.11: Xuˆt khru dTch vW bưu chính vi’n thông giai ño_n 2001 7 2008 89

Hình 2.12: Khách du lTch quhc te ñen ViQt Nam 2000 – 2008 90

Hình 2.13: Xuˆt khru dTch vW du lTch giai ño_n 2001 7 2008 91

L I Ma ðbU

1 Tính c'p thi t c,a ñ" tài

ViQt Nam ñã chính thcc tr• thành thành viên cXa Tb chcc thương m_i The giti (WTO), vti vT the này ñã ñưa quá trình cni cách kinh te cXa ViQt Nam lên mgt tsm cao mti thông qua viQc th[c thi các cam ket gia nh‘p WTO

Khu v[c dTch vW trong nVn kinh te ViQt Nam v“n ñang trong giai ño_n kém phát triLn cho dù ViQt Nam ñã ñ_t rˆt nhiVu tien bg trong phát triLn kinh te trong vòng hơn 20 năm qua, kL t– khi áp dWng chương trình ñbi mti trên cn nưtc Khu v[c dTch vW cXa ViQt Nam hiQn nay ñóng góp khonng 38,15% tbng snn phrm quhc dân và s} dWng khonng 24% l[c lưdng lao ñgng cXa ñˆt nưtc Mcc này còn cách biQt rˆt nhiVu vti t‚ trƒng dTch vW trong tbng snn phrm • các nưtc ñang phát triLn

có mcc thu nh‘p trung bình (khonng 55%), và • các nưtc công nghiQp thu nh‘p cao (t‚ trƒng cXa khu v[c dTch vW ñ_t khonng 70% tbng snn phrm quhc dân)

Xuˆt khru dTch vW cXa ViQt Nam mti ch• chiem t‚ lQ rˆt nh˜ trong tbng kim ng_ch xuˆt khru (hơn 10%) Cán cân xuˆt nh‘p khru dTch vW trong nh‰ng năm qua liên tWc bT thâm hWt ThT trư‹ng và snn phrm dTch vW xuˆt khru cXa ViQt Nam còn h_n che, thT trư‹ng xuˆt khru dTch vW v“n chX yeu là các nhà ñsu tư nưtc ngoài trên lãnh thb ViQt Nam, dTch vW xuˆt khru chX yeu v“n là các dTch vW cơ bnn, chưa t‘p trung nhiVu vào các dTch vW giá trT gia tăng

Có thL nói r™ng xuˆt khru dTch vW cXa ViQt Nam trong nh‰ng năm v–a qua chưa ñưdc quan tâm ñúng mcc kL các cơ quan qunn lý nhà nưtc vV dTch vW, xuˆt khru dTch vW l“n các doanh nghiQp kinh doanh xuˆt khru dTch vW Nh‘n thcc cXa các cơ quan qunn lý nhà nưtc vV dTch vW v“n còn h_n che, chưa ý thcc ñưdc tiVm năng, the m_nh và ldi ích cXa xuˆt khru dTch vW; các doanh nghiQp kinh doanh dTch vW hsu như chưa ý thcc ñưdc r™ng mình ñang tien hành ho_t ñgng xuˆt khru dTch vW

Như v‘y, viQc nghiên ccu nh™m phân tích, ñánh giá, xác ñTnh phương hưtng, xây d[ng các gini pháp thúc ñry xuˆt khru dTch vW cXa ViQt Nam là ñiVu ñœc biQt

quan trẶng, có ý nghĩa cẼp bách cn vV lý luỔn và th[c tiỖn trong chien lưdc phát triLn quhc gia cXa ViQt Nam Neu thieu ựiVu ựó, các doanh nghiQp kinh doanh dTch

vW và xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam sỚ gỦp khó khăn khi c_nh tranh trên thT trưỀng the giti

2 M+c ựắch nghiên c u c,a ự" tài

7 Phân tắch và hQ thhng hoá nhẸng vẼn ựV cơ bnn có liên quan ựen khu v[c dTch vW và xuẼt khru dTch vW

7 đánh giá th[c tr_ng phát triLn khu v[c dTch vW, xuẼt khru dTch vW, và mgt

sh lĩnh v[c dTch vW xuẼt khru chX yeu cXa ViQt Nam sau khi th[c thi các cam ket thương m_i dTch vW trong WTO

7 đV xuẼt phương hưtng xuẼt khru dTch vW và gini pháp thúc ựry xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam trong giai ựo_n 2011 7 2020

7 đưa ra mgt sh kien nghT ựhi vti Chắnh phX, doanh nghiQp kinh doanh dTch

vW và các nhà ựám phán thương m_i dTch vW

3 đ/i tưTng và ph:m vi nghiên c u

(1) đhi tưdng nghiên ccu: NhẸng vẼn ựV lý luỔn và th[c tiỖn vV thúc ựry xuẼt khru dTch vW trong bhi cnnh ViQt Nam là thành viên cXa Tb chcc thương m_i the giti

(2) Ph_m vi nghiên ccu: Nghiên ccu Ớ tsm vĩ mô Ph_m vi vV thỀi gian tỜ năm 2000 ựen 2008; d[ báo cho giai ựo_n 2011 7 2020

Sh lưdng phân ngành dTch vW nghiên ccu gjm: ngân hàng, bno hiLm, du lTch, bưu chắnh viỖn thông, vỔn tni biLn, vỔn tni hàng không

4 Phương pháp nghiên c u

Trong quá trình nghiên ccu, luỔn án s} dWng các phương pháp nghiên ccu chX yeu trong nghiên ccu kinh te như phương pháp duy vỔt biQn chcng và duy vỔt lTch s}, phương pháp hQ thhng, phương pháp phân tắch và tbng hdp

Các phương pháp cW thL bao gjm: Ke thỜa và s} dWng các tài liQu, dẸ liQu thc cẼp; khno sát th[c tiỖn; so sánh, ựhi chieu; diỖn gini, quy n_p; thhng kê toán (phsn mVm EXCEL),

5 T8ng quan tình hình nghiên c u trong và ngoài nư;c

HiQn nay, ñã có mgt sh nghiên ccu liên quan ñen vˆn ñV dTch vW và xuˆt khru dTch vW • trong nưtc cũng như nưtc ngoài Qua nghiên ccu và tìm hiLu, Tôi

có mgt sh nh‘n xét vV các nghiên ccu này như sau:

7 Các tài liQu vV dTch vW và xuˆt khru dTch vW cXa WTO, cXa UNDP và các tb chcc khác, (Danh mWc các tài liQu chi tiet trong Tài liQu tham khno) VV các tài liQu này, ngi dung nghiên ccu chX yeu t‘p trung vào lý lu‘n vV dTch vW vai trò cXa dTch vW trong nVn kinh te cXa mgt quhc gia, nh™m phWc vW cho công tác ñàm phán

vV dTch vW trong các ñàm phán song phương, ña phương Các nghiên ccu mti ch• t‘p trung vào xây d[ng bnn chào, các kinh nghiQm và thX thu‘t trong ñàm phán dTch

vW, kinh nghiQm ñàm phán gia nh‘p WTO và ñàm phán song phương, ña phương cXa mgt sh quhc gia; tác ñgng cXa hgi nh‘p kinh te quhc te m• c}a thT trư‹ng dTch

vW ñen năng l[c c_nh tranh cXa các phân ngành dTch vW trong mgt quhc gia Chưa

ñV c‘p ñen ngi dung xuˆt khru dTch vW ñœc biQt là xuˆt khru dTch vW cXa mgt quhc gia, chien lưdc xuˆt khru dTch vW cXa mgt quhc gia, phân tích các cơ s• lý lu‘n cho mgt quhc gia xuˆt khru dTch vW, ñánh giá thT trư‹ng cũng như nh‰ng ñTnh hưtng và gini pháp chung ñL thúc ñry xuˆt khru cXa mgt quhc gia

7 ðV án Quhc gia vV "Nâng cao khn năng c_nh tranh cXa hàng hóa và dTch

vW ViQt Nam: lĩnh v[c dTch vW", ñV tài cˆp Bg cXa 4y ban Quhc gia vV hdp tác kinh te quhc te, Bg thương m_i; "Nâng cao năng l[c c_nh tranh quhc gia" cXa ViQn nghiên ccu qunn lý kinh te Trung ương và Chương trình phát triLn Liên hdp quhc, D[ án Vie 01/025 2003: ðV án và D[ án mti ch• t‘p trung vào ñánh giá năng l[c c_nh tranh cXa các doanh nghiQp kinh doanh dTch vW cXa ViQt Nam,

so sánh vti các doanh nghiQp kinh doanh cùng ngành cXa các nưtc trong khu v[c và the giti T– ñó phân tích ñiLm m_nh, ñiLm yeu, cơ hgi, thách thcc và ñV

ra các gini pháp cW thL ñL nâng cao năng l[c c_nh tranh cXa các doanh nghiQp kinh doanh dTch vW cXa ViQt Nam

7 Chien lưdc thúc ñry xuˆt khru ñen năm 2010 cXa Bg Thương m_i (nay là

Bg Công Thương) Trong Chien lưdc này, ngi dung và các gini pháp mti chX yeu

ñV c‘p ñen thúc ñry xuˆt khru hàng hóa, ñœc biQt là mgt sh mœt hàng mà ViQt Nam

có ldi che c_nh tranh Còn vV các lĩnh v[c dTch vW Chien lưdc cũng ñã có ñV c‘p ñen, tuy nhiên chX yeu mti ch• giti thiQu qua các lĩnh v[c dTch vW, chưa có ñánh giá, ñTnh hưtng và gini pháp cW thL cho viQc xuˆt khru các lĩnh v[c này như ñTnh hưtng các lĩnh v[c dTch vW xuˆt khru chX yeu, ñTnh hưtng thT trư‹ng và các gini pháp ñL h trd thúc ñry các lĩnh v[c dTch vW này

7 ðV tài nghiên ccu khoa hƒc cˆp Bg "ðTnh hưtng phát triLn các ngành dTch

vW cXa Thành phh Hj Chí Minh ñáp cng yêu csu hiQp ñTnh thương m_i ViQt7Ml trong lĩnh v[c thương m_i dTch vW" cXa trư‹ng ð_i hƒc Ngo_i thương: ðV tài mti ch• t‘p trung ñánh giá các ngành dTch vW cXa thành phh Hj Chí Minh, ñánh giá nh‰ng thu‘n ldi và khó khăn, t– ñó ñưa ra mgt sh ñTnh hưtng và gini pháp nh™m khuyen khích và h trd các doanh nghiQp kinh doanh dTch vW ñáp cng yêu csu cXa HiQp ñTnh thương m_i ViQt 7 Ml

7 "Nghiên ccu chuyên ñV vV chien lưdc phát triLn cXa mgt sh ngành dTch vW ViQt Nam: Vi’n thông, Tài chính, V‘n tni biLn, V‘n tni hàng không, Du lTch và Ngân hàng" cXa Bg Ke ho_ch và ðsu tư (2006): Nghiên ccu mti ch• t‘p trung xem xét các chien lưdc phát triLn cXa mgt sh ngành dTch vW chX yeu cXa ViQt Nam, hiQn nay hsu het các ngành dTch vW cXa ViQt Nam ñVu ñã có chien lưdc cXa riêng mình T– ñó, qua th[c ti’n nghiên ccu này, Bg Ke ho_ch và ðsu tư hưtng tti xây d[ng mgt chien lưdc tbng thL phát triLn các ngành dTch vW cXa ViQt Nam HiQn nay nghiên ccu này v“n ñang tiep tWc ñưdc triLn khai th[c hiQn

7 ðV tài nghiên ccu khoa hƒc "ChuyLn dTch cơ cˆu ngành dTch vW cXa ViQt Nam ñen năm 2010" cXa Bg Ke ho_ch và ðsu tư (2005) ðV tài mti ch• t‘p trung ñánh giá tình hình phát triLn cXa các lĩnh v[c dTch vW chX yeu cXa ViQt Nam trong th‹i gian qua, ñánh giá tình hình chuyLn dTch cơ cˆu ngành dTch vW và chuyLn dTch

cơ cˆu ngi ngành dTch vW Trong ñV tài nghiên ccu, cũng ñã ñưa ra mgt sh ñTnh hưtng phát triLn ngành dTch vW cXa ViQt Nam và cơ cˆu ngành dTch vW cXa ViQt Nam ñen năm 2010, các gini pháp ñL th[c hiQn mWc tiêu này Trong ñV tài khoa hƒc cũng ñã có ñánh giá vV tình hình xuˆt khru dTch vW cXa ViQt Nam trong th‹i gian

qua, tuy nhiên ựây mti chỚ là ựánh giá sơ lưdc bưtc ựsu vV tình hình xuẼt khru dTch

vW cXa ViQt Nam chưa có s[ phân tắch sâu sỆc và ựưa ra các ựTnh hưtng, gini pháp

cW thL ựL thúc ựry xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam

7 đV tài nghiên ccu khoa hẶc cẼp Bg vV phát triLn dTch vW và xuẼt khru dTch

vW Ớ mgt sh ựTa phương ViQt Nam cXa Bg Công thương Các ựV tài nghiên ccu khoa hẶc này mti chỚ nghiên ccu dTch vW và xuẼt khru dTch vW Ớ mgt sh thành phh ltn có khu v[c dTch vW phát triLn như Hà Ngi, Hni Phòng, đà N¡ng, Thành phh Hj Chắ Minh,Ầ Chưa có s[ tbng hdp ựánh giá chung vV xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam

7 LuỔn văn th_c sl "XuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam trong bhi cnnh hgi nhỔp kinh te quhc te, trưỀng hdp xuẼt khru dTch vW bưu chắnh viỖn thông" cXa Ông Dương Huy Hoàng, Cao hẶc khoá 11, trung tâm ựào t_o Pháp 7 ViQt, trưỀng đ_i hẶc Kinh te quhc dân Hà Ngi (2005) Trong luỔn văn th_c sl, tôi ựã nghiên ccu vV xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam, ựánh giá tình hình phát triLn khu v[c dTch vW cXa ViQt Nam, phân tắch xu hưtng phát triLn và nhẸng ựiLm m_nh, ựiLu yeu nhẸng lĩnh v[c dTch vW xuẼt khru cXa ViQt Nam Tuy nhiên nhẸng vẼn ựV nghiên ccu này còn rẼt sơ bg, nghiên ccu còn bó hấp trong lĩnh v[c dTch vW bưu chắnh viỖn thông, chưa nghiên ccu mgt cách tbng quan vV các lĩnh v[c dTch vW xuẼt khru cXa ViQt Nam, chưa nghiên ccu sâu và phân tắch rõ hơn các lĩnh v[c chX yeu cXa ViQt Nam có ldi the c_nh tranh trong xuẼt khru Do ựó đV tài nghiên ccu này csn phni mỚ rgng và nghiên ccu sâu hơn

TỜ nhẸng phân tắch nêu trên, tôi ựã quyet ựTnh l[a chẶn ựV tài nghiên ccu

"Thúc ựry xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam khi là thành viên cXa Tb chcc Thương m_i The giti (WTO)" ựL mỚ rgng hơn nẸa các nghiên ccu vV xuẼt khru dTch vW, ựỦc biQt là nhẸng nghiên ccu trong trưỀng hdp cW thL quhc gia ViQt Nam đV tài này không trùng vti bẼt kỳ công công trình nghiên ccu nào nêu trên

6 điHm ựóng góp c,a lu5n án

Nh9ng ựóng góp m5i v: m;t h<c thu#t, lý lu#n

Lý thuyet ldi the so sánh cXa David Ricardo chX yeu ựang ựưdc áp dWng trong xuẼt khru hàng hóa Lý thuyet này có thL áp dWng trong xuẼt khru dTch vW neu

gỆn liVn vti các yeu th ựsu tư nưtc ngoài (hiQn diQn thương m_i) và di chuyLn cXa thL nhân (xuẼt khru lao ựgng có kl năng ra nưtc ngoài) LuỔn án chỚ ra rỎng: lý thuyet cXa David Ricardo gỆn vti viQc bán dTch vW cho các nhà ựsu tư nưtc ngoài vào ViQt Nam (xuẼt khru dTch vW t_i ch ) và xuẼt khru lao ựgng có kl năng cXa ViQt Nam ra nưtc ngoài là cơ sỚ khoa hẶc ựL xác ựTnh ldi the so sánh cXa ViQt Nam trong xuẼt khru mgt sh lĩnh v[c dTch vW như: ngân hàng, bno hiLm, vỔn tni biLn, vỔn tni hàng không, bưu chắnh viỖn thông, du lTch

Nh9ng lu#n ựi>m m5i rút ra ựư/c t@ k)t qu+ nghiên c u, kh+o sát c a lu#n án

Qua phân tắch th[c tr_ng xuẼt khru dTch vW Ớ ViQt Nam theo 4 phương thcc xuẼt khru dTch vW cXa WTO, luỔn án chcng minh rỎng: (i) xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam trong thỀi gian vỜa qua chưa tương xcng vti tiVm năng; (ii) xuẼt khru dTch vW qua biên giti và xuẼt khru dTch vW t_i ch chiem tẰ trẶng rẼt ltn trong tbng kim ng_ch xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam, giá trT cXa xuẼt khru theo phương thcc hiQn diQn thương m_i và xuẼt khru qua di chuyLn cXa thL nhân chiem tẰ trẶng không ựáng kL; (iii) thT trưỀng xuẼt khru dTch vW chX yeu cXa ViQt Nam gjm: Hàn Quhc, Trung Quhc, NhỔt Bnn và Ml

đV t_o ựgt phá trong xuẼt khru dTch vW cXa ViQt Nam giai ựo_n 201172020, luỔn án ựV xuẼt Chắnh phX th[c hiQn ựàm phán vti các ựhi tác nưtc ngoài theo thc t[ ưu tiên các phương thcc xuẼt khru dTch vW như sau:

i) Ưu tiên hàng ựsu là xuẼt khru thông di chuyLn cXa thL nhân: Yêu csu ựhi tác thương m_i cXa ViQt Nam dẩ bỊ các rào cnn vV quyVn công dân hay cư trú ựL ựưdc cẼp phép hay cung cẼp dTch vW; công nhỔn các văn bỎng chuyên môn ựã ựưdc thỜa nhỔn; ựơn ginn thX tWc cẼp visa (ựỦc biQt vào thT trưỀng Hoa Kỳ);

ii) Ưu tiên thc hai là xuẼt khru qua biên giti: đàm phán vti ựhi tác thương m_i tìm các gini pháp thay the ựhi vti các yêu csu hiQn diQn t_i ựTa phương (local presence requirements) ựL các doanh nghiQp xuẼt khru dTch vW nhỊ cXa ViQt Nam

có thL tham gia vào kinh doanh xuẼt khru dTch vW qua biên giti

iii) Ưu tiên thc ba là xuˆt khru qua hiQn diQn thương m_i: Yêu csu ñhi tác thương m_i xoá b˜ các h_n che vV quhc tTch ñhi vti ñsu tư; hình thcc s• h‰u; phân biQt ñhi x} trong các lo_i phí xin cˆp phép; phân biQt ñhi x} vV thue

iv) Ưu tiên thc tư là xuˆt khru t_i ch : Yêu csu ñhi tác thương m_i xoá b˜ h_n che ñhi vti các doanh nghiQp cXa hƒ mua các dTch vW do doanh nghiQp cXa ViQt Nam cung cˆp

7 Nei dung nghiên c u

Ngoài phsn m• ñsu, ket lu‘n, thu‘t ng‰ viet tŽt, danh mWc bnng biLu, tài liQu tham khno, lu‘n án ñưdc ket cˆu như sau:

7 Chương 1: Lý lu‘n chung vV thúc ñry xuˆt khru dTch vW trong nVn kinh

CHƯƠNG 1: LÝ LUWN CHUNG Vj THÚC ðlY XUoT KHlU D`CH V

TRONG NjN KINH TY QUqC DÂN

Theo t– ñiLn Bách khoa ViQt Nam, dTch vW là “nh‰ng ho_t ñgng phWc vW nh™m thon mãn nhu csu snn xuˆt, kinh doanh và sinh ho_t” Ví dW như phWc vW nhu csu sinh ho_t: gini trí, y te, giáo dWc,…; phWc vW nhu csu snn xuˆt kinh doanh: dTch

vW v‘n tni, dTch vW thông tin, dTch vW tư vˆn,… Như v‘y dTch vW • ñây ñưdc quan niQm là nh‰ng ho_t ñgng phWc vW

“DTch vW là mgt quá trình gjm các ho_t ñgng h‘u ñài và các ho_t ñgng phía trưtc, nơi mà khách hàng và nhà cung cˆp dTch vW tương tác vti nhau MWc ñích cXa viQc tương tác này là nh™m thon mãn nhu csu và mong muhn cXa khách hàng theo cách khách hàng mong ñdi, cũng như t_o ra giá trT cho khách hàng”(Bùi Nguyên Hùng 2004)

“DTch vW là mgt hoœc mgt lo_t các ho_t ñgng ít nhiVu có bnn chˆt vô hình xny

ra trong s[ tương tác gi‰a khách hàng và các ngujn l[c cXa nhà cung cˆp dTch vW

mà ngujn l[c này ñưdc coi như là gini pháp ñhi vti vˆn ñV cXa khách hàng” (Fitzsimmons,2001)

ðL cW thL và rõ ràng hơn thì mgt dTch vW trƒn gói gjm có bhn thành phsn (Carman,1990):

Phương tiQn: là các ngujn l[c csn phni có trưtc khi mgt dTch vW có thL cung cˆp Ví dW: xe buýt, tài xe, nhân viên

Hàng ñi kèm: Là tài snn cXa khách hàng mang theo

DTch vW hiQn: Nh‰ng ldi ích tr[c tiep và là khía c_ch chX yeu cXa dTch vW Ví dW: r«

DTch vW rn: Nh‰ng ldi ích tâm lý do khách hàng cnm nh‘n.Ví dW: s[ an toàn

Theo tien sl Lưu Văn Nghiêm dTch vW là “mgt quá trình ho_t ñgng bao gjm các nhân th không hiQn h‰u, gini quyet các mhi quan hQ gi‰a ngư‹i cung cˆp vti khách hàng hoœc tài snn cXa khách hàng mà không có s[ thay ñbi vV quyVn s• h‰u Snn phrm cXa dTch vW có thL trong ph_m vi hoœc vưdt qua ph_m vi cXa snn phrm v‘t chˆt” (Trang 6 7 Giáo trình Marketing trong kinh doanh dTch vW 7 ð_i hƒc Kinh

te quhc dân 7 Nhà xuˆt bnn thhng kê 2001) Lu‘n án s} dWng khái niQm dTch vW này

Theo khái niQm trên, dTch vW ñưdc bao gjm t– các nhân th vô hình, ch• tiVm

rn dưti các d_ng thcc vô hình và có thL cnm nh‘n Khi chúng ta ñi ăn nhà hàng, món ăn là d_ng thcc hàng hóa thông thư‹ng, nhưng s[ phWc vW cXa nhà hàng, bnn nh_c không l‹i nh¤ nhàng trong lúc ăn là d_ng thcc cXa dTch vW

DTch vW là mgt quá trình ho_t ñgng, quá trình ñó di’n ra theo mgt trình t[ bao gjm nhiVu khâu, nhiVu bưtc khác nhau M i khâu, bưtc có thL là dTch vW nhánh hoœc ñgc l‘p vti dTch vW chính Khi ñi cŽt tóc, chúng ta có thL hư•ng thW dTch vW nhánh là c_o mœt sau khi hư•ng thW dTch vW chính là mái tóc ñưdc làm mti Khi vào khách s_n 5 sao chúng ta có thL phni trn thêm tiVn ngoài chi phí ăn ngh• trong khách s_n neu muhn tra ccu thông tin trong thư viQn nh˜ cXa khách s_n, ñó là mgt ví dW ñiLn hình khi dTch vW phW ñgc l‘p vti dTch vW chính

DTch vW luôn mang l_i cho ngư‹i s} dWng mgt giá trT nào ñó, giá trT này gŽn liVn vti ldi ích mà hƒ nh‘n ñưdc t– dTch vW Giá trT • ñây csn ñưdc hiLu • ph_m vi h¤p là s[ thon mãn giá trT mong ñdi cXa ngư‹i tiêu dùng, có quan hQ m‘t thiet vti ldi ích tìm kiem và ñgng cơ mua dTch vW Neu như chúng ta có tiêu dùng toàn bg dTch vW trong mgt khách s_n, chúng ta s• nh‘n ñưdc nhiVu giá trT khác nhau cXa hQ thhng dTch vW ñó Nh‰ng giá trT cXa hQ thhng dTch vW ñưdc gƒi là chu i giá trT, trong

ñó có giá trT dTch vW chính và các giá trT dTch vW gia tăng ðhi vti cùng mgt lo_i dTch vW có chu i giá trT chung thL hiQn mcc trung bình cXa xã hgi, nhưng m i nhà

cung cˆp thư‹ng ch gŽng t_o ra nh‰ng giá trT gia tăng riêng có cXa mình Chúng ta

có thL nh‘n thˆy ñiVu này khi vào hai quán nưtc chè v•a hè, mgt nét ñœc trưng cXa

Hà Ngi, ngoài chén chè nóng và thuhc lào ñưdc coi là chu i giá trT thông dWng, mgt

sh quán còn có thêm bàn c‹ tưtng cho khách hàng, ñó chính là nh‰ng nét khác biQt riêng có

DTch vW có mgt sh ñœc ñiLm hay tính chˆt mà nh‹ ñó chúng ta phân biQt vti các lo_i hàng hóa h‰u hình khác DTch vW có mgt sh ñœc ñiLm sau ñây:

Tính vô hình:

ðây là ñœc tính cơ bnn nhˆt cXa dTch vW DTch vW vô hình và không tjn t_i dưti d_ng v‘t thL Tuy nhiên snn phrm dTch vW v“n mang nœng tính v‘t chˆt (khi nghe nh_c, âm thanh và v‘t chˆt nh‰ng giai ñiQu cnm nh‘n l_i là giá trT dTch vW) Thông thư‹ng ñL nh‘n biet dTch vW phni tìm hiLu thông qua nh‰ng ñsu mhi v‘t chˆt trong môi trư‹ng ho_t ñgng dTch vW (như trang thiet bT, dWng cW, con ngư‹i,….) có quan hQ tr[c tiep vti ho_t ñgng cung cˆp dTch vW

Tính vô hình không ñjng nhˆt mà bgc lg khác nhau gi‰a t–ng lo_i snn phrm

Do v‘y ngư‹i ta có thL xác ñTnh mcc ñg snn phrm hiQn h‰u, dTch vW trung gian và các mcc ñg trung gian gi‰a dTch vW và hàng hóa hiQn h‰u Sơ ñj dưti ñây minh ho_ cho ñiVu này:

Trên th[c te, có 4 cˆp ñg thL hiQn t– hàng hóa hiQn h‰u ñen dTch vW phi hiQn h‰u, ñó là:

7 Hàng hoá hoàn toàn hiQn h‰u: ñư‹ng, xà phòng,…

7 Hàng hoá hiQn h‰u nhưng khi tiêu dùng phni có dTch vW phi hiQn h‰u ñi kèm ñL tăng s[ thon mãn: ñj uhng nh¤, ñj trang scc,…

7 DTch vW phi hiQn h‰u chX yeu nhưng ñưdc thon mãn thông qua snn phrm hàng hóa hiQn h‰u: khách s_n, du lTch, hàng không,…

7 DTch vW hoàn toàn phi hiQn h‰u: ñào t_o, tư vˆn,…

Tính không ñ ng nh t:

Snn phrm dTch vW không tiêu churn hoá ñưdc Trưtc het do ho_t ñgng cung cng, các nhân viên cung cˆp dTch vW không thL t_o ra ñưdc dTch vW như nhau trong nh‰ng th‹i gian làm viQc khác nhau Ví dW như nhân viên l’ tân trong khách s_n luôn phni m•m cư‹i vti khách hàng, nhưng rõ ràng nW cư‹i vào ñsu gi‹ làm là "tươi tŽn" hơn nhiVu so vti nW cư‹i vào cuhi gi‹ làm khi cơ thL ñã mQt m˜i Thc hai do dTch vW vô hình • ñsu ra nên không thL ño lư‹ng và quy churn hoá ñưdc ðiVu này thL hiQn rˆt rõ khi cùng mgt nhân viên l’ tân, cùng mgt kiLu nói chuyQn nhưng có khách hàng thˆy rˆt thích và thoni mái khi giao tiep còn khách hàng khác l_i cnm thˆy không hdp vti mình Tuy nhiên csn chú ý, trong cùng mgt lo_i hình dTch vW, các snn phrm dTch vW có thL không ñjng nhˆt, không gihng nhau nhưng các snn phrm dTch vW này l_i tương ñhi ñjng nhˆt (ch• khác nhau vV lưdng) neu ñœt trong mhi quan hQ tương quan vti các snn phrm thugc lo_i hình dTch vW khác

Tính không th tách r i (s"n xu t và tiêu th ñ ng th i):

Snn phrm dTch vW gŽn liVn vti nhà cung cˆp dTch vW và quá trình cung cng dTch vW Các snn phrm cW thL là không ñjng nhˆt nhưng ñVu mang tính hQ thhng, ñVu tư cˆu trúc cXa dTch vW cơ bnn phát triLn thành Mgt snn phrm dTch vW cW thL gŽn liVn vti cˆu trúc cXa nó và là ket qun cXa quá trình ho_t ñgng cXa hQ thhng cˆu trúc ñó Quá trình snn xuˆt gŽn liVn vti quá trình tiêu dùng dTch vW Ngư‹i tiêu dùng cũng tham gia vào ho_t ñgng snn xuˆt cung cˆp dTch vW cho chính mình ðiVu này thL hiQn rõ nét khi mua dTch vW tư vˆn, mƒi ngư‹i cũng tham gia tr[c tiep vào quá trình s• thông qua các câu h˜i cXa mình và câu trn l‹i cXa nhà tư vˆn cũng chính là snn phrm tư vˆn ñưdc th[c hiQn ngay trong quá trình cung cˆp dTch vW

Tính không th t n tr':

Chúng ta không thL tjn tr‰ dTch vW và sau ñó lˆy ra dùng Mgt dTch vW s• bien mˆt neu ta không s} dWng nó Ta không thL tjn tr‰ dTch vW, vì v‘y mgt dTch vW không thL ñưdc snn xuˆt, tjn kho và sau ñó ñem di bán Sau mgt dTch vW th[c hiQn xong, không mgt phsn nào cXa dTch vW có thL phWc hji

Mau h*ng:

DTch vW không thL tjn kho, không cˆt tr‰ và không thL v‘n chuyLn t– khu v[c này tti khu v[c khác DTch vW có tính mau h˜ng như v‘y nên viQc snn xuˆt, mua bán và tiêu dùng dTch vW bT giti h_n b•i th‹i gian Cũng t– ñœc ñiLm này mà quan hQ cung csu trong lĩnh v[c dTch vW thư‹ng bT mˆt cân ñhi cWc bg gi‰a các th‹i ñiLm khách nhau trong ngày, trong tusn, trong tháng,.… tuỳ theo lo_i hình dTch vW

ð a ñi m giao d ch:

Thông thư‹ng ñL th[c hiQn mgt dTch vW thì khách hàng và nhà cung cˆp dTch

vW phni gœp nhau do v‘y nhà cung cˆp dTch vW phni chƒn ñTa ñiLm gsn khách hàng cXa mình

1.1.1.2 Phân lo1i d ch v trong n2n kinh t3 qu5c dân

Trên the giti hiQn nay tjn t_i nhiVu cách phân lo_i dTch vW khác nhau tuỳ thugc vào các căn cc ñL phân lo_i dTch vW hay hQ thhng thhng kê dTch vW cXa t–ng quhc gia và t–ng tb chcc kinh te quhc te khác nhau

Neu căn cc vào tính chˆt cXa dTch vW khi cung cˆp, ta có thL phân lo_i dTch

vW thành:

7 DTch vW gŽn vti ho_t ñgng snn xuˆt, phWc vW snn xuˆt, dTch vW mang tính trung gian như dTch vW v‘n tni hàng hóa, dTch vW thông tin liên l_c, dTch vW tài chính, dTch vW phân phhi, dTch vW kinh doanh,…

7 DTch vW gŽn vti tiêu dùng, thon mãn nhu csu cXa ngư‹i tiêu dùng cuhi cùng như dTch vW du lTch, dTch vW y te, dTch vW scc kho«, dTch vW gini trí, dTch vW thL dWc thL thao,…

Neu căn cc vào mWc ñích cung cˆp dTch vW, ta có thL phân lo_i dTch vW thành:

7 DTch vW mang tính thương m_i: là dTch vW ñưdc cung cˆp trên cơ s• c_nh tranh gi‰a các nhà cung cˆp khác nhau, nh™m vào mWc ñích thương m_i và kinh doanh;

7 DTch vW công hay dTch vW cXa Chính phX: là nh‰ng dTch vW ñưdc cung cˆp trên cơ s• ñgc quyVn, có tính chˆt phWc vW cXa Chính phX, không d[a trên cơ s• c_nh tranh và không nh™m vào mWc ñích thương m_i và kinh doanh

Neu căn cc vào viQc h trd và xúc tien thương m_i dTch vW, ta có thL phân lo_i dTch vW ít nhˆt thành 4 lo_i:

7 DTch vW liên quan ñen hàng hóa như: dTch vW ñóng gói, v‘n tni, chuyên tr•, môi giti hni quan,… Vì nh‰ng dTch vW này ñưdc thương m_i tương t[ như hàng hóa nên thông thư‹ng các dTch vW này khi ñưdc xúc tien thương m_i thì có thL gŽn luôn vti các ho_t ñgng xúc tien thương m_i hàng hóa thông thư‹ng, ví dW như thông qua hgi chd thương m_i

7 DTch vW ñưdc xúc tien thông qua các kênh xúc tien ñgc l‘p như giáo dWc,

du lTch,… các dTch vW này có thL ñưdc h trd xúc tien hiQu qun thông qua các hgi chd giáo dWc hoœc du lTch

7 Các dTch vW nghV nghiQp: các dTch vW này thư‹ng ñưdc xúc tién thông qua các hgi thno nghV nghiQp hoœc các ho_t ñgng m_ng lưti ñL khai thác hình thcc qunng cáo truyVn miQng

7 Các dTch vW ñơn thusn: ñây là các dTch vW không gŽn vti hàng hóa, cũng không yêu csu phni có giˆy phép hoœc tiêu chí ho_t ñgng Các dTch vW này ñưdc xúc tien thông qua các s[ kiQn quhc te hoœc thông qua các chien lưdc phù hdp vti khách hàng như các dTch vW tư vˆn qunn trT, dTch vW qunng cáo, dTch vW nghiên ccu, biên t‘p,…

Neu căn cc theo cách phân lo_i theo phương thcc thhng kê, ta có thL thˆy hiQn nay có 4 cách phân lo_i thhng kê khác nhau:

7 Theo U‚ ban Thhng kê cXa Liên HiQp Quhc thì dTch vW ñưdc phân lo_i theo

2 cách: HQ thhng phân lo_i theo ngành tiêu churn quhc te (International Standard Industrial Classification 7 ISIC) và Phân lo_i các snn phrm chX yeu (Central

Products Classification7CPC) Hai cách phân lo_i này ñưdc các quhc gia và các tb chcc kinh te trên the giti th–a nh‘n và s} dWng

7 Qul TiVn tQ Quhc te (IMF) cũng có cách phân lo_i giao dTch dTch vW quhc

te khác biQt Cách phân lo_i giao dTch dTch vW quhc te cXa IMF ñưdc coi là cơ s• ñL thhng kê thương m_i dTch vW quhc te

7 Tb chcc Thương m_i The giti (WTO) phân lo_i dTch vW theo HiQp ñTnh chung vV thương m_i dTch vW (GATS) Cách phân lo_i này khá ñơn ginn, d’ theo dõi và phWc vW tht cho ñàm phán thương m_i dTch vW quhc te

1.1.1.2.1 Phân lo_i dTch vW cXa WTO (GATS)

Phân lo_i dTch vW cXa WTO (GATS) ñưdc s} dWng chX yeu trong ñàm phán song phương và ña phương m• c}a thT trư‹ng dTch vW cXa ViQt Nam

HiQp ñTnh chung vV thương m_i dTch vW GATS (xuˆt khru dTch vW) cXa WTO ñưdc ký ket vào năm 1994 và HiQp ñTnh bŽt ñsu có hiQu l[c t– ngày 01/01/1995 HiQp ñTnh này cung cˆp khuôn khb các quy che vV thương m_i dTch vW quhc te (xuˆt khru dTch vW) cũng như lg trình th[c hiQn t[ do hóa liên tWc trên cơ s• ña phương HiQn nay các nưtc thành viên cXa WTO trong ñó có ViQt Nam ñang áp dWng theo các quy ñTnh cXa HiQp ñTnh này ñhi vti lĩnh v[c dTch vW

WTO quy ñTnh các dTch vW ñưdc chia thành 12 ngành sau ñây:

+ Các dTch vW kinh doanh bao gjm các dTch vW chuyên môn như dTch vW pháp lý, ke toán, kiLm toán, dTch vW kien trúc, máy tính và các dTch vW liên quan, các dTch vW kinh doanh khác

+ Các dTch vW vV truyVn thông bao gjm các dTch vW chuyLn phát, vi’n thông

và nghe nhìn

+ Các dTch vW xây d[ng và kl thu‘t dân dWng

+ Các dTch vW phân phhi bao gjm các dTch vW ñ_i lý hoa hjng, bán buôn bán l« và nhưdng quyVn thương m_i

+ Các dTch vW giáo dWc bao gjm các dTch vW giáo dWc phb thông cơ s•, giáo dWc b‘c cao, giáo dWc cho ngư‹i ltn, các dTch vW giáo dWc khác

+ Các dTch vW vV môi trư‹ng bao gjm các dTch vW x} lý nưtc thni, x} lý rác thni, các dTch vW khác

+ Các dTch vW tài chính gjm các dTch vW bno hiLm, ngân hàng, và chcng khoán

+ Các dTch vW y te bao gjm dTch vW bQnh viQn, nha khoa và các dTch vW y te khác

+ Các dTch vW du lTch bao gjm các dTch vW khách s_n nhà hàng, ñ_i lý l‰ hành và ñiVu hành tour du lTch, các dTch vW du lTch khác

+ Các dTch vW văn hóa, thL thao, vui chơi, gini trí

+ Các dTch vW v‘n tni bao gjm dTch vW v‘n tni biLn, v‘n tni ñư‹ng bg, v‘n tni ñư‹ng sŽt, ñư‹ng thu‚ ngi ñTa, hàng không và các dTch vW h trd v‘n tni

+ Các dTch vW khác

12 ngành dTch vW này l_i ñưdc chia tiep thành 155 phân ngành

1.1.1.2.2 Phân lo_i dTch vW cXa ViQt Nam

Ngày 23/01/2007 ThX tưtng Chính phX Quyet ñTnh sh 10/2007/Qð7TTg vV viQc ban hành hQ thhng ngành kinh te cXa ViQt Nam; th[c hiQn ý kien ch• ñ_o cXa ThX tưtng Chính phX, ngày 10/4/2007 Bg trư•ng Bg Ke ho_ch và ðsu tư có Quyet ñTnh sh 337/Qð7BKH vV viQc ban hành Quy ñTnh ngi dung HQ thhng ngành kinh te cXa ViQt Nam

Quyet ñTnh này ñã quy ñTnh rõ hQ thhng phân ngành kinh te cXa ViQt Nam, trong ñó quy ñTnh rõ hQ thhng phân ngành dTch vW cXa ViQt Nam HQ thhng phân ngành dTch vW mti này ñVu d[a trên hQ thhng phân lo_i các ngành dTch vW cXa WTO

và cXa Liên hdp quhc Do ñó hQ thhng phân ngành dTch vW cXa ViQt Nam hsu het có nh‰ng ñiLm tương ñjng vti hQ thhng phân lo_i cXa the giti T_o thu‘n ldi cho viQc thhng kê thương m_i dTch vW quhc te nói chung và ñœc biQt là trong công tác ñàm phán m• c}a thT trư‹ng dTch vW cXa ViQt Nam

Thông qua hQ thhng phân ngành kinh te này có thL ñánh giá ñsy ñX vV th[c tr_ng thhng kê thương m_i dTch vW cXa ViQt Nam, t–ng bưtc hoàn thiQn hQ thhng thông tin thhng kê 7 mgt công cW không thL thieu trong công tác qunn lý và ho_ch

ñTnh chính sách phát triLn thương m_i dTch vW cXa nưtc ta trong bhi cnnh hgi nh‘p kinh te quhc te ñang di’n ra ngày mgt nhanh chóng và sâu rgng

HQ thhng phân ngành kinh te mti này có thL thhng kê thương m_i dTch vW mgt cách ñjng bg d[a trên phân lo_i dTch vW trong cán cân thanh toán m• rgng (EBOPS), t– ñó tien hành thu th‘p, x} lý và trình bày b™ng bnng biLu các thông tin

vV thương m_i dTch vW theo các phương thcc cung cˆp GATS, cW thL như sau:

(i) Nhóm d ch v thu8c các ngành s"n xu t truy2n th5ng

7 ðưa snn phrm ñen gsn hoœc t‘n nơi tiêu dùng theo yêu csu tiêu dùng Nh‘n cung cng ñjng bg có bno ñnm hàng hóa cho ngư‹i tiêu dùng

7 LŽp dây chuyVn kl thu‘t và v‘n hành t_i nơi tiêu dùng

7 Tb chcc hQ thhng các c}a hàng, tr_m s}a ch‰a, bno hành snn phrm

7 Tb chcc m_ng chăm sóc khách hàng toàn quhc, toàn csu

7 Cung cˆp thiet bT, phW tùng thay the theo ñơn hàng, theo chu kỳ hoœc theo yêu csu

7 Nâng cˆp snn phrm ñã tiêu dùng hoœc ñbi mti, hoàn thiQn snn phrm ñã cung cˆp cho ngư‹i tiêu dùng

7 ChuyLn giao công nghQ, kl thu‘t snn xuˆt và che bien

7 DTch vW bno vQ th[c v‘t, ñgng v‘t và môi trư‹ng

7 Các dTch vW khác như ñào t_o cán bg, công nhân kl thu‘t; hưtng d“n kl thu‘t s} dWng máy móc, thiet bT; qunn lý và ñiVu hành Công ty

7 DTch vW s}a ch‰a ñj gia dWng: xe ñ_p, xe máy, ñj dùng gia ñình

(ii) Nhóm d ch v thương m1i

7 DTch vW tư vˆn vV pháp lý, mua bán công nghQ; tư vˆn tb chcc và ho_t ñgng kinh doanh; tư vˆn ñsu tư; tư vˆn ñào t_o

7 DTch vW môi giti, chŽp nhi và ghép nhi ngư‹i mua, ngư‹i bán trên thT trư‹ng

7 Kinh doanh mua bán hàng hóa trong nưtc và quhc te

7 DTch vW giám ñTnh hàng hóa và xuˆt xc hàng hóa

7 Xây d[ng thương hiQu và các tiêu churn chˆt lưdng hàng hóa, qunn lý theo tiêu churn chˆt lưdng

7 DTch vW bno vQ, ñăng ký và bno vQ s• h‰u công nghiQp, s• h‰u trí tuQ

7 Bán hàng và v‘n chuyLn hàng hóa theo yêu csu cXa khách hàng

7 Churn bT hàng hóa trưtc khi bán và ñưa vào s} dWng

7 DTch vW kl thu‘t phWc vW khách hàng

7 DTch vW gia công hàng hóa

7 DTch vW giao nh‘n hàng hóa

7 DTch vW cho thuê kho bãi, phương tiQn và cơ s• v‘t chˆt kl thu‘t

7 Xúc tien thương m_i và thông tin vV thT trư‹ng, thương m_i trong nưtc và quhc te

7 Trưng bày, giti thiQu snn phrm, tb chcc hgi trd, triLn lãm và bán hg hàng hóa

7 DTch vW trong xuˆt nh‘p khru hàng hóa

(iii) Nhóm d ch v du l ch

7 Ho_t ñgng cXa hQ thhng khách s_n, nhà trƒ, nhà ngh•

7 Ho_t ñgng ñưa ñón khách tham quan, du lTch, ngh• dư¦ng

7 Ho_t ñgng tham quan, gini trí, mua sŽm hàng hóa

7 DTch vW ñœt ch , mua vé, thông tin

7 Th[c hiQn các Tour du lTch trong nưtc và quhc te

7 Ho_t ñgng qunng bá snn phrm du lTch và ñœc ñiLm du lTch

7 Chăm sóc scc kho« và tinh thsn khách du lTch

(iv) Nhóm d ch v tài chính < ngân hàng < b"o hi m

7 DTch vW huy ñgng vhn

7 Ho_t ñgng tín dWng

7 DTch vW bno lãnh ngân hàng

7 DTch vW cho thuê tài chính

7 DTch vW thanh toán và ngân qul

7 DTch vW u‚ thác, nh‘n Xy thác và ñ_i lý trong các lĩnh v[c liên quan ñen ho_t ñgng ngân hàng

7 DTch vW tư vˆn tài chính, tiVn tQ cho khách hàng

7 DTch vW đTnh giá và đˆu thsu, đˆu giá tài snn

7 DTch vW bno qunn hiQn v‘t quý, giˆy t‹ cĩ giá

7 DTch vW csm đj, csm ch tài snn và lưu gi‰ tài snn

7 DTch vW kinh doanh tiVn tQ, vàng b_c, đá quý

7 DTch vW bno hiLm nhân thƒ và phi nhân thƒ

7 DTch vW ke tốn, kiLm tốn

7 DTch vW cung cˆp, hưtng d“n và th[c hành sb sách, chcng t– ke tốn, tài chính

7 Thu thue và các ho_t đgng kiLm tra, tư vˆn thue vW

(v) Nhĩm d ch v thơng tin liên l1c

7 Xây d[ng hQ thhng truyVn d“n và lưu tr‰, x} lý thơng tin

7 DTch vW cung cˆp, lŽp đœt các snn phrm đsu cuhi

7 DTch vW chăm sĩc khách hàng và m_ng thơng tin, liên l_c

7 DTch vW bno hành, bno dư¦ng m_ng và thiet bT thơng tin, liên l_c

7 DTch vW khách hàng như dTch vW chuyLn tiep cugc gƒi, dTch vW ch‹ cugc gƒi, dTch vW chœn cugc gƒi, dTch vW truyVn tin ngŽn, thư nĩi, truyVn sh liQu và Fax, dTch vW truy c‘p Internet, WAP

7 DTch vW bưu phrm, bưu kiQn, chuyLn tiVn

7 DTch vW phát thanh, truyVn hình, truyVn tin

7 HQ thhng in và phát hành sách, báo, t_p chí, t‹ tin

(vi) Nhĩm d ch v văn hĩa < xã h8i

7 Ho_t đgng cXa các câu l_c bg

7 Ho_t đgng cXa các nhà văn hĩa, nhà hát, r_p chieu phim

7 Ho_t đgng cXa các đồn nghQ thu‘t

7 Ho_t đgng cXa các điLm vui chơi, gini trí, thăm quan

7 Các ho_t đgng thL dWc, thL thao chuyên nghiQp và nghiQp dư, thL thao quhc phịng

7 Ho_t đgng thiet ke, trang trí nghQ thu‘t và qunng cáo

7 Ho_t đgng khám, ch‰a, điVu trT bQnh và chăm sĩc scc kho«

7 DTch vW hƒc t‘p, bji dư¦ng, ñào t_o

7 Kinh doanh xuˆt bnn snn phrm, các snn phrm văn hóa, nghQ thu‘t

7 DTch vW may ño, giœt là, s}a ch‰a tư trang

7 DTch vW làm ñ¤p như cŽt tóc, ch•nh hình, ml viQn

7 DTch vW phWc vW l’ hgi, ma chay, cưti xin

7 Các dTch vW chăm lo tti lĩnh v[c tinh thsn khác

(vii) D ch v công

7 DTch vW hành chính công và thX tWc hành chính

7 DTch vW bno ñnm an ninh và an toàn do các tb chcc, l[c lưdng cXa nhà nưtc ñnm trách như công an, quân ñgi, thanh tra

7 DTch vW vui chơi, gini trí công cgng

7 Bno ñnm vQ sinh công cgng và môi trư‹ng

7 Các dTch vW ñgc quyVn cXa nhà nưtc

Trên ñây là nh‰ng nhóm dTch vW cơ bnn Trong m i dTch vW cơ bnn cXa nhóm còn bao gjm rˆt nhiVu nh‰ng dTch vW cW thL Khi nghiên ccu và phân tích trong chuyên ñV này, tác gin ch• t‘p trung mgt sh lĩnh v[c dTch vW có ñóng góp ñáng

kL vào GDP và có t‚ trƒng xuˆt khru dTch vW ltn trong tbng kim ng_ch xuˆt khru dTch vW cXa ViQt Nam

1.1.2 Nhân t/ 3nh hư4ng ñ n phát triHn d*ch v+ và xu't kh%u d*ch v+ c,a n"n kinh t qu/c dân

1.1.2.1 Nhân t5 vĩ mô

Ke ho_ch phát triLn kinh te 7 xã hgi cXa cn nưtc và ñTa phương: ViQc phát triLn m_nh các khu công nghiQp và tăng mcc ñg thu hút ñsu tư bên ngoài vào các ñô thT cũng s• làm tăng mcc csu vV snn phrm dTch vW ViQc tăng nhanh thc ñg ñô thT hoá là mgt yeu th v–a tác ñgng ñen cn yeu th cung cũng như csu vV snn phrm dTch

vW Các chính sách h trd cXa Chính phX vV tín dWng, hoœc trd giá cho nh‰ng ngư‹i

có thu nh‘p thˆp trong viQc gini quyet vˆn ñV xoá ñói ginm nghèo cũng s• làm tăng mcc csu vV snn phrm dTch vW

Ngoài ra, còn phni kL ñen mgt sh yeu th khác nnh hư•ng không nh˜ tti quy

mô và tính chˆt cXa csu vV snn phrm dTch vW ñó là trình ñg phát triLn snn xuˆt, s[ chuyLn ñbi cơ cˆu nVn kinh te, tác ñgng cXa quá trình hgi nh‘p kinh te khu v[c và quhc te v.v

Nhân th làm thay ñbi cung snn phrm dTch vW phni kL ñen các chính sách cXa Chính phX vV phát triLn khu v[c dTch vW như: các quy ñTnh vV tiêu churn dTch vW, rào cnn thương m_i dTch vW, Ngưdc l_i, viQc m• rgng quy ho_ch (ví dW như quy ho_ch siêu thT, chd) s• làm dTch vW phân phhi phát triLn m_nh m• Chính vì v‘y, s[ can thiQp có hiQu l[c nhˆt cXa Chính phX vào thT trư‹ng dTch vW là s[ can thiQp vào nh‰ng cơ che, chính sách cW thL Trong nhiVu trư‹ng hdp, nh‰ng ràng bugc quá khŽt khe cXa Chính phX trong bhi cnnh l˜ng l«o cXa lu‘t pháp ñã t_o ra s[ khan hiem vV cung mgt cách hình thcc và t_o ra nh‰ng k• h• cho nh‰ng k« ñsu cơ kinh doanh dTch vW phi chính thcc

S[ phát triLn cXa ket cˆu h_ tsng và các ñiVu kiQn tiep c‘n cũng thư‹ng d“n ñen nh‰ng s[ thay ñbi làm thay ñbi cung snn phrm dTch vW S[ dTch chuyLn này thư‹ng tác ñgng rˆt ltn ñen cung vV snn phrm dTch vW Ket cˆu h_ tsng có thL làm thay ñbi cơ bnn các snn phrm dTch vW hiQn có Nh‹ có s[ phát triLn cXa hQ thhng ket cˆu h_ tsng mà ñiVu kiQn tiep c‘n snn phrm dTch vW tr• nên d’ dàng hơn, nó có thL ñáp cng và thon mãn ñưdc nhiVu yêu csu khác nhau cXa thT trư‹ng

Dòng vhn ñsu tư tr[c tiep nưtc ngoài FDI cũng có nh‰ng nnh hư•ng quyet ñTnh ñen viQc cung cˆp các snn phrm dTch vW, tăng cư‹ng năng l[c c_nh tranh cXa các snn phrm dTch vW và chˆt lưdng dTch vW

1.1.2.2 Nhân t5 n8i t1i cBa các doanh nghi p xu t khDu d ch v

TiVm l[c cXa các doanh nghiQp xuˆt khru dTch vW có nnh hư•ng quan trƒng ñen khn năng c_nh tranh cũng như khn năng tiep c‘n thT trư‹ng mti TiVm l[c cXa mgt doanh nghiQp xuˆt khru dTch vW bao gjm vhn, kl thu‘t công nghQ và kinh nghiQm xuˆt khru dTch vW trên thương trư‹ng

Trình ñg qunn lý cXa các doanh nghiQp xuˆt khru dTch vW có nnh hư•ng quyet ñTnh tti ñTnh hưtng phát triLn và chien lưdc phát triLn cXa m i doanh nghiQp

Vti trình ñg qunn lý tht, tien tien là ldi the ñL doanh nghiQp linh ho_t trong kinh doanh cũng như nâng cao khn năng c_nh tranh và tiep c‘n thT trư‹ng

Trình ñg cán bg, nhân viên cXa doanh nghiQp xuˆt khru dTch vW, ñây là yeu

th quyet ñTnh ñen chˆt lưdng snn phrm dTch vW cung cˆp cXa doanh nghiQp và là yeu

th quyet ñTnh thành b_i cXa mgt doanh nghiQp Vì dTch vW có tính ñœc thù, khách hàng luôn luôn có nhu csu ñòi h˜i chˆt lưdng dTch vW ngày mgt cao hơn Do ñó, trình ñg cXa nhân viên trong xuˆt khru cung cˆp dTch vW là yeu th quan trƒng "gi‰ chân" khách hàng

Các yeu th ñsu vào cũng có vai trò rˆt quan trƒng ñen lưdng cung vV snn phrm dTch vW Neu giá cn các yeu th ñsu vào h_ thì giá thành dTch vW cũng thˆp và khn năng cung snn phrm dTch vW vti giá h_ s• ñưdc m• rgng thêm Các yeu th này còn cho phép t_o ra ngujn cung vV snn phrm dTch vW vti các cˆp ñg khác nhau t_o thêm tính phong phú vV cơ cˆu ngujn cung

Thương hiQu cXa nhà cung cˆp dTch vW cũng có nh‰ng tác ñgng quyet ñTnh ñen s[ tăng trư•ng và phát triLn cXa t–ng lĩnh v[c dTch vW nói riêng và khu v[c dTch

vW nói chung

Trong bhi cnnh hgi nh‘p kinh te quhc te ngày càng sâu rgng, yeu th công nghQ thông tin cũng có tác ñgng ltn tti viQc cung cˆp dTch vW cũng như ñnm bno chˆt lưdng dTch vW

1.1.2.3 Nhân t5 thu8c th trư ng nhFp khDu d ch v cBa Vi t Nam

HiQn nay ViQt Nam ñang tien hành th[c hiQn các cam ket m• c}a thT trư‹ng dTch vW trong WTO, m• c}a thT trư‹ng dTch vW s• ñem l_i ldi ích cho nVn kinh te cXa ViQt Nam, vti ñiVu kiQn ñưdc th[c hiQn mgt cách th‘n trƒng Tuy nhiên m• c}a thT trư‹ng dTch vW là mgt vˆn ñV c[c kỳ phcc t_p Trong bˆt cc cugc ñàm phán nào

vV thương m_i dTch vW ñVu ñœt ra mgt câu h˜i hóc búa r™ng liQu nh‰ng ngư‹i cung cˆp dTch vW (các y tá, lu‘t sư hoœc kl sư bno trì máy tính ) có thL tti quhc gia khác

ñL hành nghV hay không

Các vòng ñàm phán thương m_i toàn csu trưtc ñây ch• ñ_t ñưdc ket qun khiêm thn trong m• c}a thT trư‹ng dTch vW Tuy nhiên s[ phát triLn cXa công nghQ

ñã t_o ra mgt xung l[c riêng biQt cho viQc m• c}a thT trư‹ng dTch vW Các dTch vW tr[c tuyen (online services) (ví dW: các trung tâm dTch vW khách hàng qua ñiQn tho_i, qua e7mail) không nhˆt thiet phni ñưdc thiet l‘p • trong cùng mgt quhc gia, th‘m chí là cùng mgt châu lWc Các thT trư‹ng dTch vW ñưdc m• c}a thông qua các hiQp ñTnh song phương và khu v[c, thông qua các chương trình cni cách t– bên trong t–ng quhc gia

M• c}a lĩnh v[c dTch vW s• ñem l_i ldi ích cho cn các nưtc phát triLn và ñang phát triLn (trong ñó có ViQt Nam) Bˆt chˆp quan niQm • phsn ltn các nưtc ñang phát triLn r™ng hƒ s• bT thua thiQt b•i các ngành dTch vW ngi ñTa có khn năng c_nh tranh yeu và tính hiQu qun thˆp, th[c s[ thư‹ng là các nưtc ñang phát triLn s• ñ_t ñưdc nhiVu ldi ích ñáng kL ðhi vti tˆt cn các nVn kinh te, ldi ích có ñưdc t– t[

do hoá thương m_i dTch vW là ltn hơn rˆt nhiVu so vti ldi ích có ñưdc t– t[ do hoá thương m_i hàng hoá

S[ di chuyLn t_m th‹i cXa thL nhân ñen các nưtc ñL cung cˆp dTch vW (Phương thcc cung cˆp dTch vW 4 trong GATS) là nhân th quyet ñTnh viQc t[ do hoá thT trư‹ng dTch vW ñhi vti hsu het các nưtc ñang phát triLn M• c}a lĩnh v[c này có thL t_o ra ldi ích to ltn cho nVn kinh te the giti, mœc dù tác ñgng cW thL lên t–ng nưtc và t–ng lĩnh v[c dTch vW là khác nhau, phW thugc vào lo_i hình và kl năng cXa ngư‹i lao ñgng tham gia cũng như cơ che qunn lý ñiVu hành cXa chính phX

Các nưtc ñang phát triLn khi hgi nh‘p s• ngày càng tr• nên chuyên môn hoá

và thành công trong mgt lo_t các lĩnh v[c dTch vW và có cơ hgi xuˆt khru các lo_i hình dTch vW như: dTch vW logistics, dTch vW văn hoá, dTch vW xây d[ng, dTch vW chăm sóc scc kho«,

M• c}a thT trư‹ng dTch vW cũng tăng khn năng tiep c‘n các công nghQ nưtc ngoài B•i trong khi phsn ltn các công nghQ mti ñưdc hình thành • các nưtc phát triLn, thương m_i có thL giúp các nưtc ñang phát triLn hư•ng ldi t– ho_t ñgng nghiên ccu và cng dWng (R&D) trên ph_m vi quhc te Trong nhiVu lĩnh v[c dTch vW khác nhau, các nhà cung cˆp dTch vW nưtc ngoài ñã giúp chuyLn giao công nghQ mti và xây d[ng nâng cao năng l[c ChuyLn giao công nghQ di’n ra • nhiVu cˆp ñg

khác nhau: qua các hdp ñjng, qua viQc s[ dWng trang thiet bT mti trong ñó có chca ñ[ng công nghQ mti và qua viQc trao ñbi kinh nghiQm và kien thcc gi‰a các bên,

1.1.3 Lý thuy t thúc ñ%y xu't kh%u d*ch v+

1.1.3.1 L ch sI hình thành lý thuy3t xu t khDu d ch v

Trưtc ñây vai trò to ltn cXa khu v[c dTch vW trong mgt nVn kinh te hsu như

bT lãng quên, khu v[c dTch vW không có nh‰ng con sh nbi b‘t trong các báo cáo phát triLn và tăng trư•ng kinh te, và nó ch• ñưdc xem xét trong các tài liQu thương m_i Các cuhn sách kinh te quhc te truyVn thhng thì hưtng tti gin ñTnh r™ng dTch vW hsu như không thL trao ñbi buôn bán

ðsu tiên ñã có mgt vài nghiên ccu vV mgt sh khía c_nh cXa dTch vW như Baumol (1967), Fuchs (1968) và Hill (1977), bŽt ñsu t– th‘p k‚ 80 ñã có nhiVu s[ chú ý hơn dành cho khu v[c dTch vW Mgt trong nh‰ng nguyên nhân cXa ñiVu này là s[ nbi b‘t lên cXa khu v[c dTch vW trong lg trình chính sách quhc te ñây là ket qun

ñV xuˆt cXa Ml trong ñàm phán lu‘t ña phương vV các chính sách nnh hư•ng tti xuˆt khru dTch vW Ban ñsu hsu het các nưtc khác ñVu th‘n trƒng và phnn cng l_i vti sáng kien cXa Ml khi chính thcc ñưa ra t_i hgi nghT Bg trư•ng GATT 1982 Sau hgi nghT này ket qun ñ_t ñưdc là xây d[ng lên nh‰ng phân tích ñsu tiên ñóng góp cho lý thuyet xuˆt khru dTch vW Nghiên ccu ñsu tiên ñã ch gŽng chcng minh r™ng nhiVu quhc gia có ldi ích tiVm năng vV t[ do hoá xuˆt khru dTch vW, ví dW nhiVu nưtc ñang phát triLn nghèo nhˆt có mgt "ldi the so sánh rõ ràng" khi ño lư‹ng cán cân thanh toán cơ bnn (Hoekman, 1990)

Nghiên ccu cXa Baumol, 1967 và Fuchs, 1968 ñã chcng minh r™ng tăng trư•ng t‚ trƒng dTch vW trong ñsu ra và lao ñgng s• làm cho các quhc gia tr• nên gisu có hơn B•i vì dTch vW có tính vô hình và không thL lưu tr‰ và nó hiQn diQn trong hàng hóa, dòng thông tin hoœc con ngư‹i Nghiên ccu cXa Bhagwati (1984a)

ñã mô tn quá trình trao ñbi dTch vW gi‰a các nhà cung cˆp và nh‰ng ngư‹i có nhu csu thông qua dTch vW "hiQn h‰u" hoœc dTch vW ñưdc "tách ra" t– hàng hóa, con ngư‹i như "ngư‹i v‘n chuyLn" Ông nhˆn m_nh vào viQc trao ñbi dTch vW gi‰a ngư‹i mua và ngư‹i bán thông qua biên giti, bŽt ñsu t– nh‰ng năm 1980 s[ thay

ñbi ngày càng m_nh m• cXa công nghQ ñã làm quá trình trao ñbi d’ dàng và tăng lên

Nghiên ccu cXa Sampson và Snape (1985) ñã phát triLn hQ thhng lý thuyet vV xuˆt khru dTch vW gsn gihng vti các quy ñTnh trong HiQp ñTnh chung vV thương m_i dTch vW GATS (HiQp ñTnh vV xuˆt nh‘p khru dTch vW) hiQn nay Phương thcc ñsu tiên cung cˆp dTch vW mà trong GATS gƒi là "cung cˆp qua biên giti": ñưdc áp dWng khi nhà cung cˆp dTch vW là công dân cXa mgt quhc gia cung cˆp dTch vW sang mgt quhc gia khác mà không có s[ di chuyLn cXa cn nhà cung cˆp l“n ngư‹i tiêu dùng tti nơi cư trú cXa nhau Phương thcc 2 "tiêu dùng • nưtc ngoài" nói ñen ngư‹i tiêu dùng cXa mgt quhc gia di chuyLn tti ñTa ñiLm cXa nhà cung cˆp ñL tiêu dùng dTch vW Phương thcc 3 "hiQn diQn thương m_i" nói ñen pháp nhân di chuyLn ñen ñTa ñiLm cXa ngư‹i tiêu dùng ñL bán dTch vW thông qua viQc thành l‘p tb chcc nưtc ngoài hoœc chi nhánh Phương thcc cung cˆp dTch vW thc 4 "di chuyLn cXa thL nhân" nói ñen mgt quá trình thông qua các cá nhân di chuyLn t_m th‹i tti quhc gia cXa ngư‹i tiêu dùng ñL cung cˆp dTch vW

Nghiên ccu cXa Boddewyn, Halbrich và Perry (1986) là mgt nghiên ccu stm nhˆt t‘p trung vào phương thcc 3, nh‰ng phân tích ngày nay ñã tr• thành mô hình

ñL gini thích vhn ñsu tư nưtc ngoài FDI 7 s• h‰u, khuyen khích quhc te hoá, công

ty dTch vW ña quhc gia Tiep ñó Raff và Rubr (2001) ñã phát triLn mgt mô hình hƒc thuyet vV ñsu tư nưtc ngoài trong kinh doanh dTch vW

Qua nh‰ng nghiên ccu vV xuˆt khru dTch vW, nh‘n thcc vV dTch vW và xuˆt khru dTch vW cXa các quhc gia ngày càng tăng lên S[ nh‘n thcc này ñã giúp mgt sh nưtc ñang phát triLn vưdt qua ñưdc nh‰ng lo ng_i khi tien hành ñàm phán vV thương m_i dTch vW trong vòng ñàm phán Uruguay và tien hành xây d[ng, ký ket HiQp ñTnh chung vV thương m_i dTch vW GATS (xuˆt khru dTch vW) cXa WTO vào năm 1994

1.1.3.2 Khái ni m và ñ c ñi m cBa xu t khDu d ch v

Làm rõ khái niQm xuˆt khru dTch vW có ý nghĩa quan trƒng ñhi vti ho_ch ñTnh chính sách phát triLn xuˆt khru dTch vW Khác vti khái niQm xuˆt khru hàng

hóa, khái niQm xuˆt khru dTch vW phcc t_p hơn rˆt nhiVu do nh‰ng ñœc ñiLm ñœc thù cXa dTch vW Theo quy ñTnh cXa Tbng cWc Thhng kê, Bg Ke ho_ch và ðsu tư thì xuˆt khru dTch vW là ho_t ñgng bán, trao ñbi, bieu tœng dTch vW gi‰a mgt bên là phía ViQt Nam (ngư‹i cư trú) và phía nưtc ngoài (ngư‹i không cư trú)1

7 Phía ViQt Nam/Ngư‹i cư trú:

+ Tb chcc Chính trT

+ Tb chcc Chính trT7Xã hgi

+ Tb chcc nghV nghiQp

+ Các cơ quan qunn lý Nhà nưtc

+ Sc quán, lãnh s[ quán ViQt Nam t_i nưtc ngoài

+ Doanh nghiQp ñăng ký ho_t ñgng theo Lu‘t ViQt Nam

+ Tb chcc snn xuˆt kinh doanh

+ Các nhân ViQt Nam và ngư‹i nưtc ngoài cư trú lâu dài t_i ViQt Nam

7 Phía nưtc ngoài/Ngư‹i không cư trú

+ Tb chcc Chính trT

+ Tb chcc Chính trT7Xã hgi

+ Tb chcc nghV nghiQp

+ Văn phòng ñ_i diQn

+ Sc quán, lãnh s[ quán nưtc ngoài t_i ViQt Nam

+ Doanh nghiQp, tb chcc ñăng ký ho_t ñgng theo Lu‘t nưtc ngoài

+ Cá nhân ngư‹i nưtc ngoài và ngư‹i ViQt Nam cư trú lâu dài • nưtc ngoài (ViQt kiVu)

Hình 1.2: Xu't kh%u d*ch v+ gita ngưNi cư trú và không cư trú

1 Thhng kê Thương m_i dTch vW quhc te, Tbng cWc Thhng kê, Bg Ke ho_ch và ðsu tư

XU)T KH&U

NH P KH&U

Do thugc tính vô hình cXa dTch vW, xuˆt khru dTch vW có nh‰ng ñœc ñiLm rˆt riêng biQt so vti xuˆt khru hàng hóa

7 Snn phrm dTch vW là vô hình, khi xuˆt khru dTch vW, trT giá snn phrm tuy không tjn t_i, song nó có thL tăng hoœc ginm qua ñánh giá cXa khách hàng Vì snn phrm cXa dTch vW là vô hình nên hình thái v‘t chˆt ñL ho_t ñgng dTch vW không gihng như lưu thông hàng hoá và thư‹ng thu “tiVn tươi 7 thóc th‘t”, vhn gsn như ñưdc cng trưtc, vòng quay vhn nhanh, l‹i lãi liVn tay Thêm vào ñó, ho_t ñgng xuˆt khru dTch vW chX yeu th[c hiQn b™ng trí tuQ, kl thu‘t, trong giá thành snn phrm gsn như không có chi phí nguyên liQu ñsu vào, nên dù kim ng_ch xuˆt khru dTch vW thˆp hơn xuˆt khru hàng hoá, nhưng so sánh hiQu qun kinh te 7 xã hgi chưa h°n thua kém xuˆt khru hàng hóa, th‘m chí l_i còn cao hơn

7 Xuˆt khru dTch vW có thL di’n ra mà các doanh nghiQp không ý thcc ñưdc r™ng mình ñang tien hành ho_t ñgng xuˆt khru Mgt c}a hàng bán snn phrm thX công ml nghQ cho khách du lTch nưtc ngoài, hay mgt bQnh viQn khám ch‰a bQnh cho ngư‹i nưtc ngoài, hay mgt trư‹ng hƒc ginng d_y tieng ViQt cho sinh viên nưtc ngoài, Các doanh nghiQp dTch vW thư‹ng không quan tâm ñen viQc có phni mình ñang th[c hiQn ho_t ñgng xuˆt khru dTch vW hay không Và ñiVu này cũng thư‹ng d“n den mgt thieu sót t– phía chính quyVn ñTa phương và các cơ quan qunn lý nhà nưtc cˆp Trung ương trong viQc t_o ra nh‰ng ñgng l[c và nh‰ng ưu ñãi, khuyen khích các hình thcc xuˆt khru dTch vW

7 Xuˆt khru dTch vW không phni là lĩnh v[c ch• dành riêng cho các công ty ltn Khn năng vươn ra thT trư‹ng quhc te ñhi vti các công ty snn xuˆt hàng hóa thư‹ng ch• th[c hiQn ñưdc ñhi vti các công ty có quy mô ltn nhˆt ñTnh Các công ty nh˜ thư‹ng gœp khó khăn trong viQc tìm kiem thông tin thT trư‹ng nưtc ngoài, viQc ñáp cng ñg ltn cXa ñơn ñœt hàng, nh‰ng rXi ro trong xuˆt khru, s[ kém c_nh tranh

vV giá cn, chˆt lưdng, công nghQ, Tuy nhiên, ñhi vti dTch vW, thT trư‹ng xuˆt khru dTch vW m• rgng hơn cho các công ty v–a và nh˜ Mœc dù nh‰ng khó khăn trong c_nh tranh vV chˆt lưdng, giá cn, công nghQ, v“n tjn t_i nhưng các công ty nh˜ s•

d’ dàng hơn khi xuˆt khru dTch vW theo Phương thcc 2, tcc là cung cˆp dTch vW ngay trên thT trư‹ng nưtc mình

7 Xuˆt khru dTch vW ch• xuˆt hiQn khi khách hàng ñjng ý mua, và thư‹ng thì mgt phsn hoœc tˆt cn chi phí dTch vW ñưdc chi trn trưtc khi dTch vW bŽt ñsu ðiVu này có thL gây rXi ro khá ltn ñhi vti ngư‹i mua dTch vW, b•i hƒ ch• có thL kiLm soát

và h_n che rXi ro qua nhà cung cˆp dTch vW quen biet hoœc chí ít cũng b™ng niVm tin ñhi vti doanh nghiQp có tên tubi Khn năng thành công cXa các công ty xuˆt khru dTch vW phW thugc rˆt ltn vào uy tín cXa công ty ñó trên thT trư‹ng Khi l[a chƒn nhà cung cˆp dTch vW nưtc ngoài, ngư‹i tiêu dùng dTch vW thư‹ng tìm hiLu thông tin qua nh‰ng ngư‹i tiêu dùng trưtc ñó hoœc nh‹ nh‰ng ngư‹i khác giti thiQu cho hƒ

Do v‘y, uy tín t– viQc cung cˆp dTch vW trưtc ñó chính là cơ s• ñL ngư‹i tiêu dùng nưtc ngoài l[a chƒn nhà cung cˆp dTch vW Th[c te này cho thˆy các doanh nghiQp dTch vW khi xuˆt khru chien lưdc xuˆt khru csn chú trƒng ñen vˆn ñV thương hiQu

7 Xuˆt khru dTch vW thư‹ng gœp phni nhiVu rào cnn thT trư‹ng, không ch• giti h_n trong nh‰ng rào cnn mang tính kinh te 7 thương m_i mà còn cn nh‰ng rào cnn văn hoá, xã hgi, chính trT, Neu như n l[c ginm rào cnn thT trư‹ng ñhi vti thương m_i hàng hóa ñã ñ_t ñưdc tien bg ñáng kL trên ph_m vi toàn the giti, ñœc biQt là trong khuôn khb các Vòng ñàm phán cXa GATT/WTO, thì thương m_i dTch vW ñang còn nhiVu be tŽc khi các nưtc ñang phát triLn không muhn thT trư‹ng cXa mình bT nh‰ng ñhi thX hùng m_nh • các nưtc phát triLn thôn tính và nŽm gi‰ Bên c_nh ñó, rào cnn văn hoá, xã hgi, chính trT, cũng là nh‰ng tr• ng_i không nh˜ Snn phrm cXa mgt hãng phim rˆt nbi tieng • Hàn Quhc có thL không ñưdc ñón tiep • mgt nưtc Châu Âu nào ñó ñơn ginn ch• vì ngư‹i dân • ñó không yêu thích văn hoá xc Hàn, mgt hãng hàng không dù rˆt m_nh, rˆt có năng l[c c_nh tranh nhưng v“n khó thâm nh‘p vào mgt thT trư‹ng nào ñó ñL cung cˆp dTch vW v‘n chuyLn ngi ñTa vì nh‰ng lý do như an ninh hàng không, nh‰ng bác sl cXa ViQt Nam có thL rˆt gi˜i và

có khn năng tham gia ch‰a trT • các bQnh viQn ltn • Châu Âu nhưng l_i gœp khó khăn trong vˆn ñV xuˆt nh‘p cnnh, Chính vì the, chien lưdc xuˆt khru dTch vW phni quan tâm ñen chien lưdc thT trư‹ng

1.1.3.3 Lý thuy3t thúc ñDy xu t khDu d ch v

Khái niQm thúc ñry xuˆt khru dTch vW: thúc ñry xuˆt khru dTch vW là tbng thL các gini pháp làm cho ho_t ñgng xuˆt khru dTch vW phát triLn m_nh hơn, ñ_t ket qun tht hơn

Các y3u t5 thúc ñDy xu t khDu d ch v :

Do ñœc ñœc ñiLm khác biQt cXa dTch vW so vti hàng hóa, các nhân th thúc ñry xuˆt khru dTch vW cũng có nh‰ng nét ñœc thù riêng M i nhân th ñVu có nh‰ng tác ñgng tti xuˆt khru dTch vW vti mcc ñg khác nhau Mcc ñg khác nhau này tuỳ thugc vào s[ phát triLn cXa khu v[c dTch vW cũng như chien lưdc xuˆt khru dTch vW cXa

m i quhc gia

7 Môi trư‹ng pháp lu‘t là nhân th quyet ñTnh tti viQc thúc ñry xuˆt khru dTch

vW, môi trư‹ng pháp lu‘t thL hiQn s[ nh‘n thcc cXa Chính phX, Bg, ngành ñhi vti viQc tăng cư‹ng thúc ñry xuˆt khru dTch vW Môi trư‹ng pháp lu‘t ñsy ñX s• là cơ s• ñL các doanh nghiQp xuˆt khru dTch vW phát triLn và tăng cư‹ng xuˆt khru

7 Cơ che chính sách thông thoáng, minh b_ch s• tăng cơ hgi cho các doanh nghiQp xuˆt khru dTch vW nhiVu hơn Cơ che chính sách rõ ràng s• t_o môi trư‹ng kinh doanh minh b_ch cho các doanh nghiQp xuˆt khru dTch vW ThX tWc pháp lý gƒn nh¤, ñơn ginn ñnm bno ñưdc s[ qunn lý vĩ mô và t_o ñiVu kiQn thu‘n ldi cho các doanh nghiQp trong ho_t ñgng kinh doanh xuˆt khru Ngoài ra cơ che chính sách cũng có vai trò bno vQ ldi ích cXa doanh nghiQp xuˆt khru cũng như ngư‹i tiêu dùng dTch vW

7 Ho_t ñgng xúc ti’n vĩ mô s• t_o thu‘n ldi cho các doanh nghiQp xuˆt khru dTch vW m• rgng thT trư‹ng xuˆt khru và qunng bá snn phrm dTch vW cXa mình, gây d[ng thương hiQu và tiep c‘n các khách hàng tiVm năng

7 Các phương thcc cung cˆp dTch vW s• có nnh hư•ng quyet ñTnh tti kim ng_ch xuˆt khru dTch vW, m i lĩnh v[c dTch vW có the m_nh vV phương thcc cung cˆp dTch vW riêng cXa mình Neu l[a chƒn phương thcc sai s• gây nnh hư•ng tiêu c[c ñen tbng kim ng_ch xuˆt khru

7 ThT trư‹ng xuˆt khru dTch vW có nh‰ng ñœc thù riêng, m i lo_i hình dTch vW s• có thT trư‹ng riêng biQt Kim ng_ch xuˆt khru cXa t–ng lĩnh dTch vW s• phW thugc vào t–ng thT trư‹ng khách hàng tiVm năng cXa nó

1.1.3.4 Lý thuy3t lNi th3 so sánh trong thúc ñDy xu t khDu d ch v

Hàng lo_t các nghiên ccu vào gi‰a nh‰ng năm 1980 ñã ket lu‘n r™ng hƒc thuyet ldi the so sánh cXa David Ricardo có thL áp dWng cho lĩnh v[c dTch vW (Hindley và Smith, 1984; Deardorff, 1985) neu gŽn vti các yeu th ñsu tư và di chuyLn cXa thL nhân

Hƒc thuyet ldi the so sánh cho chúng ta thˆy r™ng thương m_i gi‰a hai quhc gia t_o ra ldi ích kinh te qua l_i l“n nhau trong ñiVu kiQn thương m_i d[a trên mgt thT trư‹ng c_nh tranh và nó không t_o ra chi phí khác tti toàn xã hgi mà nhà snn xuˆt không phni trn Theo như hƒc thuyet nói vV mhi quan hQ gi‰a các nhân th kinh

te và các ñsu ra cXa thT trư‹ng, hƒc thuyet s• gœp phni mgt bài toán ch h‰u cho tˆt

cn các snn phrm có thL ñưdc t_o ra và xuˆt khru b•i công dân cXa mgt quhc gia và nh‘p khru và tiêu dùng b•i công dân cXa mgt quhc gia khác Có thL nói mgt cách khác, hƒc thuyet ldi the so sánh như là mgt gin thuyet vV mhi quan hQ kinh te có thL

có giá trT cân b™ng neu như các snn phrm ñưdc nêu trong hƒc thuyet là thương m_i hàng hóa thusn tuý như gisy dép, cam hoœc dTch vW thusn tuý như bno hiLm, kl sư

Hƒc thuyet ldi the so sánh không phni là s[ m• rgng hơn cXa các hƒc thuyet

cb ñiLn ñhi vti thương m_i quhc te Nó ñưdc xây d[ng trên nh‰ng nguyên tŽc kinh

te và hƒc thuyet mà mô tn các hành vi cXa ngư‹i mua và ngư‹i bán trong thT trư‹ng ngi ñTa và di’n tn s[ ñiVu ch•nh tjn t_i ñgc l‘p trong mgt thT trư‹ng quhc gia khi các nhà snn xuˆt và ngư‹i tiêu dùng t– mgt quhc gia ñưdc phép ho_t ñgng • mgt thT trư‹ng cXa nưtc khác

DTch vW cũng gihng như hàng hóa ñưdc snn xuˆt b•i s[ phhi hdp các ñsu vào cXa hàng hóa và dTch vW ñL t_o ra snn phrm có giá trT mà có thL bán hoœc trao ñbi trên thT trư‹ng Như v‘y có thL nói r™ng snn xuˆt, bán hàng, trao ñbi và tiêu dùng dTch vW tuân theo mô hình hành vi cXa nVn kinh te như là snn xuˆt, bán hàng, trao ñbi và tiêu dùng hàng hóa

Câu h˜i ñœt ra csn ñưdc trn l‹i là: DTch vW có nh‰ng ñœc ñiLm gì mâu thu“n vti s[ ho_t ñgng thông thư‹ng cXa thT trư‹ng ñã ñưdc gin ñTnh b•i hƒc thuyet ldi the so sánh? Có mhi liên hQ nào gi‰a dTch vW và s[ di chuyLn quhc te cXa con ngư‹i, tiVn tQ, và hàng hoá b™ng cách này hay cách khác ñã làm "xói mòn" hƒc thuyet? S[ csn thiet ñsu tư cho snn xuˆt ñTa phương và t_o thu‘n ldi phân phhi ñhi vti nưtc nh‘p khru có làm mˆt hiQu l[c cXa hƒc thuyet?

ðL trn l‹i các câu h˜i trên, csn nghiên ccu m• rgng vˆn ñV có hay không các nguyên tŽc kinh te quy ñTnh chœt ch• trong hƒc thuyet ldi the so sánh chi phhi hành

vi kinh te trong lĩnh v[c dTch vW, có hay không viQc hƒc thuyet có thL bao gjm viQc

di chuyLn cXa con ngư‹i, thông tin, tiVn tQ và hàng hóa; có hay không s[ csn thiet ñsu tư nưtc ngoài ñL xuˆt khru mgt vài lĩnh v[c dTch vW s• làm mˆt ñi hiQu l[c áp dWng cXa hƒc thuyet ñhi vti xuˆt khru dTch vW

Bˆt cc ket lu‘n nào hưtng tti viQc áp dWng lý thuyet churn tŽc vV ldi the so sánh ñhi vti xuˆt khru dTch vW thông thư‹ng không trn l‹i tr[c tiep ñưdc câu h˜i quá quan trƒng có hay không ñhi vti mgt vài lĩnh v[c dTch vW cW thL s• thu ñưdc ldi ích t– thương m_i Ngư‹i ta ñã chcng minh r™ng thương m_i cXa mgt vài lĩnh v[c dTch vW cW thL s• d“n tti viQc thu ñưdc ldi ích kinh te, có thL nói r™ng xuˆt khru mgt

sh lĩnh v[c dTch vW cW thL mà ñáp cng ñưdc ñiVu kiQn ñœt ra trong hƒc thuyet ldi the

so sánh vV thT trư‹ng c_nh tranh và chi phí, ldi ích phi thT trư‹ng có thL thu ñưdc ldi ích kinh te

Mgt hƒc thuyet vV xuˆt khru dTch vW dư‹ng như không có ý nghĩa tr– khi nó

có thL bao hàm các yêu csu cXa viQc di chuyLn con ngư‹i, tiVn tQ, thông tin và hàng hoá kèm theo liên quan Mgt vˆn ñV liên quan m‘t thiet quan tâm ñen s[ liên ket gi‰a ñsu tư nưtc ngoài và xuˆt khru dTch vW NhiVu dTch vW, ñœc biQt dTch vW bán cho hg gia ñình và các doanh nghiQp kinh doanh nh˜ l« có thL ñưdc xuˆt khru b•i các công ty s• h‰u nưtc ngoài trong ñiVu kiQn liên ket vti nhà snn xuˆt dTch vW ñTa phương Bˆt kỳ mgt ket lu‘n nào vV xuˆt khru ñhi vti các lĩnh v[c dTch vW này phni d[a trên mgt s[ nh‘n thcc rõ ràng vV s[ gŽn ket vti ñsu tư

Brian Hindley (1984) ñã trn l‹i câu h˜i có hay không s[ di chuyLn cXa con ngư‹i, hoœc vhn ket hdp vti xuˆt khru dTch vW có thL làm mˆt hiQu l[c mgt trong nh‰ng gin ñTnh cơ bnn cXa hƒc thuyet ldi the so sánh, s[ xuˆt khru ñó d[a trên s[ tjn t_i khác nhau trong phân phhi ngujn l[c gi‰a hai quhc gia tham gia xuˆt khru vti nhau Ông ñưa ra câu trn l‹i d[a trên hai lý do: Thc nhˆt, ông ñã ch• ra r™ng mi’n là s[ phân phhi ngujn l[c khác nhau tjn t_i gi‰a hai quhc gia, ñó là nguyên nhân tjn t_i cXa xuˆt khru Nguyên nhân s[ xuˆt khru phW thugc không ch• vào s[ khác biQt trong phân bb ngujn l[c ban ñsu mà còn d[a vào viQc nti rgng s[ khác biQt tjn t_i • bˆt kỳ th‹i ñiLm nào Thc hai, Ông ñã ch• ra r™ng viQc di chuyLn các nhân th quhc te mà không bT ngăn cnn s• d“n tti viQc ñiVu ch•nh gihng nhau snn phrm ñsu ra toàn csu và giá cn như v‘y coi như là thương m_i quhc te không bT ngăn cnn, do ñó hƒc thuyet kinh te ldi the so sánh có thL bao gjm cn xuˆt khru dTch

vW và s[ di chuyLn các nhân th quhc te

Mgt cách tiep c‘n khác có thL gini quyet ñưdc vˆn ñV b•i Hindley là thiet l‘p mgt s[ khác biQt tương phnn gi‰a s[ chuyLn dTch thư‹ng xuyên cXa các nhân th snn xuˆt t– mgt nưtc này sang nưtc khác và s[ chuyLn dTch t_m th‹i cXa con ngư‹i hoœc tiVn tQ t– mgt nưtc này sang nưtc khác vì mWc ñích xuˆt khru dTch vW S[ di chuyLn quhc te cXa các công nhân trong lĩnh v[c dTch vW có thL ñưdc coi như là xuˆt khru dTch vW neu viQc ñTnh cư • nưtc ngoài là t_m th‹i và có thL coi như là s[

di chuyLn nhân th quhc te neu s[ ñTnh cư • nưtc ngoài trong th‹i gian dài hoœc là

cư trú thư‹ng xuyên

Tương t[, mgt s[ khác biQt tương phnn có thL ñưdc t_o ra gi‰a qunn lý tiVn

tQ và s[ chuyLn dTch cXa vhn S[ chuyLn dTch t_m th‹i cXa tiVn tQ tti mgt nưtc khác

vì mWc ñích nh‘p khru dTch vW qunn lý tài chính nưtc ngoài có thL ñưdc phân biQt qua phân tích t– nhiVu s[ chuyLn dTch tiVn tQ thư‹ng xuyên gŽn liVn vti quyet ñTnh ñsu tư vhn Không có lí do gì ñL tin r™ng tiVn ñL trong tài khonn Euro hay Dollar • ngân hàng London s• nhˆt thiet phni ñsu tư • Vương Quhc Anh, hoœc tiVn ñœt cƒc trong ngân hàng City Bank • New York s• nhˆt thiet phni ñsu tư trong lãnh thb nưtc Ml Bˆt cc mgt thL che tài chính toàn csu nào s¡n sàng chˆp nh‘n tiVn g}i t–

nh‰ng ngư‹i nưtc ngoài ñjng th‹i cũng cho nh‰ng ngư‹i nưtc ngoài vay tiVn, và tìm kiem cơ hgi ñsu tư hˆp d“n nhˆt trong bhi cnnh mgt thT trư‹ng toàn csu

Mgt vˆn ñV khác cXa hƒc thuyet quan tâm ñen mhi quan hQ m‘t thiet gi‰a xuˆt khru dTch vW và ñsu tư nưtc ngoài trong nhiVu lĩnh v[c dTch vW Phsn ltn nh‰ng dTch vW ñưdc bán tr[c tiep tti ngư‹i tiêu dùng yêu csu mgt s[ ñsu tư bVn v‰ng trong nVn snn xuˆt ñTa phương và thu‘n ldi hoá phân phhi, b•i vì snn xuˆt nh‰ng dTch vW này phW thugc vào s[ tác ñgng qua l_i l“n nhau gi‰a các nhà cung cˆp và ngư‹i tiêu dùng ðiVu ñó s• rˆt khó khăn cho mgt ngân hàng nưtc ngoài cung cˆp dTch vW ngân hàng tti ngư‹i tiêu dùng neu không có các chi nhánh • ñTa phương, và nó th‘m chí s• còn khó khăn hơn ñhi vti công ty McDonald's bán hamburgers neu không có cơ s• thu‘n ldi • ñTa phương nơi mà hƒ có thL nˆu nưtng

và phWc vW ngư‹i tiêu dùng Trong khi các công ty nưtc ngoài mà bán dTch vW cho ngư‹i tiêu dùng có thL cung cˆp nhiVu dTch vW qunn lý ñsu vào và nhiVu công nghQ t– nưtc mình, hƒ có thL phni s} dWng các phương tiQn cXa ñTa phương ñL snn xuˆt

và phân phhi snn phrm cuhi cùng Bên c_nh ngân hàng và dTch vW ăn nhanh, có mgt danh sách các lĩnh v[c dTch vW mà yêu csu rˆt nhiVu các phương tiQn h trd cXa ñTa phương như dTch vW khách s_n, dTch vW y te, dTch vW chuyên gia ñTa phương ñL bán cho hg gia ñình và các doanh nghiQp nh˜

Như là mgt công thcc truyVn thhng, hƒc thuyet ldi the so sánh không ñV c‘p tr[c tiep ñen thu‘n ldi hoá ñsu tư nưtc ngoài, tuy nhiên, như ñã trình bày • trên, thương m_i và di chuyLn quhc te cXa các nhân th snn xuˆt như lao ñgng và cuhi cùng là vhn có nh‰ng nnh hư•ng kinh te gihng nhau ñen hàng hóa và dTch vW ñưdc snn xuˆt và tiêu dùng, chi phí cXa snn xuˆt và giá cn trn b•i ngư‹i tiêu dùng, thu nh‘p kiem ñưdc b•i nh‰ng ngư‹i công nhân Không có ñiVu gì trong hƒc thuyet ldi the so sánh ngăn cnn viQc thu ñưdc ldi ích t– thương m_i mà d[a trên thu‘n ldi trong ñsu tư ñTa phương Thương m_i quhc te và dòng ñsu tư cân b™ng d“n tti viQc s} dWng hiQu qun hơn các ngujn l[c snn xuˆt như là hàng hóa, dTch vW và các nhân

th snn xuˆt dTch chuyLn t– nh‰ng nưtc mà giá cn tương ñhi r« sang nh‰ng nưtc có giá cn tương ñhi ñŽt ñ˜

Tóm l_i, yêu csu ñhi vti mgt dòng dTch chuyLn quhc te vV con ngư‹i, tiVn tQ, thông tin và hàng hóa làm cho xuˆt khru dTch vW khác vti xuˆt khru hàng hóa, nhưng nó không làm thay ñbi các nguyên tŽc dưti góc ñg kinh te ñhi vti thương m_i mà ñã ñưdc chcng minh b•i hƒc thuyet ldi the so sánh

Mœc dù không có mgt sai sót nào trong viQc áp dWng hƒc thuyet churn tŽc vV ldi the so sánh ñhi vti xuˆt khru dTch vW, nhưng tranh cãi luôn xny ra là hƒc thuyet không chcng minh ñưdc r™ng dòng dTch chuyLn quhc te cXa con ngư‹i, tiVn tQ, và thông tin hoœc ñsu tư nưtc ngoài là tht hay xˆu theo nghĩa rgng Mgt quhc gia có thL lˆy làm tiec vV viQc ñsu tư nưtc ngoài nhiVu hơn trong xã hgi, trong khi quhc gia khác có thL xem xét nâng cao vT the cXa mình b•i s[ ña d_ng vV ý tư•ng, kinh nghiQm kinh doanh và m• rgng văn hoá

1.1.4 Phương th c xu't kh%u d*ch v+

GATS phân biQt 4 phương thcc cung cˆp dTch vW (xuˆt khru dTch vW):

7 Cung cˆp dTch vW qua biên giti (phương thcc 1): bao gjm các dTch vW ñưdc cung cˆp t– lãnh thb cXa mgt quhc gia thành viên sang lãnh thb cXa mgt nưtc thành viêc khác Phương thcc này ñưdc s} dWng nhiVu trong lĩnh v[c bưu chính vi’n thông như gƒi ñiQn tho_i, g}i fax, thư thương m_i ñiQn t}, cung cˆp thông tin trên m_ng, các ñài truyVn hình Nưtc cung cˆp dTch vW không csn phni ñen nưtc s} dWng dTch vW nhưng v“n cung cˆp ñsy ñX dTch vW theo yêu csu

7 Tiêu dùng dTch vW ngoài lãnh thb (phương thcc 2): là trư‹ng hdp ngư‹i tiêu dùng ñi tti lãnh thb cXa mgt quhc gia thành viên khác ñL mua dTch vW Phương thcc này ñưdc s} dWng nhiVu trong lĩnh v[c du lTch, ñi ch‰a bQnh ñi hƒc • nưtc ngoài, nh‹ ngân hàng nưtc ngoài thanh toán Mgt nưtc nh‹ nưtc khác cung cˆp dTch vW cho mình các dTch vW csn thiet, sau ñó thanh toán viQc cung cˆp dTch vW qua ngân hàng 2 nưtc

7 Thiet l‘p hiQn diQn thương m_i t_i nưtc cung cˆp dTch vW (phương thcc 3):

là trư‹ng hdp mgt nhà cung cˆp dTch vW cXa mgt quhc gia thành viên thiet l‘p văn phòng trên lãnh thb cXa mgt quhc gia thành viên khác Phương thcc này cho phép nưtc cung cˆp dTch vW ñưa mgt bg máy sang nưtc s} dWng dTch vW, bao gjm nh‰ng

ngưỀi qunn lý, máy móc, thiet bT, mgt sh chuyên gia và công nhân kl thuỔt Trong các lĩnh v[c như xây d[ng h_ tsng, lỔp mgt bQnh viQn, mgt trưỀng hẶc nưtc cung cẼp dTch vW có thL, neu ựưdc s[ thon thuỔn cXa nưtc s} dWng dTch vW, ựưa mgt tb chcc sang ho_t ựgng tr[c tiep t_i ch

Neu nhìn vào bnn cam ket dTch vW, ta có thL thẼy nhẸng h_n che, bno lưu vV mỚ c}a thT trưỀng và ựãi ngg quhc gia thưỀng tỔp trung Ớ phương thcc hiQn diQn thương m_i điVu này cũng có lý do vì hiQn diQn thương m_i có nghĩa là cho phép thiet lỔp nhẸng cơ sỚ kinh doanh cXa nưtc ngoài ngay trên nưtc mình (hoỦc cXa nưtc mình t_i nưtc ngoài, neu xét tỜ quan ựiLm cXa nưtc xuẼt khru dTch vW), tỜ ựó t_o ra s[ c_nh tranh tr[c tiep ựhi vti các ngành dTch vW trong nưtc, và neu các ngành dTch vW trong nưtc chưa churn bT tht cho c_nh tranh thì rẼt dỖ bT thua thiQt đhi vti nưtc xuẼt khru dTch vW, thiet lỔp cơ sỚ kinh doanh t_i nưtc nhỔp khru cũng

là cách tht nhẼt ựL ựnm bno thâm nhỔp thT trưỀng mgt cách hiQu qun và vẸng chỆc

T_i vòng ựàm phán Doha trong thỀi gian gsn ựây, mgt sh thành viên ựã công khai thL hiQn ý ựTnh t[ do hoá viQc tiep cỔn thT trưỀng và ựhi x} quhc gia ựhi vti phương thcc hiQn diQn thương m_i, bao gjm giti h_n vV tẰ lQ vhn góp nưtc ngoài, yêu csu liên doanh, h_n che vV chi nhánh, và yêu csu vV thưỀng trú ựhi vti thành viên ban giám ựhc T_i Hgi nghT, mgt sh thành viên ựV nghT các thành viên ràng bugc tẰ lQ vhn góp nưtc ngoài theo mcc cho phép hiQn hành, ắt nhẼt là 51% ViQc lo_i bỊ các yêu csu vV kiLm tra nhu csu kinh te cũng ựưdc nhỆc tti Các ngành ựưdc

ưu tiên quan tâm là dTch vW máy tắnh, viỖn thông, xây d[ng, và dTch vW tài chắnh

7 HiQn diQn cXa thL nhân (di chuyLn cXa thL nhân) ựL cung cẼp dTch vW t_i nưtc nhỔp khru (Phương thcc 4): là trưỀng hdp di chuyLn t_m thỀi cXa con ngưỀi, phương thcc này cho phép nưtc cung cẼp dTch vW ựưa mgt hoỦc vài chuyên gia sang ho_t ựgng tr[c tiep t_i nưtc s} dWng dTch vW (vắ dW như ke toán, chuyên gia, giáo sư thỚnh ginng)

T_i vòng ựàm phán Doha trong thỀi gian gsn ựây, nhiVu thành viên thỜa nhỔn tsm quan trẶng cXa phương thcc cung cẼp này trong bhi cnnh tien hành Vòng Doha (vòng ựàm phán vì s[ phát triLn) đã có mgt sh tắn hiQu cho thẼy có thL có

tien bg trong hsu như tˆt cn h_ng mWc di chuyLn thL nhân, bao gjm ngư‹i di chuyLn trong ngi bg công ty, khách kinh doanh, nhà cung cˆp dTch vW theo hdp ñjng, và nhà chuyên môn ñgc l‘p Mgt sh cam ket ñã không còn gŽn vti hiQn diQn thương m_i như ñã ñưdc ñV c‘p t_i PhW lWc C cXa Tuyên bh Hgi nghT Bg trư•ng Hjng Kông Mgt sh thành viên ñã cho biet s¡n sàng kéo dài th‹i gian lưu trú, làm rõ hơn hoœc th‘m chí lo_i b˜ các yêu csu vV kiLm tra nhu csu kinh te Ngoài ra, nhiVu thành viên nhŽc ñen mgt sh h_ng mWc cW thL như ngư‹i lŽp ñœt và bno dư¦ng các thiet bT công nghiQp Ngoài ra, cũng có tín hiQu cho thˆy h_n ng_ch dành cho lao ñgng nưtc ngoài có thL ñưdc tăng lên sau tuyên

bh cXa mgt sh thành viên chX chht ðiVu này t_o ñiVu kiQn thu‘n ldi và cân b™ng hơn cho ñàm phán dTch vW trong th‹i gian sŽp tti

“Khách hàng” ñưdc ñTnh nghĩa là mgt t[ nhiên nhân hay mgt thL nhân (ví dW, mgt công ty cXa mgt nưtc thành viên khác, ñưdc s• h‰u ña sh b•i nh‰ng ngư‹i t– nưtc thành viên ñó) Bhn phương thcc cung cˆp có thL ñưdc thL hiQn vV mœt ñTa lý như sau:

Nhà cung cˆp B

Công ty •

nưtc A

Chi nhánh nưtc ngoài do A kiLm soát

Nhà cung cˆp B

3 hàng t– A Khách

A

Chi nhánh nưtc ngoài do B kiLm soát

Công ty • nưtc B

Nhà cung cˆp B

Khách kinh doanh t_m th‹i ñen t– B