TíN NGƯỠNG của dân tộc COR ở VIỆT NAM

MỤC LỤCLỜI CẢM ƠNMỞ ĐẦU1PHẦN THỨ NHẤT2KẾT QUẢ TÌM HIỂU NGHIÊN CỨU TÍN NGHƯỠNG CỦA DÂN TỘC COR21.1 Khái quát chung về tộc người21.2 Kết quả nghiên cứu tín ngưỡng của dân tộc31.2.1 Tín ngưỡng trong sinh đẻ31.2.2 Tín ngưỡng trong hôn nhân41.2.3 Tín ngưỡng trong lễ Đạp nhà51.2.4 Tín ngưỡng trong tang ma61.2.5 Tín ngưỡng trong nghi lễ làm trống đất cầu mưa71.2.6 tín ngưỡng trong tết ngã rạ81.2.7 Tín ngưỡng trong lễ cúng ông bà111.2.8 Tín ngướng trong Lễ cúng thần sấm111.2.9 Tín ngưỡng trong lễ gọi hồn121.2.10 Tín ngưỡng trong nghi lễ dựng Nêu và bộ Gu131.2.11 Tín ngưỡng trong lễ hội XaỐ Piêu ( lễ hội đâm trâu)141.2.12 tín ngưỡng trong nghi lễ tục soái rượu16Tiểu kết17PHẦN THỨ HAI. ĐÁNH GIÁ ĐỀ XUẤT182.1 Đánh giá:182.2 Giải pháp:19Tiểu kết20TÀI LIỆU THAM KHẢO21

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên em xin kính gửi đến cô Ths Trần Thị Phương Thúy lời cảm

ơn trân thành và sâu sắc nhất Cảm ơn cô đã nhiệt tình, chu đáo chỉ bảo, hướngdẫn cho em trong suốt quá trình làm bài tiểu luận Cô đã giúp đỡ em rất nhiềukhi em gặp những khó khăn và thắc mắc Em cũng muốn kính gửi lời cảm ơnđến các thầy cô giáo trong khoa Văn hóa Thông tin và Xã hội đã nhiệt tình giúp

đỡ cũng như tạo mọi điều kiện thuân lợi nhất cho chúng em trong suốt quá trìnhhọc tập Đây là lần đầu tiên làm quen với công việc nghiên cứu về các dân tộcthiểu số ít người ở Việt Nam, trong quá trình viết, do còn thiếu điều kiện và kiếnthức còn hạn chế, bài tiểu luận sẽ không tránh khỏi những sai sót và khiếmkhuyết Vì vậy, em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quýthầy cô để bài tiểu luận hoàn thiện hơn

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

L I C M N Ờ Ả Ơ 1

M C L C Ụ Ụ 2

M Đ U Ở Ầ 1

PH N TH NH T Ầ Ứ Ấ 2

K T QU TÌM HI U NGHIÊN C U TÍN NGH Ế Ả Ể Ứ ƯỠ NG 2

C A DÂN T C COR Ủ Ộ 2

1.1 Khái quát chung về tộc người 2

1.2 Kết quả nghiên cứu tín ngưỡng của dân tộc 3

1.2.1 Tín ngưỡng trong sinh đẻ 3

1.2.2 Tín ngưỡng trong hôn nhân 4

1.2.3 Tín ngưỡng trong lễ Đạp nhà 5

1.2.4 Tín ngưỡng trong tang ma 6

1.2.5 Tín ngưỡng trong nghi lễ làm trống đất cầu mưa 7

1.2.6 tín ngưỡng trong tết ngã rạ 8

1.2.7 Tín ngưỡng trong lễ cúng ông bà 11

1.2.8 Tín ngướng trong Lễ cúng thần sấm 11

1.2.9 Tín ngưỡng trong lễ gọi hồn 12

1.2.10 Tín ngưỡng trong nghi lễ dựng Nêu và bộ Gu 13

1.2.11 Tín ngưỡng trong lễ hội Xa-Ố Piêu ( lễ hội đâm trâu) 14

1.2.12 tín ngưỡng trong nghi lễ tục soái rượu 16

Tiểu kết 17

PH N TH HAI Ầ Ứ 18

ĐÁNH GIÁ Đ XU T Ề Ấ 18

2.1 Đánh giá: 18

2.2 Giải pháp: 19

Tiểu kết 20

TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả 21

MỞ ĐẦU

Lí do chọn đề tài: Dân tộc Cor cũng như tất cả các dân tộc khác sống vàtồn tại trên lãnh thổ nước ta ngoài những nhu cầu sống tất yếu (cơm, áo ) thìdân tộc Cor còn luôn luôn tồn tại một vấn đề đó là : Làm thế nào để có một đờisống văn hoá mang đậm bản sắc dân tộc Tín ngưỡng là một phần nhỏ của Tôngiáo nó như được nâng nui chăm sóc qua tiến trình phát triển của lịch sử Mặtkhác vấn đề tín ngưỡng là một vấn đề bức xúc của các dân tộc nước ta nói chung

và của dân tộc Cor nói riêng cũng chính như Đảng và Nhà nước ta đã nhận địnhrằng vấn đề dân tộc là một vấn đề cực kì quan trọng của nước ta trong giai đoạnphát triển tiến lên xã hội chủ nghĩa

Hơn nữa tín ngưỡng dân gian là một tín ngưỡng được du nhập từ tựnhiên Nhưng do quá trình phát triển của các hình thức kinh tế - xã hội và sựphát triển của khoa học kĩ thuật đối lập với các thành tựu đó thì nó cũng nảy sinhhàng loạt các vấn đề về văn hoá mang tính chất phi thực tế Để giải quyết đượccác vấn đề khó khăn này và phát huy được tính tích cực của tín ngưỡng dân tộcthì vấn đề đặt ra là rất khó khăn và mang tính cấp thiết Sống còn cho vấn đề dântộc và phát triển của đất nước Mặt khác khi em chọn đề tài này tức là muốn dựatrên cơ sở khoa học đã có và nhận thức được trong quá trình học trong nhàtrường và xã hội để đưa ra các cách các phương pháp phương hướng để giảiquyết vấn đề này

PHẦN THỨ NHẤT KẾT QUẢ TÌM HIỂU NGHIÊN CỨU TÍN NGHƯỠNG

CỦA DÂN TỘC COR 1.1 Khái quát chung về tộc người

1.1.1 Nguồn gốc lịch sử: Người Co cư trú lâu đời ở tây bắc tỉnh QuảngNgãi và tây nam tỉnh Quảng Nam

1.1.2 Tên gọi: Cor, Col

1.1.3 Mưu sinh của dân tộc Cor: Hoạt động sản xuất kinh tế rẫy là nguồnsống chủ yếu Lúa rẫy là nguồn lương thực chính Canh tác theo hình thức phátrừng, đốt, trọc lỗ tra hạt giống, tuất lúa bằng tay Kỹ thuật xen canh –đa canhtrên từng đám rẫy và luân canh giữa các đám rẫy Trầu không và quế của ngườiCor nổi tiếng lâu đời

1.1.4 Nhà ở: Nhà sàn dài, cửa ra vào ở hai đầu hồi Trong nhà chia dọcthành ba phần: Lối đi ở giữa, một bên được ngăn thành từng buồng nhỏ cho cácgia đình sinh hoạt riêng, còn một bên làm nơi sinh hoạt chung( tiếp khách, họpbàn, tổ chức lêc hội, ăn uống đông người, đan lát, vui chơi )

1.1.5 Trang phục, ẩm thực: trang phục của dân tộc Cor chủ yếu là muacủa người Xơ-Đăng và người việt Theo nét truyền thống, nam đóng khố, ở trần,

nữ cuốn váy, mặc áo cộc tay, mà lạnh thì khoác tấn vải choàng Bộ quần áo dàivới khăn xếp du nhập từ đồng bằng lên từng được dùng trưng diên trong ngày lễhội, nhất là những bô lão khá giả Ẩm thực chủ yếu là cơm gạo tẻ, muối ớt, cácloại rau rừng và thịt cá kiếm được Trước kia đồng bào quen ăn bốc Đồ uống lànước lã, rượu cần, nay nhiều người đã dùng nước chín, nước chè xanh, rượu cất.Tục ăn trầu cau chỉ được duy trì ở lớp người lớn tuổi, nhưng tục hút thuốc lá vẫncòn phổ biến

1.1.6 Ngôn ngữ và chữ viết: Tiêng nói thuộc hệ ngôn ngữ Khơ Me (ngữ

hệ nam á), tương đối gần gũi với các dân tộc khác trong vùng bắc Tây Nguyên

và lân cận như : Hre, Xơ Đăng, Ba Na Chữ viết trên vơ sở dùng chữ cái Tinh Hiện nay chữ viết này không phổ biến nữa

La-1.1.7 Cưới xin: Hình thức cư trú đằng chồng là chủ yếu Phong tục cho

phép nếu vợ chết có thể lấy em hoặc chị của vợ, nhưng vợ góa không thể lấy emchồng Con cô- con cậu, con gì-con già, con có chung cha mẹ đều không đượclấy nhau.

1.1.8 Ma chay: Quan tài gỗ, đóng theo kiểu độc mộc Người chết đượcchôn trong bãi mộ của làng,đặt khồn xa chỗ ở Tang gia “chia của” cho ngườimới chết, Đưa ra mộ không chit vật dụng và tư trang của người ấy mà cả ché,chiêng

1.2 Kết quả nghiên cứu tín ngưỡng của dân tộc

1.2.1 Tín ngưỡng trong sinh đẻ

Xưa kia do đời sống gặp nhiều khó khăn, thiên tai dịch bệnh thườngxuyeen xảy ra nên người Cor rất chú trọng đến việc sinh con đẻ cái, bởi đó sẽ lànguồn nhân lực trong gia đình và cộng đồng Vì thế khi mang thai, người mẹluôn được gia đình và cộng đồng ưu ái, như được chia nhiều phần thức ăn trong

lễ hội, không phải làm những việc nặng nhọc, đồng thời phải kiêng nhiều điều,như không để nhìn thấy rắn, rết, rùa, khỉ vì người ta tin rằng khi nhìn thấynhững con vật đó dduwas con sinh ra sẽ xấu xí như vậy, và mặt khác, người mẹ

sẽ hoảng sợ, mà khi hoảng sợ thì sẽ ảnh hưởng đến thai nhi Khi có thai ngườiphụ nữ cũng không được ăn thịt bò, vì ăn thịt bog thì con sinh ra sẽ có yếm như

cổ bò, người chồng cũng không được đan lồng gà, không được lắp cán rìu ,vìnhư thế đứa con sinh ra sẽ to nhue lồng gà lỗ mũi sẽ to như cán rìu, nói chung là

cả vợ lẫn chồng đều phải kiêng cữ Người phụ nữ Cor khi sinh con thường sinh

ở gàn bếp lửa nhà sàn, có bà mụ giuso sức (một tay có thể hai, ba người) Bà mụthường là người lớn tuổi, có kinh nghiệm sinh đẻ sẽ giúp cho thai phụ ngay tuầnđầu tiên từ khi chuẩn bị sinh Khi sinh con, người phụ nữ phải bám vào cái câyđược thả xuống từ trần nhà, hai chân quỳ xuống Sau ba ngày sinh nở gia đình tổchức lễ cúng bà mụ Các vật cúng tế cho bà mụ gồm: một con gà mái tơ màuđen, cơm, rượu Cũng từ đó trở đi mọi kiêng cữ của thai phụ chấm dứt NgườiCor đặt tên con không trùng với cha mẹ, ông bà, và những người trong dòng họ.Nếu là con trai đầu thì gọi yêu là ây ca, con gái đầu gọi là mư ây, con trai thứ gọi

là mơ oh, con gái thứ goi là mư ơh

1.2.2 Tín ngưỡng trong hôn nhân

Trong xã hội truyền thống của người Cor khi con trai con gái đến tuổidựng vợ gả chồng (trai từ 18 tuổi, gái từ 15-16 tuổi), thì cha mẹ tính chuyện hônnhân cho con trai con gái mình Gia đình nhà trai sẽ xem các cô gái trong làng,nếu thấy con gái nào vừa ý thì sẽ hỏi ý kiến con trai mình Nếu thấy con traiđồng ý thì họ sẽ dò xem con gái và gia đình nhà gái đồng ý không Khi thấy giađình cô gái hoặc cô gái có vẻ ưng thuận thì gia đình nhà trai sẽ nhờ một ông mốitìm đến nóc có gia đình nhà gái sinh sống để bắt chuyện với một người lớn tuổi

có uy tín trong nóc đó Người lớn tuổi ở nóc có nhà con gái ở sẽ là ông mối thứhai Nhờ hai ông mối này mà cuộc hôn nhân sẽ dễ dàng tiến hành sau đó Mọithứ lễ vật hay diễn trình đều qua trung gian hai ông này

Lễ cưới của người Cor thường được tổ chức trong ba ngày Vào ngàycưới thứ nhất họ nhà trai sẽ có một đoàn khoảng 20-30 người, gồm những người

họ hàng thân tộc (cha mẹ không được đi rước dâu) và ông mối, cùng chú rể dennhà cô gái với đầy đủ lễ vật như vòng đồng, vòng bạc, cườm, bánh trai chú rểđóng khố, mặc áo choàng, đeo vòng cườm, vai mang gươm Nhà gái đón tiếpnhà trai trước ngõ, bố mẹ nhà gái mời nhà trai ăn trầu hút thuốc, thăm hỏi sứckhỏe và mời vào nhà Tai đây hai họ sẽ làm lễ ăn thề Lễ vật dùng trong lễ ăn thề

là một con gà, một rá cơm, một cơi trầu Ông mối nhà gái là người điều hànhnghi lễ này Ông khấn mời thần linh chứng kiến cô dâu chú rể làm lễ ăn thề, vànói những lời chúc mừng Cô dâu bóc một nhún cơm bỏ lên đầu chú rể ba lần vàchú rể cũng lấy nhũn cơm bỏ lên đầu cô dâu ba lần Sau đó họ cùng bốc cơm ăn

ba lần ( dâu ăn trước rể ăn sau) Tối hôm đó họ nhà trai sẽ được chiêu đãi và ngủlại tại họ nhà gái

Vào sáng hôm sau hai họ tiến hành nghi lễ rước dâu Cô dâu sẽ mặcquần áo theo lễ phục truyền thống, trang điểm vòng đồng, vòng bạc, cườm cổ,cườm tay nhà gái cũng cử một đoàn đưa dâu có cả ông mối nhà gái Tại nhagtrai, ông mối nhà trai sẽ điều hành nghi lễ cúng tổ tiên và các vị thần linh chứngkiến lễ cưới của đôi vợ chồng trẻ Nhà trai chuẩn bị rượu thịt mời nhà gái ănuống Ăn uống xong, gia đình nhà trai tiến họ nhà gái và cô dâu về Sau khi họ

nhà gái đã về, chú rể cởi lễ phục ngày cưới, chỉ mặc bộ khố áo bình thường, lấygùi bỏ lễ vật bỏ lễ vật đến nhà gái để đón vợ về Lễ vật là gạo, bánh, thịt (thịtchuột, đùi heo, một số bánh nếp được gói bằng lá đoắk ) cùng đi với chú rể cóông mối và một số họ hàng như lần trước Nhà gái sẽ dùng số lễ vật của nhà trai

để cúng ông bà, các vị thần linh Tối hôm đó (ngày thứ hai) họ nhà trai lại đượcchiêu đãi và lại ngủ tại nhà gái thêm một đêm nữa Sáng hôm sau họ nhà trai xinphép họ nhà gái đón cô dâu về Kể từ giây phút cô dâu về nhà chồng (lần thứhai) cô dâu trở thành thành viên chính thức của nhà trai Công việc đầu tiên củacặp vợ chồng mới là phải ra sông suối bắt cá chép

Toàn bộ nghi thức cưới hỏi đến đó coi như hoàn tất Tuy nhiên sau lễcưới, họ nhà trai, cô dâu, chú rể cũng phải làm lễ phản (hớp bô dek) Khoảngmột năm sau ngày cưới, họ nhà trai lại mang lễ vật đến nhà gái để thăm hỏi Mộtnăm sau nữa, họ nhà gái lại mang lễ vật đến nhà trai đáp lễ Với người Cor,không thực hiện hai lễ thức này thì hai bên sui gia sẽ không gắn bó mật thiết vớinhau Nếu hai bên nhà trai nhà gái không thực hiện hai nghi thức này thì bên giađình nào có gặp đau ốm, tang ma, cưới hỏi , hoăc tổ chức lễ ăn trâu thì hai bên

sẽ không qua lại thăm viếng, trừ con rể con dâu của họ

Sau bữa ăn, nhà gái đã dành lại rượu thịt sẵn đem biếu cho các gia đình

khác trong nóc Trong lễ đạp nhà, trai gái hai nóc không còn xa lạ nhau, có dịpcùng uống rượu, chuyện trò Nếu lễ đạp nhà không đúng vào dịp bận bịu mùamàng, thì nhà trai có thể mang theo cồng chiêng để cùng với nhà gái dùng cácnhạc cụ a-máp, ta-lía, bró, r’ngoái… giao lưu vui vẻ Đêm ấy, số người nhà trailại nghỉ đêm ở nhà gái Nhà gái lại lấy rượu thịt của nhà mình bỏ vào chiếc kxuipót (chiếc gùi dẹt 3 ngăn) cho chàng trai mang về nhà mình làm lễ Trong thờigian trước lễ cưới, nếu hai bên có sự cố gì (như nhà có tang) thì phải báo chonhau biết Nếu phía nào bội ước thì ông mai đằng nhà kia sẽ đến bắt nhuốc (xửphạt), có thể bằng tiền bạc, chiêng ché, nồi…xong mới chấp nhận cho lấy vợ(chồng).

Từ lễ hỏi đến lễ đạp nhà thường cách nhau khoảng 4 - 5 tháng Còn từ lễđạp nhà đến lễ cưới lại phụ thuộc vào mức độ chuẩn bị của hai bên Tuy nhiên,

lễ cưới cổ truyền thường được tổ chức sau Tết giã rạ, tức khoảng tháng mười,tháng mười một âm lịch, khi mùa màng đã xong xuôi, mọi người rảnh rỗi…

Lễ đạp nhà trong phong tục cưới của người Cor là một lễ tục đẹp và giàubản sắc văn hoá thể hiện gắn bó cộng đồng, sự tôn vinh đức tính chăm chỉ, cáiđẹp của tình yêu trong sáng giữa đôi trai gái cùng hoà quyện trong niềm vui vàlòng tin tưởng ở đời

1.2.4 Tín ngưỡng trong tang ma

Đối với người già yếu người Cor chuẩn bị sẵn quan tài Quan tài thườnglàm bằng gỗ giổi hoặc gỗ xoan đào, là một khúc gỗ nguyên khối, khoét bêntrong, có nắp đậy

Người chết sẽ được tắm rửa sạch sẽ, mặc vào những bộ y phục truyềnthống đẹp nhất, và được đặt nơi cột thiêng trong nhà sàn Họ hàng, láng giềngđến viếng thì mang trầu, cau, đến làm lễ và chia buồn với gia đình Xác ngườichết sẽ được đặt tại nhà 2-3 ngày để họ hàng xóm giềng đến viếng và chia buồn

Trước khi đưa người chết đi chôn, người ta cuốn xác người chết bằngdây vải màu trắng hoặc đeb ở ba phần của cơ thể Các ngón tay ngón chân cũngđược bó bằng vãi trắng Sau khi bó xác xong, người ta mang xác đắt vào quantài, rồi đưa đi chôn Phía chân của người chết sẽ được đưa ra trước Khi khiêng

người chết đi, con cháu sẽ thực hiện nghi lễ chui qua quan tài người chết mộtlần.

Người chết sẽ được chôn tại sa lưng ( rừng ma) Chôn người chết xongngười Cor cũng làm nhà mồ Nhưng nhà mồ của người Cor chỉ làm bằng trẻ nứađơn giản, phiá trên lập tranh, bên trong nhà mồ đặt những thứ của chia chongười chết Phần của cải dành cho người chết sẽ bị phá hỏng (vì như thế mớimang được về cõi âm) Ngày nay người Cor còn xậy các kiểu mộ giống củangười việt

Sau khi chôn cất xong người chết, mọi mối dây liên hệ với người chếtcoi như chấm dứt Người Cor không cũng giỗ hàng năm như người việt Tuynhiên, cũng có một số nơi sau khi chôn cất người chết xong, 7 ngày sau gia đìnhlàm một lễ cúng 1 con heo đực chưa thiến, rồi cử người ra suối bắt cua, ốc, cá đem về nhà cúng, khấn vãi tên người chết lần cuối cùng Sau nghi lễ này coi nhưquan hệ giữa người Cor và người đã chết coi như chấm hết

Người Cor cũng phân biệt các hình thức chết khác nhau Nếu là ngườigià chết hoặc đau oossm chết thì làm lễ tang như trên đã miêu tả, nhưng chết vìsét đánh, hổ vồ, hoặc xui rủi thì người chết chỉ được bó vỏ cây, mặc quần áo rồiđem chôn, không có quan tài

1.2.5 Tín ngưỡng trong nghi lễ làm trống đất cầu mưa

Cũng như nhiều dân tộc khác, người Cor - một trong những dân tộc thiểu

số có phong tục văn hóa tín ngưỡng rất phong phú; trong đó độc đáo nhất là nghi

lễ làm trống đất cầu mưa khi thời tiết khô hạn kéo dài

Người Cor theo tín ngưỡng đa thần, năm nào gặp thời tiết bất lợi gây hạnhán, đồng bào lại tổ chức nghi lễ làm trống đất cầu mưa

Trước khi tiến hành nghi lễ, các thôn bản sẽ họp bàn và nhờ những giàlàng có uy tín tìm những thế đất rộng, bằng phẳng để chọn làm nơi tổ chức nghi

lễ và đi tìm, lựa chọn những chiếc mo cau già, to bản đem phơi khô

Trên thế đất đã được chọn, người Cor sẽ đào năm chiếc lỗ ngang nhau,mỗi lỗ có chu vi khoảng 20cm và sâu 25cm Sau đó, mỗi lỗ sẽ được úp kín lạibằng những chiếc mo cau và ghì chặt vào đất tạo thành trống đất Một sợi dây

rừng kéo dài phía trên các mặt trống đất và từ sợi dây này xuống tới mỗi mặttrống có một thanh gỗ nhỏ.

Một chiếc trống đất phải đảm bảo âm thanh kêu to và rõ khi gõ vào sợidây ngang trên các mặt trống

Thời điểm làm lễ cúng được tổ chức vào giữa trưa Lễ vật cúng cầu mưacủa người Cor rất đơn giản, gồm trầu cau, rượu, gạo và một con gà luộc Năm vịgià làng uy tín nhất mặc những bộ trang phục truyền thống sẽ đại diện cho thônbản đứng ra làm lễ, trong đó một già làng khấn chính

nội dung lời khấn phải thể hiện sự cầu mong tha thiết để gửi tới các vịthần Lời khấn bằng tiếng Cor, khi dịch sang tiếng Việt đoạn chính có nghĩa là:

“Hỡi ông thần Trời, kêu ông thần Mây để ông thần Mưa cứu loài người trên trầngian này đang khát đói Bây giờ các loài cây cối đang chết rụng và sông suốiđang cạn khô, động vật đang chết dần Thần Đất cùng với thần Trời hãy kêu gọithần Mây, thần Mưa hãy mau đổ nước xuống cho loài người và động vật trên thếgian được sống

Sau mỗi câu khấn cầu mưa xuống, già làng sẽ gõ trống đất, đối với cáctrống đất đại diện cho bốn vị thần Trời, Mây, Mưa, Đất thì gõ 7 tiếng, riêng thầnNgười phải gõ 9 tiếng

Đối với người Cor, nghi lễ làm trống đất cầu mưa rất linh thiêng, ngườidân nơi đây tin rằng những tiếng trống đất sẽ mang những lời cầu nguyện củadân làng đến các vị thần linh để sớm ban mưa cho mọi vật được sinh sôi, xanhtốt

1.2.6 tín ngưỡng trong tết ngã rạ

Cor gắn với nhà sàn dài, gọi là Nóc Mỗi nóc thường có nhiều hộ gia đình cùnghuyết thống sinh sống Nhà nào, nóc nào có điều kiện và có khả năng thì tổ chức

ăn Tết theo theo thời điểm thích hợp Tuy diễn ra không đồng loạt, nhưng Tếtngã rạ thường được tổ chức trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 11 âmlịch hàng năm, khi công việc nương rẫy đã vơi, lúa, bắp đã về kho, hơn nữa thờiđiểm này trong năm đang là cao điểm của mùa mưa, lạnh, nên còn rảnh rỗi

Để tổ chức tết ngã rạ được trang nghiêm, đầy đủ các lễ vật dâng lên cúng

“thần lúa” và vui chơi, ngay từ cả tháng trước, ngoài các vật nuôi có sẵn trongnhà: heo, gà, vịt, người dân trong làng đã phải tranh thủ làm bẫy, đi bắt chim,thú, đặc biệt là những loài chuyên phá hoại cây lúa, phá hoại mùa màng nhưchuột, sóc, khỉ, để dành dâng cúng thần lúa Những người phụ nữ phải tập trunggói bánh la cót, bánh la-tốp, ngâm nếp dồn và ống nứa làm bánh la-hlót haybánh rông, loại bánh tựa như cơm lam ở miền núi phía Bắc Đến đêm, bánhđược nấu trong nồi, trong khi bánh trong ống nứa thì nướng trên bếp lửa; đànông thì soát xét lại các lá chuối rừng, các tấm vĩ pa-ra bày biện lễ vật tất cả đểusẵn sàng để phục vụ cúng lễ vào sáng sớm hôm sau

Một khâu quan trọng nữa trong tết ngã rạ là dân làng tổ chức đi lấy lúathiêng trên rẫy về làm lễ cúng thần Đây là nghi lễ đầu tiên của Tết ngã rạ củangười Cor Già làng là người đi lấy lúa thiêng đầu tiên Lưng mang gùi, vai vácrựa, mặc trang phục truyền thống, già làng băng băng vượt dốc, lội suối, leo núiđến rẫy của gia đình mình Già làng đi một vòng cầu nguyện rồi nhanh tay nhặtnhững bông lúa còn sót lại trên rẫy bỏ vào gùi và chặt hai cây đót cao nhất ở bênbìa rẫy, rồi vội vàng xuống núi Trên đường về nếu có suối thì già làng nhẹnhàng đặt hai cây đót chặt lúc ngặt những bông lúa dùng làm cầu, để "hồn lúa"

đi qua Mất độ hai, ba tiếng đồng hồ cho cuộc hành trình "lấy lúa thiêng" của giàlàng Khi già làng về tới nhà sẽ đặt nắm lúa thiêng vừa lấy về lên bàn thờ, để gùixuống, cất rựa, rồi ra ngoài hiên báo hiệu cho các gia đình khác trong bản tiếptục tiến hành lên rẫy lấy lúa thiêng

Các nghi thức cúng trong lễ hội Tết ngã rạ người Cor

Trong tín ngưỡng cổ truyền, người Cor tin rằng sự rủi may ở đời, trongsản xuất đều có liên quan đến ma tốt và ma xấu Trong số đó ma ga-ru được coi

là ma tốt, phù hộ cho đời sống con người Do vậy mà trong ngày đầu tiên của Lễngã rạ, về đêm các chủ gia đình cùng tụ tập về nhà chủ làng để làm lễ cúng ma

ga - ru để cầu mong cho cuộc sống của làng luôn được yên vui, no đủ

Xa a-ní có nghĩa là “ăn tết”, không chỉ là một vụ lúa mà còn có tính chấttổng kết việc làm ăn, vụ mùa với nhiều giống cây trồng vật nuôi của cả một