Khám hạch_ khám lách

 Nêu được các nguyên nhân của hạch to  Khám được một bệnh nhân có hạch to..  Khám được một bệnh nhân có lách to... ĐẠI CƯƠNG VỀ HẠCH Hệ thống võng nội mô: gan – lách – hạch..  Hệ th

KHÁM HẠCH KHÁM LÁCH

ĐỐI TƯỢNG: SINH VIÊN Y2

ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH

BỘ MÔN HUYẾT HỌC

1

MỤC TIÊU BÀI GIẢNG

 Mô tả được các vùng hạch

 Nêu được các nguyên nhân của hạch to

 Khám được một bệnh nhân có hạch to

 Mô tả độ lách to

 Nêu được các nguyên nhân lách to

 Khám được một bệnh nhân có lách to

2

ĐẠI CƯƠNG VỀ HẠCH

 Hệ thống võng nội mô: gan – lách – hạch

 Trong cơ thể có khoảng 500 – 600 hạch

 Hệ thống hạch bạch huyết nằm rải rác khắp cơ thể từ những vùng sâu trong trung thất, ổ bụng, dọc theo các động mạch, tĩnh mạch lớn đến vùng ngoại vi như cổ, nách, bẹn

 2/3 hạch to không có nguyên nhân rõ ràng

 Hạch to ở người trẻ: 80% là lành tính, còn ở người lớn tuổi

NGUYÊN NHÂN GÂY HẠCH TO

 Hạch to 2 bên:

 Bệnh tạo keo: Lupus, thấp khớp

 Ung thư hạch (Non – Hodgkin Lymphoma)

 Bạch cầu cấp dòng lympho

 Nhiễm trùng toàn thân:

• Nhiễm siêu vi (CMV, EBV)

• HIV

• Lao hạch

• Toxoplasma

4

NGUYÊN NHÂN GÂY HẠCH TO

 Hạch to khu trú:

 Chấn thương/ nhiễm trùng vùng lân cận

 Hạch do ung thư di căn

 Ung thư hạch (Hodgkin Lymphoma)

5

MÔ TẢ CÁC VÙNG HẠCH

6

CÁCH KHÁM HẠCH

 Nguyên tắc:

 Thăm khám có hệ thống từ vùng đầu cổ, nách, khuỷu tay,

bẹn, khoeo chân

 Kết hợp vừa sờ, nhìn, nắn và hỏi

 Các cân, cơ của người bệnh ở vùng định khám phải ở tư

thế chùng

 Dùng nhiều ngón tay để sờ nắn hạch

7

CÁCH KHÁM HẠCH

 Mô tả:

 Vùng nào? 1 bên hay 2 bên?

 Số lượng hạch?

 Đặc điểm của hạch:

• Cứng, mềm, chắc?

• Kích thước?

• Đau?

• Dính?

• Xì dò?

8

HẠCH CỔ

9

 Liên quan đến vùng đầu, khoang miệng, hầu và cổ

 Nghĩ nhiều đến nhiễm trùng, ung thư (thường ở người lớn tuổi, hút thuốc)

 Khám họng, răng, tuyến giáp, mang tai

HẠCH NÁCH

10

 BN ngồi, BS đứng đối diện, tay BN hơi dạng ra 30 – 450, đưa tay vào hố nách từ dưới lên

 Liên quan chi trên, ngực

 Cat scratch disease

 Nhiễm tụ cầu, liên cầu

 K vú, di căn

HẠCH KHUỶU TAY

 BN đứng hoặc ngồi đối diện với BS

 BS một tay cầm cổ tay BN, tay còn lại đặt ở khuỷu tay

mặt trước – trong lồi cầu trong xương cánh tay

 Cần phân biệt với u dây thần kinh trụ gặp trong bệnh

phong

11

HẠCH BẸN

 BN nằm ngửa, 2 chân duỗi thẳng

 BS đứng bên phải hoặc bên trái

 Bộc lộ vùng khám, điểm giữa nếp bẹn

 Khám từng bên một

12

TRIỆU CHỨNG CỦA LÁCH TO

 Đau tức hạ sườn trái

 Các biểu hiện của thiếu máu hoặc xuất huyết

 Phát hiện tình cờ do chấn thương hoặc khám sức khỏe tổng

quát

13

PHÂN ĐỘ LÁCH TO

 Độ I: 2 cm dưới hạ sườn trái

 Độ II: 2 – 4 cm dưới hạ sườn trái

 Độ III: ngang rốn

 Độ IV: quá rốn

14

NGUYÊN NHÂN LÁCH TO

 Độ I:

 Nhiễm trùng cấp (siêu vi, nhiễm trùng huyết, thương hàn,

viêm nội tâm mạc, sốt rét)

 Thiếu máu tán huyết

 Bệnh tạo keo: Lupus, thấp khớp, viêm nút quanh động

mạch

 Các bệnh tăng sinh tủy: đa hồng cầu

NGUYÊN NHÂN LÁCH TO

 Độ II:

 Lách to trong xơ gan (tăng áp lực tĩnh mạch cửa)

 Bạch cầu cấp

 Lymphoma

 Thalasemia

 Các bệnh ứ đọng di truyền: Gaucher, Nieman – Pick

16

NGUYÊN NHÂN LÁCH TO

 Độ III - IV:

 Bạch cầu mãn

 Lách to sinh tủy

 Sốt rét

 Kala – Azar

 Lymphoma

17

CÁCH KHÁM LÁCH TO

Mô tả:

 Hình thể, kích thước, lách to độ mấy?

 Bề mặt: nhẵn hay gồ ghề?

 Bờ: tròn, sắc, đều, lồi lõm?

 Mật độ: cứng hay chắc, rắn hay mềm?

 Đau hay không đau?

 Di động theo nhịp thở hay không?

18