Tiết 95: Ẩn dụ

bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người; làm cho thế giới động vật, cây cối, đồ vật...trở nên gần gũi với con người, biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người

Tiết 95, Bài 24: Tiết 95, Bài 24:

KIỂM TRA BÀI CŨ:

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Nhân hóa là gì?

Cho ví dụ.

Nhân hóa là gì?

Cho ví dụ.

Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,

bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người; làm cho thế giới động vật, cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con người, biểu thị được

những suy nghĩ, tình cảm của con người.

Ví dụ: Tre xung phong vào xe tăng đại bác

Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,

bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người; làm cho thế giới động vật, cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con người, biểu thị được

những suy nghĩ, tình cảm của con người.

Ví dụ: Tre xung phong vào xe tăng đại bác

KIỂM TRA BÀI CŨ:

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Có bao nhiêu kiểu nhân hóa? Hãy trình bày các kiểu nhân hóa đó.

Có bao nhiêu kiểu nhân hóa? Hãy trình bày các kiểu nhân hóa đó.

Có ba kiểu nhân hóa thường gặp:

1 Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật.

2 Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người

để chỉ hoạt động, tính chất của vật.

3 Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.

Có ba kiểu nhân hóa thường gặp:

1 Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật.

2 Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người

để chỉ hoạt động, tính chất của vật.

3 Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.

I/ ẨN DỤ LÀ GÌ?

1 Ví dụ:

I/ ẨN DỤ LÀ GÌ?

1 Ví dụ:

Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càng thương

Người Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm

(Minh Huệ)

Anh đội viên nhìn Bác

Càng nhìn lại càng thương

Người Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm

(Minh Huệ)

a)

a)

- Người Cha: chỉ Bác Hồ

- Người Cha : chỉ Bác Hồ

- Bác với Người Cha có những phẩm chất giống nhau:

- tuổi tác,

- tình thương yêu,

- sự chăm sóc chu đáo đối với con…

- Bác với Người Cha có những phẩm chất giống nhau:

- tuổi tác,

- tình thương yêu,

- sự chăm sóc chu đáo đối với con…

Kết luận:

Gọi tên sự vật này (Bác Hồ) bằng tên sự vật khác (Người Cha) có nét tương đồng Người ta gọi là Ẩn dụ.

Kết luận:

Gọi tên sự vật này (Bác Hồ) bằng tên sự vật khác (Người

Cha) có nét tương đồng Người ta gọi là Ẩn dụ.

Trả lời:

Trả lời:

So sánh đặc điểm và tác dụng của ba cách diễn đạt sau

đây:

Bác Hồ mái tóc bạc Đốt lửa cho anh

nằm

Bác Hồ như Người Cha Đốt lửa cho anh nằm

Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm

(Minh Huệ)

- Cách 1:

- Cách 2:

- Cách 3:

diễn đạt bình thường

sử dụng so sánh

sử dụng ẩn dụ

 So sánh và ẩn dụ là phép tu từ tạo cho câu nói có tính

hình tượng, biểu cảm hơn so với cách nói bình thường.

 Ẩn dụ làm cho câu nói có tính hàm súc cao hơn.

Tác dụng:

Tác dụng:

1

1

Bài tập vận dụng:

Bài tập vận dụng:

II/ CÁC KIỂU ẨN DỤ:

1

thắp

lửa hồng chỉ sự “nở hoa” chỉ “màu đỏ” của hoa râm bụt.

 “màu đỏ” được ví với lửa hồng (hai sự vật ấy có

hình thức tương đồng)

 “nở hoa” được ví với hành động thắp (chúng

giống nhau về cách thức thực hiện).

Về thăm nhà Bác làng Sen,

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng

(Nguyễn Đức Mậu)

Trả lời:

Trả lời:

1 Ví dụ:

1 Ví dụ:

Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt

quãng (Nguyễn Tuân)

2

II/ CÁC KIỂU ẨN DỤ:

giòn tan đặc điểm của cái bánh (vị giác)

Nắng không thể dùng vị giác để cảm nhận, mà phải

dùng thị giác để cảm nhận

- Sử dụng từ giòn tan để nói về nắng là có sự chuyển

đổi cảm giác(thị giác vị giác).

Trả lời:

Trả lời:

II/ CÁC KIỂU ẨN DỤ:

3 - Ẩn dụ dựa vào sự tương đồng về hình thức

giữa các sự vật, hiện tượng (ẩn dụ hình thức).

- Ẩn dụ dựa vào sự tương đồng về cách thức thực hiện hành động (ẩn dụ cách thức).

- Ẩn dụ dựa vào sự tương đồng về phẩm chất giữa các sự vật, hiện tượng (ẩn dụ phẩm chất).

- Ẩn dụ dựa vào sự tương đồng về cảm giác (ẩn dụ chuyển đổi cảm giác).

Lửa hồng – “màu đỏ”

thắp – “nở hoa”

Người Cha – Bác Hồ (nắng) giòn tan – (nắng) “to, rực rỡ”.

T×m Ng«i sao may m¾n

Lu t ch iật chơi ơi

1

2

3 4

5

Nhóm 1

Nhóm 1 Nhóm 2 Nhóm 2 Nhóm 3 Nhóm 3 Nhóm 4 Nhóm 4

2

2

Luật chơi

Mỗi nhóm lần lượt chọn một ngôi sao

Có 5 ngôi sao, đằng sau mỗi ngôi sao là một

câu hỏi tương ứng.

*Nếu nhóm chọn trả lời đầy đủ thì được 10

điểm, nếu trả lời sai không được điểm Thời

gian suy nghĩ là 15 giây.

*Nếu nhóm chọn trả lời sai thì các nhóm khác dành quyền trả lời (bằng cách phất cờ nhanh) Nếu trả lời đúng được 5 điểm, trả lời sai không được điểm.

Thêi gian: HÕt 10 9

giê 15

Ẩn dụ cách thức.

Ăn quả - kẻ trồng cây

Tìm ẩn dụ trong ví dụ dưới đây Nêu lên nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau?

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

(Tục ngữ)

Thêi gian: HÕt 10 87 3 9 65 4

giê 11

Tìm ẩn dụ trong ví dụ dưới đây

Nêu lên nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau?

Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.

(Tục ngữ)

Ẩn dụ phẩm chất.

Mực, đen – đèn, sáng.

Thêi gian: HÕt 10 9

giê 13

Ẩn dụ phẩm chất.

Thuyền – bến

Tìm ẩn dụ trong ví dụ dưới đây Nêu lên nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau?

Thuyền về có nhớ bến chăng? Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền

(Ca dao)

Tìm ẩn dụ trong ví dụ dưới đây Nêu lên

nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau?

Thuyền về có nhớ bến chăng? Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền

(Ca dao)

Thêi gian: HÕt 10 9

giê 11

Tìm ẩn dụ trong ví dụ dưới đây Nêu lên nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau?

Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng Thấy một Mặt Trời trong lăng rất

đỏ

(Viễn Phương)

Tìm ẩn dụ trong ví dụ dưới đây Nêu lên

nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau?

Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng Thấy một Mặt Trời trong lăng rất

đỏ

(Viễn Phương)

Ẩn dụ phẩm chất.

Mặt Trời (2) – Bác Hồ

Ng«i sao may m¾n

Chính tả (nghe - viết).

Đoạn văn trích: “Buổi học cuối cùng”

(A Đô-đê)

hết buổi Sau tiết viết tập đến bài Lịch sử, rồi những trò nhỏ

cất tiếng đọc đồng thanh như hát Ba Be Bi Bo Bu Đằng kia,

cuối phòng học, cụ Hô-de đã đeo kính lên, và nâng cuốn sách

vỡ lòng bằng hai tay, cụ đánh vần từng chữ theo bọn trẻ ”

4

4

III/ LUYỆN TẬP:

III/ LUYỆN TẬP:

- Về nhà học bài và hoàn chỉnh các bài tập.

- Làm bài tập 3, 4 (SGK) và SBT.

- Soạn bài mới: Hoán dụ

- Về nhà học bài và hoàn chỉnh các bài tập.

- Làm bài tập 3, 4 (SGK) và SBT.

- Soạn bài mới: Hoán dụ