Tiết 95: Ẩn dụ

Dùng những từ vốn chỉ hoạt động của ng ời để chỉ hoạt động của vật.. Dùng những từ vốn chỉ tính chất của ng ời để chỉ tính chất của vật... Vế A Sự vật đ ợc so sánh Ph ơng diện so sánh T

Chào mừng các thầy cô giáo về dự giờ ngữ văn

6A3

Kiểm tra bài cũ

(Hình thức: Vấn đáp và trắc nghiệm)

? Nhân hoá là gì? Phép nhân hoá trong câu ca dao sau đ

ợc tạo ra bằng cách nào?

Vì mây cho núi lên trời

Vì ch ng gió thổi hoa c ời với trăng.

A Dùng những từ vốn gọi ng ời để gọi vật

B Dùng những từ vốn chỉ hoạt động của ng ời để chỉ hoạt

động của vật

C Dùng những từ vốn chỉ tính chất của ng ời để chỉ tính

chất của vật

Ng÷ v¨n

Bµi 23_ TiÕt 95

Èn dô

I ẩn dụ là gì?

* Xét ví dụ:

Anh đội viên nhìn Bác

Càng nhìn lại càng th ơng

Ng ời Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm

(Minh Huệ)

? Trong khổ thơ trên, cụm từ Ng ời Cha dùng để chỉ ai? Căn cứ vào đâu? Vì sao có thể ví nh vậy?

- Cụm từ Ng ời Cha dùng để chỉ Bác Hồ.

- Căn cứ vào ngữ cảnh của khổ thơ và cả bài thơ.

- Vì Bác và Ng ời Cha có những phẩm chất giống nhau

nh :Sự th ơng yêu, chăm sóc chu đáo với các con

Vế A (Sự vật đ ợc so

sánh)

Ph ơng diện so

sánh Từ so sánh (Sự vật dùng để Vế B

so sánh)

Hãy so sánh hai tr ờng hợp d ới đây, tr ờng hợp

nào sử dụng phép so sánh? Vì sao?

a Ng ời Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm.

b Ng ời là Cha, là Bác, là Anh

Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ.

+ Tr ờng hợp b => Phép so sánh vì có A là B ( Sự vật đ ợc

so sánh, từ so sánh, sự vật dùng để so sánh)

? Giải thích nghĩa của từ “ẩn dụ” đ ợc ghi trong từ điển

Ng ời Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm

 Diễn đạt bình th ờng, miêu tả trực tiếp, có tác dụng nhận thức lý tính.

 Sử dụng so sánh có tác dụng tạo cho câu nói có tính hình t ợng biểu cảm.

 Sử dụng ẩn dụ có tác dụng tạo cho câu nói có tính hình t ợng biểu cảm, tính hàm súc cao hơn ( Vừa miêu tả hình ảnh Bác Hồ, vừa bộc lộ tình cảm và tấm lòng của Bác đối với chiến sĩ, tấm lòng của anh đội viên

đối với Bác.)

Trong 3 cách diễn đạt d ới đây, cách diễn đạt nào

hay hơn cả? Vì sao?

II Các kiểu ẩn dụ:

? Các từ “ thắp ”, “ lửa hồng ” trong câu thơ trên

đ ợc dùng để chỉ những sự vật, hiện t ợng nào? Vì sao có thể ví nh vậy?

Ví dụ:

Về thăm nhà Bác làng Sen

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng.

(Nguyễn Đức Mậu)

• Hai sù vËt nµy cã h×nh thøc gièng nhau.

Đọc kĩ câu văn sau của Nguyễn Tuân

Chao ôi, trông con sông, vui nh thấy nắng giòn tan sau

kì m a dầm, vui nh nối lại chiêm bao đứt quãng.

? Trong cuộc sống, từ “giòn tan” th ờng dùng chỉ đặc

điểm cụ thể của những vật nào?

Dùng chỉ đặc điểm của những vật cứng cụ thể khi bị gãy, vỡ nh bánh, gỗ, kính chứ không dùng để chỉ hiện t ợng tự nhiên nh “nắng”

? Theo em cụm từ “nắng giòn tan” có gì đặc biệt so với cách nói thông th ờng?

Đây là một ẩn dụ chuyển đổi cảm giác của nhà văn

Nguyễn Tuân (Từ vị giác, thính giác sang thị giác)

? H y nêu một số kiểu t ơng đồng giữa các ãy nêu một số kiểu tương đồng giữa các

sự vật hiện t ợng th ờng đ ợc sử dụng để tạo phép ẩn dụ.

Em hãy đặt câu với cụm từ “Nắng giòn tan”

III Luyện tập Bài tập trắc nghiệm

Bài 1: Hình ảnh mặt trời trong câu thơ nào d ới đây đ ợc

dùng theo lối ẩn dụ:

A Mặt trời mọc ở đằng đông

B Thấy anh nh thấy mặt trời

Chói trang khó ngó, trao lời khó trao.

C Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lý chói qua tim.

D Bác nh ánh mặt trời xua màn đêm giá lạnh

Bµi 2: C©u th¬ sau thuéc kiÓu Èn dô nµo?

Mét tiÕng chim kªu s¸ng c¶ rõng

Bµi tËp: T×m nhanhCho c¸c c©u th¬ d íi ®©y, h·y t×m nh÷ng c©u th¬ cã nghÖ

5 Ng êi Cha m¸i tãc b¹c

§èt löa cho anh n»m

6 Hµng b ëi §u ® a

BÕ lò con §Çu trßn Träc lèc

7 Bè em ®i cµy vÒ §éi sÊm

§éi chíp §éi c¶ trêi m a

Bài tập 2/ SGK trang 70 Tìm các ẩn dụ hình t ợng trong những ví dụ d ới đây Nêu lên nét t

ơng đồng giữa các sự vật, hiện t ợng đ ợc so sánh ngầm với nhau?

d Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng

Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ.

(Viễn Ph ơng)

Mẫu

ẩn dụ hình t ợng Nét t ơng đồng

ă n quả => Chỉ việc h ởng thụ thành quả

Kẻ trồng cây => Chỉ ng ời đã tạo ra thành quả đó

ẩn dụ hình t ợng Nét t ơng đồng

a ăn quả ==> Chỉ việc h ởng thụ thành quả

Kẻ trồng cây ==> Chỉ ng ời đã tạo ra thành quả đó

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lý chói qua tim.

(Tố Hữu)

Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng

Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ.

(Viễn Ph ơng)

=> Mặt trời chỉ Bác Hồ

=>Mặt trời chỉ lý t ởng cách mạng

• Bài tập 4/ SGK trang 70

• Chính tả (nghe – viết): Buổi học cuối

cùng (từ Tuy nhiên, thầy vẫn đủ can đảm

Häc sinh h¸t

Bµi tËp vÒ nhµ:

1 Häc thuéc ghi nhí.

2 S u tÇm nh÷ng c©u ca dao, th¬ cã sö dông Èn dô, ghi vµo sæ tay v¨n häc.

3 T×m trong giao tiÕp hµng ngµy Ýt nhÊt 3 vÝ dô cã sö dông Èn dô.

4 ChuÈn bÞ bµi LuyÖn nãi vÒ v¨n miªu t¶.

- §äc kÜ c¸c bµi tËp trong bµi LuyÖn nãi.

- TËp nãi ë nhµ bµi 1, bµi 2 – trang 71.

- LËp dµn ý cho bµi 3 – trang 71.

Tiết học đã hết Xin chân thành cảm ơn

các quý vị đại biểu, các

thày cô giáo

đã về dự hội thi giáo viên

giỏi.