Bài 13. Chỉ từ

Bài 13. Chỉ từ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế, kinh...

Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng kia,

chợt thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang

Những quyển sách này rất

bổ ích.

Những quyển sách này rất

bổ ích.

Một hôm, viên quan đi qua một

CHỈ TỪ

TUẦN 10 – TIẾT 37 – TIẾNG VIỆT

VÍ DỤ 1 SGK/ 137

Ngày xưa có ông vua nọ sai viên quan đi dò la khắp nước tìm người tài giỏi Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái

oăm để hỏi mọi người Đã mất nhiều công tìm kiếm nhưng viên quan vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc.

Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng kia , chợt thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang cày ruộng [ ]

( Em bé thông minh )

? So sánh các từ và cụm từ sau và cho biết các từ

- Làng kia

- Nhà nọ

 Thiếu tính xác định  Cụm từ có ý nghĩa đầy đủ

hơn, chỉ rõ hơn vị trí của sự vật ở địa điểm nào đó

 Ấy, nọ, kia: xác định vị trí sự vật trong không gian.

Hồi ấy , ở Thanh Hóa có một người làm nghề đánh cá tên là Lê Thận Một đêm nọ ,Thận thả

lưới ở một bến vắng như thường lệ

( Sự tích Hồ Gươm )

 Ấy, nọ: xác định vị trí sự vật trong thời gian (thời điểm)

Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian.

Hãy kể ra các

chỉ từ thường

gặp ?

a.Cuộc chống Mĩ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hi sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn.

Đó là một điều chắc chắn.

( Hồ Chí Minh )

tục ngày Tết làm bánh chưng,bánh giầy.

( Bánh chưng, bánh giầy )

Một hôm, viên quan đi qua một

PHẦN TRƯỚC PHẦN TRUNG TÂM PHẦN SAU

ông vua

viên quan

làng nhà

hồi đêm

nọ ấy

kia nọ ấy nọ

Điền cụm danh từ vào mô hình cụm danh từ :

-> Chỉ từ làm phụ ngữ trong cụm danh từ ( s2)

a) Cuộc chống Mĩ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ,

hi sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn

b)Từ đấy, nước ta chăm nghề trồng trọt, chăn nuôi và có tục ngày

1) BT 1/138.SGK: Tìm chỉ từ trong câu, xác định ý nghĩa và chức vụ của

các chỉ từ đã tìm.

a Vua cha xem qua một lượt rồi dừng lại trước chồng bánh của Lang Liêu, rất vừa ý, bèn gọi lên hỏi Lang Liêu đem giấc mộng gặp thần ra kể lại Vua cha ngẫm nghĩ rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem tế Trời, Đất cùng Tiên vương

b Đấy vàng, đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ

(Ca dao)

c Nay ta đưa năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương

(Con Rồng cháu Tiên)

d Từ đó nhuệ khí của nghĩa quân ngày một tăng

1) BT 1/138.SGK: Tìm chỉ từ trong câu, xác định ý nghĩa và chức vụ của các chỉ từ đã tìm.

ấy Định vị sự vật trong

không gian

Phụ ngữ của cụm danh từ

b Đấy vàng, đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ

đấy - đây Định vị sự vật trong

không gian

Làm chủ ngữ trong câu

đấy - đây Định vị sự vật trong

không gian

Làm chủ ngữ trong câu

Nay Định vị sự vật trong thời gian Làm trạng ngữ trong

đấy - đây Định vị sự vật trong

không gian

Làm chủ ngữ trong câu

Nay Định vị sự vật trong không gian Làm trạng ngữ trong

2) Bài tập 2 (SGK/138): Thay các cụm từ in đậm dưới đây bằng những chỉ từ thích hợp và giải thích vì sao cần thay như vậy.

a) Giặc tan vỡ Đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy trốn, tráng

sĩ đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn) Đến chân núi Sóc, một mình một ngựa, tráng sĩ lên đỉnh núi, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời

(Theo Thánh Gióng)

b) Người ta còn nói khi ngựa thét ra lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng bị lửa thiêu cháy về sau gọi là làng Cháy

(Theo Thánh Gióng)

-Chân núi Sóc = đó, đấy

-bị lửa thiêu cháy = ấy, đó, đấy

 Định vị về không gian

 Định vị về không gian

3) Bài tập 3 (SGK/139): Có thể thay các chỉ từ trong đoạn dưới đây bằng những từ hoặc cụm từ nào không? Rút ra nhận xét về tác dụng của chỉ từ?

Năm ấy, đến lượt Lý Thông nộp mình Mẹ con hắn nghĩ kế lừa Thạch Sanh chết thay Chiều hôm đó, chờ Thạch Sanh kiếm củi về, Lý Thông dọn một mâm cơm rượu thịt ê hề mời ăn, rồi bảo:

-Đêm nay, đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì dở cất mẻ rượu,

em chịu khó thay anh, đến sáng thì về

(Thạch Sanh)

-Không thể thay các chỉ từ bằng những từ hoặc cụm từ nào khác

Vì trong truyện cổ dân gian ta không thể xác định được cụ thể thời

gian năm ấy, năm nay, hôm đó là năm nào, hôm nào.

-Điều đó cho thấy chỉ từ có vai trò rất quan trọng trong câu Chúng có thể chỉ ra những sự vật, thời điểm khó gọi thành tên, giúp người nghe, người đọc định vị được các sự vật, thời điểm ấy trong chuỗi sự vật hay trong dòng thời gian vô tận

Bài tập nhanh: Điền vào chỗ trống những chỉ từ thích hợp:

Từ oán nặng thù sâu, hằng năm Thủy Tinh làm mưa gió, bão lụt đánh Sơn Tinh.

đó

Sau khi đánh đuổi giặc Minh, Lê Lợi đã trả thanh gươm cho Rùa Vàng

ấy

Ở làng có hai vợ chồng ông lão đánh cá ở với nhau trong một túp lều nát trên bờ biển.

nọ

Người vo gạo, gói bánh, người nhóm bếp này kia

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1 Học thuộc ghi nhớ

2 Làm bài tập: vào vở.

3 Viết đoạn văn ngắn có sử dụng chỉ từ.

4 Soạn ôn tập phần Tiếng Việt trang 169.

Xin chân thành cảm ơn

quý thầy cô và các em!