Dạy văn học theo phương pháp mới

Yêu cầu khách quan đó đợc quán triệt trong tất cả các chơng trình và nộidung học tập của toàn bộ các môn học trong nhà trờng nói chung, trong nhà trờng phổthông cơ sở nói riêng đặc biệt

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

Để hình thành và phát triển những con ngời nh vậy, nhà trờng phổ thông phải có chơngtrình, nội dung giáo dục, giáo dỡng phù hợp với đất nớc, con ngời Việt Nam phù hợpvới thời đại Yêu cầu khách quan đó đợc quán triệt trong tất cả các chơng trình và nộidung học tập của toàn bộ các môn học trong nhà trờng nói chung, trong nhà trờng phổthông cơ sở nói riêng (đặc biệt là bộ môn Ngữ văn )

Thực hiện hớng dẫn nhiệm vụ giáo dục trờng học về việc đổi mới phơng pháptrong qúa trình dạy học với mục đích:

+ Bồi dỡng đợc tình cảm hứng thú, giáo dục thái độ tích cực , tinh thần chủ động sángtạo trong học tập của học sinh, phát huy vai trò chủ đạo của giáo viên

+ Đổi mới phơng pháp đòi hỏi thầy cô phải thiết kế một tiết dạy khoa học hợp lý cáchoạt động của thầy của trò, thiết kế một hệ thống câu hỏi hợp lý, tập trung vào trọngtâm, vừa sức tiếp thu của học sinh (nhất là đối với những bài dài, bài khó, chơng khó lại

có nhiều kiến thức mới ); bồi dỡng đợc năng lực suy nghĩ độc lập, vận dung sáng tạokiến thức đã học, tránh cho học sinh ghi nhớ một cách máy móc không nắm vững đợckiến thức cơ bản + Tăng cờng ứng dụng CNTT, phơng tiện trực quan dạy học, sử dụngcác phơng tiện nghe nhìn, thực hiện đầy đủ các thí nghiệm, thực hành, liên hệ thực tếcho phù hợp với từng nội dung bài dạy cụ thể

+ Việc đổi mới phơng pháp cũng đòi hỏi giáo viên sử dụng những ngôn ngữ chuẩn xác,trong sáng, sinh động, dễ hiểu, tác phong thân thiện, coi trọng việc khuyến khích độngviên học sinh, chú trọng cho học sinh làm việc cá nhân và làm việc theo nhóm

Bên cạnh việc đổi mới phơng pháp học tập giáo viên cần chú trọng việc giáo dụctích cực chủ động sáng tạo của học sinh là một việc làm hết sức cần thiết Trong thực tếkhông ít giáo viên khi đứng lớp còn nhiều băn khoăn, trăn trở về việc dạy học của mìnhbởi trớc tình trạng của học sinh quen thói “ lời suy nghĩ, lời phát

biểu ”, điều này càng hay diễn ra với những lớp lớn, đối với các em thì việc tìm tòiphát hiện kiến thức đã khó thì việc trình bày kiến thức của mình trớc lớp lại là cả mộtvấn đề Trên thực tế có rất nhiều em khi thực sự đã làm chủ kiến thức của mình xong

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

các em lại ngại trình bày ý kiến của mình trớc lớp, còn một bộ phận không nhỏ khi các

em không nắm vững kiến thức cơ bản vì thế các em mang nặng tâm trạng “sợ ý kiến đókhông đúng, không phải sợ các bạn chê, sợ cô giáo phê bình vì đó chỉ là ý kiến chủquan cá nhân ”

Trên thực tế “ Khí thế sôi nổi, hào hứng hay chính là sự hăng say trong tiết họccủa các em chính là một động lực qua trọng giúp cho bài giảng của thầy, cô giáo thànhcông, bởi sự nhiệt tình của các em khiến thầy cô hăng say giảng dạy dồn hết tâm huyếtbài dạy Đối với những tiết học khi học sinh không hăng hái tham gia xây dựng bài nótạo một không khí nặng nề khiến giáo viên không thích nói những ý tởng hay củamình, vì nhiều vấn đề (một mặt vì mệt, mặt khác lại sợ các em không có khả năng đểtiếp nhận kiến thức đó) Trong thực tế chính các thầy cô giáo cha hiểu và phát huy đợcvai trò khă năng của học sinh trong tiết học của mình, các em cha thực sự đợc làm việc,cha dám nghĩ, dám làm, dám trình bày ý kiến chủ quan của mình Làm việc theo nhómnhỏ không chỉ giúp các em tính chủ động mạnh dạn, gần gũi thân mật, biết chia sẻthành công học tập với bạn bè đây chính là mục đích quan trọng trong giảng dạymôn Ngữ văn theo hớng đổi mới Đặc biệt việc sinh hoạt mô hình nhóm còn có tácdụng tháo gỡ nhiều vấn đề “ bí ’’ trong học tập, các em giám nói, dám trình bày ý kiếncủa mình trớc đám đông

Tuy nhiên trong quá trình giảng dạy theo phơng pháp mới phát huy vai trò tíchcực của nhóm trong học tập, đối với giáo viên còn gặp nhiều khó khăn trong quá trìnhgiảng dạy, việc gặp những khó khăn này do một số nguyên nhân :

Thứ nhất : Do đây là những phơng pháp mới cho nên việc sử dụng trong quá trình

giảng dạy đối với giáo viên còn nhiều bất cập, cha thành thạo, thiếu phơng tiện, đôi khi

sử dụng phơng tiện không hợp lý

Thứ hai : Trong quá trình học, học sinh có thói quen là tiếp nhận tri thức do giáo viên

truyền đạt một cách thụ động, các em quen tính dựa dẫm, lời suy nghĩ hoặc có phátbiểu thì lại lấy nội dung có sẵn trong sách học tốt để trả lời, hoặc phó mặc cho giáoviên Vì vậy muốn tạo lập cho các em một thói quen làm việc tích cực theo hớng chủquan cá nhân , theo nhóm khuyến khích đợc các em làm việc độc lập, biết cách suynghĩ, biết cách làm việc, biết tìm tòi sáng tạo, biết trình bày ý kiến cái tôi của mình là

điều hết sức quan trọng trong việc đổi mới phơng pháp nói chung

2 Lý do khách quan

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

Thực hiện theo sự chỉ đạo hớng dẫn của Bộ giáo dục và Đào tạo từ năm 2002 – 2003

về việc đổi mới phơng pháp “ Lấy học sinh làm trung tâm của bài dạy” Bởi trên thực tế

sự bùng nổ của công nghệ thời đại tri thức đòi hỏi chúng ta phải rèn luyện những conngời

“ Năng động, sáng tạo, nhạy bén, có kĩ năng có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ

đ-ợc giao” Hơn thế thị trờng lao động việc lao động Việt Nam ít đđ-ợc tiếp nhận bởi trình

độ, năng lực nhanh nhạy của ngời lao động Vì vậy phải đòi hỏi chúng ta phải đào tạonhững con ngời năng động, thực hành tốt, có khả năng giải quyết mọi vấn đề Những

đòi hỏi đó có thể là khó nhng lại cũng có thể là vấn đề chúng ta làm đợc, rèn luyện đợccho các em ngay từ khi các em còn ngồi trên nghế nhà trờng Rèn luyện khả năng độclập suy nghĩ, khả năng sáng tạo, là cả một chặng đờng không phải đơn giản Quathực tế giảng dạy, dự giờ đồng nghiệp trong nhà trờng, cũng nh trong những buổi sinhhoạt chuyên môn trờng, cụm thì việc đổi mới phơng pháp dạy học đã đợc các thầy cô ápdụng nhng cha thực sự đồng đều, “đặc biệt việc áp dụng phơng pháp thảo luận nhóm”

Đây là phơng pháp ít đợc sử dụng hoặc có sử dụng chỉ mang tính hình thức, sợ sử dụng

sẽ làm cho lớp mất thời gian, mất trật tự, ồn ào, nếu quản lý không tốt thì việc sử dụng

nó sẽ là cơ hội cho một bộ phận học sinh không có ý thức tự giác nói chuyện

Sau nhiều năm thay đổi nội dung chơng trình sách giáo khoa và phơng pháp dạy học

đã chứng minh đợc tính tích cực, đúng đắn của nó Việc đổi mới phơng pháp dạy họctheo hớng tích cực phát huy vai trò của nhóm là sự tự giác chủ động, sáng tạo của ngờihọc sinh có một ý nghĩa khoa học rất sâu sắc - đó chính là nâng cao chất lợng của họcsinh

Từ lí do chủ quan, lý do khách quan đã khiến chúng tôi những ngời dạy học,những giáo viên trực tiếp đứng lớp phải trăn trở, tìm tòi suy nghĩ để đa ra biện pháp tíchcực nhất để các em học sinh không chỉ lĩnh hội đợc kiến thức của mình từ bài giảng củathầy cô, mà các em còn biết làm chủ, áp dụng sáng tạo kiến thức đó vào trong trongthực tế cuộc sống Để làm tốt điều này trong môn học Ngữ Văn nói riêng và các mônhọc khác nói chung thì việc xây dựng chơng trình dạy học theo hớng đổi mới phát huyvai trò của nhóm là một điều hết sức quan trọng và cần thiết Trải qua thời gian thửnghiệm bớc đầu trong công tác giảng dạy bộ môn Ngữ văn của tôi đã có hiệu quả đóchính là lý do tôi muốn đợc chia sẻ cùng đồng nghiệp của mình trong chuyên đề Vìvậy trong năm học này tôi mạnh dạn chọn đề tài “ Dạy học văn theo hớng đổi mới,phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập”

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

II Nội dung thực hiện.

1 Những đánh giá cơ bản trong giờ học văn cũ.

Nếu trớc kia trong giờ học môn Ngữ Văn mà thầy cô giáo là ngời chủ đạo, nó

đ-ợc nhiều, cô thầy nói hay, nói hấp dẫn, học sinh trật tự lắng nghe và ghi chép đđ-ợc nhiều,

có lẽ đó là một giờ học văn đợc đánh giá là tốt Có thể trên thực tế việc cung cấp kiếnthức cho học sinh của thầy cô giáo là rất hay và rất chuẩn, cô nói ra hết những điều màmình biết mà mình su tầm đợc từ sách vở hay một thứ tài liệu nào khác để cung cấp chocác em, các em cứ việc nghe, và nghe ý của cô có lẽ là không có hiệu quả Bởi có thểtiết học đó cô nói hay quá khiến các em thực sự nhập tâm mê say, các em không có thờigian để mà nói chuyện, cô cứ yên tâm vui vẻ ra sức thể hiện kiến thức của mình, ngaylúc đó học sinh có thể tâm đắc nhớ, nghe thích tai lắm nhng thực chất khi đợc hỏi đơn

vị kiến thức của bài dạy có những học sinh trung bình lại không hiểu gì vv có thểngày một ngày hai cái kiến thức mà cô thầy cố công rèn luyện kia lại bị học sinh lãngquên Chính sự thuyết trình một cách mê say kiến thức của thầy cô giáo lại tạo cơ hộicho các em có thêm thời gian rèn cho mình tích ỷ lại, trông vào những điều mà côtruyền tải cho, vì các em rất tin những điều cô nói, các em giống nh một cỗ máy thụ

động khi lắng nghe cô giảng bài mà không cần phản ứng gì chỉ cần “ngồi trật tự màthôi” Còn một số học sinh khi phát hiện ra kiến thức muốn đợc nói thì lại không có cơhội để nói, và cô cũng không giám để học sinh đợc nói vì sợ mất thời gian của cô

2 Những đánh giá cơ bản trong giờ học văn mới.

Việc dạy học theo hớng cũ là thế tuy nhiên chúng ta không thể phủ nhận việcthuyết trình của thầy cô là không có hiệu quả Bởi nếu trong một giờ giảng văn đặc biệtlại là tiết đọc hiểu văn bản, hay khi đi khai thác diễn biến tâm trạng của một nhân vật ,hay một tác phẩm trữ tình mà thiếu đi lời bình của giáo viên thì các tiết văn đó khôngtránh khỏi những đơn điệu, tẻ nhạt đôi khi còn là sự nhàm chán , đôi khi chính ngời dạychúng ta không thể cảm nhận đợc linh hồn của văn chơng Vì vậy mà việc thuyết trìnhcủa thầy cô giáo trong phơng pháp dạy học đổi mới là không thể phủ nhận Nhng sựthuyết trình của giáo viên nh thế nào cho hợp lý, các thầy cô sẽ thuyết trình khi nào làthích hợp đó là một vấn đề cần bàn

Trong phơng pháp dạy học văn theo hớng đổi mới nói riêng cùng các bộ mônkhác nói chung cần phải xác định rõ “ Thầy cô là ngời chủ đạo, là ngời gợi mở dẫn đ-ờng hớng các em theo Và các em lại chính là trung tâm của bài, các em phải đợc làmviệc nhiều, chủ động làm chủ kiến thức phải thực sự lĩnh hội đợc kiến thức đó”

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

Khi mỗi tiết học đợc diễn ra không phải tiết học nào cũng thu đợc kết quả khảquan nh mong muốn của các thầy cô, có thể tiết học đó có nhiều thầy cô lại cảm thấymình rất tâm đắc nhng thật đáng tiếc học sinh lại không thể cảm nhận đợc cái hay đó,bởi các em không thực sự lĩnh hội đợc kiến thức lại không làm chủ đợc kiến thức củamình đã học Vì vậy để đổi mới phơng pháp dạy học môn Ngữ văn thực sự có hiệuquả, phát huy đợc vai trò của nhóm trong học tập thì các thầy cô phải làm tốt các côngviệc sau

a Hiểu rõ việc tổ chức tốt các khâu trên lớp.

Thầy cô phải hiểu thấu “Dạy học văn theo hớng đổi mới phát huy vai trò của môhình nhóm là gì? Để làm tốt khâu này các đồng chí giáo viên phải hiểu rõ về phơng

pháp dạy học tích cực theo hớng đổi mới là “Trong tiết học văn đó học sinh phải thực

sự đ ợc làm việc nhiều, thầy cô không cần phải nói nhiều, mà chỉ là ng ời gợi dẫn, các

em thực sự phải chủ động kiến thức của mình, tự đánh giá nhận xét đ ợc việc học của mình, biết đào sâu suy nghĩ độc lập, theo nhóm những ý t ởng của bài .”.Đặc

biệt hiểu đợc phơng pháp hợp tác nhóm có những thuận lợi và khó khăn, để xây dựngphát huy vai trò của nhóm Phơng pháp thảo luận nhóm đợc sử dụng nhằm giúp chomọi học sinh tham gia một cách chủ động vào quá trình học tập , tạo cơ hội cho các em

có thể chia sẻ kiến thức , kinh nghiệm , ý kiến để giải quyết các vấn đề có liên quan đếnnội dung bài học, tạo cơ hội cho các em đợc giao lu, học hỏi lẫn nhau, cùng nhau giảiquyết những nhiệm vụ chung.Vì vậy việc sử dụng phơng pháp thảo luận nhóm sẽ có rấtnhiều lợi ích:

Ngời học đợc hoạt động, đợc chủ động lĩnh hội kiến thức, đợc bộc lộ mình và

đ-ợc phát triển Rèn đđ-ợc kỹ năng nghe, nói cho học sinh Học sinh đđ-ợc nghe bạn trìnhbày, đợc nhận xét, đánh giá về ý kiến của bạn, nói điều mình nghĩ, tự nhìn nhận vềchính mình Rèn đợc tính tự giác, ý thức phấn đấu, vơn lên, thói quen hợp tác trong họctập, công việc, trong cuộc sống

Về kiến thức của học sinh, sẽ giảm bớt phần chủ quan, phiến diện, làm tăng tínhkhách quan khoa học; kiến thức trở nên sâu sắc, bền vững, dễ nhớ và nhớ nhanh hơn do

đợc giao lu , học hỏi giữa các thành viên trong nhóm với nhau; nhờ không khí thảo luậnsôi nổi ,cởi mở nên học sinh, đặc biệt là học sinh nhút nhát , trở nên bạo dạn hơn, các

em học đợc cách trình bày kiến của nhau, biết lắng nghe có phê phán ý kiến của bạn, từ

đó giúp các em dễ hoà nhập vào cộng đồng nhóm, tạo cho các em sự tự tin , hứng thútrong học tập và sinh hoạt; nhờ hoạt động nhóm mà vốn hiểu biết và kinh nghiệm xã

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

hội của học sinh thêm phong phú, kỹ năng giao tiếp, hợp tác đợc phát triển đó là những

điều thuận lợi

Bên cạnh những mặt tích cực, thì phơng pháp này cũng gặp phải một số khó khăn: Lớp có số lợng đông học sinh, không gian lớp học chật chội, bàn ghế không phù hợp cho

việc di chuyển; thiếu các trang thiết bị đồ dùng học tập; học sinh còn nhút nhát hoặc còn

dựa dẫm, ỷ nại vào các bạn; ý kiến còn phân tán hoặc mâu thuẫn nhau; thời gian bị kéodài, ồn ào, mất trật tự ảnh hởng đến các lớp khác, giáo viên khó quản lý

Vậy làm thế nào để khắc phục đợc những khó khăn này Theo quan điểm của bảnthân và qua dự giờ đồng nghiệp và qua thực tế sử dụng phơng pháp tôi có thể đa ra một

số giải pháp sau :

Việc chia nhóm, phân chia vị trí làm việc cho các nhóm phải linh hoạt , tuỳ theohoàn cảnh thực tế Có thể tổ chức cho học sinh thảo luận theo nhóm đôi- hai ngời ngồicạnh nhau; hoặc theo từng bàn, hoặc theo tổ (khi giao việc về nhà cho các em)

Giáo viên cần sử dụng các đồ dùng trực quan trong dạy học (tranh ảnh, bănghình), đồng thời động viên, hớng dẫn học sinh su tầm tài liệu (đây là việc làm hết sứcquan trọng của bộ môn Ngữ Văn

Trong khi các nhóm làm việc , giáo viên cần quan tâm đến các nhóm, động viênkhích lệ, giúp đỡ học sinh , đặc biệt là những em nhút nhát tham gia vào hoạt độngchung, thậm chí có thể giao cho nhiệm vụ cụ thể , từ đơn giản đến phức tạp cho từng

em trong nhóm này

Giáo viên phải định hớng, giúp đỡ các nhóm tập trung vào các vấn đề cần giảiquyết Đồng thời, cần nhắc nhở học sinh tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhóm khác

Và cuối cùng giáo viên phải đa ra ý kiến của mình để định hớng cho học sinh

Vì vậy việc hoạt động theo nhóm phải hiểu rõ hợp tác nhóm nhỏ là phơng pháphọc tập tích cực, những bài tập khó, những bài dài có thể đem chia theo cặp, theo nhóm

Mỗi nhóm học tập không nhất thiết phải nhiều ngời hay ít ngời mà phải tuỳthuộc vào bài tập đó (dung lợng kiến thức)

Làm việc theo nhóm là yêu cầu tất cả các thành viên đều đợc tham gia đều đợcbày tỏ ý kiến của mình sau đó đợc nhóm bàn luận và lấy ý kiến chung để trình bày trớclớp

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

Tất cả các nhóm đều đợc làm việc trong cùng một thời gian nhất định cùng côngviệc ( Nhng nếu là bài tập ngoại khoá có thể chia việc khác nhau.)

Lựa chọn nhóm trởng hợp lý, tránh để tình trạng một học sinh làm nhóm trởngquá nhiều lần khiến các em học sinh khác không có cơ hội để làm việc dẫn đến việc lờidựa dẫm vào bạn khác, còn một số em lại không đợc trình bày

Kế hoạch xây dựng nhóm.

Muốn các nhóm hoạt động thực sự có hiệu quả, tránh hiện tợng lúng túng củacác em trong khi tham gia sinh hoạt nhóm để học sinh nào cũng đợc làm việc côngbằng có hiệu quả vì vậy ngay từ đầu năm các thầy cô phải định hớng cho các em hiểucách làm việc theo nhóm (ai làm việc gì? Làm nh thế nào? Khi trình bày phải trình bày

ra sao?) làm thế nào đó để các em thực sự thông hiểu thì mới làm đợc việc Việc xâydựng nhóm nhất thiết các thầy cô phải có kế hoạch cụ thể ngay từ đầu năm)

+ Cử một bạn làm nhóm trởng

+ Các bạn khác bàn vấn đề gì

+ Ghi vấn đề thảo luận đó nh thế nào

+ Giáo viên rút kinh nghiệm trong lần sinh hoạt nhóm đó một cách cụ thể

+ Khi các em đã bớc đầu quen thuộc với công việc của mình thì khuyến khích tấtcả các em đều tham gia làm việc ( làm nhóm trởng)

+ Trong khi các nhóm trình bày xong các nhóm khác nhất thiết phải đợc bày tỏ ýkiến của mình

Phát huy vai trò học tập của nhóm nhỏ

Xây dựng đợc mô hình nhóm nhỏ trong qúa trình dạy học các thầy cô phải pháthuy đợc việc sinh hoạt nhóm một cách có hiệu quả, thờng xuyên Tuy nhiên về mặt câuhỏi cho sinh hoạt nhóm các đồng chí cần lu ý:

+ Câu hỏi phải là những câu hỏi khó (vận dụng cấp độ cao) nên tránh những câu

hỏi quá dễ khiến cho học sinh có cơ hội nói chuyện

+ Tránh những câu hỏi quá đơn điệu

+ Nên đa những câu hỏi dài hỏi khó để huy động đợc nhiều học sinh tham giatrong cùng một lúc

+ Khi trình bày bài tập đợc giao các nhóm cùng lắng nghe, phát hiện bổ xung có

nh vậy thì các em mới thực sự vui khi mình phát hiện ra một vấn đề

+ Ngay sau khi các nhóm trình bày xong giáo viên phải là ngời đánh giá nhậnxét kết quả làm việc của các em một cách cụ thể ( chỉ ra cái đúng, cái sai để các em biết

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

rút kinh nghiệm) Tuy nhiên sự khen chê của giáo viên phải hết sức khéo léo bởi cónhững lời nhận xét của giáo viên khiến cho các em mang nặng tâm trạng sợ, chán nản

nó tác động rất nhỉều đến tâm lý của các em Giáo viên chủ yếu khen chê để khích lệtinh thần học tập của các em

B Khâu chuẩn bị

Một là: Khâu soạn giảng Đây là một khâu hết sức quan trọng nó quyết định mọi

sự thành công của bài dạy (soạn bài theo đúng tinh thần của đổi mới phơng pháp) Chú

ý thời gian làm việc, khi nào thì sinh hoạt nhóm,

Hai là: Khâu giao bài hớng dẫn bài về nhà: Hớng dẫn cái gì cho học sinh, làm

việc gì, làm nh thế nào?

Ba là: Sự chuẩn bị phơng tiện dạy học: Tranh ảnh, băng đĩa, máy chiếu

III Phần thực nghiệm

( Ví dụ về một tiết học cụ thể “ Tiết 137 đọc hiểu văn bản Bến Quê của nhà

văn Nguyễn Minh Châu

Đối tợng nghiên cứu: Học sinh khối 9 trờng THCS Giang Biên

A Mục đích bài dạy:

Tiết truyện ngắn Bến Quê đợc đánh giá là một tiết học khó, nếu giáo viênkhông khéo léo khi đi khai thác truyện này Bởi đây là một truyện ngắn mang nặng tâmtrạng của nhân vật Nhĩ trong những ngày cuối cùng của cuộc đời mình, có đạt mình vàocảnh ngộ bôn ba khắp đó đây, vào hoàn cảnh những ngày cuối cùng của cuộc đời ta mớithấu hiểu những cảm xúc thầm kín của anh và những phát hiện mới mẻ trong sáng táccủa nhà văn Nguyễn Minh Châu : “Trong truyện của ông thờng mang nặng tính triết lýtrải nghiện về cuộc đời, ông hay để nhân vật của mình trong cảnh ngộ nghịch lý Vì vậytiết học Bến quê tôi đã thiết kế chuẩn bị dạy nh sau

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

+ Giao việc cho học sinh tìm hiểu về thân thế sự nghiệp của tác giả NguyễnMinh Châu

+ Tìm hiểu tình huống truyện ngắn và so sánh với các tình huống truyện khác màcác em đã học

+ Tóm tắt đợc truyện ngắn (Tìm hiểu tâm trạng của nhân vật Nhĩ trong mối quan

hệ với mọi ngời thiên nhiên có dụng ý gì, tìm hiểu diễn biến tâm trạng của nhân vậtNhĩ)

2 Tiến trình bài dạy theo hớng đổi mới Tiết 137 (tiết 136 đã dạy)

Nhận định nào đúng với tình huống truyện ngắn Bến Quê?.

A Nhĩ bị ốm nặng mọi ngời phải chăm sóc nâng giấc nên anh luôn luôn phải daydứt vì điều đó

B Nhĩ bị ốm anh muốn con thay mình sang bên kia sông thăm lại những nơi trớc kiaanh đã từng nhiều lần qua

C Nhĩ ốm nặng trong những ngày cuối cùng của cuộc đời mình anh chỉ khao khát đ ợc đặt chân lên bãi bồi bên kia sông gần nhà mình.

D Nhĩ bị ốm trong những ngày dỡng bệnh anh luôn luôn suy nghĩ việc nếu khỏibệnh anh sẽ đi thăm thú những nơi mà trớc kia anh đã dự định mà cha đi đợc

Giới thiệu bài mới:

Giới thiệu cảnh quay: “ Cảnh quay trong th ớc phim đó là gì?”

Quê hơng - nơi cuộc sống thanh bình chứa đựng biết bao nhiêu kỷ niệm của cuộc

đời mà con ngời, là những gì gắn bó gần gũi nh da thịt, nh hơi thở của ta Cuộc sốngyên ả đó tởng chừng nh đơn giản, xong nó lại là nỗi niềm trăn trở, day dứt băn khoăncủa biết bao ngời Anh Nhĩ trong truyện ngắn Bến Quê là một nhân vật nh thế Để cảmnhận đợc những cảm xúc suy t của anh Nhĩ, một ngời sắp rời xa cuộc đời, cảm nhận đ-

ợc nét tinh tế sáng tạo trong ngòi bút của Nguyễn Minh Châu Tiết học hôm nay cô trò

ta cùng đi tìm hiểu tiết 137

? Nhắc lại hoàn cảnh thực tại

của anh Nhĩ

II Tìm hiểu văn bản.

1 Tình huống truyện(tiết 136)

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

GV:Anh Nhĩ trong tác phẩm là

một con ngời từng trải, đã đi

khắp mọi nơi trên thế giới “ Cha

chỉ là “nhích nửa ngời Anh

đang sống những ngày cuối

cùng của cuộc đời mình… vậy

cảm xúc của anh Nhĩ nh thế nào

trớc những hình ảnh quen thuộc

của quê nhà, trớc những ngời

thân yêu gần gũi nhất

(Giới thiệu về cảnh hoa bằng

tranh mà anh Nhĩ quan sát

đ-ợc.Tâm trạng của anh Nhĩ ra sao

trớc khung cảnh đó?

- Anh đang sống nhữngngày cuối cùng của cuộc

đời

Cảnh lập thu.

- Hoa bằng lăng cuốimùa tha thớt, đậm sắchơn

- Con sông Hồng màu

đỏ nhạt, mặt sông nhrộng thêm ra

- Vòm trời nh cao hơn

- Bãi bồi phô ra mộtmàu vàng thau sen lẫnmàu xanh non

Xúc động trớc cảnh vậtcủa quê hơng xứ sở

2 Cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật Nhĩ.

A Cảm nhận của nhân vật Nhĩ về thiên nhiên.

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

? Vì sao Nhĩ lại xúc động trớc

vẻ đẹp đó? Tác giả Nguyễn

Minh Châu muốn nhắc nhở

chúng ta điều gì

Các em a! cái buổi sáng đầu

thu ấy, khi cảm nhận ra tất cả vẻ

đẹp của cảnh vật rất đỗi bình dị,

gần gũi qua khung của sổ Lúc

này Nhĩ cũng đã hiểu ra mình

sắp phải từ biệt cõi đời này

Điều ấy đã thức tỉnh những giá

trị bền vững bình thờng và sâu

xa trong cuộc sống “ Những gì

bình thờng ngời ta bỏ qua nhất

thời là tuổi trẻ Nhng khi đã già,

đã từng trải, khi ta bệnh nặng

thì con ngời ta mới có thể nhận

ra ? Cảm nhận suy nghĩ của

Nhĩ đợc đặt trong mối quan hệ

với những ai?

GV- Cả một đời bơn trải, điều

kiện công việc tạo cho anh Nhĩ

có dịp đi khắp mọi nơi “ cha

từng một xó xỉnh nào trên thế

giới mà anh lại không đặt chân

tới ấy mà giờ đây cảnh ngộ

thật trớ trêu những ngày cuối

cùng của cuộc đời anh lại bị cột

chặt bên gờng bệnh, mọi hoạt

động anh đều phải nhờ vào Liên

( một bức tranh tàn lụihéo úa)

- Bức tranh thân thuộclần đầu anh mới đợcnhìn thấy nó

- Con ngời đừng vô

tình, phải biết gắn bótrân trọng cảnh vậtcủa quê hơng xứ sở vì

cái đó là máu thịt củaquê hơng để nâng niu,quý trọng, là tâm hồncủa mỗi chúng ta

- Phải biết phát hiện

ra vẻ đẹp bình dịthân thuộc

- Liên (vợ anh)

- Tuấn (con trai anh)

- Những ngời hàng xóm.

- Bức tranh thân thuộcgần gũi, gắn bó, thânthơng nhng lại xa lạvới anh Nhĩ

B.Cảm xúc suy nghĩ của Nhĩ trong quan

hệ với mọi ng ời

Dạy học văn theo hớng đổi mới, phát huy vai trò tích cực của nhóm trong học tập

- vợ anh Phải chăng trớc hoàn

cảnh thực tại đó đã giúp anh

tới nhân vật nào? Em hiểu gì

về phẩm chất của ngời

phụ nữ Việt Nam ( Tích hợp

- Những ngón tay gầyguộc âu yếm vuốt vebên vai chồng

- Tiếng bớc chân rón rénquen thuộc suốt cả một

đời ngời đàn bà trênnhững bậc gỗ mòn lõm

* Lời nói:

- Anh cứ yên tâm Vấtvả tốn kém đến baonhiêu em với các concũng lo cho anh đợc

- Có hề sao đâu… Miễn

là anh còn sống, luônluôn có mặt anh, tiếngnói của anh ở trong giannhà này