ĐỊA 7 (TUẦN 4 7)

Biết được cáchoạt động kinh tế của con người là một trong những nguyên nhân làm thoái hóa đất.. Kể tên các kiểu môi trường của đới nóng... - Hiểu được môi trường nhiệt đới g

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 6: MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức Sau khi học xong bài này, học sinh cần:

+ Trình bày được các đặc điểm của môi trường nhiệt đới

+ Biết được cảnh quan đặc trưng của môi trường nhiệt đới là Xavan hay đồng cỏ caonhiệt đới

+ Biết đặc điểm của đất và biện pháp bảo vệ đất ở môi trường nhiệt đới Biết được cáchoạt động kinh tế của con người là một trong những nguyên nhân làm thoái hóa đất

(THMT)

2 Kỹ năng

- Củng cố và rèn luyện kỹ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa

- Phân tích mối quan hệ giữa các thành phần tự nhiên, giữa hoạt động kinh tế với conngườivà môi trường

3 Thái độ

- Bồi dưỡng cho học sinh ý thức bảo vệ môi trường, khí hậu, phê phán các hoạt độnglàm ảnh hưởng xấu tới môi trường

II Phương tiện dạy học

GV: - Bản đồ tự nhiên Châu Á

- Tranh về môi trường đới nóng

HS: SGK

III Tiến trình hoạt động dạy học

1 Ổn định lớp ( 1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (4 phút)

?Dựa vào bản đồ ” các môi trường địa lí”, em hãy xác định giới hạn của môi trườngđới nóng Kể tên các kiểu môi trường của đới nóng

? Trình bày đặc điểm khí hậu của môi trường xích đạo ẩm

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cơ bản

Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm khí hậu

(18 phút)

Gv treo bản đồ các môi trường địa lý

GV cho HS xác định vị trí của các điểm Ma-la-can

và Gia-me-na trên bản đồ

HS xác định

1 Khí hậu

? Dựa vào H5.1 và đọc thông tin sgk, xác định vị

trí của môi trường nhiệt đới? ( HS Y – K)

-Nằm trong khoảng từ vĩ tuyến 50đến chí tuyến ở hai bán cầu

?Quan sát biểu đồ khí hậu H6.1 và H6.2 SGK cho

nhận xét về sự phân bố nhiệt độ, lượng mưa của 2

địa điểm trên

Hoạt động nhóm: chia 4 nhóm (4phút)

Nhóm 1,2: quan sát cho nhận xét về sự phân bố

nhiệt độ ở 2 biểu đồ

-Kết luận về sự thay đổi nhiệt độ

Nhóm 3,4: Cho nhận xét về phân bố lượng mưa

của 2 biểu đồ theo nội dung bảng sau

GV hoàn chỉnh các kết quả nhận xét:

Số tháng

có mưaMalacan

250C 9tháng

tập trungtừ T5-T10Giamana

Giảmtừ

250

-220C

Giảm dầntừ

9-7T

? Qua đó em hãy trình bày đặc điểm khí hậu của

môi trường nhiệt đới

HS trả lời được: - Nhiệt độ TB > 20oC Biên độ

-Càng gần chí tuyến thời kì khô hạncàng kéo dài

GV cho học sinh củng cố kiến thức bằng cách làm

bài tập 1,2 ở vở tập bản đồ

? Điểm khác nhau giữa khí hậu xích đạo ẩm và khí

hậu nhiệt đới

Hs suy nghĩ trả lời

Gv chốt điểm khác nhau đó

Số thángKhông mưa

Lượngmưa TB3tháng

T1,2,12

841 mm

5thángT1,2,3,11,12

647 mm

Tăng lên từ

3-9 T

Giảm

Hoạt động 2: Tìm hiểu các đặc điểm khác của

Quan sát H6.3, H6.4 có nhận xét gì giữa xavan

Kênia và xavan ở Trung Phi

? Từ 2 hình ảnh H6.3, H6.4 em có thể lý giải vì

sao có sự thay đổi của cây cỏ ở 2 khu vực này?

- Thực vật: Thay đổi theo mùa, mùamưa cây cối tốt tươi và ngược lại

- Càng về hai chí tuyến thực vậtcàng nghèo nàn, khô cằn hơn: từrừng thưa sang đồng cỏ đến nửahoang mạc

Nghiên cứu SGK để trả lời? Theo em đất ở đây có

đặc điểm gì?

GV yêu cầu HS đọc đoạn SGK để tìm hiểu quá

trình hình thành đất feralit và tại sao đất ở vùng

nhiệt đới có màu đỏ vàng? (nước mưa … màu đỏ

vàng… SGK)

? Nguyên nhân làm cho đất dễ bị thoái hóa

? Biện pháp để bảo vệ đất ở môi trường nhiệt đới

Hs suy nghĩ trả lời

Gv chốt kiến thức

- Đất đai dễ bị xói mòn nếu canh táckhông hợp lý

Nghiên cứu SGK em hãy cho biết:

? Sông ngòi ở đây mực nước thay đổi tuỳ thuộc

vào yếu tố nào?

HS nghiên cứu trả lời

- Sông ngòi có 2 mùa nước

+ Mùa lũ

+ Mùa khô

Yêu cầu HS đọc thông tin phần cuối sgk vì sao

vùng nhiệt đới lại là nơi tập trung dân đông trên

thế giới?

?Tại sao xa van ngày càng mở rộng.(mưa theo

mùa, phá rừng, đốt nương làm rẫy)

Hs trả lời

Gv kết luận, ghi bảng

? Theo em, cần phải làm gì để bảo vệ tài nguyên,

môi trường ở đây

Hs liên hệ trả lời

- Sông ngòi có 2 mùa nước+ Mùa lũ

4 Củng cố (4 phút)

Gv yêu cầu HS hệ thống lại kiến thức toàn bài bằng bản đồ tư duy

5 Dặn dò ( 1 phút)

- Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài

- Đọc và nghiên cứu trước bài mới Cho biết “Việt Nam nằm trong môi trường nào”

6.Rút kinh nghiệm

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 7: MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA

I Mục tiêu :

1 Kiến thức: Sau khi học xong bài này, học sinh cần:

- Nắm được nguyên nhân cơ bản hình thành gió mùa ở đới nóng và đặc điểm của giómùa mùa hạ, gió mùa mùa đông

- Trình bày và giải thích ở mức độ đơn giản đặc điểm cơ bản của môi trường nhiệt đớigió mùa

- Hiểu được môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đặc sắc và đa dạng ở đớinóng

2 Kỹ năng

Rèn luyện cho học sinh kỹ năng đọc bản đồ, ảnh địa lý, biểu đồ khí hậu và nhận biếtkhí hậu nhiệt đới gió mùa qua biểu đồ khí hậu.

3 Thái độ

Bồi dưỡng cho học sinh ý thức bảo vệ tài nguyên, môi trường ở môi trường nhiệt đớigió mùa

II Phương tiện dạy học

GV: - Bản đồ khí hậu Châu Á

- Tranh ảnh động thực vật ở MTNĐGMHS: SGK, VBT

III Tiến trình hoạt động dạy học

1 Ổn định lớp(1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ(4 phút)

? Trình bày đặc điểm của khí hậu nhiệt đới?

3 Bài mới.

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cơ bản

Hoạt động 1 Tìm hiểu đặc điểm khí hậu

GV giảng: Toàn bộ môi trường nhiệt đới gió

mùa nằm trong hai khu vực Nam Á và Đông

Nam Á Việt Nam là quốc gia nằm trong khu

vực gió mùa

Học sinh chú ý theo dõi

Gv giới thiệu thuật ngữ: gió mùa là loại gió

thổi theo mùa

Thảo luận 4 nhóm (3phút)

? Quan sát các H7.1 và 7.2: nhận xét về hướng

gió thổi vào mùa hạ và vào mùa đông ở các

khu vực Nam Á và Đông Nam Á

- Nam Á và Đông Nam Á là các khu vựcđiển hình của môi trường nhiệt đới giómùa hoạt động Gió mùa làm thay đổichế độ nhiệt và lượng mưa ở hai mùa rõrệt

?Cho nhận xét về lượng mưa ở các khu vực này

trong mùa hè và mùa đông

? Giải thích tại sao lượng mưa ở các khu vực

này lại có sự chênh lệch rất lớn giữa mùa hạ và

mùa đông

Đại diện nhóm trình bày, GV nhận xét, kết luận

*Khí hậu-Nhiệt độ và lượng mưa thay đổi theomùa

-Nhiệt độ trung bình năm >200C, biên độnhiệt khoảng 80C

Quan sát biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của

Hà Nội và Num-bai (Ấn Độ):

? Em hãy nêu nhận xét về diễn biến nhiệt độ,

lượng mưa trong năm của khí hậu nhiệt đới gió

mùa

Diễn biến nhiệt độ trong năm ở Hà Nội có gì

khác ở Mum – bai

Hs trả lời

Dựa vào ttin SGK, em hãy

? Nêu ra đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt

đới gió mùa?(HS Y – K)

? Thời tiết thất thường được biển hiện như thế

nào?

Liên hệ với khí hậu Việt Nam

Hs đại diện trình bày

Hs khác nhận xét, bổ sung

Gv kết luận ghi bảng

- Lượng mưa trung bình> 1500mm, mùakhô ngắn có lượng mưa nhỏ

- Thời tiết có diễn biến thất thường, haygây thiên tai lũ lụt, hạn hán

Hoạt động 2: Tìm hiểu các đặc điểm khác

của môi trường (15 phút)

2 Các đặc điểm khác của môi trường.

GV gọi HS đọc mục 2 SGK

? Nhận xét sự thay đổi phụ thuộc của cảnh sắc

thiên nhiên qua ảnh H7.5; H7.6 SGK

HS quan sát 2 hình H7.5; H7.6 SGK và nhận

xét

-Môi trường nhiệt đới gió mùa là môitrường đa dạng phong phú nhất đới nóng

Nghiên cứu hình SGK để trả lời:

? Mùa khô rừng cao su cảnh sắc như thế nào?

(Dành cho HS yếu, kém)

HS trả lời: Mùa mưa xanh tốt, mùa khô ngược

lại

-Gió mùa có ảnh hưởng sâu sắc tới cảnhsắc thiên nhiên và cuộc sống của conngười

Nghiên cứu SGK để trả lời? Nguyên nhân của

sự thay đổi

-Là nơi thích hợp với nhiều loại câylương thực và cây công nghiệp nhiệt đớiNghiên cứu SGK để trả lời? Có sự khác nhau

về thiên nhiên giữa nơi mưa nhiều và nơi mưa

ít

Hs suy nghĩ trả lời

? Tại sao đây lại tập trung đông dân như vậy

Hs trả lời

Gv kết luận, ghi bảng

4.Củng cố(5 phút)

Gv yêu cầu Hs hệ thống lại kiến thức toàn bài bằng bản đồ tư duy:

? Nêu đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa?

5 Dặn dò

- Học bài và làm các bài tập cuối bài

- Đọc và chuẩn bị trước bài 9 ( bài 8 không học theo giảm tải mới )

6.Rút kinh nghiệm

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 8: Bài 9: HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP Ở ĐỚI NÓNG

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức: Sau khi học xong bài này, học sinh cần:

- Hiểu những thuận lợi, khó khăn của điều kiện tự nhiên đối với sản xuất nông nghiệp

ở đới nóng

- Nắm được các mối quan hệ giữa khí hậu với nông nghiệp và đất trồng, giữa khaithác đất và bảo vệ đất.

- Biết được một số cây trồng, vật nuôi chủ yếu ở đới nóng ở đới nóng

- Tích hợp MT: Hiểu được sự cần thiết phải BVMT trong quá trình SX nông nghiệp

2 Kỹ năng

Luyện kỹ năng phán đoán địa lý cho HS ở mức độ cao hơn và phức tạp hơn về mốiquan hệ giữa khí hậu với nông nghiệp và đất trồng

3 Thái độ

Bồi dưỡng cho HS ý thức bảo vệ môi trường, tài nguyên

Giảm tải: Câu hỏi 3 phần câu hỏi và bài tập không yêu cầu Hs làm

II Phương tiện dạy học

GV: - Bản đồ kinh tế châu Á

HS: SGK, VBT

III Tiến trình hoạt động dạy học

1 Ổn định lớp (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

? Trình bày đặc điểm khí hậu của 2 môi trường xích đạo và môi trường nhiệt đới

3 B i m iài mới ới

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cơ bản

Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm sản xuất

nông nghiệp (18 phút)

1 Đặc điểm sản xuất nông nghiệp

?Tìm ra đặc điểm chung của môi trường đới

nóng ?

Nghiên cứu SGK,H9.1,9.2 để trả lời? ảnh

hưởng của khí hậu tới sản xuất nông nghiệp

Nhóm 1: Nghiên cứu SGK để trả lời: Môi

trường xích đạo ẩm có thuận lợi và khó

khăn gì đối với sản xuất nông nghiệp?

*Môi trường xích đạo ẩm-Thuận lợi: N¾ng, ma, nhiều quanh nămtrồng nhiều cây nuôi nhiều con, xen canhgối vụ

-Khó khăn: Nóng ẩm nên nấm mốc, côntrùng phát triển gây hại cho cây trồng

*Môi trường nhiệt đới

Môi trường nóng ẩm gió mùa-Thuận lợi: nóng quanh năm mưa theo mùa,theo mùa gió Chủ động bố trí mùa vụ vàlựa chọn cây trồng vật nuôi phù hợp.

Nhóm 2: Nghiên cứu SGK để trả lời: Môi

trường nhiệt đới và nhiệt đới gió mùa có

thuận lợi và khó khăn gì đối với sản xuất

nông nghiệp?

-Khó khăn: Mưa theo mùa dễ gây lũ, lụttăng cường xói mòn đất Mùa khô kéo dàigây hạn, thời tiết thất thường, nhiều thiêntai

Nhóm 3: Nghiên cứu SGK để trả lời: Giải

pháp khắc phục những khó khăn của môi

trường đối nóng với sản xuất nông nghiệp

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả Lưu ý:

cõu dễ ưu tiên cho hs yếu trả lời

- GV bổ sung, chuẩn xác kiến thức

* Biện pháp-MT xích đạo ẩm: Bảo vệ trồng rừng, khaithác có kế hoạch khoa học…

-MT nhiệt đới và MT nhiệt đới gió mùa:Làm tốt thuỷ lợi, trồng cây che phủ đất…

Hoạt động 2: Tìm hiểu các sản phẩm

nông nghiệp chủ yếu ( 15 phút)

2 Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu

Nghiên cứu SGK để trả lời? Cho biết các

cây lương thực và hoa màu trồng chủ yếu ở

đồng bằng và vùng núi nước ta

?Tại sao sắn (khoai mì) trồng ở vùng núi

đồi

?Tại sao khoai trồng ở đồng bằng

?Tại sao lúa nước trồng ở khắp nơi

HS trả lời

Cây lương thực

Cây công nghiệp

- Cây lương thực phù hợp khí hậu và đấttrồng, lúa nước, khoai sắn

Nghiên cứu SGK để trả lời? Tại sao các

vùng trồng lúa nước ta lại thường trùng với

những vùng đông dân bậc nhất trên thế

giới?

Liên hệ với Việt Nam? Nêu tên các cây

trồng nhiều ở nước ta? (Dành cho HS yếu,

kém)

- Cây công nghiệp: rất phong phú, có giá trịxuất khẩu cao, cà phê, cao su, dừa, lạc

Dựa và bản đồ? Xác định trên bản đồ kinh

tế châu Á sự phân bố của các nước trồng

nhiều loại cây lương thực, cây công nghiệp?

Hs chỉ bản đồ

Nghiên cứu SGK để trả lời? Các vật nuôi

được chăn nuôi ở đâu? Vì sao lại phân bố ở

khu vực đó? - Chăn nuôi nói chung chưa phát triển bằngtrồng trọt.

? Ở địa phương em có con vật gì? (Dành

cho HS yếu, kém)

Gọi hs chỉ các vật nuôi trên bản đồ

Gv chỉ lại trên bản đồ

4 Củng cố (5 phút)

Hệ thống lại kiến thức bằng bản dồ tư duy:

? Những đặc điểm khí hậu đới nóng có thuận lợi và khó khăn như thế nào đối với sản xuấtnông nghiệp?

? Hướng dẫn học sinh làm bài tập 4 SGK ( Bài tập 3 không yêu cầu HS làm)

5 Dặn dò ( 1 phút)

- Học các câu hỏi và làm bài tập cuối bài

- Đọc và chuẩn bị trước bài mới

6.Rút kinh nghiệm

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 9:

Bài 10: DÂN SỐ VÀ SỨC ÉP DÂN SỐ TỚI TÀI NGUYÊN

MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI NÓNG

I.Mục tiêu bài học

1 Kiến thức: Sau khi học xong bài này, học sinh cần:

- HS biết được đới nóng vừa đông dân vừa có bùng nổ dân số trong khi nền kinh tếcòn đang trong quá trình phát triển, chưa đáp ứng được các nhu cầu cơ bản (ăn, mặc) củangười dân

- Biết được sức ép dân số, đời sống và các biện pháp của các nước phát triển

2 Kỹ năng

Luyện tập cách đọc và phân tích biểu đồ các mối quan hệ và sơ đồ các mối quan hệ.Bước đầu rèn luyện cách phân tích các số liệu thống kê

3 Thái độ

Bồi dưỡng cho HS biết bảo vệ tài nguyên, môi trường

II Các phương tiện dạy học

GV: - Các tranh ảnh về tài nguyên môi trường bị huỷ hoại do khai thác

- Bản đồ dân cư thế giới

HS: SGK, VBT

III Tiến trình hoạt động dạy học

1 Ổn định lớp (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

? Đặc điểm khí hậu đới nóng có thuận lợi, khó khăn với sản xuất nông nghiệp như thế nào?

3 B i m iài mới ới

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cơ bản

Hoạt động 1: Tìm hiểu dân số (13 phót) 1 Dân số

Quan sát bản đồ "phân bố dân cư thế giới"

HS quan sát

? Trong 3 đới môi trường, khí hậu, dân cư thế

giới tập trung nhiều nhất vào đới nào? Tại

sao?

HS nghiên cứu trả lời được:

- Đới nóng

- Vì khí hậu ấm áp…

- 50% dân số thế giới sống ở đới nóng

? Dân cư đới nóng tập trung những khu vực

nào?(Dành cho HS yếu, kém)

?Với số dân bằng ½ nhân loại, tập trung sinh

sống chỉ trong 4 khu vực trên sẽ tác động như

thế nào đến tài nguyên và môi trường ở đây

? Quan sát biểu đồ 1.4 cho biết tình trạng gia

tăng dân số hiện nay của đới nóng như thế

nào?

Nghiên cứu SGK để trả lời?Từ những đặc

điểm trên sẽ ảnh hưởng đến tài nguyên, môi

trường như thế nào?

-HS nghiên cứu trả lời được:

Tài nguyên cạn kiệt

- Dân số tăng tự nhiên nhanh và bùng nổdân số tác động rất xất tới tài nguyên và môitrường

Nghiên cứu để trả lời? Tài nguyên môi trường

bị xuống cấp, dân số thì bùng nổ  Tình

trạng gì đối với tự nhiên

HS nghiên cứu trả lời được:

- Tác động xấu, kiệt quệ thêm

Hoạt động 2: Tìm hiểu Sức ép dân số tới

tài nguyên và môi trường (20 phút)

2 Sức ép dân số tới tài nguyên và môi trường

GV giới thiệu biểu đồ 10.1

Có 3 đại lượng biểu thị 3 mẫu, lấy mốc

1975=100% Vì 3 đại lượng có giá trị không

đồng nhất

HS quan sát H10.1

Thảo luận nhóm: 3 nhóm

Nhóm 1: Phân tích H10.1 để thấy mối quan

hệ giữa sự gia tăng dân số tự nhiên quá nhanh

với tình trạng thiếu lương thực ở Châu Phi

Nhóm 2: Đọc bảng số liệu tr34 nhận xét về

tương quan giữa dân số và diện tích rừng ở

khu vực Đông Nam Á

Nhóm 3: Nghiên cứu SGK để trả lời Những

tác động của sức ép dân số tới tài nguyên môi

trường và xã hội ntn?

? Nêu 1 vài ví dụ để thấy rõ sự khai thác rừng

quá mức sẽ tác động xấu tới môi trường

HS đại diện trả lời

GV chuẩn xác kiến thức

Nghiên cứu SGK để trả lời? Cho biết những

- Làm cho tài nguyên thiên nhiên bị cạnkiệt, suy giảm

- Chất lượng cuộc sống của người dân thấp

- Môi trường bị ô nhiễm, tàn phá