Lịch sử phát sinh, phát triển của lãnh thổ VN chúng ta đã diễn ra như thế nào?Lịch sử đó ảnh hưởng như thế nào đến sự hình thành các cảnh quan tự nhiên và nguồn tài nguyên khoáng sản nướ
Trang 1Tuần: 25 Ngày soạn: 25/2/2009 Tiết: 30 Ngày dạy: 26/2/2009
Bài 25: LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA TỰ NHIÊN VIỆT NAM.
I MỤC TIÊU:
Học sinh nắm:
- Lãnh thổ Việt Nam được hình thành qua quá trình lâu dài và phức tạp từ tiền Cambric ho đến ngày nay
- Hệ quả của lịch sử tự nhiên lâu dài đó có ảnh hưởng tới cảnh quan và tài nguyên thiên nhiên nước ta
- Các khái niệm địa chất đơn giản, niên đại, địa chất, sơ đồ địa hình
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:
Sơ đồ các vùng địa chất trong SGK
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: (5’)
- Đặc điểm chung của vùng biển Việt Nam?
- Nêu những khó khăn và thuận lợi mà Biển Đông đã mang lại cho chúng ta?
3 Bài mới:
- Giới thiệu bài: Lãnh thổ VN là moat bộ phận của vỏ Trái Đất, có đặc điểm địa chất và địa hình rất độc
đáo Lịch sử phát sinh, phát triển của lãnh thổ VN chúng ta đã diễn ra như thế nào?Lịch sử đó ảnh hưởng như thế nào đến sự hình thành các cảnh quan tự nhiên và nguồn tài nguyên khoáng sản nước ta? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay
- Nội dung :
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG.
Hoạt động 1:(10’)
H: Dựa vào bảng 25.1 em hãy cho biết giai đoạn tiền
Cambri được diễn ra trong thời gian nào?
Giáo viên:- Cách đây 570 tr năm
H: Đặc điểm địa chất, địa hình nước ta khi đó như thế
nào?
- Đặc điểm đại bộ phận nước ta còn là biển
- Aûnh hưởng: các mảng nền cổ tạo thành các điểm
tựa cho sự phát triển lãnh thổ như sau này: Việt Bắc,
sông Mã, Kom Tum
H: Quan sát H25.1 em hãy cho biết trong giai đoạn tiền
Cambri trên khu vực sau này là lãnh thổ trên đất liền
của nước ta có các mảng nền cổ nào?
( HS trả lời)
H: Các đặc điểm tự nhiên khác trên đất nước ta ở giai
đoạn tiền Cambri như thế nào?
1 Giai đoạn tiền Cambri :
- Cách đây 570 tr năm
- Nước ta còn là biển chỉ có một số mảng nền cổ như Việt Bắc, sông Mã, Kom Tum
- Sinh vật còn rất ít và đơn giản
- Khí quyển ít ôxi, nhiều cacbonic
Trang 2Hoạt động 2: (12’)
H: Dựa vào bảng 25.1 em hãy cho biết giai đoạn cổ
kiến tạo gồm các đại nào? Giai đoạn này được diễn ra
trong thời gian nào?
H: Hoạt động địa chất, địa hình ở giai đoạn này cổ kiến
tạo diễn ra với đặc trưng khác nhau trong từng giai đoạn
nhỏ như thế nào?
H: Quan sát H25.1 SGK em hãy nêu tên moat số các
mảng nền được hình thành vào giai đoạn cổ sinh và
Trung sinh?
( + Cổ sinh: Mảng nền Đông Bắc, Trường Sơn Bắc,
Đông Nam Bộ
+ Trung sinh: Mảng nền sông Đà)
H: Dựa vào nội dung SGK, em hãy cho biết giai đoạn
cổ kiến tạo đã tạo ra cho chúng ta các tài nguyên quý
giá nào?
H: Sự hinhf thành các bể than cho biết khí hậu và thực
vật ở nước ta phát triển như thế nào?
Hoạt động 3:(10’)
H: Dựa vào bảng 25.1 và nội dung trong SGK em hãy
cho biết giai đoạn Tân Kiến tạo diễn ra khi nào?
H: Hoạt động địa chất tiêu biểu giai đoạn này là gì?
+ Địa phương em đang ở thuộc nền móng nào? Địa hình
có tuổi khoảng bao nhiêu năm?
TL: Đông Nam bộ – 500 năm
H: Trong giai đoạn Tân Kiến tạo còn có các đặc điểm
2 Giai đoạn cổ kiến tạo:
- Gồm hai đại Cổ sinh và Trung sinh Bắt đầu cách đây 570 triệu năm, kéo dài hơn
500 triệu năm cho đến thời gian cách đây
65 triệu năm
- Có 2 giai đoạn hoạt động đại chất địa hình khác nhau:
+ Giai đoạn đầu: Nội lực ưu thế, nhiều vận động tạo núi ( Ca-lê-đô-ni, Hec-xi ni, In-đô-xi-ni,Ki-mê-ri)diễn ra Phần lớn lãnh thổ nước ta trở thành đất liền
+ Giai đoạn cuối: Ngoại lực ưu thế đã bào mòn, hạ thấp địa hình trở thành những bề mặt san bằng khá bằng phẳng
- Tài nguyên: Đá vôi, than đá với trữ lượng hàng tỉ tấn
- Sinh vật rất phát triển + Thực vật: Cây hạt trần, các loài dương xỉ + Động vật: Bò sát khủng long
- Khí hậu: Rất nóng ẩm
3 Giai đoạn tân kiến tạo :
- Diễn ra trong giai đoạn Tân sinh, được bắt đầu cách đây 25 triệu năm
+ Làm nâng cao và mở rộng địa hình + Làm núi non, sông ngòi trẻ lại + Hình thành các cao nguyên badan và các đồng bằng phù sa true
+ Mở rộng Biển Đông, tạo ra các bể dầu khí ở thềm lục địa và đồng bằng châu thổ + Góp phần hình thành các khoáng sản: dầu mỏ, bôxit, than bùn…
Trang 3tự nhiên nào? - Sinh vật phát triển phong phú và hoàn
thiện, đặc biệt là cây hạt kín và động vật có vú
- Xuất hiện loài người: Con người xuất hiện
ở VN từ rất sớm
4 Củng cố: (6’)
- Loại khoáng sản nhiên liệu đem lại giá trị kinh tế cao cho nước ta hình thành trong giai đoạn Cổ kiến tạo là:
a Than bùn b Than đá
c Dầu mỏ d Khí đốt
- Vận động Tân kiến tạo diễn ra cách ngày nay khoảng
a Khoảng 150 triệu năm b 100 triệu năm
c 50 triệu năm d 25 triệu năm
- Lịch sử phát triển của thiên nhiên VN có thể chia ra các giai đoạn lớn nào? Nêu những nét chính về tự nhiên nước ta trong từng giai đoạn đó?
- Giai đoạn Tân Kiến tạo có ảnh hưởng to lớn như thế nào đến thiên nhiên đất nước ta?
5 Dặn dò: (1’)
- Học thuộc bài
- Chuẩn bị bài mới: Đặc điểm tài nguyên khoáng sản Việt Nam
- Chuẩn bị theo câu hỏi trong sgk
- Tìm hiểu các loại khoáng sản trên đất nước ta
Sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về khai thác các mỏ khoáng sản ở VN?
Trang 4Tuần: 25 Ngày soạn: 26/2/2009 Tiết: 31 Ngày dạy: 27/2/2009
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Học sinh biết:
- Việt Nam là nước có nhiều loại tài nguyên khoáng sản, nhưng phần lớn các mỏ có trữ lượng vừa và nhỏ là nguồn lực quan trọng để công nghiệp hóa đất nước
- Mối quan hệ giữa tài nguyên khoáng sản với lịch sử phát triển, giải thích vì sao nước ta giầu tài nguyên khoáng sản
- Các giai đoạn tạo mỏ và sự phân bố các mỏ, các loại khoáng sản chủ yếu
- Xây dựng ý thức tiết kiệm, tính hiệu quả và sự phát triển bền vững trong khai thác sử dụng tài nguyên
khoáng sản
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:
- Bản đồ địa chất khoáng sản
- Một số mẫu khoáng sản
- Tranh ảnh
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Trình bày lịch sử phát triển của tự nhiên VN?
- Nêu ý nghĩa của giai đoạn Tân kiến tạo đến sự phát triển thiên nhiên đất nước ta?
3 Bài mới:
- Giới thiệu bài: Khoáng sản là moat nguồn lực quan trọng phục vụ đắc lực cho công cuộc CNH, HĐH đất
nước Trên đất nước ta, nguồn khoáng sản có nhiều hay ít, được phân bố ở đâu, chúng được hình thành như thế nào? Chúng ta sẽ tìm hiểu lời giải đáp cho các vấn đề này trong bài học hôm nay
- Nội dung:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG.
Hoạt động 1: (10’)
H: Vai trò của khoáng sản trong đời sống và sự tiến hóa của nhân
loại?
TL: - Vai trò rất quan trọng
- Đồ đá – đồ sắt – đồ đồng
H: Dấu hiệu đầu tiên của việc sử dụng khoáng sản ở nước ta từ
bao giờ?
TL: Trong các ngôi mộ cổ ở Thanh Hóa cách đây hàng chục vạn
năm thời kì đồ đá cũ
H: Diện tích của Việt Nam so với thế giới?
TL: 329.247 Km2 trung bình so với thế giới
H: Nhận xét số lượng, mật độ, trữ lượng khoáng sản Việt Nam?
TL: Số lượng nhiều, mật độ trung bình, trữ lượng vừa và nhỏ
1 Việt Nam là nước giàu tài nguyên khoáng sản:
Trang 5- Giáo viên kết luận:
H: Tại sao Việt Nam là nước giầu có về khóang sản?
TL: - Lịch sử địa chất kiến tạo lâu dài
- Nhiều chu kì kiến tạo, sản sinh một hệ khoáng sản đặc
trưng
- Vị trí tiếp giáp giữa hai đại sinh khoáng sản lớn: Địa Trung
Hải và Thái Bình Dương
- Sự phát hiện tìm kiến thăm dò khoáng sản có hiệu quả
H: Chứng minh rằng nước ta có nguồn tài nguyên khoáng sản
phong phú đa dạng?
( VN là nước có lịch sử địa chất, kiến tạo rất lâu dài và phức tạp
Lãnh thổ VN trải nhiều chu kì kiến tạo sản sinh ra moat laọi
khoáng sản đặc trưng riêng)
Hoạt động 2.(15’)
- Giáo viên chia nhóm cho học sinh hoạt động từng đại diện nhóm
trình bày bổ sung giáo viên chuẩn kiến thức và ghi bảng
H: Sự hình thành mỏ ở giai đoạn tiền Cambri ( các vùng mỏ chính,
các mỏ chính)?
H: Các mỏ khoáng sản phân bố chủ yếu ở đâu?
Giáo viên: - Việt Bắc, hữu ngạn sông Hồng: Than chì, đồng…
Nền cổ Kom Tum: Vàng, đá quí, đất hiếm
H: Sự hình thành mỏ ở giai đoạn cổ kiến tạo (các vùng mỏ chính,
các mỏ chính)? Các khoáng sản này phân bố chủ yếu ở đâu?
TL: Giáo viên: - Đông Bắc Bộ: Thái Nguyên có sắt; Quảng Ninh
có than đá, Cao Bằng và Lạng
sơn có thiếc
- Tây Bắc có đồng, vàng…
- Bắc Trung Bộ: Crôm, thiếc…
- Tây Nguyên kim loại màu, cao lanh
H: Sự hình thành mỏ ở giai đoạn tân kiến tạo (các vùng mỏ chính,
các mỏ chính)?
TL: Giáo viên: - Đồng bằng than nâu, dầu mỏ khí tự nhiên, than
bùn
- Thềm lục địa có dầu mỏ khí đốt
- Tây Nguyên có bô xít ( Lâm đồng, Đắc Lắc)
Hoạt động 3 (10’)
H: Tại sao phải khai thác, sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả nguồn
tài nguyên khoáng sản?
TL: - Khoáng sản là nguồn tài nguyên không thể phục hồi
- Có ý nghĩa lớn trong sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước
H: Biện pháp như thế nào để bảo vệ tài nguyên khoáng sản?
- Diện tích lãnh thổ Việt Nam trung bình của thế giới được coi là nước giàu có về tài nguyên khoáng sản, song phần lớn có trữ lượng vừa và nhỏ
2 Sự hình thành các vùng mỏ chính ở nước ta:
a Giai đoạn Tiền Cambri:
- Khoáng sản chính: than, chì, đồng, sắt, đá quý…
- Phân bố: các vùng nền cổ như: Hoàng Liên Sơn, Kon Tum…
b Giai đoạn Cổ kiến tạo:
- Khoáng sản chính: apatit, than, sắt, thiếc, mangan…
- Phân bố:Rộng rãi trên khắp cả nước
c Giai đoạn Tân kiến tạo:
- Khoáng sản chính: Dầu mỏ, khí đốt, than bùn, bôxit ở Tây Nguyên
3 Vấn đề khai thác và bảo vệ tài nguyên khoáng sản ở nước ta:
Trang 6TL: Luật khoáng sản.
H: Nguyên nhân làm cạn kiệt nhanh chóng một số loại khoáng
sản?
TL: - Quản lí lỏng lẻo, khai thác tự do…
- Khai thác khoáng sản chế biến còn lạc hậu
- Thăm dò, đánh giá chưa chuẩn xác trữ lượng, hàm lượng,
phân bố rải rác, đầu tư lãng phí…
H: Môi trường sinh thái quanh khu vực khai thác như thế nào?
TL:
- Cần thực hiện tốt luật khoáng sản để khai thác hợp lí, sử dụng tiết kiệm hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản
4 Củng cố :(4’)
- CMR nước ta có nguồn khoáng sản phong phú & đa dạng?
- Trong việc khai thác hợp lí, chúng ta phải đảm bảo những yêu cầu gì?
- Mỏ Crôm lớn nhất nước ta nằm ở tỉnh:
a Quảng Ninh b Nghệ An
c Thanh Hoá d Cao Bằng
5 Dặn dò: (1’)
- Học thuộc bài
- Chuẩn bị bài mới: Thực hành
- Chuẩn bị theo câu hỏi trong sgk
+ Tìm hiểu vị trí địa phương em trên bản đồ hành chính Việt Nam?