Văn 9 tiết 136, 137 bến quê

TèNH HUỐNG TRUYỆN- Thời trẻ: tung hoành thỏa chớ trong những khụng gian cực rộng >< Cuối đời: nhọc nhằn, bất lực trong một khụng gian cực hẹp - Cha: già, bệnh nặng → nhận ra vẻ đẹp lạ

GV: NguyÔn ThÞ Long V©n

Tæ: Khoa häc x· héi

Tr êng THCS Phan §×nh Giãt

QuËn Thanh Xu©n - Hµ Néi

Tiết 136 – 137

Nguyễn Minh Châu

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Nhà văn Nguyễn Minh Châu

(1930 – 1989)

* Sự nghiệp văn học:

+ Trước năm 1975: Một trong những cây bút văn xuôi tiêu biểu của nền văn học thời kì Kháng chiến chống Mĩ

+ Sau năm 1975: Thể hiện những tìm tòi, đổi mới mạnh mẽ

về tư tưởng và nghệ thuật góp phần thúc đẩy công cuộc đổi mới văn học nước nhà

→ Là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại.

Năm 2000 được truy tặng

Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Một số tác phẩm tiêu biểu

1 Nhĩ bệnh nặng, đang nằm trên gi ờng cạnh cửa

sổ, đ ợc vợ chăm sóc và nhận ra vẻ đẹp của cảnh sắc thiên nhiên.

2 Nhĩ nhận ra vẻ đẹp và tấm lòng ng ời vợ.

3 Nhĩ nhờ Tuấn sang sông để cảm nhận vẻ đẹp của bãi bồi nh ng anh con trai không làm đ ợc.

4 Anh nhờ bọn trẻ ở tầng d ới nâng anh đến gần cửa sổ, dõi theo con và suy ngẫm.

5 Ông giáo Khuyến sang chơi và hốt hoảng thấy anh giơ tay khoát khoát nh đang ra hiệu cho ai

đó….

Các sự việc trong truyện Bến quê

Nhĩ, nhân vật chính của truyện, đang

ở trong một hoàn cảnh như thế nào?

→ Bị liệt toàn thân, không thể tự mình di chuyển dù chỉ là nhích nửa người trên giường bệnh.

Hoàn cảnh ấy có tính nghịch lý ở chỗ nào?

TèNH HUỐNG TRUYỆN

- Thời trẻ: tung hoành thỏa chớ trong những khụng gian cực rộng >< Cuối đời: nhọc nhằn, bất lực trong một khụng gian cực hẹp

- Cha: già, bệnh nặng → nhận ra vẻ đẹp lạ lùng của bãi bồi → khao khát khám phá → không đi đ ợc.

- Con: trẻ, khoẻ → ch a nhận ra vẻ đẹp → miễn c ỡng đi → lỡ đò, không đến đ ợc bãi bồi

→ Chứa đầy tính nghịch lý

Tác giả muốn gửi tới ng ời đọc những nhận thức gì về cuộc đời con ng ời từ tình huống trên?

Ý NGHĨA TÌNH HUỐNG TRUYỆN

- Cuộc sống và số phận con người chứa đầy những điều bất thường, những nghịch lí, ngẫu nhiên, vượt ra ngoài những dự định và ước muốn.

- Trên đường đời, con người thật khó tránh khỏi những điều vòng vèo hoặc chùng chình.

- Bình thường, con người không dễ gì nhận ra sự giàu có và mọi vẻ đẹp ở những sự vật bình dị quanh ta.

Ngoài cửa sổ bấy giờ những bông hoa bằng lăng đã thưa thớt – cái giống hoa ngay khi mới nở, màu sắc đã nhợt nhạt Hẳn có lẽ vì đã sắp hết mùa, hoa đã vãn trên cành, cho nên mấy bông hoa cuối cùng còn sót lại trở nên đậm sắc hơn Ừ cũng chả phải, Nhĩ vừa ngồi để vợ bón từng thìa thức ăn vừa nghĩ, chính vì thời tiết đã thay đổi, đã sắp lập thu rồi, cái nóng hầm hập ở trong phòng cùng với thứ ánh sáng loa loá vừa nhìn đã thấy chói cả mắt ở ngoài bờ sông Hồng không biết đã rút đi đâu

từ bao giờ.

Bên kia những hàng cây bằng lăng, tiết trời đầu thu đem đến cho con sông Hồng một màu đỏ nhạt, mặt sông như rộng thêm ra Vòm trời cũng như cao hơn Những tia nắng sớm đang từ từ di chuyển từ mặt nước lên những khoảng bờ bãi bên kia sông, và cả một vùng phù sa lâu đời của bãi bồi ở bên kia sông Hồng lúc này đang phô ra trước khuôn cửa sổ của gian gác nhà Nhĩ một thứ màu vàng thau xen với màu xanh non – những màu sắc thân thuộc quá như da thịt, hơi thở của đất màu

mỡ Suốt đời Nhĩ đã từng đi tới không sót một xó xỉnh nào trên trái đất, đây là một chân trời gần gũi, mà lại xa lắc vì chưa hề bao giờ đi đến – cái bờ bên kia sông Hồng ngay trước cửa sổ nhà mình.

Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên

trong buổi sáng đầu thu

- Gần đến xa, có chiều sâu và rộng:

+Hoa bằng lăng th a thớt, đậm sắc hơn

+ Con sông Hồng nh rộng thêm, màu đỏ nhạt

+ Vòm trời cao hơn

+ Những tia nắng sớm từ từ di chuyển

+ Bãi bồi màu vàng thau xen với màu xanh non

→ tính từ gợi tả, hình ảnh t ợng tr ng → đẹp bình

dị, gần gũi, quen thuộc

→ xúc động

Ngoài cửa sổ bấy giờ những bông hoa bằng lăng đã thưa thớt – cái giống hoa ngay khi mới nở, màu sắc đã nhợt nhạt Hẳn có lẽ vì đã sắp hết mùa, hoa đã vãn trên cành, cho nên mấy bông hoa cuối cùng còn sót lại trở nên đậm sắc hơn Ừ cũng chả phải, Nhĩ vừa ngồi để vợ bón từng thìa thức ăn vừa nghĩ, chính vì thời tiết đã thay đổi, đã sắp lập thu rồi, cái nóng hầm hập ở trong phòng cùng với thứ ánh sáng loa loá vừa nhìn đã thấy chói cả mắt ở ngoài bờ sông Hồng không biết đã rút đi đâu

từ bao giờ.

Bên kia những hàng cây bằng lăng, tiết trời đầu thu đem đến cho con sông Hồng một màu đỏ nhạt, mặt sông như rộng thêm ra Vòm trời cũng như cao hơn Những tia nắng sớm đang từ từ di chuyển từ mặt nước lên những khoảng bờ bãi bên kia sông, và cả một vùng phù sa lâu đời của bãi bồi ở bên kia sông Hồng lúc này đang phô ra trước khuôn cửa sổ của gian gác nhà Nhĩ một thứ màu vàng thau xen với màu xanh non – những màu sắc thân thuộc quá như da thịt, hơi thở của đất màu

mỡ Suốt đời Nhĩ đã từng đi tới không sót một xó xỉnh nào trên trái đất, đây là một chân trời gần gũi, mà lại xa lắc vì chưa hề bao giờ đi đến – cái bờ bên kia sông Hồng ngay trước cửa sổ nhà mình.

Tại sao Nhĩ lại có cảm giác “đây là một chân trời gần gũi, mà lại xa lắc”?

với (hoa bằng lăng) hoặc cách một tầm nhìn (con sông, vòm trời, tia nắng, bãi bồi).

Có thể coi đây là một trạng thái tâm lí nặng nề cắn rứt lương tâm, cái trạng thái “giật mình” trong “Ánh trăng” của Nguyễn Duy?