TIẾT 137: BẾN QUÊ

Những tia nắng sớm đang từ từ di chuyển từ mặt nước lờn những khoảng bờ bói bờn kia sụng, và cả một vựng phự sa lõu đời của bói bồi bờn kia sụng Hồng lỳc này đang phụ ra trước khuụn cửa

NguyÔn Minh ch©u

NguyÔn Minh ch©u

a, Nhĩ xuất hiện trong một hoàn cảnh

đặc biệt:

- Nằm liệt trên gi ờng:

+ ngồi để cho vợ bón từng thìa thức ăn + ngửa mặt nh một đứa trẻ lau miệng lau cằm

1.Nhân vật Nhĩ: đ ợc khắc họa ở thế giới nội tâm

khác giúp đỡ

“Những bông hoa bằng lăng đã th a thớt -

cái giống hoa ngay khi mới nở, màu sắc

đã nhợt nhạt Hẳn có lẽ vỡ đó sắp hết mựa, hoa đó vón trờn cành, cho nờn mấy bụng hoa cuối cựng cũn sút lại trở nờn đậm sắc hơn ”

Nhĩ đó nhỡn thấy gỡ

qua khung cửa sổ?

“Con sông Hồng một màu đỏ nhạt, mặt sông nh rộng thêm ra

Vòm trời cũng nh cao hơn Những tia nắng sớm đang từ từ di chuyển từ mặt nước lờn những khoảng bờ bói bờn kia sụng, và

cả một vựng phự sa lõu đời của bói bồi bờn kia sụng Hồng lỳc này đang phụ ra trước khuụn cửa sổ của gian gỏc nhà Nhĩ một thứ màu vàng thau xen với màu xanh non - những màu sắc thõn thuộc như da thịt, hơi thở của đất màu mỡ.”

Tiết 2

Lập thu

Hoa bằng lăng

Tình

(Tâm thế)

nh rộng thêm ra

Không gian, những cảnh sắc vốn quen thuộc, gần gũi nh ng lại rất mới mẻ T ởng nh lần đầu tiên Nhĩ cảm nhận đ ợc vẻ giàu đẹp đó

Sông Hồng Vòm trời

th a thớt, đậm sắc hơn.

nh cao hơn.

màu đỏ nhạt, nh rộng thêm ra.

Bãi bồi màu vàng thau xen với màu xanh non.

nh cao hơn

nh da thịt, hơi thở của đất màu mỡ

b.Cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật Nhĩ về

thiên nhiên

cảm nhận bằng cảm xúc tinh tế.

đậm sắc hơn

Nhĩ nhận thấy một nghịch lý nh ng

không thể sửa chữa:

“ đã từng đi tới không sót một xó

xỉnh nào trên trái đất, đây là chân

trời gần gũi mà xa lắc vì ch a hề

bao giờ đi đến”

và ở anh nảy ra những băn khoăn, trăn trở làm anh day dứt, không yên

Vỡ sao Nhĩ lại xúc động tr ớc vẻ đẹp bỡnh dị của

quê nhà?

•Nguyễn Minh Châu muốn nhắc nhở mọi

ng ời đừng vô tỡnh mà phải biết gắn bó, trân trọng cảnh vật quê h ơng xứ sở vỡ cái

đó là máu thịt, là tâm hồn của mỗi chúng ta.

•Phải biết phát hiện ra vẻ đẹp bỡnh dị, thân

thuộc của quê nhà để nâng niu, yêu quý.

Cái đẹp chỉ là những điều giản dị

Khi sắp giã biệt cuộc đời, Nhĩ mới thực sự thấu hiểu với lòng biết ơn sâu sắc ng ời vợ Anh đã tìm thấy đ ợc nơi n

ơng tựa là gia đình.

Tiếng hãm n ớc thuốc, tiếng b ớc

chân rón rén quen thuộc…

Tiếng vợ đi lại dọn dẹp, dặn dò

con…

Nhĩ nghe rõ:

Đó là tiếng lòng, tiếng thân th ơng, không phải lúc nào Nhĩ cũng nghe đ ợc, cũng cảm đ ợc!

c Cảm nhận của Nhĩ về ng ời vợ:

Lần đầu tiên, Nhĩ để ý thấy Liên đang mặc tấm áo vá, những ngón tay gầy guộc

âu yếm vuốt ve bên vai của anh:

Suốt đời, anh chỉ làm em khổ tâm mà em vẫn nín thinh

Cũng nh cánh bãi bồi đang nằm phơi mình bên kia, tâm hồn Liên vẫn giữ nguyên vẹn những nét tần tảo, chịu đựng, hi sinh

Nhĩ nhận ra điều này thì đã quá muộn

khi sự sống của Nhĩ không còn bao lâu

để sửa chữa sai lầm

Nhận thức của Nhĩ xen lẫn niềm ân

hận xót xa

Hãy biết th ơng yêu trân trọng tất cả những gỡ khi còn có thể nếu không con ng ời sẽ phải ân hận xót xa

t ởng nh mình vừa bay đ ợc một nửa vòng trái

đất

đã thu hết tàn lực, lết dần, lết dần trên chiếc

phản gỗ.

Nh

ĩ

Điều ớc muốn ấy chính là sự thức tỉnh về những giá trị

bền vững, bình th ờng và sâu xa của cuộc sống- những giá trị th ờng bị ng ời ta bỏ qua, lãng quên, nhất là khi còn

trẻ bị những ham muốn xa vời lôi cuốn

Nh

ĩ

Nhận ra tất cả vẻ đẹp của cảnh vật rất đỗi bình dị và gần gũi

Bừng dậy niềm khao khát vô vọng đ ợc đặt chân lên cái bãi bồi.

2 Cảm nhận của Nhĩ về bản thân mình:

-Nhĩ muốn đi thăm bãi bồi- ham muốn cuối cùng của anh

•nhờ con làm việc kì quặc:

sang bãi bồi bên kia và trở về để chẳng làm gì cả, với giọng điệu khẩn khoản

khi mà Nhĩ chợt nhận thấy thời gian

mình sống chẳng còn bao lâu Nhĩ khát khao đ ợc đặt chân lên bãi bồi bên kia

3 Câu chuyện của Nhĩ với cậu con trai

- Tuấn không hiểu ý cha

-sà vào đám cờ thế, để chậm mất

chuyến đò cuối cùng trong ngày

Nhĩ suy ra triết lớ cuộc đời: con

người khú trỏnh khỏi những vũng vốo & chựng chỡnh

Những giá trị bền vững, đẹp đẽ

không phải chỉ là những gì xa lạ mà

nó chỉ là những gì gần gũi, bình

th ờng trong cuộc sống hằng ngày

ngay xung quanh ta

Nhĩ có trách ng ời con

không nghe lời mình

không? Nếu là em thì

em có trách hay

không?

Hãy giải thích hành

động của Nhĩ ở cuối truyện khi thấy con đò ngang vừa chạm mũi vào bờ đất bên này

sông?

III TỔNG KẾT: Ghi nhớ: sgk/

1 Nội dung:

•Trong cuộc đời, con ng ời th ờng khó

tránh khỏi những sự vòng vèo, chùng chỡnh

• Đồng thời thức tỉnh chúng ta về

nhỮng giá trị và vẻ đẹp đích thực của

đời sống ở nhỮng cái gần gũi, bènh th ờng mà bền vỮng của gia đènh, của quê h ơng.

2 Nghệ thuật của truyện:

•Xây dựng nhân vật t t ởng, miêu tả tâm lí

tinh tế.

•Sáng tạo những hỡnh ảnh giàu ý nghĩa

biểu t ợng.

•Cách xây dựng tỡnh huống mang tính

nghịch lí.

•Phong cách trần thuật giàu chất triết lí

(dòng trần thuật chuyển hóa thành dòng

độc thoại nội tâm).

Tác phẩm mang tính biểu t ợng

•Hỡnh ảnh bãi bồi, bến sông và khung cảnh thiên nhiên là biểu t ợng cho vẻ đẹp của đời sống, của quê h ơng xứ sở trong những cái gần gũi, bỡnh dị Nhan đề Bến quê mang

ý nghĩa biểu t ợng ấy.

•Sắc tím đậm hơn của nhữ ng bông hoa bằng l ă ng cuối mùa; tiếng đất lở ở bờ sông bên này khi cơn lũ đầu nguồn dồn về là… biểu t ợng cho sự sống tàn lụi trong nh ữ ng ngày cuối cùng của đời Nhĩ.

•Con đò chở khách trên sông Hồng cập bến là con đò sẽ đ a Nhĩ tới cõi h không của một kiếp ng ời

•Hỡ nh ảnh cậu con trai sa vào một đám chơi phá cờ thế trên

lề đ ờng biểu t ợng cho cái vòng vèo, chùng ch ỡ nh trên đ ờng

đời mà ng ời ta khó tránh khỏi.

•Hành động kỡ quặc của Nhĩ ở cuối truyện có ý nghĩa thức tỉnh con ng ời hãy mau dứt bỏ nh ữ ng cái vòng vèo, chùng

IV Luyện tập:

cảm nghĩ của em về đoạn văn

Không khéo rồi thằng con trai anh lại trễ mất chuyến đò trong ngày, Nhĩ nghĩ một cách buồn bã, con ng ời ta trên đ ờng đời thật khó tránh đ ợc những cái điều vòng vèo hoặc chùng chỡnh, vả lại nó đã thấy có cái gỡ đáng hấp dẫn ở bên kia sông đâu? Họa ch ăng chỉ

có anh đã từng trải, đã từng in gót chân khắp mọi chân trời xa lạ mới nhìn thấy hết sự giàu

có lẫn mọi vẻ đẹp của một cái bãi bồi sông Hồng ngay bờ bên kia, cả trong nh ững nét tiêu xơ, và cái điều riêng anh khám phá thấy giống nh một niềm mê say pha lẫn với nối ân hận đau đớn, lời lẽ không bao giờ giải thích hết

Bài tập về nhà:

Hãy trỡnh bày cảm nhận của em về nhân vật

Nhĩ.

Gợi ý:

•Hoàn cảnh sống của Nhĩ thật đáng th ơng.

•Những cảm nhận, suy nghĩ của anh về thiên nhiên, ng ời vợ và đứa con làm ta trân trọng.

•Khát vọng cuối đời của Nhĩ làm ta phải suy nghĩ.

•Những triết lí mang tính trải nghiệm về cuộc đời con ng ời là bài học thấm thía mà sâu sắc.

Quª h ¬ng nÕu ai kh«ng nhí SÏ kh«ng lín næi thµnh ng êi.