tiet 137: Ben que

+ Cuối đời Nhĩ nằm một chỗ trong cơn bạo bệnh anh mới nhận thấy vẻ đẹp của thiên nhiên của bãi bồi, của mọi người.... - Tác giả đặt nhân vật trong một hoàn cảnh đặc biệt, tạo nên một tì

tiết 136 +137 : Hướng dẫn đọc

thêm

BếN QUÊ

I Giíi thiÖu chung.

1 T¸c gi¶:

Nguyễn Minh Châu (1930 - 1989)

là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại

Từ sau năm 1975, Nguyễn Minh

Châu đã trăn trở tìm tòi, đổi mới mạnh

mẽ về tư tưởng và nghệ thuật, mở ra

chặng đường mới trong sáng tác.

2 Tình huống truyện:

+ Nhĩ đi rất nhiều nơi trên thế giới, thấy bao cảnh đẹp nhưng chưa bao giờ đặt chân lên

bãi bồi quê hương.

+ Cuối đời Nhĩ nằm một chỗ trong cơn

bạo bệnh anh mới nhận thấy vẻ đẹp của thiên nhiên của bãi bồi, của mọi người

+ Nhĩ muốn được đến thăm nhưng đã muộn.

- Nhân vật tự chiêm nghiệm về cuộc sống.

- Chân lý giản dị mà sâu sắc: cái đẹp, hạnh phúc không ở đâu xa chỉ ở quanh ta.

- Những gì gần gũi thân quen ngày thường ta lãng quên lại là những gì quý giá nhất.

ý nghĩa của tình huống?

a Hình ảnh nhân vật Nhĩ:

+ Nằm liệt trên giường.

+ Ngồi để cho vợ bón từng thìa thức ăn.

+ Ngửa mặt như một đứa trẻ lau miệng lau

- Tác giả đặt nhân vật trong một hoàn cảnh đặc biệt, tạo nên một tình huống nghịch lí để chiêm nghiệm về

đời người.

- Mạch truyện phát triển theo dòng

cảm xúc và suy nghĩ của

nhân vật Nhĩ.

b Cảm nhận về vẻ đẹp của thiên nhiên

trong buổi sáng đầu thu:

- Nhĩ nhìn cảnh vật từ cửa sổ bên giường

bệnh:

Nhĩ thu cả cảnh vật trong tầm mắt, từ gần đến xa, tạo thành một không gian có chiều sâu, rộng, gợi bao cảm xúc về cuộc sống.

* tiết trời đã sang thu

+ Bông hoa bằng lăng:

* Đậm sắc hơn

sắc cuối thu thật đẹp.

- Con sông Hồng nước màu đỏ nhạt.

- Bầu trời mùa thu, những tia nắng.

- Bãi bồi màu mỡ.

- Nhĩ nhận thấy một nghịch lý nhưng

không thể sửa chữa:

+“đã từng đi tới không sót một xó xỉnh nào trên trái đất, đây là chân trời gần gũi mà xa lắc vì chưa hề bao giờ đi đến.”

=>Và ở anh nảy ra những băn khoăn,

trăn trở làm anh day dứt, không yên.

c Những suy ngẫm của Nhĩ về hoàn

cảnh của mình và những giá trị cuộc sống:

- Nhĩ nhận thấy thời gian của mình chẳng

còn bao lâu nữa:

• Bông hoa cuối mùa.

• Tiếng đất lở đêm qua.

=> Dự cảm thầm kín về sự tàn lụi,

héo rụng, sự đỗ vỡ và cái chết.

- Nhĩ muốn đi thăm bãi bồi -> ham muốn cuối cùng của anh

• Nhờ con làm việc kì quặc: sang bãi bồi bên kia và trở về để chẳng làm gì cả, với giọng điệu khẩn khoản.

=> Khi mà Nhĩ chợt nhận thấy thời gian mình sống chẳng còn bao lâu Nhĩ khát

khao được đặt chân lên bãi bồi bên kia

Một nhận thức mới nảy sinh trong Nhĩ:

- Những giá trị bền vững, đẹp đẽ không phải chỉ là những gì xa lạ mà nó là những gì gần gũi, bình thường trong cuộc sống hằng ngày ngay xung quanh ta.

Cái đẹp chỉ là những điều giản dị

- Nhĩ nhận ra điều này thì đã quá muộn

khi sự sống của Nhĩ không còn bao lâu để sửa chữa sai lầm

=> Nhận thức của Nhĩ xen lẫn niềm ân

hận xót xa.

=> Hãy biết thương yêu trân trọng tất cả

những gì khi còn có thể nếu không

d Câu chuyện của Nhĩ với cậu con trai:

- Tuấn không hiểu ý cha.

- Sà vào đám cờ thế, để chậm mất

chuyến đò cuối cùng trong ngày.

Nhĩ suy ra triết lý cuộc đời.

s«ng?

đ Hành động của Nhĩ:

- Nhờ bọn trẻ giúp di chuyển…

- Cố gắng cuối cùng.

=> Hành động cuối cùng này của Nhĩ có thể hiểu là anh đang nôn nóng thúc giục cậu con trai hãy mau kẻo lỡ chuyến đò

duy nhất trong ngày.

=> Nhưng hình ảnh này còn gợi ra ý nghĩa

khái quát hơn Đó là ý muốn thức tỉnh mọi

người về những cái vòng vèo, chùng chình mà chúng ta đang sa vào trên đường đời, để dứt

ra khỏi nó, để hướng tới những giá trị đích

thực vốn rất giản dị, gần gũi và bền vững.

Nhận xét chung

- Nhân vật Nhĩ trong truyện là nhân vật tư tưởng, Nhà văn đã gửi gắm qua nhân vật nhiều điều

quan sát, suy ngẫm, triết lí về cuộc đời.

- Những chiêm nghiệm, triết lí về cuộc đời và con người đã được chuyển hóa vào trong đời sống nội tâm của nhân vật, với diễn biến của tâm trạng

dưới sự tác động của hoàn cảnh đựợc miêu tả tinh

tế, hợp lí.

3 Những hình ảnh, chi tiết mang

ý nghĩa biểu tượng:

+ Hình ảnh bãi bồi, bến sông và toàn

bộ khung cảnh thiên nhiên trong truyện biểu tượng cho vẻ đẹp của đời sống trong những cái gần gũi, bình dị, thân thuộc…

+ Những bông hoa bằng lăng cuối mùa + Tiếng những tảng đất lở ở bờ sông

bên này, khi cơn lũ đầu nguồn đã dồn

về, đổ ụp vào trong giấc ngủ của Nhĩ.

+ Đứa con trai của Nhĩ sa vào một

đám chơi cờ phá thế trên lề đường gợi ra điều mà Nhĩ gọi là sự chùng chình, vòng vèo mà trên đường đời chúng ta khó tránh khỏi.

+ Hành động và cử chỉ của Nhĩ ở cuối truyện như một lời thúc giục để con

người thoát ra khỏi những khó khăn cám dỗ trên đường đời và hướng tới những giá trị đích thực vốn rất giản dị

và gần gũi