Văn 7 tiết 57 một thứ quà của lúa non cốm

Tìm hiểu bài học bằng Kĩ thuật 6 chiếc mũ tư duy Hướng dẫn, tổ chức, điều khiển tìm hiểu văn bản Cung cấp thông tin, dữ kiện cần thiết Những cảm xúc được gợi ra khi đọc văn bản Những

TRƯỜNG THCS PHAN

ĐÌNH GIÓT

Tìm hiểu bài học bằng Kĩ thuật 6 chiếc

mũ tư duy

Hướng dẫn,

tổ chức, điều khiển tìm hiểu văn bản

Cung cấp thông tin, dữ kiện cần

thiết

Những cảm xúc được gợi ra khi đọc văn bản

Những điểm hay

về nội dung và nghệ thuật của văn bản

Những cái mới,

cái sáng tạo trong

văn bản

Những điều chưa

rõ, những mở

rộng, nâng cao

trong văn bản

Th¹ch Lam

I Đọc – hiểu khái quát văn bản

Nội dung chuẩn bị của các nhóm mũ

1 Nhóm mũ trắng: trình bày phần sưu tầm về tác giả Thạch Lam và giới thiệu

về tác phẩm “Hà Nội băm sáu phố phường”.

1 Nhóm mũ xanh lá cây: trình bày về phong cách sáng tác của Thạch Lam.

2 Nhóm mũ vàng: Chỉ ra điều đặc biệt và cái hay trong phong cách sáng tác

của ông.

3 Nhóm mũ đỏ: trình bày hoàn cảnh sáng tác và những suy nghĩ về tấm lòng

của nhà văn khi viết tác phẩm.

4 Nhóm mũ đen: chỉ ra cái khó khi đọc văn bản, đề xuất cách đọc và chọn đọc 1 đoạn mẫu

=> Từ đó, các nhóm đề xuất chia bố cục của văn bản?

I ĐỌC – HIỂU KHÁI QUÁT VĂN BẢN

sáng tác Thể loại Cách đọc văn bản Bố cục

- Rút từ tập

“Hà Nội băm sáu phố

sáu phố

phường” (1943).

Viết vào thời kì Thực dân Pháp đô

hộ, thể hiện lòng yêu nước thầm kín qua việc ca ngợi, tôn trọng và giữ gìn bản sắc dân tộc).

Tùy bút - Đọc chậm rãi,

nhẹ nhàng Chú

ý nhấn mạnh những chỗ thể hiện lời bình luận của nhà văn.

3 phần

-P1: Từ đầu  “Thuyền

rồng”: Cội nguồn của cốm.

-P2: Tiếp  “kín đáo và

nhũn nhặn”: Cốm – giá trị văn hóa sâu xa.

-P3: Còn lại: Bàn luận về

sự thưởng thức cốm.

- Thạch Lam

(1910 – 1942).

- Sinh tại Hà Nội.

- Phong cách sáng

hướng vào thế

giới bên trong

của cái “tôi” với

sự phân tích

cảm giác tinh tế

“ Có một tâm hồn ý nhị và tinh tế, Thạch Lam không bao giờ nỡ không thưởng thức một thú vị thanh tao và thâu thái được rất dễ dàng những hương sắc đậm đà hay mơ hồ của đời sống Việt Nam Ngồi uống trà ở bờ

hè hay xem trăng bên gốc liễu, nếm một đĩa rau hay thưởng thức một đóa hoa, Thạch Lam lúc nào cũng tiếp cảm được cho những người xung quanh vẻ đẹp vi diệu, ý nghĩa sâu sắc của những thứ ấy, khiên cho ta thấy cuộc đời đáng quý hơn lên”

(Huyền Kiêu, Thanh nghị, số 17, Đăng

lại trong Văn, Sài Gòn, số 36, 15 – 6 –

1965)

THÓ LO¹I Tuú BóT

• Tuỳ bút là một thể văn.

• Gần với các thể bút kí, kí sự ở yếu tố miêu tả, ghi chép những

hình ảnh, sự việc mà nhà văn quan sát, chứng kiến.

• Thiên về biểu cảm, chú trọng thể hiện cảm xúc, tình cảm, suy

nghĩ của tác giả trước các hiện tượng và vấn đề của đời sống.

• Ngôn ngữ thường giàu hình ảnh và chất trữ tình.

“…Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không? Trong cái

vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa càng ngày càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời.”

YÊU CẦU THẢO LUẬN Thời

gian: 2 phút

1 Nhóm mũ trắng: Tác giả đã mở đầu bài viết về cốm bằng những hình ảnh và chi tiết nào?

Em có nhận xét gì về những hình ảnh và chi tiết này?

2 Nhóm mũ xanh lá cây: Chỉ ra sự sáng tạo trong cách dùng từ của tác giả để miêu tả

màu sắc, hương thơm, cảm giác trong đoạn văn?

3 Nhóm mũ đỏ: Tác giả đã cảm nhận thiên nhiên bằng những giác quan nào trong đoạn

văn trên?

4 Nhóm mũ đen: So sánh hình ảnh bông lúa trong bài với hình ảnh “hạt gạo làng ta” của

Trần Đăng Khoa để rút ra điểm chung trong mục đích miêu tả?

5 Nhóm mũ vàng: Chỉ ra cái hay về nội dung và nghệ thuật của đoạn văn này?

“…Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không? Trong cái

vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa càng ngày càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời.”

giọt sữa trắng thơm

“ Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn mới định được, người ta gặt mang về Rồi đến một loạt cách chế biến, những cách thức làm truyền tự đời này sang đời khác, một sự bí mật trân trọng và khe khắt giữ gìn, cái cô gái Vòng làm ra thứ cốm dẻo và thơm ấy Tất nhiên là nhiều nơi cũng biết cách thức làm cốm, nhưng không có đâu làm được hạt cốm dẻo, thơm và ngon được bằng ở làng Vòng, gần Hà Nội Tiếng cốm Vòng đã lan khắp tất cả ba kì, và đến mùa cốm, các người

cốm xinh xinh, áo quần gọn ghẽ, với cái dấu hiệu đặc biệt là cái đòn gánh hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền rồng ”

• “ “ Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam Ai đã nghĩ đầu tiên dùng cốm

để làm quà sêu tết Không còn gì hợp hơn với sự vướng vít của tơ hồng, thức quà trong sạch, trung thành như các việc lễ nghi Hồng cốm tốt đôi… Và không bao giờ có hai màu lại hoà hợp hơn được nữa: màu xanh tươi của cốm như ngọc thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như ngọc lựu già Một thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc, hai vị nâng đỡ nhau để hạnh phúc được lâu bền.

YÊU CẦU THẢO LUẬN Thời

gian: 2 phút

1 Nhóm mũ trắng: Tại sao tác giả không gọi cốm là “thứ quà” mà lại gọi cốm là “thức quà”?

4 Nhóm mũ xanh lá cây: Văn Thạch Lam đi sâu phát hiện những hình ảnh hết sức tinh tế,

sâu sắc; đặc biệt trong sự hòa hợp, tương xứng của hồng và cốm Sự hòa hợp, tương

xứng ấy đẹp và hay ở chỗ nào?

2 Nhóm mũ đỏ: Em có nhận xét gì về tình cảm, thái độ của tác giả về giá trị của cốm?

3 Nhóm mũ đen: Em hiểu “sêu tết” là gì? Tại sao cốm lại được dùng để làm quà sêu tết?

5 Nhóm mũ vàng: Chỉ ra cái hay về nhịp điệu và hình ảnh của đoạn văn này?

“ Cốm không phải thức quà của người vội; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả

và ngẫm nghĩ Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả trong hương vị ấy, cái mùi thơm phức của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ: trong màu xanh của cốm, cái tươi mát của lá non, và trong chất ngọt của cốm, cái dịu dàng thanh đạm của loài thảo mộc Thêm vào cái mùi hơi ngát của lá sen già, ướp lấy từng hạt cốm một còn giữ lại cái ấm áp của những ngày mùa hạ trên hồ Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen Khi các cô gái Vòng đỗ gánh, giở từng lớp lá sen, chúng ta thấy hiện ra từng lá cốm, sạch sẽ và tinh khiết, không có mảy may một chút bụi nào Hỡi các bà mua hàng! Chớ có thọc tay hay mân mê thức quà thần tiên ấy, hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve Phải nên kính trọng cái lộc của Trời, cái khéo léo của người, và sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại của thần Lúa Sự thưởng thức của các bà sẽ được trang nhã

và đẹp đẽ hơn, và cái vui cũng sẽ tươi sáng hơn nhiều lắm ”