Bài giảng kỹ năng mềm

Giao ti p ngôn ng và phi ngôn ng ít khi tách r i nhau, mà th ng b sung cho nhau... Tôn tr ng ng i khác chính là tôn tr ng mình... khen không úng ch , khách sáo quá... - Nghe có phân tích

TR NG I H C QU NG BÌNH KHOA NÔNG - LÂM - NG

Danh m c các b ng và hình Danh m c các b ng

B ng 02: M t s lo i công c tr c quan s d ng trong thuy t trình 68

i thông tin, trao i kinh nghi m, nhu c u chia s tình c m, ) T t c nh ng

m i quan h và nh ng nhu c u ó c th c hi n thông qua ho t ng giao ti p

Có th tóm t t nh sau: giao ti p là m t quá trình trao i thông tin gi a các ch th tham gia thông qua các ph ng ti n ngôn ng và phi ngôn ng

nh m t c m c ích nh t nh.

Giao ti p là m t quá trình trao i thông tin vì ho t ng giao ti p luôn

di n ra hai chi u: truy n thông tin - nh n thông tin - ph n h i Ch ng h n ng i

vai trò ng i nh n Nh v y vai c a c a nh n và ng i g i luôn hoán i chonhau

giao ti p c v i nhau, các ch th giao ti p ph i nh n các

ph ng ti n ngôn ng và phi ngôn ng Ngôn ng g m l i nói, ch vi t; phi

h p ngôn ng và phi ngôn ng s em l i hi u qu cao trong giao ti p

M i cu c giao ti p u có nh ng m c ích nh t nh M c ích ây có

th là trao i công vi c, hay chia s tình c m, hay gi i trí

C n c vào khái ni m giao ti p, chúng ta có th s hoá quá trình giao

ti p nh sau:

Ngu n: B môn Phát tri n k n ng, Tr ng H Th y l i (2009)

- Ng i g i: ng i phát i thông i p (có th là ng i nói ho c ng i vi t)

- Thông i p: thông tin mà các ch th giao ti p mu n trao i v i nhau

- Mã hoá: vi c chuy n t i nh ng ý ngh thành thông i p d i d ng ngôn

2.1 Giao ti p là i u ki n cho s t n t i và phát tri n c a con ng i

tách bi t v i ng lo i Câu chuy n v hai bé gái Kamala và Amala n là

m t minh ch ng Kamala và Amala b l c vào trong r ng khi còn r t nh Sau

th y và a tr v xã h i loài ng i Nh ng khi tr v v i xã h i loài ng i,

u ch t

Xã h i loài ng i không th phát tri n c n u thi u ho t ng giao ti p.Thông qua ho t ng giao ti p, con ng i chia s cho nhau nh ng kinh nghi m

s ng, kinh nghi m s n xu t Ch ng h n nh kinh nghi m ch n nuôi gia súc, gia

c m; kinh nghi m tr ng các lo i cây trái; kinh nghi m ch tác các lo i d ng clao ng; kinh nghi m ch bi n các lo i th c ph m; kinh nghi m nh n bi t và

i u tr các lo i b nh

Nh v y, giao ti p làm phong phú thêm s hi u bi t, v n s ng, kinhnghi m c a m i ng i, giúp cho con ng i t n t i và phát tri n

2.2 Giao ti p là ph ng ti n con ng i chia s thông tin, tình c m

Con ng i luôn có nhu c u c chia s nh ng thông tin mình bi t và

mu n bi t th c hi n c c i u ó, không có cách nào khác là con

ng i ph i nh n ph ng ti n giao ti p Giao ti p giúp cho con ng i có thchia s b t c thông tin nào N u chúng ta mu n bi t loài cây này tr ng nh thnào thì có th h i nhà sinh v t h c, mu n bi t bài toán này gi i th nào thì có th

ng i giáo viên d y toán, mu n bi t máy móc này v n hành nh th nào thì có

th h i ng i k s ch t o ra nó

M i con ng i u có nhi u m i quan h khác nhau Khi m i quan hphát tri n t t, con ng i c m th y vui; khi m i quan h x u i, con ng i c m

th y bu n ã là con ng i ai c ng có nhu c u c chia s nh ng tâm t , tình

c m c a mình v i ng i khác B i vì ni m vui c chia s thì ni m vui s t nglên g p b i, n i bu n c chia s thì n i bu n s v i i

2.3 Giao ti p là môi tr ng con ng i hoàn thi n nhân cách

Trong ti ng Hán có m t ch nhân có ngh a là lòng nhân t - m t

ph m ch t o c t t p c a con ng i Ch này do hai ch nhân (ngh a là

ng i) và nh (ngh a là hai) c u thành Cách c u t o nh th cho ta m t thông

i p mu n ánh giá m t ng i thì ph i xem cách giao ti p ng x c a ng i ó

Giao ti p tr c ti p là cách giao ti p trong ó các ch th giao ti p tr c ti p

g p g , trao i v i nhau i n hình c a lo i hình giao ti p này là các cu c

Giao ti p tr c ti p là lo i hình giao ti p thông d ng nh t, vì nó có nhi u

u i m nh :

- Thông tin truy n - nh n nhanh chóng;

- Thông tin có chính xác, tin c y cao;

- Có th i u ch nh n i dung, cách trình bày

Bên c nh nh ng u i m trên, giao ti p tr c ti p c ng có m t s h n ch :

- Không gian giao ti p b gi i h n

- Các ch th giao ti p d b chi ph i b i y u t ngo i c nh

b Giao ti p gián ti p

Giao ti p gián ti p là cách giao ti p trong ó các ch th giao ti p trao ithông tin v i nhau thông qua ng i th ba ho c qua các ph ng ti n truy n tin:

i n tho i, th t

u i m c a lo i hình giao ti p này là các i t ng giao ti p có th giao

ti p v i nhau trong m t kho ng không gian r ng Ví d : ng i ta có th trao ithông tin v i nhau hai n a a c u nh i n tho i, e-mail

Tuy nhiên, lo i hình giao ti p này c ng có m t s h n ch : s ph n h ithông tin th ng r t ch m, ch th giao ti p th ng không th y c v m t c a

ng i i tho i, không bi t h ang làm gì, trong hoàn c nh nào

òi h i ch th c a cu c giao ti p ph i chu n b công phu n i dung c n trao i

và ph i có k n ng nói l u loát, trôi ch y Mu n v y, c n ph i có v n t ngphong phú và s hi u bi t sâu r ng v v n c n trao i

b Giao ti p không chính th c

Giao ti p không chính th c là giao ti p không theo s quy nh nào c , nómang n ng tính cá nhân Ví d : lãnh o trò chuy n riêng v i nhân viên, b n bènói chuy n v i nhau

Giao ti p gi a hai cá nhân v i nhau là giao ti p ch có 2 ng i tham gia.

s ng i khác Ngôn ng c tho i là hình th c m t ng i nói cho s ông nghe

mà không có chi u ng c l i, vì v y ng i nói ph i chu n b k Ngôn ng nói

vi t và thu nh n b ng th giác Ngôn ng vi t có hi u qu cao trong các tr ng h p:

+ Thông tin c n c l u gi tham kh o, s d ng trong t ng lai;

c t ch c th c hi n, giám sát công vi c và gi i quy t tranh ch p (n u có) saunày;

+ Thông tin c n c gi bí m t;

+ Nh ng i u t nh , khó nói b ng l i;

b Giao ti p phi ngôn ng

Thay vì dùng l i nói, giao ti p s d ng nh ng c ch , hành ng, thái

ng m truy n i quan i m c a mình Trong giao ti p, giao ti p phi ngôn ngchi m t 55-65%, giao ti p ngôn ng ch chi m 7%, s k t h p gi a giao ti pngôn ng và phi ngôn ng chi m kho ng 38% Giao ti p ngôn ng và phi ngôn

ng ít khi tách r i nhau, mà th ng b sung cho nhau giao ti p hi u qu , ch

th giao ti p ph i bi t k t h p gi a ngôn ng và phi ngôn ng

4 Rào c n trong giao ti p

4.1 Rào c n ch quan

Không ph i cu c giao ti p nào c ng di n ra m t cách suôn s , thành công,

mà có nhi u khi g p tr ng i, th t b i V y có nh ng y u t nào nh h ng tiêu

c c n quá trình giao ti p? Nh ng y u t nh h ng tiêu c c n cu c giao ti p

thì có r t nhi u, nh ng có th chia làm hai nhóm y u t : y u t ch quan và khách

quan Chúng ta có th g i nh ng y u t là nh ng c n ch quan và nh ng rào c n

khách quan

Rào c n ch quan là nh ng rào c n xu t phát t chính ch th giao ti p.Rào c n ch quan bao g m:

- Thái không thi n chí, không h p tác, t cao, t i, b o th ho c t ti;

- N i dung giao ti p không phù h p: nhi u, khó hi u, không h p d n;

i u

- Tâm sinh lý không t t: m t m i, c ng th ng, m au;

- Ngo i hình không a nhìn; trang ph c, trang s c, trang i m không phù

h p v i hoàn c nh và i t ng giao ti p

4.2 Rào c n khách quan

Rào c n khách quan là nh ng rào c n bên ngoài ho c là do i t ng giao

ti p Rào c n khách quan bao g m:

- Môi tr ng không thu n l i (ti ng n, khói, b i, nóng, l nh, m a,

n ng )

- Thái không h p tác c a i t ng giao ti p

5 Nguyên t c trong giao ti p

5.1 Khái ni m nguyên t c giao ti p

Nguyên t c giao ti p là h th ng nh ng quy t c giao ti p ng x c xã

h i th a nh n là chu n m c và con ng i c n ph i tuân theo

5.2 Các nguyên t c trong giao ti p

a Nguyên t c tôn tr ng i t ng giao ti p

Tôn tr ng i t ng giao ti p là tôn tr ng ph m giá, tâm t nguy n v ng

và nh ng khác bi t v v n hoá c a nhau Trong quá trình giao ti p, các cá nhân

u là ch th , bình ng v i t t c m i ng i trong các quan h xã h i M tkhác, m i ng i có c i m tâm lý riêng bi t (nh n th c, tình c m, thái .)

c n c tôn tr ng ó là ch a nói tu i, gi i tính, a v xã h i ng i này có

th khác v i ng i kia Tôn tr ng ng i khác chính là tôn tr ng mình Tôn tr ng

tu i tác, a v xã h i, gi i tính, nhân cách ng i i tho i s t o ra h ni mtin, s c i m h n trong giao ti p t nh ng i u trên, c n l u ý m t s i msau:

- Chúng ta ph i hi u tâm lý c a i tác khi n giao ti p, dành th i gian

ti p này, mình c n t c m c ích gì

- Trong quá trình giao ti p, chúng ta ph i t m c tiêu sao cho m c ích

c a mình t và l i ích c a i t ng tham gia giao ti p ( i tác) c ng c th amãn m t ph n hay toàn b Có nh v y thì vi c giao ti p m i em l i k t qucao Ng c l i, n u trong giao ti p chúng ta ch chú tr ng t i l i ích c a mình

mà không chú ý t i ho c g t b hoàn toàn l i ích c a i tác thì ho t ng giao

ti p này ch a h n ã là thành công (ngay c khi k t qu c phía bên kia ch pthu n)

thì chúng ta c ng c n ph i t thái c m thông, chia s ch không nê có thái

hi u th ng ho c th

Tôn tr ng nhân cách c ng có ngh a là coi h là m t con ng i, có y

b Nguyên t c thi n chí trong giao ti p

Thi n chí trong giao ti p là s tin t ng i t ng giao ti p, luôn ngh

t t v h ; dành nh ng tình c m t t p và em l i ni m vui cho i t ng giao

Nguyên t c thi n chí trong giao ti p òi h i khi giao ti p ph i bi t t l iích c a i t ng giao ti p lên trên l i ích b n thân, không tính toán thi t h n, so

bì v i thành công hay ch gi u s th t b i c a ng i khác C n tin t ng i

t ng giao ti p, chân thành, c i m , bi t quan tâm n ng i khác là nh ng i u

r t quan tr ng Ngoài ra, công b ng trong nh n xét, ánh giá, có s khuy n khích

ng viên, trong hành vi ng x luôn h ng t i cái thi n và hành thi n c ng r t

c n thi t

c Nguyên t c ng c m trong giao ti p

Ch th giao ti p c n bi t t b n thân mình vào v trí c a i t ng giao

ti p bi t c tâm t , tình c m, thái c a h , trên c s ó có th l a ch ncách ng x phù h p Không nên b t ng i khác ph i suy ngh và hành ng

nh mình Ch th giao ti p c n ph i bi t vui v i ni m vui c a i t ng giao

ti p và ng th i bi t chia s n i bu n c a h ng viên, khuy n khích k p

th i Ph i hi u b n ch t v n giao ti p thông qua ngôn ng , c ch , i u b ,thái Bi t khen, chê úng lúc, úng m c và chân thành S ng c m s giúp

ch th chi m c ni m tin, tình c m trong giao ti p

Nh ng nguyên t c trong giao ti p trên nh m m c ích nâng cao hi u qutrong quá trình giao ti p V n c b n nh t là chúng ta ph i bi t v n d ng cácnguyên t c ó vào trong nh ng tr ng h p c th m t cách linh ho t và phù h pthì m i thành công i u này l i ph thu c r t nhi u vào nh ng n ng l c và

ph m ch t c a m i ng i khi giao ti p

6 Phong cách giao ti p

6.1 Khái ni m phong cách giao ti p

Trong cu c s ng, m i con ng i hay m i nhóm ng i d n d n hìnhthành nên nh ng nét riêng trong l i nói, c ch , i u b , hành ng Chúng t onên phong cách giao ti p c a ng i ó ho c nhóm ng i ó

6.2 Các phong cách giao ti p

a Phong cách c oán

- Là ki u phong cách giao ti p mà ch th giao ti p áp t quan i m c a

quy t ánh giá và ng x mang tính n ph ng, m t chi u, xu t phát t ý chquan c a mình ít chú ý n ng i khác Vì v y, không ít ng i ng i ti p xúc v i

trách nhi m thì phong cách giao ti p này th ng phát huy c tác d ng.

+ u i m: Có tác d ng trong vi c a ra nh ng quy t nh nh t th i, gi i

+ Nh c i m: Làm m t i s t do, dân ch trong giao ti p Ki m ch

s c sáng t o c a con ng i, gi m tính giáo d c và tính thuy t ph c

b Phong cách dân ch

Là phong cách mà ch th giao ti p t o i u ki n cho i t ng giao ti p

c bày t quan i m c a mình, tham gia tích c c vào quá trình giao ti p

- Tôn tr ng i t ng giao ti p, chú ý n c i m nhân cách cá nhân c a

h

Trong giao ti p, ng i có phong cách giao ti p dân ch th ng chú ý tìm

hi u c i m tâm lý cá nhân c a i t ng giao ti p nh : s thích, thói quen,

tr ng H c g ng thu h p kho ng cách v i i t ng giao ti p t i m c có ththông qua n m c, i ng, nói n ng, c ch , i u b

+ u i m: Ng i có phong cách giao ti p dân ch có xu h ng t okhông khí bình ng, thân m t, tho i mái trong giao ti p

+ Nh c i m: Dân ch quá có th d n n vi c r i xa l i ích c a t p th ,không t p trung vào m c tiêu

Nh v y, m i phong cách giao ti p trên u có nh ng i m m nh và i m

y u riêng, không có lo i phong cách t i u cho m i tr ng h p.Tùy thu c vào

m c ích và i t ng giao ti p mà ta l a ch n phong cách giao ti p cho phù

h p nh m t hi u qu cao nh t

* Tình hu ng th c hành

Tình hu ng 1

Tu n là tr ng phòng qu n lý chi n l c c a D án Nâng cao nh n th c

c ng ng trong b o v ngu n n c c a t nh Cà Mau, ph trách 8 nhân viên.Ngay t u, m i công vi c trong phòng Tu n u a ra bàn b c v i các nhânviên c a mình b ng cách t ch c nh ng cu c h p th o lu n và d a trên ý ki n

c a m i ng i a ra quy t nh Th i gian u, các nhân viên t ra r t hào

k t qu t t Tuy nhiên g n ây, các nhân viên b t u t thái coi th ng và

H c k I n m th nh t ã i vào giai o n cu i, t t c các sinh viên u

b n r n v i k thi u tiên c a th i sinh viên Ch còn 2 ngày n a là thi môn

L ch s ng, l p tr ng Hùng và l p phó h c t p Trang bàn v i nhau s i xin

cô giáo d y K n ng cho ngh h c m t bu i ôn thi Sau m t h i tranh lu n,

l p tr ng Hùng thì m t m c cho r ng, c g i i n cho cô là xong, l p ai ch ng

mu n ngh , xin c thì báo l p sau L p phó Trang thì mu n g p l p trao i

r i cùng n nhà cô xin ngh Cu i cùng thì vào bu i tr a hôm ó, Hùng ã t c

t c g i i n cho cô và xin cô cho c l p ngh h c, Hùng quên c nói v i cô tên là

gì và h c l p nào

Câu h i:

1. Theo anh/ch , Hùng ã vi ph m nh ng nguyên t c giao ti p nào?

2. N u là Hùng, anh/ch gi i quy t tình hu ng ó nh th nào?

3. óng vai cu c nói chuy n gi a Hùng và cô giáo

Tình hu ng 3

Trong cu c h p t i công ty:

- Giám c P: Tháng t i, chúng ta s tri n khai chi n d ch th nghi m

s n ph m m i ngh m i ng i cho ý ki n v hình th c ti n hành

- Nhân viên K: Theo tôi, chúng ta s tung ra hàng lo t s n ph m t i th

tr ng trên toàn thành ph v i m c tiêu m i khách hàng u bi t n s n ph m,

d a theo a s ngh m i ng i gi tay bi u quy t

Câu h i:

1. Anh/ch hãy xác nh phong cách giao ti p c a giám c P

ti p c a giám c P trong tình hu ng trên

3. N u là giám c P, anh/ch s x s nh th nào?

Tình hu ng 4

Sau khi t t nghi p i h c, ch Mai c nh n vào làm vi c t i công ty X

Th i gian u, ch Mai luôn i làm úng gi và hoàn thành t t m i nhi m v

c giao Tuy nhiên, th i gian g n ây ch Mai hay i mu n v s m, ôi lúcquên th c hi n công vi c M t bu i sáng, khi ch Mai n v n phòng mu n, b

tr ng phòng trách m ng tr c m t m i ng i Hai ng i ã x y ra to ti ng v inhau, và nh ng ngày sau ó h không nói chuy n v i nhau

ch ) Anh/ch th y mình c n ph i làm gì nâng cao kh n ng giao ti p?

5. Trình bày các nguyên t c giao ti p và liên h v i b n thân?

6. Anh/ch hãy trình bày h n ch c a m t phong cách giao ti p và

xu t các bi n pháp kh c ph c khi anh/ch là khách th giao ti p Nêu ví d c

th ?

7. Anh/ch t ánh giá mình có phong cách giao ti p nh th nào? Phântích nh ng u, nh c i m và bi n pháp kh c ph c?

II CÁC K N NG GIAO TI P C B N

1 K n ng t o n t ng ban u trong giao ti p

1.1 Khái ni m n t ng ban u trong giao ti p

n t ng ban u trong giao ti p là nh ng n t ng chung, t ng th ,

nh ng nét khái quát ch không ph i nh ng nét riêng l v i t ng Có th nói

n t ng ban u mang tính khái quát cao, là nh ng hình nh chung nh t v i

t ng sau l n ti p xúc u tiên

n t ng ban u trong giao ti p là nh ng c m nh n c a ch th v i

t ng giao ti p c hình thành trong l n g p g u tiên.

Mu n gây n t ng t t, c n t o b u không khí thân m t, h u ngh trong giây

i tho i i u này giúp chúng ta có th t n n móng cho vi c xây d ng hình nh

nh : ánh m t, nét m t, dáng v , n c i, cách n m c, gi ng nói th m chí ccách b trí bàn gh , kho ng cách gi a ch th và khách th khi giao ti p

1.2 T m quan tr ng c a n t ng ban u trong giao ti p

n t ng ban u có ý ngh a r t l n trong giao ti p Ch c n 4 phút gây

t o n t ng ban u trong giao ti p r t t t, luôn phù h p v i i t ng và hoàn

th ng thuy t v i Chính ph Pháp M t hôm, th t ng Pháp có h n ti p ki n

H Chí Minh t i dinh Khách n, ch m rãi b c lên các b c th m, ch ra,nhanh nh n b c xu ng m y b c a tay ra cho khách, khách ti p t c b c lên

m t b c n a, ng ngang hàng v i ch , hai bên b t tay nhau úng l nghi.

quan khách và nhà báo Vì v y, trong nh ng phút xu t hi n u tiên, không ch

là th hi n v p bên ngoài mà c n toát lên v p t bên trong qua cách ng

x , trò chuy n

n t ng ban u th hi n s ánh giá, thái c a ch th v i t nggiao ti p n t ng ban u th ng mang m màu s c ch quan, vì ch thkhông có i u ki n nhìn nh n i t ng t nhi u phía n t ng ban u ch a

không ch là dáng v b ngoài mà còn là nh ng nét p trong cách ng x , thái

Trang ph c, trang i m

-Trang ph c: m t b trang ph c gi n d , phù h p v i thân hình, a v

ng i m c th hi n s t tr ng, thái nghiêm túc, l ch s trong giao ti p, gây

c n t ng t t, d g n, s thân thi n ngay l n ti p xúc u tiên Trang ph ckhông nên quá c u kì, màu s c loè lo t; nên m c g n gàng, gi n d , màu s c trangnhã phù h p v i kh ng i, l a tu i gi i tính, khí h u, môi tr ng làmvi c

-Trang i m: n u bi t cách trang i m s tôn thêm nh ng nét hoàn m ,

kh c ph c b t nh ng h n ch trên khuôn m t c ng nh vóc dáng c a mình Tuthu c vào kh n ng s thích c a m i ng i, song dù hoàn c nh nào c ng c n

quá c u kì bi n trang i m thành hoá trang

Trang ph c, trang i m phù h p s giúp chúng ta t tin h n, c bi t l u ý

v p bên ngoài ph i hài hòa v i v p toát ra t bên trong tâm h n, ki n th c,tình c m, o c

Thái , phong cách

Thái , phong cách là nh ng ph ng ti n giao ti p phi ngôn ng h trcho giao ti p ngôn ng làm cho quá trình giao ti p t hi u qu cao

hành ng c a mình i v i ai ho c i v i s vi c nào ó Vì v y, trong l n g p

u tiên c ng nh trong quá trình giao ti p c n có thái c i m , thân thi n, l ch

s và khiêm t n, không nên có thái hách d ch, kiêu c ng Thái còn th hi nqua ánh m t, nét m t, dáng v

+ Ánh m t: luôn chú ý ti p xúc b ng m t v i i t ng giao ti p, vi c ti pxúc b ng m t th hi n s quan tâm t i h ; c n gi ánh m t m áp, thân thi n,

t m nhìn v a ph i, không nhìn ch m ch m vào m t i m b t k trên c th c a

ng thì nên ng th ng, h i ng v phía tr c; s d ng hai tay m t cách thích

h p; hai bàn chân tho i mái m r ng, b ng ho c h p h n vai m t chút N uang thuy t trình thì s di chuy n thích h p c ng t o nên dáng i u t nhiên vàgiúp bao quát t t h n; tuy nhiên, không di chuy n quá nhi u gây phân tán chú ý

N u là t th ng i thì ng i tho i mái, l ng th ng, u ng ng cao, chân tay tnhiên, c n l u ý gi kín áo, l ch s th hi n s tôn tr ng i t ng giao ti p

- Phong cách là nh ng cung cách làm vi c, ho t ng x s t o nên cáiriêng c a m i ng i Vì v y, c n có phong cách i m m, t tin, àng hoàng và

nh t quán; không nên t ti, gi t o

Thái , phong cách là nh ng y u t quan tr ng góp ph n t o nên sthành công trong l n ti p xúc u tiên Do ó, òi h i ph i rèn luy n có thái

ti p i u ó không ch t t cho chính cá nhân mà còn nh h ng t t n t p th

Ngoài ra, khi trò chuy n, c n t ra nhi t tình, chân thành, c i m , không

thân m t, m cúng, vui v

ánh giá là ng i nghiêm túc, có tinh th n trách nhi m n u luôn úng gi , th mchí nên n s m h n có th i gian chu n b

Tên ng i là m t âm thanh giá tr và t o nhi u c m h ng, vì th trong giao

ti p hãy nh tên ng i nói chuy n và th ng xuyên s d ng chúng Ch c ch n

b n s l i trong i tác nh ng thi n c m c bi t

Gi ng nói

Gi ng nói th ng ph n ánh m t cách chân th t c m xúc, tình c m c a

m áp t o cho ng i nghe c m th y tho i mái, d ch u; có ng i có gi ng nói rõràng, d t khoát làm cho ng i nghe c m th y uy l c, m i l i nói nh m t m nh

l nh ph i tuân th

Gi ng nói v a nghe, nói rành m ch khi n ng i nghe d ti p thu;Không nói quá nhanh ho c quá ch m; Lên gi ng và xu ng gi ng khi c n c nggiúp cho hi u qu ti p thu c nâng lên rõ r t

M u cu c trò chuy n m t cách t nhiên

Trong l n u g p g , vi c bi t m t vài thông tin v i tác và th hi n s

n ph c s khi n i tác c m th y hài lòng, c m th y h là ng i quan tr ng

Vì v y, tr c khi g p g , nên dành th i gian tìm hi u v i t ng giao ti p

hi u qu h n

Nên suy ngh v m c ích c a cu c g p g nh m gi i quy t v n gì vàánh giá úng i t ng, có th hình dung ra nh ng ph n ng c a h khi tròchuy n Ngoài ra, c ng nên hình dung nh ng tình hu ng b t ng có th x y ra

Khi nói chuy n nên h i han v công vi c hàng ngày s giúp xóa tan b ukhông khí c ng th ng Các ch nói chuy n nên là nh ng ch không ng

ch m t i quan i m c a cá nhân Ng i giao ti p khéo léo, n t ng c ng là

ng i bi t xen k nh ng câu h i, g i chuy n C ng c n bi u l thái ànghoàng, t tin và gi i h n cu c giao ti p trong ch ng m c v a cho phù h p

Nh ng i u nên tránh trong l n u g p g

Ngoài vi c chu n b k càng, trong câu chuy n bu i u g p g nên tránh

t thái nôn nóng, v i vã i th ng vào v n chính C ng không nên t

nh ng câu h i liên quan nhi u n cá nhân Tuy t i tránh vi c nói quá nhi u

và nói chuy n lan man, l c ch hay khích bác, công kích, nói x u m t ai ó

i tác s có n t ng không t t n u nh trong l n u g p g b n ã có thái

r t rè, l ng tránh ho c tr l i p úng

khen không úng ch , khách sáo quá L i khen không phù h p v i s th c vàkhen ng i không h p c nh s khi n i tác c m th y s gi t o và khó ch u.Ngoài ra, trong l n g p g u tiên c ng nên tránh s ng nh n v i t ng tránh nh ng h u qu v sau

Trong giao ti p, vi c x ng hô, chào h i th hi n tính l ch s hay không

l ch s , tính úng m c hay không úng m c, có v n hóa hay thi u v n hóa.Trong tr ng h p c th nào còn quy t nh s thành công hay th t b i tronggiao ti p

Khi g p g l n u, i t ng giao ti p ch a hi u v nhau thì chào h i

c coi nh b c u giao ti p, gi úng nguyên t c nh p gia tùy t c Chào h i v a th hi n m i quan h t t p gi a chúng ta v i ng i khác, v a

th hi n thái quan tâm và và s n sàng trong giao ti p

Trong chào h i c n chú ý:

- Ng i ít tu i chào ng i nhi u tu i h n

Tuy nhiên các n c ph ng Tây thì vi c chào h i có m t s i m khác

nh : khi chào có th b t tay không phân bi t nam, n

B t tay

Trong giao ti p, b t tay là m t thói quen có t lâu, th ng c s d ngkhi gi i thi u, làm quen, g p m t G p b n bè nên chào h i tr c sau ó m i b ttay, hàn huyên thân m t Nh ng n u là m i quan h t lâu ã th m thi t thì v achào h i, v a b t tay, h i th m

M c dù ch là c ch h tr cho l i nói nh ng b t tay c ng có nguyên t c

nh t nh, chúng ta c n tuân theo:

tu i, ng i có a v cao, c p trên

- Th i gian b t tay không nên quá lâu nh ng c ng không nên quá ng n

- Không b t tay quá ch t nh ng c ng ng h i h t

- N u mang g ng tay thì nam gi i nên b g ng tay tr c khi b t tay

- Khi b t tay nên nhìn th ng vào ng i i tho i và chào h i

- Khi có ng th i nhi u ng i, không nên a tay cùng m t lúc

B t tay i t ng giao ti p nhi t tình, úng lúc là r t c n thi t, làm t ngtình c m thân ái, m t thi t

B t tay, ngoài vi c nghi th c nh t nh còn là m t s chúc m ng, c m n,

bi u th s kích l l n nhau Khi m t ng i nào ó có thành tích, ti n b , c t ng

ph n th ng, huy ch ng, sau l i chúc m ng, có th b t tay c m t , chia vui

M t s ki u b t tay:

- B t tay ki u ph c tùng: Ng i ch ng lòng bàn tay h ng lêntrên, t ng tr ng cho vi c nh ng th th ng phong Ki u này có hi u qu trong

tr ng h p nh ng i ph ng quy n ki m soát ho c cho ng i khác th y h

- B t tay quy n l c: Ng i mu n th hi n quy n l c c a mình s ch

ng lòng bàn tay h ng xu ng khi b t tay ho c l c tay th t m nh

- B t tay bình ng: Khi b t tay, nhìn th ng vào ng i i di n, kèm theo

m t n c i r ng r , có th n m hai tay

Nên tránh m t s ki u b t tay:

- Ki u cá t i (bàn tay l nh ng t)

- Ki u g ng kìm: xi t ch t tay i t ng

- Ki u n m u ngón tay: b t tay h i h t, ch n m u ngón tay

- Ki u chìa cánh tay c ng : b t tay l nh nh t, chìa bàn tay, không xi t tay

- Ki u b t tay xoay c tay: v a xi t tay v a l t ng a ho c úp bày tay i

ph ng

- Ki u b t tay l c lên, l c xu ng: v a xi t tay v a l c tay nhi u l n

Gi i thi u

m r ng và làm quen V i m t i t ng m i do ng i th ba gi i thi u, ôi khichúng ta c ng ph i t gi i thi u Khi gi i thi u m t ai ó tr c h t ph i bi t haibên có mu n làm quen v i nhau không? Nên phân bi t tr c sau nh th nào?

Khi t gi i thi u ph i quan sát xem i t ng có quan tâm n mìnhkhông? Gi i thi u v mình: h tên, ngh nghi p, s thích chung chung Bày tquan i m r t vui c làm quen và g i ý h t gi i thi u, sau ó tìm ch chung cùng trao i

Khi gi i thi u c n chú ý nh ng i m sau:

- Gi i thi u ng i ít tu i v i ng i cao tu i, ng i a v th p v i ng i

a v cao, ng i nam v i ng i n , m t cô gái v i m t ng i àn bà

- Gi i thi u nhân viên d i quy n cho khách Gi a hai ng i có cùng a

v , cùng tu i tác, thì gi i thi u ng i n sau v i ng i n tr c

- Trong nh ng d p g p g long tr ng, nên gi i thi u m t cách l ch s

b ng nh ng câu h i xã giao nh : Cho phép tôi c hân h nh gi i thi u cô XY,

Tr ng phòng kinh doanh

Ti p ó có th nói vài l i v ng i gi i thi u:

Khi gi i thi u, ng th t nghiêm ch nh và a tay ph i v phía ng i

c n c gi i thi u r i nói v i ng i kia Ví d : Th a anh, ây là X, b n gái

c a em và a tay ch ng i kia, b n nói: Còn ây là Z, anh r t ng lai c a

em

- Khi c gi i thi u, hai bên s cúi chào và b t tay nhau Ng i trên

ho c ph n a tay ra thì ng i kia m i b t tay ng th i hai ng i có th nóithêm: R t hân h nh c bi t anh/ch

Nh v y, chào h i, gi i thi u là m t hình th c không th thi u trong giao

ti p hàng ngày, nó nh h ng không nh t i s thành công hay th t b i c a m t

cu c g p g Rèn luy n k n ng này nh m giúp cho i t ng giao ti p t tin

h n

Trao danh thi p

Danh thi p có th dùng trong giao ti p công v hay giao ti p xã giao ho c

k t h p c hai Trong giao ti p, danh thi p óng vai trò quan tr ng trong vi cthi t l p m i quan h Danh thi p là c u n i và là ph ng ti n giao ti p h u hi ucho m i cá nhân, t ch c trong xã h i

Danh thi p v a th hi n phong cách giao ti p l ch s , v a có giá tr ch ng

nh n t cách ch nhân M t khác, danh thi p còn giúp con ng i v t v vì

kh i ph i nh tên, ch c v , a ch , c quan công tác, s i n tho i Khi có nhu

c u trao i công vi c ho c trao i th tín, i n tho i là lúc c n n nh ngthông tin c in trên danh thi p

Thông th ng, danh thi p c trao tr c ti p dù ó là quan h chính th chay không chính th c Danh thi p c s d ng trong nhi u tr ng h p i v i

ng i n c ngoài, vi c s d ng danh thi p ã thành thông l i v i ng i Vi tNam, ngoài vi c dùng danh thi p gi i thi u làm quen, có th s d ng danhthi p khi c m n, khi chúc m ng, khi mu n bày t s hài lòng, khi chia bu n,

c n g p

Khi trao danh thi p, c n trao m t cách trân tr ng b ng c hai tay, kèm

thi p ngay Nh n danh thi p nên dành th i gian c c n th n nh nh ngthông tin c n thi t sau ó m i c t c n th n vào ví ho c h p ng danh thi p

- Theo thông l thì ch t t nh t, t c là ch thu n ti n nh t cho vi c lên

xu ng và c coi là an toàn nh t, ph i c dành cho khách Vi t Nam áp d ng

lu t giao thông lái xe bên ph i, thì ch ó là ch ng i phía sau bên ph i

- M i khách lên xe: N u xe bên ph i l ng (theo chi u xe ch y) thì

ng i lái xe, tr lý hay phiên d ch ho c ch nhà ph i tr c ti p m c a xe m ikhách lên xe, sau ó óng c a xe l i Ch nhà i vòng sang bên trái xe t phíasau, m c a lên xe và ng i xu ng bên trái khách, tuy t i không lên tr c ho c

ho c ch ích thân m c a xe m i khách vào xe, r i lên xe ti p theo sau khách

m i khách xu ng xe, sau ó ch xu ng sau theo khách

Câu h i ôn t p

1. Anh/ch hãy s u t m m t câu chuy n v vai trò c a k n ng t o n t ngban u trong giao ti p? Anh/ch rút ra bài h c gì t tình hu ng trên?

2. Hãy hình dung anh/ch chu n b tham gia m t bu i g p g khách hàng/

bu i ph ng v n xin vi c, anh/ch s chu n b nh ng gì bu i g p g u tiên

t hi u qu ?

3.Các nguyên t c giao ti p c th hi n nh th nào qua các nghi th c giao

ti p?

2 K n ng l ng nghe

2.1 Khái ni m nghe và l ng nghe

- Khái ni m nghe: Nghe là hình th c thu nh n thông tin thông qua thính giác.

- Khái ni m l ng nghe: L ng nghe là hình th c ti p nh n thông tin thông qua

thính giác có tr ng thái chú ý làm n n

d n t i nh ng ho t ng ti p theo c a quá trình giao ti p

- Phân bi t nghe và l ng nghe

B ng 1: Phân bi t nghe và l ng nghe

Ngu n: B môn Phát tri n k n ng, Tr ng H Th y l i (2009)

Chúng ta có th xem xét mô hình l ng nghe sau ây

Hình 1: Mô hình nghe và l ng nghe

Nghe ch c n tai và thông tin mang n, trong khi l ng nghe chúng ta c n

ch ý hi u, phàn h i ( a ý ki n ho c câu h i) và ghi nh thông tin

2.2 Vai trò c a l ng nghe

i v i ng i nói

còn v th xác thì nhu c u l n nh t c a con ng i là s s ng còn v tâm lý - nhu

hi u ng i khác có th t o ra môi tr ng tâm lý trong lành th a mãn nhu c u

s ng còn v tâm lý c a con ng i

- T o i u ki n và khuy n khích ng i nói chia s , th hi n quan i m, ý

t ng, m t cách t tin, li n m ch, rõ ràng nh t có th

i v i ng i nghe

- Thu th p c nhi u thông tin h n: Khi l ng nghe, chúng ta s thu th p

c nhi u thông tin m t cách th c t khách quan nh t có c n c quy t nh

v n m t cách phù h p

- Hi u v n , hi u ng i nói: Khi l ng nghe, chúng ta s thu th p cnhi u thông tin hi u v n m t cách t t nh t Không ch có v y, l ng nghecòn giúp chúng ta hi u c ng i nói B ng cách l ng nghe n i dung, gi ng nói,thái , t ng di n và m t s phi ngôn ng khác c a ng i nói, chúng ta s cónhi u c s hi u ng i nói, có cách giao ti p phù h p, hi u qu

- T o ra m i quan h t t p: L ng nghe th hi n s tôn tr ng ng i nói,làm cho h hài lòng Hi u c tính cách, quan i m, c a ng i nói, chúng ta

Thái tiêu c c: thi u thi n chí, thi u tin c y, thù ch ho c thành ki n

x u t o ra kho ng cách tâm lý, giao ti p khó t hi u qu Bi u hi n: s v ng v ,thi u t nh trong giao ti p, không th t s quan tâm n ch , không t p trungvào ng i nói (làm vi c khác)

Kh c ph c khi b n là ng i l ng nghe: T p trung vào ch ch không

ph i ng i nói Tìm nh ng i m có ích cho mình trong ch , không ch trích

ng i nói, không làm vi c riêng (áp d ng phi ngôn t trong l ng nghe)

- Y u t v sinh lý, bao g m: kh n ng nghe, nói, t c ngh , tr ng thái s c kh e

c a ng i nói và ng i nghe, gi i tính

+ nh y c a thính giác: do tu i tác, do b nh ho c c i m c a thínhgiác;

+ Do t c suy ngh c a ng i nghe chênh v i t c nói c a ng i nói:

có th nhanh h n, c ng có th ch m h n, làm nh h ng n vi c nghe

Kh c ph c: N u b n g p ng i nói trong tình tr ng trên, không c t

tr ng s c kh e Sau ó cho ng i nói bi t b n ang g p khó kh n khi l ng nghe

h ngh t nh ng i nói i u ch nh t c nói

N u b n thân b n g p khó kh n trong khi l ng nghe do tình tr ng s c kh e

c ng hãy th hi n cho ng i nói bi t và ngh h thay i cách nói chuy n chophù h p v i tr ng thái c a b n

- Y u t v trình h c v n, chuyên môn

Thông tin và cách truy n t c a ng i nói: Dung l ng thông tin quánhi u khi n ng i nghe khó có th ghi nh và hi u h t V n quá ph c t p,khó hi u i v i trình ti p thu c a ng i nghe, b c c v n thi u logic,cách di n t không sáng s a, không ng n g n c ng khi n ng i nghe g p khó

kh n

Kh c ph c: B n có th ngh ng i nói nói tóm t t, ng n g n

Ghi chép có ch n l c thông tin nghe c Tìm hi u thêm thông tin v ch

* Y u t khách quan: Nh ng y u t này th ng t bên ngoài tác ng vào nh :

t o c m giác tho i mái cho c 2 bên.

- Ngôn ng

Các dân t c, qu c gia khác nhau có ngôn ng khác nhau Vì th , khi ngôn

ng b t ng, nên s d ng phi ngôn t cu c giao ti p kh quan h n

- S khác bi t v v n hóa

Do khác bi t v ngôn ng , tôn giáo, giá tr và thái , phong t c t p quán

và cách c x nên c ng làm nh h ng n quá trình l ng nghe hi u qu

2.4 Các ki u nghe và c p nghe

* Các ki u nghe

C n c vào m c tiêu c a ho t ng nghe, có th chia thành các ki u nghe sau:

- Nghe giao ti p xã h i: không nh m m c tiêu trao i thông tin chuyên

bi t, ch giao ti p xã h i; xác th c và ý ngh a c a thông tin không ph i là m ctiêu quan tr ng c a giao ti p Ví d : chào h i xã giao, trò chuy n trong các bu i ti c,

g p m t

- Nghe gi i trí: th giãn, th ng th c, không nh m ánh giá hay phântích Ví d : nghe nh c trên ô tô, nghe nh c trong quán cafe, nghe b n bè nóichuy n vui,

- Nghe có phân tích, ánh giá Ví d : nghe ph n bi n trong các cu c

chia s thông tin, b o v lu n án, nghi m thu tài nghiên c u khoa h c

- Nghe thu th p thông tin, tri th c: ti p nh n thông tin, tri th c khoa

h c, không phê phán Ví d : h c sinh, sinh viên nghe gi ng, nghe nói chuy n th i

s , ph bi n ki n th c, công an nghe l y l i khai c a t i ph m,

- Nghe ra quy t nh th ng thuy t: nghe có cách x lý tình hu ng

thích h p trong qu n lý, trong cu c s ng;

- Nghe th u c m/ l ng nghe hi u qu : nghe c m nh n nh ng bi u c m

ng i khác, c ng không ph i ki u nghe có suy ngh L ng nghe có suy nghngh a là b n l ng nghe có ý nh i áp, ki m soát, i u khi n ng ikhác Còn l ng nghe th u c m ó là l ng nghe có m c ích tr c h t là th c s

h

L ng nghe th u c m khác v i thông c m Thông c m là m t hình th c tánthành, xét oán, có th hi n tình c m và ph n ng Ng i ta th ng l m d ng sthông c m và t o ra c m giác b ph thu c B n ch t c a l ng nghe th u c mkhông ph i ch b n ng ý v i ng i khác, mà là hi u y sâu s c v ng i

ó, c tình c m c ng nh suy ngh c a h

L ng nghe th u c m không d ng l i s ghi nh n, suy t hay hi u rõ

nh ng gì c nghe Theo tính toán c a các chuyên gia v giao ti p, trong th c

t ch có 10% giao ti p c a chúng ta c th hi n thông qua l i nói, 30% c

th hi n qua âm thanh và 60% qua ngôn ng c ch , i u b Khi l ng nghe th u

hi u b n không ch l ng nghe b ng tai mà quan tr ng h n b n còn l ng nghe

b ng c m t và b ng c con tim L ng nghe th u hi u có s c m nh l n lao vì nó

em l i nh ng d li u chính xác b n s d ng Thay vì d a vào kinh nghi m

ch quan c a mình nhìn nh n, lý gi i nh ng suy ngh , tình c m, ng c vàhành vi c a ng i khác, b n s d a vào th c t khách quan Và quan tr ng h n

không dù b n có c g ng n âu thì i tác có th xem nh ng c g ng c a b n

ch là th o n lôi kéo nh m ph c v cho m c ích riêng ho c gây s c ép, vì

b n không hi u c i u quan tr ng i v i h là gì Khi l ng nghe th u hi u

b n ã cho ng i nghe b u không khí giao ti p thân m t và chân thành có tác

- Nghe gi v : gi v chú ý nghe ng i i tho i, nh ng th c ch t không

Các bi u hi n: g t u, ch m chú nghe nh ng không hi u n i dung, th nhtho ng có nh ng c ch i ng c l i v i n i dung ng i nói

- Nghe có ch n l c: ch nghe m t ph n thông tin i tho i, nh ng lúc th y

thích, th y c n thi t thì nghe

Các bi u hi n: th nh tho ng làm vi c riêng, nói chuy n

- Nghe ch m chú: t p trung s chú ý và s c l c vào vi c nghe, nh ng vì

nghe th ng nên v n ch a t hi u qu cao

Các bi u hi n: t p trung l ng nghe ng i i tho i, không làm vi c riêng,

nh ng không có các hành ng c ch th hi n mình hi u thông tin ng i nói vàkhuy n khích ng i nói

- Nghe có hi u qu /nghe th u c m: không ch ch m chú l ng nghe mà còn

Nghe th u c m là nghe ch ng, tích c c

Các bi u hi n: ch m chú nghe, có các c ch th hi n l ng nghe, t câu

h i, tóm t t thông tin

L u ý:

-Trong th c t các ki u nghe trên th ng hòa quy n v i nhau m t cách linh

ho t Ví d : khi ta nghe m t bài hát, không ph i ch là nghe các n t nh c, mà còn

c m nh n c giai i u, l i ca, ng i u v i tâm h n c a ng i nh c s , b nthân ta n y sinh nh ng c m xúc m i, nh n th c m i v th gi i quan và nhânsinh quan

-Nghe l nh h i thông tin, tri th c: c n chú tr ng vào n i dung thông tin.Tuy nhiên nghe hi u qu và kh c sâu vào trí nh c n có óc phê phán, ánh giá

t c thì v tính h u ích và tin c y c a thông tin, tri th c, ng th i có tâm th

s n sàng ti p thu: có ki n th c n n, n m b t khuynh h ng t duy và ch thông tin, tri th c c a ra

-Trong giao ti p, c ng i phát tin và ng i nh n tin u c n có k n ngnghe Trong c u trúc c a ho t ng nghe thì n i dung thông tin là quan tr ng

nh t

Chu trình l ng nghe bao g m các giai o n nh sau:

Hình 2: Chu trình l ng nghe

(1) Chu n b :

- Xác nh m c ích, s c n thi t c a vi c l ng nghe và n i dung nghe;nhu c u, mong mu n c a ng i nói i v i ng i nghe

- Thu th p tr c thông tin n u c n thi t

- T o môi tr ng, b u không khí l ng nghe hi u qu

- Chu n b tâm th l ng nghe (tâm tr ng, t th )

- Chu n b thái l ng nghe

- T o c h i cho ng i nói c trình bày;

- Không ng t l i ng i nói khi ch a c n;

- Không v i vàng tranh cãi hay phán quy t;

- Hãy cho ng i nói t b c l h t c m xúc và suy ngh hay m t quy t

- S d ng câu h i: câu h i óng, m : V y à? Th t không? Th à?

- t câu h i: Nh th nào? Cái gì? T i sao?

- Yêu c u ng i nói cung c p thêm thông tin

- Hãy cho ng i nói bi t mình ch a bi t gì v i u anh/ch ta ang nói

(5) Ghi nh :

- ng i nói b c b ch h t ý ngh và bi u l h t c m xúc trong lòng

- Ghi chép khi c n thi t

(6) Ph n h i l i sau khi nghe:

nh h v n th và ph n h i l i nh ng tình c m ng sau n i dung c a thông

-Dùng các t m , à, th à, sao n a, tôi hi u, c nói ti p i

b n hi u rõ thêm Tuy nhiên, không nên t quá nhi u câu Nên s d ng câu h i

c K n ng gi tâm tr ng khách quan khi l ng nghe

Khi b n l ng nghe mu n có hi u qu b n c n gi c tr ng thái cân b ngkhách quan trong c m xúc

Thông th ng khi chúng ta l ng nghe s x y ra m t chu trình t ti p nh nthông tin n gi i mã thông tin và có nh ng h i áp.

Khi chúng ta v a l ng nghe ai ó và nh n th y mình có c m xúc là khichúng ta ã gi i mã thông tin xong theo nh ng quan ni m, ni m tin có s n trong

u và i u này óng l i kh n ng chúng ta có th hi u c v n m t cáchkhách quan nh t Thay vì hi u úng nh ng i u ng i nói mu n trình bày chúng ta

ã hi u v n theo nh ng mô th c có s n trong u chúng ta và có nh ng ph n h i

ch a phù h p

Do v y, l ng nghe c n có m t tr ng thái khách quan sáng su t không xu t

hi n c m xúc nghe và hi u úng v n c a ng i nói nh nó v n th , tránh

khách quan không c m xúc b n c n có tâm tr ng bình t nh, th thái, bình an khi

l ng nghe

d K n ng quan sát trong l ng nghe

Có bao gi b n chú ý n kh n ng quan sát c ng nh phân tích tình

hu ng c a mình i u này c ng r t quan tr ng không nh ng trong cu c s ng màcòn trong công vi c c a b n

có th l ng nghe hi u qu b n c n rèn luy n kh n ng quan sát hi u

* Khái ni m quan sát

t ng c a ng i th c hi n giao ti p Quan sát trong l ng nghe giúp ta có th l ngnghe không ch b ng ôi tai mà b ng c ôi m t, u và trái tim

-M c tiêu c a quan sát trong l ng nghe là hi u i t ng giao ti p,

h p và hi u qu

Trên th c t không ph i lúc nào ng i ta c ng di n t nh ng i u h

xúc th c c a h giúp b n có áp ng c úng nhu c u c a h

* S d ng phi ngôn t trong quan sát

Vi c hi u và s d ng phi ngôn t c bi t c n thi t trong l ng nghe hi u

qu Các y u t phi ngôn t c b n s d ng trong l ng nghe: m t, nét m t, c

ch , i u b , dáng v

Vai trò c a s d ng phi ngôn t trong l ng nghe: bi u l s quan tâm c a

mà còn ph i nghe b ng c c th

Các bi u hi n c th trong vi c s d ng phi ngôn t trong l ng nghe hi u qu

- M t: t p trung vào ng i nói m t cách nh nhàng, th nh tho ng chuy n

cái nhìn t m t ng i nói sang b ph n khác c a c th , ví d nhìn vào tay, qu náo Không nên: nhìn tr ng tr ng vào ng i nói, ho c không nhìn vào ng i nói,quay ch khác, nh m m t

- Nét m t: bi u hi n theo ch câu chuy n, theo tâm tr ng ng i nói ví

d , khi ng i nói thông báo chuy n bu n thì nét m t b n ph i t ra c m thông,chia s

- N c i: t nhiên, chân thành, c i m và ph i tùy thu c vào hoàn c nh.

- C ch , i u b : tay không nên khoanh tay tr c ng c khi nói chuy n,

không nên làm vi c riêng N u v n quan tr ng, b n nên có m t cái bút vàquy n s ghi l i nh ng gì ng i nói Nh ng cái l c u, g t u úng ch slàm ng i nói nh n th y b n t p trung vào câu chuy n c a h

- T th : có vai trò quan tr ng trong giao ti p Có 3 t th ch y u: i,

ng, ng i H n ch v a i v a nghe Trong tr ng h p v a i v a nghe thì ph i

có bi u hi n là b n v n nghe h nói Nên h i nghiêng ng i v phía ng i nói

không hi u c con trai anh vì nó không ch u nghe anh

- Ng i b n nh c l i Anh không hi u c con trai anh vì nó không

ch u nghe anh?

- úng, tôi nói th ông b tr l i có v b c b i

- Ng i b n góp ý Anh mu n hi u ai, tr c h t c n ph i l ng nghe

ng i ó ;

anh nói: À úng v y! Nh ng tôi hi u nó ch Tôi hi u nó ang tr i qua nh ng

gì B n thân tôi c ng t ng nh v y i u tôi không hi u là t i sao nó không nghe

l i tôi

Câu h i:

tình hu ng này?

2. Ni m tin c a ông b này là gì?

3. B n có th c i thi n i u gì kh n ng l ng nghe th u c m có th di nra?

Tình hu ng 2

M t nhà qu n lý ang ch m chú c báo thì nhân viên Lan i n trao i:

D o này tôi b c mình v i Mai quá, cô y nh ng i cõi trên v y, ch ng bao

gi ch u d n d p ch làm vi c c a mình cho n ca làm vi c c a tôi Hôm naytôi có h n i khám b nh i làm tr 30 phút, n n i m i th y n i làm vi c b a

b n nh m t bãi rác Tôi th y phát b nh và m t m i n u c nh v y

- Nhà qu n lý v n ti p t c c báo và nói th à ;

- L i Mai à, tôi không còn nh n i bao nhi u l n tôi ã b o cô ta C m n

cô ã nói th ng, tôi s cho cô y thôi vi c

- B a b n nh bãi rác à, th ch ã làm gì lúc ó, có d n d p luôn ikhông?

- Có v nh b n th t v ng khi Mai không d n d p và b n ph i làm vi cnhi u h n n a không?

Câu h i:

1. Hãy phân lo i nh ng ki u l ng nghe trên

2. B n có th l ng nghe th u c m nh th nào trong tình hu ng này?

Tình hu ng 3

b trùng l ch h c và không i h c c bu i h c nào trên l p Th y giáo ã tr

l i: Theo úng quy nh b n s c i m 0 quá trình

Sinh viên tr l i: Th a th y em b trùng l ch nên không th i h c c,mong th y linh ng

Th y m m c i V n ây là b n thi u tính ch ng khi không n

g p tôi khi môn h c b t u mà l i g p tôi vào th i i m này khi môn h c ã k tthúc, tôi không có gi i pháp nào cho b n c

Sinh viên m t mày nh n nhó y lo l ng: Th a th y ch còn m t tháng

n a là em b o v ra tr ng r i, xin th y giúp em n u không em s ch a th ra

Câu h i:

1 Trong tình hu ng này ã có d u hi u c a k n ng l ng nghe th u c m

thi Cách cu i cùng b n ã nói: Li u chúng ta có th lùi quy t nh này thêm

h i ngay nhanh H n ch c a cách này là có th không l y c thông tin trung

th c t ng i a ph n h i

- Ph n h i cá nhân: Là quá trình trao i riêng gi a ng i a ph n h i và

nh n

- Phi u h i: th ng áp d ng trong ào t o và nghiên c u Cách này m

b o thông tin, tuy nhiên s l ng phi u g i l i có th h n ch

- E-mail: là cách c áp d ng hi n nay ph bi n Cách này có u i m:nhanh, thông tin tr c ti p Tuy nhiên ch áp d ng v i nh ng n i có công nghthông tin

h p thông tin không d dàng chia s trong cu c s ng

Nh ng cách ph n h i trên u có th áp d ng, tùy t ng tr ng h p l a

3.4 Nguyên t c ph n h i

Các nguyên t c ph n h i có th tóm t t nh sau: (1) nói i m m nh tr c,

i m c n c i thi n sau; (2) c th ; (3) không phán xét, t p trung vào tình hu ng

ng x , không t p trung vào cá nhân con ng i; (4) không áp t; (5) ch n th i

i m thích h p ph n h i

- Nói i m m nh tr c, i m c n c i thi n sau: l i khen giúp ng i nh n

ph n h i có tâm lý t t, a ra i m c n c i thi n sau làm cho ng i nh n có tâm

- Không áp t: ng i a ph n h i nên xu t ng i nh n suy ngh vàcân nh c, không nên áp t bu c ng i nh n ph n h i ph i làm theo.

- Ch n th i i m thích h p ph n h i: ây là m t i m nh y c m, c ntìm th i i m thích h p a ra ph n h i có hi u qu Không nên a ph n h ilúc tâm tr ng không bình t nh, có th a ra nh ng ph n h i mang tính ch quan,

ng i nh n ph n h i khó ch p nh n

b ng tôi ho c theo tôi , không nên b t u b ng chúng tôi hay m i

ng i T t c các nguyên t c nêu trên u r t quan tr ng, tuy nhiên có th áp

- Không nên nh m vào cá nhân

- Ph n h i nh ng gì mà bi tkhông rõ

- Thông tin chung chung, m h

Ví d :

A nói v i B: Hôm nay tôi làm vi c r t m t, tôi chán quá

B: Thôi ng phàn nàn n a, m i ng i c ng th c

Cách ph n h i này không tích c c, mang tính phê phán

B: T i sao b n ko làm vi c ít i, t i sao b n không chuy n sang công vi ckhác Cách ph n h i này mang n ng l i khuyên

B: Hình nh b n ã tr i qua 1 ngày làm vi c v t v l m ph i không

Cách ph n h i này mang tính tích c c Ph n h i tích c c th hi n s th u c m

c a ng i nghe, kích thích ng i khác chia s , tâm s b c l ti p Trong quan h

xã h i n u chúng ta ph n h i t t thì s có c tin t ng n i ng i khác vì h

Ph n h i ch có ý ngh a khi chúng ta bi t cách a ra các ph n h i mangtính ch t xây d ng, tích c c v i mong mu n giúp ng i c ph n h i phát tri n

và hoàn thành công vi c t t h n Nh ng ý ki n ph n h i tích c c th ng tách cánhân ra kh i v n Hãy nh nguyên t c khen tr c và xu t thay i sau(nh ã nh n m nh trên) là r t quan tr ng khi ph n h i

và nh ng ngôi nhà thu c di n gi i t a v n còn nguyên

Câu h i: Là ng i tr c ti p ch u trách nhi m thi công công trình này anh ch s

t c c a ng i b n a h không ng ý vì con ó là xúc ph m và không tôn

tr ng v n hóa c a h

Câu h i: Nhóm d án c n ph i trao i v i c ng ng nh th nào?

Yêu c u: nhóm b n óng vai m t cu c trao i v i già làng và thuy t ph c già

làng cùng dân trong b n

Bài t p tr c nghi m Bài t p 1: B ng ánh giá k n ng quan sát theo s i m t ánh giá

1. Khi b c chân vào b t c m t v n phòng nào, vi c u tiên b n s quan sát:

5. Khi ng i trên xe búyt

10. N u nh có ng i yêu c u b n tham gia m t trò ch i mà b n không bi t

11. B n i m t ng i trong công viên, b n s :

Trên 100 i m: B n là ng i có óc quan sát r t t t B n luôn ý n nh ng s

v t và s vi c ang x y ra xung quanh mình có th t ng h p và phân tích m tcách chính xác nh t

ng th i có th ánh giá và nh n nh v ng i khác mà không c n ph inghe ánh giá tr c ó t ng i khác i u này r t có l i cho công vi c c ng

nh rèn luy n k n ng t ng h p và phân tích trong công vi c c a b n

nhiên b n hay có cái nhìn phi n di n v m t s v t nào ó ch ít khi nghe ý ki n

t ng i khác

T 45 n 69 i m: B n th ng ch quan sát c b n i c a v n , còn n idung c a nó b n ít khi quan tâm c ng nh quan sát và phân tích c

Chính vì nguyên nhân này nên ôi khi b n a ra nh ng nh n nh khôngchính xác mà ng i khác có th nh n xét: b n h Nên t o cho mình thóiquen quan sát m t cách t m và c th h n

D i 45 i m: Có th nói b n là ng i không thích quan tâm n m i ng i

c ng nh nh ng s v t s vi c ang x y ra xung quanh mình B n thích s ng

m t cách khép kín, ít giao l u v i cu c s ng xã h i bên ngoài Trong công vi c

b n s g p r t nhi u khó kh n vì tính vô tâm này c a mình

Bài t p 2: T ánh giá k n ng ph n h i c a b n thân

1 Li t kê 2 tình hu ng anh/ch ã t ng nh n ph n h i mà anh/ch ánh giá là

ch a hài lòng?

2 Li t kê các tình hu ng mà anh/ch ã t ng nh n nh ng ph n h i phê phán

mà anh/ch cho r ng là úng? Sau khi h c k n ng ph n h i, anh/ch s nh n

ph n h i nh th nào?

3 Bài h c t tình hu ng trên c a anh/ch là gì?