Bài giảng kỹ năng mềm

Theo tổ chức Y tế Thế giới WHO, Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người khác một cách hiệu quả với giải pháp tích c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TRẦN THỊ SÁU

BÀI GIẢNG

KỸ NĂNG MỀM (Dành cho sinh viên ngành Luật)

Quảng Bình, năm 2017

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KỸ NĂNG MỀM 2TL)

(1LT-1.1 Khái niệm

Kỹ năng là năng lực hay khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một hoặc nhiều khía cạnh nào đó được sử dụng để giải quyết tình huống hay công việc phát sinh trong cuộc sống Giáo dục không chỉ hướng vào mục tiêu tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội mà còn hướng tới mục tiêu phát triển đầy đủ giá trị của mỗi cá nhân giúp con người

có năng lực để cống hiến, đồng thời có năng lực để sống một cuộc sống có chất lượng và hạnh phúc Đó là cuộc sống tự do hành động trong hành lang pháp lý, biết sử dụng kiến thức để bảo vệ mình và lựa chọn, quyết định cho mình cách ứng xử tích cực trước muôn nẻo đường của cuộc sống

Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người khác một cách hiệu quả với giải pháp tích cực hoặc ứng phó với những vấn đề hay những thách thức của cuộc sống hàng ngày Theo UNICEF, kỹ năng sống (KNS) là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra nhưng quyết định có cơ

sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả Từ kỹ năng sống nó có thể thể hiện thành những hành động cá nhân và những hành động đó sẽ tác động đến hành động của những người khác cũng như dẫn đến những hành động nhằm thay đổi môi trường xung quanh Soft – skiis hay được gọi là EQ (Emotional Intelligence Quotient)

Kỹ năng mềm là một thuật ngữ xã hội học dành cho cá nhân, soft –

skills hay còn được xét là EQ (Emotional Intelligence Quotient) Kỹ năng mềm bao gồm tổng thể các đặc điểm, tính cách, long biết ơn, sự giao tiếp, sử

dụng ngôn ngữ, thói quen cá nhân, sự than thiện và sự lạc quan đặc trưng,… Soft-skills bổ sung song song kỹ năng cứng (là một phần của chỉ số IQ của một người) là sự cần thiết phải có trong yêu cầu nghề nghiệp và hầu hết các hoạt động khác

Kỹ năng mềm là năng lực cá nhân (bao gồm tổng hòa kiến thức, thái

độ, hành vi) và khả năng vận dụng những kiến thức đó để giải quyết những vấn đề của cuộc sống đồng thời tương tác một cách hiệu quả với các thành viên trong xã hội nhằm xây dựng cuộc sống hạnh phúc và có chất lượng Nó được thể hiện qua khả năng ứng xử đúng đắn, phù hợp khi giao tiếp với mọi người hoặc trong những tình huống khác nhau

1.2 Vai trò của kỹ năng mềm

Sở dĩ giáo dục kỹ năng mềm cho sinh viên là yêu cầu khách quan vì những lý do sau:

Một là, giáo dục kỹ năng mềm cho sinh viên nhằm trang bị cho các

em những kiến thức quan trọng liên quan đến các kỹ năng trong đòi sống xã hội, trong công việc Bởi lẽ sinh viên là trụ cột, là nền tảng của một quốc gia, không chỉ các em sẽ là chủ nhân của đất nước mà trước hết các em sẽ là chủ nhân của gia đình Các em mang trong mình nhiều ước mơ, hoài bão và khát khao cuộc sống hạnh phúc đồng thời các em cũng có khả năng tư duy phân tích và phê phán tốt Do vậy, nếu quan tâm, giáo dục cho các em kỹ năng mềm thì chúng ta sẽ có thế hệ tương lai biết trân trọng, bảo vệ gia đình mình và biết đấu tranh chống lại các hành vi tự nhận thức trong xã hội, góp phần xây dựng xã hội văn minh, phát triển

Hai là, giáo dục kỹ năng mềm cho sinh viên giúp các em có kỹ năng cần thiết tránh và chống lại các hành vi bạo lực ở hiện tại và tương lai, qua

đó tạo dựng cuộc sống hạnh phúc cho bản thân, gia đình và góp phần xây dựng xã hội bình đẳng

Ví dụ giáo dục kỹ năng kiểm soát cảm xúc, phòng chống bạo lực gia đình đối với nam sinh viên, giáo dục cho các em hiểu bạo lực nói chung và bạo lực đối với phụ nữ, trẻ em là điều không thể chấp nhận và không thể tha thứ Đồng thời giáo dục cho các em các kỹ năng cần thiết để tránh xung đột, giải quyết mâu thuẫn, khủng hoảng bằng những cách thức ôn hòa Đối với

nữ sinh viên, giáo dục nâng cao nhận thức cho các em về tự nhận thức, giúp các em hiểu được quyền được bảo vệ và nghĩa vụ đấu tranh phòng chống tự nhận thức của mình Đặc biệt giáo dục cho các em kỹ năng nhận diện các nguy cơ xảy ra bạo lực, kỹ năng ứng xử trong quan hệ gia đình, kỹ năng tránh xung đột, kỹ năng ứng phó với hành vi bạo lực Thực tế cho thấy, nạn nhân tự nhận thức chủ yếu là nữ giới và họ gặp rất nhiều khó khăn khi tìm kiếm sự giúp đỡ hoặc bảo vệ Ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, sự bất bình đẳng giới dai dẳng và nền văn hóa mà ở đó “sự thống trị” của nam giới đối với phụ nữ vẫn còn khá phổ biến, đã coi tự nhận thức là chuyện riêng của gia đình và phụ nữ thường được khuyên là giữ im lặng về điều đó

Vì vậy, cần có những nỗ lực không ngừng nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về vấn đề này và thay đổi thái độ để tự nhận thức không còn là một vấn đề cần phải che đậy, những người phụ nữ chịu ảnh hưởng của tự nhận thức có thể tự bảo vệ bản thân hoặc dễ dàng tìm kiếm sự giúp đỡ và hỗ trợ

Ba là, Kỹ năng mềm của cá nhân là phần quan trọng của cá nhân đó đóng góp vào sự thành công của một tổ chức Đặc biệt là đối với các tổ chức trong lĩnh cực kinh doanh, quan hệ khách hang,… thì sự thành công sẽ đạt được cao hơn rất nhiều khi họ đào tạo nhân viên của họ sử dụng những kỹ năng này Trình chiếu, hay đào tạo các thói quen cá nhân hay các đặc điểm như độ tin cậy có thể mang lại long tận tâm trong công việc của nhân viên,

đó là một cách đầu tư đáng kể cho tổ chức Vì lý do này, kỹ năng mềm là

một trong các yếu tố hàng đầu mà nhà tuyển dụng nhìn vào để tìm ra ứng viên thực sự bên cạnh trình độ chuẩn Trong xã hội ngày nay, một số nghiên cứu cho thấy trong một số ngành nghề, kỹ năng mềm quan trọng hơn so với

kỹ năng cứng Ví dụ như, nghề luật là một nghề mà khả năng ứng phó của luật sư đối với con người và các tình huống hiệu quả, hợp lý,… quyết định

sự thành công của luật sư đó nhiều hơn là các kỹ năng về nghề nghiệp Ngay cả một chuyên gia IT, có được kỹ năng mềm thì có được mối quan hệ tốt hơn xây dựng giữa đơn vị kinh doanh IT với các đơn vị doanh nghiệp khác trong bồi dưỡng và cũng cố các mối quan hệ doanh nghiệp

Kỹ năng mềm là các năng lực hành vi Nó cũng được biết như kỹ năng quan

hệ con người, hay kỹ năng cộng đồng, chúng bao gồm sự thành thạo trong các kỹ năng giao tiếp, giải quyết xung đột, thương lượng, làm việc hiệu quả, giải quyết vấn đề sang tạo, tư duy chiến lược, xây dựng nhóm,…

Kỹ năng trong cuộc sống – Kỹ năng sống, là năng lực, khả năng chuyên biệt

để cư xử, giải quyết các tình huống để sống trong cuộc sống Sống với những mối quan hệ, tương tác, giữa chính bản thể (con người) với đối tác (con người, công việc, các tình huống gặp phải) Sinh ra đời, chúng ta được quyền tồn tại nhưng để sống cho thực sống , chúng ta phải chứng nghiệm, trải nghiệm và chiêm nghiệm lại những điều đã qua, từ đó đúc kết lại thành KNS

Kỹ năng mềm trong cuộc sống được hình thành từng ngày, từng giờ trong

đời sống của bạn Tuy nhiên, có những người không rèn luyện, có những người không thực sống và trải nghiệm nên sẽ không có điều gì đọng lại để suy ngẫm và trưởng thành thực sự Có những người phát triển kỹ năng sống trở thành một nghệ thuật, ví dụ như Dale Carnegie với thuật “Đắc nhân tâm” Bởi thế, có người có kỹ năng sống tốt, có kỹ năng sống kém và có nhiều cấp độ khác nhau trong kỹ năng này Kỹ năng khác hẳn với năng

khiếu bẩm sinh nên chúng ta có thể học hỏi, tiếp thu và rèn luyện để đạt được

6 Kỹ năng giao tiếp

7 Kỹ năng thuyết trình, đàm phán, tư vấn

8 Kỹ năng quản lý thời gian

CHƯƠNG 2: KỸ NĂNG TỰ NHẬN THỨC (5LT-2TL)

2.1 Khái niệm

Tự nhận thức là cảm nhận rõ ràng về nhân cách, điểm mạnh, điểm yếu, tư duy, niềm tin, động lực và cảm xúc Tự nhận thức cũng cho phép bạn hiểu về người khác, cách họ cảm nhận về bạn cũng như thái độ và phản hồi của bạn.Sự tự nhận thức là cơ sở - nền tảng - nền móng - hỗ trợ tất cả các năng lực tư duy cảm xúc Nó phải có trước, bởi nếu không hiểu bản thân và cảm xúc của mình, làm sao chúng ta có thể biết và hiểu cảm xúc của người khác

Sự tự nhận thức giúp chúng ta biết được cái gì thúc đẩy mình và mình say mê cái gì Điều này hướng chúng ta đến những công việc yêu thích, khiến chúng ta làm việc vui vẻ, hiệu quả Nó dẫn tới những mối quan hệ, cả

trong công việc lẫn quan hệ cá nhân, ở đó chúng ta sẽ đóng góp có tính xây dựng và tích cực hơn Và nó cũng dẫn đến cuộc sống chân thật hơn cũng như làm cho chúng ta hài lòng hơn

Càng hiểu rõ bản thân, chúng ta càng có thể kiểm soát và lựa chọn hành vi muốn biểu hiện Sự tự nhận thức giúp chúng ta hiểu mình đang ở đâu, muốn đi đâu để sẵn sàng thay đổi nhằm đến được nơi cần đến Không

có sự tự nhận thức, các cảm xúc có thể che mắt chúng ta, khiến ta trở thành người mà mình không muốn Nếu hiểu cảm xúc và suy nghĩ của mình, chúng ta có thể lựa chọn cách hành động hoặc phản ứng trong một tình huống nào đó hoặc với một người nào đó Sự lựa chọn này trở thành sức mạnh, một sức mạnh nội tại không ai có thể lấy đi

- Liệt kê ra các điểm mạnh và điểm cần cải thiện

- Tìm kiếm người bạn tin tưởng để giúp bạn phân tích khả năng của mình một cách khách quan

- Tìm kiếm công việc mà bạn đủ tiêu chuẩn và khả năng đảm nhận, sau đó nhờ cấp trên hoặc người cố vấn đánh giá bạn cần phải làm gì để cải thiện năng lực của mình

- Tạo sự tin tưởng với người khác

- Tận tâm, chú ý và tập trung vào công việc

- Điều chỉnh bản thân để thích nghi với những hoàn cảnh khác nhau

- Tập tư duy tích cực, lạc quan và sáng tạo

- Đặt ra mục đích và mục tiêu cho bản thân và cho công việc

- Áp dụng kỹ thuật tự khẳng định

Kỹ năng tự nhận thức không chỉ giúp phát huy năng lực tiềm ẩn của bản thân mỗi người mà còn hữu ích cho các doanh nghiệp Ngày nay, với môi trường cạnh tranh khốc liệt, cấu trúc tổ chức ngày càng phẳng hơn và ít nhân viên hơn, do vậy đòi hỏi nhân viên và cấp quản lý phải quản lý bản thân tốt hơn để có thể làm việc độc lập

Để quản lý bản thân hiệu quả, bạn cần có kỹ năng tự nhận biết Đồng thời, tự nhận thức cho phép bạn hiểu rõ người khác và cách thức người khác cảm nhận về bản thân bạn, từ đó giúp bạn nâng cao kỹ năng làm việc đồng đội

Một doanh nghiệp với những nhân viên và người quản lý có kỹ năng

tự nhận thức tốt sẽ hoạt động hiệu quả hơn do họ vừa có khả năng làm việc độc lập, vừa có khả năng làm việc đồng đội tốt

Ngoài ra, nhận thức đúng về điểm mạnh, điểm cần cải thiện của bản thân và của nhân viên sẽ giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp phát huy toàn diện năng lực của mình và nhân viên, đồng thời có kế hoạch đào tạo, phát triển phù hợp Doanh nghiệp cần chú trọng đào tạo kỹ năng tự nhận thức cho nhân viên bởi nó không chỉ giúp ích cho bản thân nhân viên mà còn tạo động lực để họ phát huy hết năng lực của mình, đóng góp cho sự phát triển của doanh nghiệp

2.2.2 Xác định kỹ năng tự nhận thức bản thân

Tự nhận thức bản thân một cách đúng đắn, sẽ giúp mỗi người tự nhận thức rõ giá trị, vị trí của chính bản thân mình trong cuộc sống, ngoài ra giúp

chúng ta xác định được rõ những ưu điểm, khuyết điểm của bản thân từ đó nhận ra được những khả năng tiềm ẩn của mỗi người trong những lĩnh vực khác nhau như: khoa học, văn hóa, nghệ thuật…Đồng thời, trẻ biết học cách sống tích cực hơn tránh xa thói sống tiêu cực, biết rõ đâu là điểm dừng tốt nhất cho bản thân, và đặc biệt biết tự đặt ra những mục tiêu thiết thực phấn đấu cho tương lai sau này

Giá trị cá nhân chính là “nền móng” cho “ngôi nhà” cuộc sống của bạn Chúng giúp bạn có những lựa chọn phù hợp và từ đó bạn có thể tự tin

“lèo lái con thuyền cuộc đời” bạn Giá trị cá nhân của bạn sẽ ảnh hưởng đến những quyết định liên quan đến các mối quan hệ, sự nghiệp và nhiều vấn đề khác trong cuộc sống của bạn

Khi hành động và cách hành xử của bạn phù hợp với những giá trị bạn chọn, bạn sẽ cảm thấy hài lòng và mãn nguyện với cuộc sống của mình Nếu hành động không nhất quán với giá trị bạn chọn thì đây chính là nguyên nhân khiến bạn cảm thấy chán nản, thất vọng, mất cân bằng trong cuộc sống Chính vì thế giá trị cá nhân là một yếu tố quan trọng giúp bạn đạt được hạnh phúc trong công việc cũng như cuộc sống Nhưng điều đáng buồn là ít ai trong số chúng ta dành thời gian để xác định giá trị cá nhân Có thể bạn biết một chút ít về giá trị cá nhân của mình và bạn xác định giá trị dựa vào cảm tính, những gì bạn thấy nên hoặc không nên làm Tuy nhiên chỉ như vậy là chưa đủ để xác định chính xác giá trị cá nhân của bạn là gì

Có rất nhiều tình huống trong cuộc sống bạn phải đối mặt mà bạn không biết nên xử lý, quyết định theo nguyên tắc nào và bạn lại hoàn toàn được tự do lựa chọn… Ví dụ như công việc nào phù hợp với mình? Tôi nên tiếp tục ở lại làm việc hay đổi việc khác? Tôi có nên tiếp tục đi theo đam mê, cống hiến hết mình cho đam mê nhưng không có tiền bạc rủng rỉnh như chúng bạn? Tôi nên tiếp tục hợp tác làm ăn với người bạn này không? Tôi có

thể tiếp tục chơi thân với người này sau một số chuyện xảy ra vừa qua không?… Chính giá trị cá nhân của bạn sẽ giúp bạn xử lý và ra quyết định

dễ hơn trong các tình huống đầy thử thách này Nếu không xác định rõ giá trị cá nhân của mình, có thể bạn sẽ đưa ra những quyết định sai lầm và thậm chí là luôn hối tiếc về sau…

Như vậy, để đạt được hạnh phúc, cân bằng, tự tin và phát triển tối đa bản thân, bạn cần phải hiểu biết tường tận về giá trị cá nhân của mình Việc hiểu và xác định giá trị cá nhân là một nhiệm vụ quan trọng và đầy thử thách bởi vì giá trị cá nhân của bạn chính là phần cốt lõi của con người bạn hiện nay và con người bạn mong muốn trở thành

2.2.3 Rèn luyện kỹ năng tự nhận thức

Tự nhận thức trong phạm vi này được hiểu là tự hiểu biết về bản thân

Kỹ năng tự nhận thức là khả năng, năng lực của mỗi người trong việc khám phá bản thân, biết đánh giá về mình Mục tiêu giáo dục kỹ năng tự nhận thức nhằm giúp sinh viên biết mình là ai, mình có những điểm mạnh nào, bản thân còn có điểm gì yếu thế, mình mong ước điều gì, mình có quyền gì trong các lĩnh vực của đời sống, có nghĩa vụ và trách nhiệm gì đối gia đình và xã hội Các em hiểu biết hơn về chính mình, có thể xác định, đánh giá đúng giá trị bản thân và các giá trị sống, từ đó có thái độ đúng đắn với vấn đề tự nhận thức và phòng chống nó Đây là kỹ năng đặc biệt quan trọng, kỹ năng này giúp các em hiểu biết đúng bản thân mình để có thể đưa ra những quyết định đúng đắn, làm chủ bản thân và sống, phát triển hài hòa trong mối quan hệ với gia đình

Các bước thực hiện:

Hoạt động 1: Tự nhận thức về bản thân

Bước 1: Giảng viên phát cho sinh viên mẫu giấy với các màu sắc khác nhau và yêu cầu các em ghi vào đó những điều về mình Cụ thể:

+ Sinh viên có giấy màu xanh: Ba điều mà bạn yêu thích

+ Sinh viên có giấy màu đỏ: Ba điều mà bạn ghét

+ Sinh viên có giấy màu hồng: Ba điểm mạnh nhất của bạn

+ Sinh viên có giấy màu tím: Ba điểm yếu của bạn

+ Sinh viên có giấy màu vàng: Trả lời câu hỏi: Khi nào bạn thường hay nổi nóng, trường hợp nào bạn thường cảm thấy bức xúc và trong trường hợp

đó bạn thường làm gì?

Bước 2: Sau khi sinh viên hoàn thành, yêu cầu sinh viên trình bày (theo tinh thần xung phong hoặc chọn ngẫu nhiên theo màu sắc) đồng thời qua đó

mở rộng vấn đề và giới thiệu cho lớp biết theo chủ đề: Tôi là ai?

Biết đánh giá về bản thân, tự hiểu mình, đó là yêu cầu quan trọng giúp sinh viên biết bảo vệ bản thân

Hoạt động 2: Xác định kỹ năng tự nhận thức

Bước 1: Chia lớp thành các nhóm nhỏ (5-7 sinh viên) để thảo luận 2 vấn đề Một là, vai trò của kỹ năng tự nhận thức, hai là làm thế nào để tự đánh giá đúng bản thân Một nửa số nhóm sẽ thảo luận nội dung thứ nhất, nửa còn lại thảo luận vấn đề thứ hai trong vòng 10 phút

Bước 2: Đại diện từng nhóm lên trình bày kết quả thảo luận của mình, các nhóm khác tranh luận, phản biện và giảng viên đưa ra kết luận

Kỹ năng tự nhận thức rất cần thiết đối với mỗi người Hiểu rõ về bản thân giúp các em biết được đặc điểm, tính cách, thói quen, những mặt tích cực, hạn chế của mình để có biện pháp phát huy thế mạnh, hạn chế điểm yếu, nhất là những tính cách được thể hiện khi đặt trong mối quan hệ với các thành viên trong gia đình

Muốn nhận thức đúng đắn về bản thân cần biết lắng nghe bản thân, lắng nghe người khác Biết phân tích thông tin thu nhận được từ ý kiến của người khác một cách đúng đắn, khách quan Phân tích kết quả các hoạt động mà

mình tham gia để đánh giá năng lực, khả năng bản thân và rút ra bài học kinh nghiệm Luôn mạnh dạn tham gia các hoạt động, các sân chơi để bộc lộ bản thân, qua đó hiểu mình hơn đồng thời tìm cách khắc phục những yếu điểm thể hiện qua những hoạt động đó

Hoạt động 3: Rèn luyện kỹ năng tự nhận thức

Bước 1: Giảng viên đưa ra những tình huống trong cuộc sống để các nhóm đóng vai và mỗi nhân vật tự thể hiện bản thân trong các hoàn cảnh đó Các tình huống đó có thể là cuộc phỏng vấn xin việc, buổi thuyết trình, cuộc thi tài năng hoặc tình huống áp lực từ công việc, mâu thuẫn từ gia đình, thất bại trong kinh doanh…

Bước 2: Tổ chức cho các nhóm thể hiện nội dung hoặc trình bày tình huống và cách xử lí khi ở vào tình huống đó đồng thời các thành viên khác trong lớp tham gia góp ý Sau mỗi nội dung giảng viên kết luận và định hướng cách thức giúp các em tự nhận thức về bản thân

CHƯƠNG 3: KỸ NĂNG XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ (4LT-4TL)

3.1 Khái niệm

Giá trị là những gì con người cho là quan trọng, là có ý nghĩa đối với

bản thân mình, có tác dụng định hướng cho suy nghĩ, hành động của bản thân trong cuộc sống, ví dụ: lòng tự trọng, bạn bè, hạnh phúc gia đình, sự thành đạt, sức khỏe, tình yêu

Chúng ta cần phải bảo vệ những giá trị của bản thân đồng thời tôn trọng những giá trị của những người khác

Tại sao chúng ta cần phải xác định giá trị cho mình?

Là vì trong cuộc sống có những lúc chúng ta phải đưa ra quyết định riêng cho mình (về nghề nghiệp, về gia đình, về tình yêu), có những lúc chúng ta phải lựa chọn (giữa bạn bè và học tập), chúng ta sẽ cảm thấy rất khó khăn không biết dựa vào đâu để quyết định

Chính những giá trị mà chúng ta xác định sẽ giúp chúng ta có những quyết định đúng đắn bởi vì đó là những điều mà chúng ta tin tưởng trong sâu thẳm Những giá trị này như là kim chỉ nam trong hành động của chúng ta

3.2 Giáo dục kỹ năng xác định giá trị

Hoạt động 1: Đọc câu chuyện

Hai người nông dân rời quê đi kiếm sống Một người muốn đi Thượng Hải, còn người kia muốn đi Bắc Kinh Trong phòng chờ, họ đã thay đổi ý định, bởi vì họ nghe người xung quanh bàn luận rằng: Người Thượng Hải khôn ngoan lắm, người nơi khác đến hỏi đường, họ cũng thu lệ phí Còn người Bắc Kinh thì thật thà chất phác, thấy ai không có cái ăn, không những

họ cho bánh bao mà còn cho cả quần áo cũ nữa

Người trước đây muốn đi Bắc Kinh nghĩ bụng, Thượng Hải hay hơn, chỉ đường cho người khác cũng có thể được kiếm tiền, thế thì chẳng có việc

gì là không kiếm được tiền cả May quá mình vẫn chưa lên tàu, nếu không

đã đánh mất một cơ hội làm giàu

Người trước đây muốn đi Thượng Hải nghĩ bụng, Bắc Kinh hay hơn, không kiếm được tiền cũng không bị chết đói May mà mình vẫn chưa lên tàu đi Thượng Hải

Thế là, họ gặp nhau tại quầy trả vé, người trước đây muốn đi Bắc Kinh đổi vé đi Thượng Hải, người muốn đi Thượng Hải đổi vé đi Bắc Kinh

Người đi Bắc Kinh nhận thấy rằng, Bắc Kinh thật là tuyệt vời Tháng đầu tiên, anh ta không phải làm gì cả, nhưng vẫn không bị đói Không những anh ấy có thể uống nước lọc miễn phí trong đại sảnh của những nhà hàng lớn, mà còn được ăn các món miễn phí trong các siêu thị

Người đi Thượng Hải phát hiện rằng Thượng Hải quả là một thành phố có thể kiếm được nhiều tiền Làm việc gì cũng có thể kiếm ra tiền Chỉ đường cho người khác cũng có thể kiếm được tiền, bưng một chậu nước cho người khác rửa mặt cũng có thể kiếm được tiền Chỉ cần chịu khó động não một chút, rồi chịu khó lao động là có thể kiếm được nhiều tiền

Dựa vào kinh nghiệm và sự hiểu biết của mình đối với đất trồng, người đi Thượng Hải ra vùng ngoại ô lấy những bao đất, trộn lẫn với lá cây và cát, để bán (dưới danh nghĩa là đất trồng cây cảnh) cho người những người Thượng Hải yêu hoa mà chưa nhìn thấy đất trồng hoa bao giờ Ngày đầu tiên, ông đi

đi lại lại giữa thành phố và vùng ngoại ô tổng cộng 6 lần, kiếm được 50 nhân dân tệ

Một năm sau, nhờ vào loại "đất trồng cây cảnh" ấy, ông đã có một cửa hàng nho nhỏ Sau nhiền năm đi lại trong các ngõ hẻm, ông nhận thấy: một

số cửa hàng tuy được quét dọn sạch sẽ như chùi, nhưng biển hiệu lại rất dơ bẩn Dò hỏi, ông mới được biết, đó là do những công ty vệ sinh chỉ chịu trách nhiệm lau chùi sàn nhà, mà không chịu trách nhiệm lau chùi bảng hiệu Thế là, ông thành lập một công ty chuyên lau chùi bảng hiệu Đến nay, công

ty của ông có hơn 150 người, công việc làm ăn cũng được mở rộng từ Thượng Hải đến Hàng Châu và Nam Kinh

Sau đó, ông đi tàu lên Bắc Kinh khảo sát tiềm năng của dịch vụ vệ sinh ở đây Khi đến ga Bắc Kinh, ông thấy một người nhặt rác thò đầu vào toa giường mềm, xin vỏ lon bia Khi ông đưa vỏ lon bia cho người đó, họ

mới giật mình nhận ra nhau, hoá ra, 5 năm trước đây, họ từng đổi vé cho nhau

Thành bại của con người nằm ở chỗ họ nhìn nhận thế giới và xác định chỗ đứng của mình như thế nào, xác định giá trị gì là đích thực Nếu bạn có những suy nghĩ tích cực, xác định đúng giá trị, chuẩn mực, thế giới theo cách nhìn của bạn sẽ là điểm tựa tốt nhất để bạn hoàn thiện bản thân Nếu bạn có những suy nghĩ tiêu cực và thái độ ỷ lại, thế giới theo cách nhìn của bạn chỉ có thể là vốn liếng để bạn tiêu xài phung phí Những người luôn nhìn thấy và nắm bắt cơ hội ở bất cứ nơi nào thì rất ít khi thất bại

Hoạt động 2: Giúp sinh viên hiểu những vấn đề cơ bản về xác định giá trị hoặc về các kỹ năng, tại sao cần phải trang bị những kỹ năng đó và nó giúp các em như thế nào trong việc xác định giá trị Hoạt động hướng vào khai thác hiểu biết, kinh nghiệm của sinh viên trong việc xử lý vấn đề đặt ra thông qua hoạt động nhóm và phản hồi, chia sẻ những cách xử lý theo thói quen, kinh nghiệm của nhóm sinh viên, nhóm lớp

Hoạt động 3: Giúp sinh viên nắm được cách thức hình thành kỹ năng Tiếp thu, lĩnh hội kỹ năng, cách ứng xử mới thông qua hoạt động nhóm lớp Qua đó trang bị cho sinh viên kiến thức và kỹ năng thực hiện

Hoạt động 4: Xây dựng tình huống tự nhận thức và sân khấu hóa tình huống đó để sinh viên rèn luyện các kỹ năng Vận dụng những cách thức ứng xử đã tiếp thu ở hoạt động 3 để giải quyết tình huống

3.3 Cách thức rèn luyện và giáo dục các kỹ năng xác định giá trị

Muốn giáo dục kỹ năng xác định giá trị đạt kết quả cao không chỉ xác định đúng, đủ nội dung cần giáo dục mà còn có cách thức và biện pháp tác động phù hợp với khả năng tiếp cận của sinh viên Phương pháp giáo dục kỹ năng xác định giá trị là hệ thống những cách thức tác động của nhà giáo dục đến quá trình rèn luyện và vận dụng các kỹ năng vào thực tế

cuộc sống Từ cách tiếp cận đó phương pháp giáo dục kỹ năng xác định giá trị cho sinh viên là cách thức, biện pháp tổ chức quá trình giáo dục nhằm hình thành ở sinh viên năng lực xác định các giá trị sống đúng đắn, tạo dựng cho mình và gia đình cuộc sống an toàn, hạnh phúc Phương pháp áp dụng trong một hoạt động giáo dục kỹ năng xác định giá trị gồm phương pháp động não, phương pháp tổ chức hoạt động, phương pháp sân khấu hóa tình huống Trước hết, sinh viên được giới thiệu về mục tiêu hoạt động để định hướng cho hoạt động, kích thích nhu cầu và tạo dựng động cơ học tập cho sinh viên Sau đó sinh viên được đặt vào tình huống phải động não để đưa ra ý kiến của mình về những vấn đề đã từng tiếp cận hoặc về một vấn đề mới trên cơ sở được cung cấp một số thông tin cơ bản, cần thiết Phương pháp động não là phương pháp được sử dụng nhằm tạo ra những cách nhìn mới mẻ về một chủ đề hoặc một vấn đề được đặt ra trong một thời gian ngắn nhất Động não áp dụng đối với bài học hướng đến mục đích phát triển ở sinh viên những phẩm chất của người hoạt động độc lập, đặc biệt là óc sáng tạo và khả năng phê phán Kết quả thể hiện ở những ý tưởng mới, có tính chất đột phá được sinh viên phát hiện và đưa ra Để phương pháp này có hiệu quả giảng viên cần chọn chủ đề một cách phù hợp, cụ thể, đảm bảo sinh viên có đủ kiến thức và hứng thú tham gia nghiên cứu vấn đề Vì động não là hoạt động nhằm hình thành những ý tưởng tích cực nên trong quá trình hoạt động không được phép đánh giá và phê phán, quan tâm đến số lượng hơn là chất lượng ý tưởng và mọi ý tưởng đưa ra đều được coi trọng và hoan nghênh

Tiếp theo là thực hành các kỹ năng Trong bước này sinh viên được đặt vào tình huống cụ thể để trải nghiệm và đưa ra cách giải quyết Quá trình thực hiện bước này chú trọng sử dụng phương pháp sân khấu hóa tình huống Tình huống có thể được lấy từ sách, báo, băng đĩa cũng có thể do

giảng viên thiết kế hoặc sinh viên xây dựng Sinh viên sẽ diễn tập thành một tiểu phẩm hoặc vở kịch ngắn trong đó chứa đựng nhiều quan hệ xã hội phức tạp với nhiều giả định khác nhau đòi hỏi sinh viên biết xác định giá trị để ứng xử phù hợp Lúc này lớp học được chia thành các nhóm, mỗi nhóm sẽ chuẩn bị một tình huống và nghiên cứu nội dung, xây dựng kịch bản, câu hỏi giải quyết tình huống cũng như chuẩn bị đáp án cho câu hỏi Các nhóm được chuẩn bị và tập dượt ở nhà sau đó sẽ trình bày trước lớp theo hình thức hoạt cảnh và yêu cầu các nhóm khác xử lý tình huống theo phương án tốt nhất, hiệu quả nhất Đây là phương pháp tác động sâu sắc đến sinh viên, phát huy cao độ tính chủ động, năng lực tiếp cận và giải quyết vấn đề thực tiễn một cách độc lập, sáng tạo của các em Đặc biệt, phương pháp này mang lại cho các em niềm hứng thú, say mê học tập Ngay từ thời cổ đại Khổng Tử đã nói "Biết mà học không bằng thích mà học", Paxcan cũng nhấn mạnh "Ta hiểu chân lý chẳng phải chỉ nhờ bộ óc mà còn nhờ con tim nữa" Giảng viên có thể tổ chức theo hình thức tính điểm giữa các đội, các nhóm nhằm gây hứng thú và ganh đua trong các đội

Cuối cùng là củng cố kỹ năng Thay đổi hành vi nhận thức và hành vi luôn là việc khó khăn Do vậy, sau mỗi bài học giảng viên cần đưa ra các tình huống tự nhận thức giả định dưới hình thức bài tập tự học để sinh viên tiếp cận, tư duy và đưa ra cách xử lý phù hợp Đó cũng sẽ là nội dung được

cả lớp trao đổi, thảo luận và giảng viên định hướng trong những buổi học tiếp theo nhằm trang bị cho sinh viên những cách ứng xử phù hợp khi gặp phải những tình huống trong thực tế cuộc sống

CHƯƠNG 4: KỸ NĂNG XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU (4LT-4TL)

4.1 Khái niệm

Mục tiêu là những thành tựu mà chúng ta muốn đạt được trong tương lai Chúng ta sẽ dễ dàng đạt được mục tiêu nếu chúng ta lập kế hoạch trước Chúng ta sẽ cùng bàn về hai loại mục tiêu, đó là “mục tiêu ngắn hạn/trước mắt” (mục tiêu sẽ đạt được trong khoảng 6 tháng) và “mục tiêu dài hạn” (mục tiêu sẽ đạt được trong một năm hoặc lâu hơn)

4.2 Giáo dục kỹ năng xác định mục tiêu

4.2.1 Xác định mong muốn

Lập kế hoạch cho tương lai

Hãy nghi đến tương lai của bạn.Tưởng tượng xem cuộc sống của bạn trong năm tới sẽ thế nào Hãy tự hỏi xem khi đó: Bạn đang sống cùng ai? Những ai là bạn của bạn? Bạn có người yêu chưa? Bạn làm gì trong thời gian rỗi? Bạn có hút thuốc, uống rượu, hay dùng chất kích thích không? Liệu bạn có mắc một căn bệnh lây qua đường tình dục như HIV/AIDS? Bạn đang học phổ thông hay học đại học hay đã đi làm?

Tiếp tục hình dung cuộc sống của bạn trong những năm sau đó như thế nào và cũng tự đặt những câu hỏi tương tự Xem bạn có thể đưa ra những quyết định gì (cả tốt cả xấu) sẽ ảnh hưởng tới tương lai của bạn (cả tích cực lẫn tiêu cực) Hãy để những ước vọng và giấc mơ chỉ lối cho bạn tránh những hành vi bất lợi Hiện giờ những quyết định nào bạn đưa ra có ảnh hưởng tới tương lai của bạn? Bạn đang làm gì để có thể đạt được các mục tiêu đề ra

Mục tiêu trước mắt

Mục tiêu trước mắt là kế hoạch có thể hoàn thành trong vòng 6 tháng

Ví dụ: Hôm nay, tôi sẽ lau nhà Tôi sẽ vượt qua kì thi trong hai tháng tới Tôi sẽ thêu khăn trải bàn để tháng tới đem ra chợ bán

Đặt ra mục tiêu ngắn hạn có thể giúp bạn lập kế hoạch để hoàn thành những công việc sẽ xảy ra trong tương lai gần Khi bạn đề ra những mục tiêu

thì hãy viết ra và lên kế hoạch làm thế nào để đạt được chúng như vậy bạn sẽ

dễ dàng hoàn thành mục tiêu hơn Ví dụ nếu mục tiêu của bạn là giành được điểm tốt trong kì thi hai tháng tới thì hãy ngồi xuống và ghi ra bạn sẽ chuẩn

bị như thế nào để có thể làm tốt bài thi Bạn sẽ xắp xếp thời gian học như thế nào (hàng ngày hay tuần ba buổi )? Bạn sẽ học ở đâu? Ai sẽ động viên bạn? Bạn sẽ học với thời gian bao lâu? Nếu bạn thực hiện theo kế hoạch, có thể bạn sẽ làm tốt bài thi Như vậy bạn sẽ đạt được mục tiêu của mình

Mục tiêu dài hạn

Mục tiêu dài hạn kế hoạch có thể hoàn thành trong một năm hoặc lâu hơn Chẳng hạn như: Tôi sẽ đi học đại học để trở thành bác sĩ Tôi sẽ sinh hai đứa con và chúng nó sẽ học ở những trường có chất lượng Tôi sẽ có một doanh nghiệp tư nhân sau 5 năm nữa

Mục tiêu dài hạn là những kế hoach giúp bạn đạt được ước mơ của mình Khi bạn lập ra kế hoạch làm thế nào để đạt được mục tiêu bạn sẽ tránh được những hành vi có thể cản trở việc bạn đạt được ước mơ đó Mục tiêu dài hạn được hoàn thành nhờ việc hoàn thành các mục tiêu ngắn hạn Ví dụ, nếu bạn muốn học ở một trường đại học uy tín bạn cần phải lập ra các kế hoach ngắn hạn để giành được điểm tốt ở trường, để sau này có thể làm tốt bài thi đại học và tránh xa các tệ nạn xã hội - cái có thể làm bạn mất cơ hội đặt chân vào cổng trường đại học Nếu bạn bỏ qua những việc mà bạn cần phải làm ngay từ bây giờ để thì có nghĩa bạn đang đánh mất cơ hội để thực hiện ước mơ của mình Một người sáng suốt sẽ thực hiện theo cách, “Nỗ lực cho những gì đáng giá (làm)” Nếu bạn thực sự muốn giành được mục tiêu của mình thì bạn cần phải nỗ lực hết mình để giành được mục tiêu đó

4.2.2 Xác định mục tiêu

Xây dựng mục tiêu

Khi xây dựng mục tiêu bạn nên nhớ một số điểm sau:

Ghi các mục tiêu ra thật rõ ràng Trình bày những gì bạn cần làm chứ không phải những gì bạn nên tránh Ví dụ: nếu bạn cảm thầy thói quen ăn uống của mình có vấn đề thì bạn có thể đưa ra mục tiêu như sau “Tôi sẽ ăn nhiều hoa quả và rau xanh hơn để có lối sống lành mạnh hơn” Bạn không nên nói “Tôi sẽ không ăn kẹo, bánh và các loại thực phẩm không tốt cho sức khoẻ” Nếu bạn luôn nghĩ đến những việc bạn cần làm (thay vì những việc không nên làm) thì sẽ dễ dàng thành công hơn và sẽ có ý nghĩ tích cực hơn

về việc cần làm để đạt được mục tiêu

Đặt ra những tiêu chuẩn cao nhưng phải thiết thực Đưa ra mục tiêu có thể đạt được nhưng đừng đưa ra những mục tiêu có thể dễ dàng đạt được như vậy bạn sẽ thấy các mục tiêu này nhàm chán Thách thức bản thân cũng

là một điều rất quan trọng

Phải cụ thể: Nếu bạn đề ra mục tiêu không rõ ràng thì bạn sẽ khó xác định được bạn cần làm những gì để đạt được mục tiêu và bạn sẽ dễ dãi với bản thân khi bạn không thực hiện đúng theo kế hoạch Ví dụ: nếu mục tiêu của bạn là “Năm 19 tuổi tôi sẽ học tại trường Đại học Quảng Bình để trở thành luật sư ” thì không nên chỉ đề ra mục tiêu là “Tôi muốn đi học” vì như vậy quá chung chung Liệu bạn có muốn học tại một trường đại học, cao đẳng hay trường chuyên nghiệp nào đó? Nếu bạn không cụ thể hoá những gì bạn thực sự muốn thì bạn biết làm thế nào để giành được mục tiêu của mình Các bước sau đây sẽ giúp thành lập mục tiêu của mình: Xác định mục tiêu: Ghi ra một mục tiêu ngắn hạn và một mục tiêu dài hạn Ví dụ: Tôi sẽ học tại một trường đại học ở Hà Nội chuyên nghành tiếng Anh để sau này trở thành giáo viên dạy tiếng Anh Những lợi ích mà tôi sẽ có được nếu tôi đạt được mục tiêu của mình là gì? Chẳng hạn như là “Tôi sẽ có thể nói chuyện với người nước ngoài”, “vì tôi có thể hiểu tiếng Anh nên tôi sẽ có thể tiếp cận nhiều nguồn thông tin trên mạng internet.” Những trở ngại ngăn cản tôi đạt

được muc tiêu của mình? Nếu tôi không tạo được thói quen học tốt từ bây giờ tôi sẽ không thể bước vào cổng trường đại học.” Sau khi xác định những trở ngại bạn cần lập ra chương trình thay đổi hành vi để giúp bạn khắc phục được bất kì thói quen nào làm hạn chế khả năng bạn giành được mục tiêu

Để hiểu rõ thêm về thay đổi hành vi hãy xem mục Thay đổi hành vi Bạn cần

phải học hay làm gì? “Tôi phải tập thói quen học tập hợp lý như vậy tôi mới

có thể làm tốt các bài thi.”, “Tôi cần học tiếng Anh.” Ai sẽ đông viên tôi?

“Cô giáo tôi, mẹ tôi, hoặc người bạn hàng xóm.” Kế hoạch thực hiện của tôi như thế nào? “Trước tiên tôi sẽ học bài hàng ngày để làm tốt các bài thi Tôi

sẽ dành thời gian để học tiếng Anh và luyện nói tiếng Anh với người bạn Tôi sẽ nộp hồ sơ vào một trường đại học ngoại ngữ nào đó ở Hà Nội Ngày hoàn thành: Khi nào tôi sẽ hoàn thành mục tiêu? Ví dụ đưa ra ngày bạn sẽ lên Đại học

CHƯƠNG 5: KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM (4LT-4TL)

5.1 Khái niệm

Chúng ta sinh sống và hoạt động trong môi trường với tất cả mọi người, không chỉ đơn độc riêng bản thân chúng ta Điều đó nảy sinh những mối quan hệ mới trong môi trường này Đó chính là quá trình hoạt tập và làm việc cùng với nhau trong cùng một nhóm Chính trong môi trường đó đã giúp chúng ta lớn lên và hoàn thiện mình hơn Do đó, kỹ năng làm việc nhóm và sinh hoạt tập thể là một điều hết sức quan trọng và cần thiết Nhóm

là sự liên kết của nhiều người cùng làm việc và thưc hiện nhiệm vụ hay mục tiêu nhất định

Trong quá trình hoạt động nhóm, các thành viên của nhóm sẽ có những mục tiêu chung, hoạt động trên những tiêu chí chung để hoàn thành công việc được giao Điều này tạo cho bản thân mỗi thành viên trong nhóm một động lực trong quá trình làm việc Động lực làm việc này giúp các em có được cái

nhìn khách quan hơn trong cuộc sống, làm cho các em có thêm niềm tin và nghị lực để tiếp tục hoàn thành các nhiệm vụ của bản thân

Trong một nhóm, các cá nhân luôn được khẳng định quyền của bản thân và luôn được thừa nhận Tập thể là nơi các em được nói ra những suy nghĩ cũng như những ý kiến, sáng tạo của mình Các em được là chính mình, được thỏa mái thể hiện bản thân nhằm khẳng định vị trí cũng như vị thế của mình trong tập thể, cũng chính là quá trình các em thể hiện mình lớn lên Điều đó là cho các em sinh viên thêm năng động và ngày càng tích cực, sáng tạo trong công việc của mình Hoạt động theo nhóm mang lại cơ hội cho các

em thỏa mãn những nhu cầu về bản thân, được đón nhận và thể hiện tiềm năng của bản thân

Mỗi cá nhân trong nhóm điều học được những điều bổ ích trong quá trình học tập và sinh hoạt cùng nhau Chúng ta học được những điểm hay cũng như những điểm chưa được của chính bản thân và mọi người xung quanh để có thể từ đó nhìn rõ và chỉnh sửa lại bản thân theo chiều hướng ngày càng tốt hơn, tích cực hơn

Bên cạnh đó, việc hoạt động và làm việc theo nhóm tạo ra một môi trường mới, một bầu không khí thoải mái, đầm ấm cho các thành viên tham gia Chính điều này đã tạo cho các em những cảm xúc tích cực để có thể đương đầu với những khó khăn phía trước.Những niềm tin mới dần được xây dựng trong tâm tư của các em Là những sức mạnh mạnh mới giúp các

em tự tin hơn vào bản thân

Mỗi nhóm khác nhau luôn có một hệ thống quy tắc ứng xử, một phương châm làm việc tương ứng Mỗi bạn sinh viên với tư cách là một thành viên phải tiếp nhận và tương thích với những quy tắc đó trong quá trình hoạt động và làm việc cùng nhau

5.2 Giáo dục kỹ năng làm việc nhóm

Việc đầu tiên là các bạn phải xác định rõ mình là ai và đóng vai trò gì trong tập thể, từ đó đứng ra đảm nhận những công việc phù hợp với năng lực

và khả năng của bản thân Cũng như việc tạo được một điểm nhấn riêng và

sự khác biệt giữa bản thân với các thành viên khác trong nhóm

Để giữ vững hoạt động nhóm được thuận lợi thì mỗi sinh viên trong nhóm phải xác định rõ mục tiêu của cá nhân, luôn phấn đấu hoàn thành công việc được giao cũng như nhằm phấn đấu vì mục tiêu cá nhân Luôn sẵn sàng dấn thân, biết hi sinh cá tôi cá nhân vì tập thể

Bên cạnh đó, mỗi sinh viên phải tạo cho mình một thái độ tích cực khi tham gia các hoạt động nhóm, biết lắng nghe, chia sẻ, đồng cảm cùng nhau cũng như có những góp ý chân tình để nhóm ngày càng phát triển

Với những sinh viên đang ngồi trên giảng đường, việc tham gia vào các nhóm trong lớp học, làm việc cùng nhau trong những buổi thuyết trình, những bài tập nhóm lớn hay những chương trình do lớp, Đoàn trường hay Đội công tác xã hội đứng ra tổ chức là tiền đề cho những kỹ năng làm việc nhóm tốt nhất

Ngoài giảng đường, các bạn sinh viên còn có thể tham gia các diễn đàn có uy tín dành cho lứa tuổi mình như: các diễn đàn dành riêng cho chuyên nghành mình đang học, các diễn đàn chia sẻ kiến thức thông tin về

xã hội,… Việc tham gia các hoạt động Đội nhóm lành mạnh là điều cần thiết Đó có thể là những hệ thống câu lạc bộ đội nhóm như: CLB Đội nhóm Nhà Văn Hóa Thanh Niên, những đội nhóm hoạt động có cùng chung sở

thích (nhóm vẽ, nhóm nhảy, nhóm nghiên cứu,…) hoặc có thể là các CLB về

chuyên nghành mình mình yêu thích, hay các chương trình hoạt động xã hội khác

Hoặc với khả năng riêng của mình, các bạn sinh viên còn có thể hướng cả nhóm theo một chương trình vì lợi ích cộng đồng nào đó, hay sáng tạo với

những ý tưởng kinh doanh nhỏ trong nhóm của mình Ví như việc mở một cửa hàng lưu niệm với những món quà ngộ nghĩnh, những thông điệp dễ thương dành cho các bạn sinh viên tặng nhau nhân ngày sinh nhật hay các ngày lễ chẳng hạn,…

Chính các yếu tố trên sẽ giúp mỗi người hãy hình thành cho riêng mình những kỹ năng cần thiết trong việc tham gia vào các nhóm nhỏ và chính đó cũng sẽ là hành trang mới cho mỗi chúng ta bước đến con đường phía trước một cách đầy vững chãi và tự tin

3 Lần họp cuối cùng trước khi hoàn thành công việc

- Người trưởng nhóm tổng hợp lại toàn bộ phần việc của mỗi thành viên

- Chuẩn bị sẵn bài thuyết trình và trả lời những câu hỏi thường gặp

- Chọn người đứng lên thuyết trình đề tài, trả lời câu hỏi, ghi chú và

một số người dự bị

CHƯƠNG 6: KỸ NĂNG GIAO TIẾP, TRÌNH BÀY VÀ THUYẾT TRÌNH (4LT-4TL)

6.1 Khái niệm

6.1.1 Giao tiếp, trình bày và thuyết trình

Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về giao tiếp, nhưng nhìn một cách tổng thể, giao tiếp được hiểu là:

- Quá trình trao đổi thông tin, niềm tin và cảm xúc giữa Người với Người

- Sự chuyển giao thông tin và sự hiểu biết

- Suy nghĩ của người này được chuyển đến người khác và hiểu rõ

- Hành vi và thái độ được tiếp nhận bởi người khác

Kỹ năng giao tiếp là một trong những kỹ năng mềm cực kỳ quan

trọng trong thế kỷ 21 Đó là một tập hợp những qui tắc, nghệ thuật , cách ứng xử , đối đáp được đúc rút qua kinh nghiệm thực tế hằng ngày giúp mọi người giao tiếp hiệu quả thuyết phục hơn khi áp dụng thuần thục kỹ năng

giao tiếp Có thể nói kỹ năng giao tiếp đã được nâng lên thành nghệ thuật

giao tiếp bởi trong bộ kỹ năng này có rất nhiều kỹ năng nhỏ khác như kỹ năng lắng nghe, kỹ năng thấu hiểu, kỹ năng sử dụng ngôn ngữ cơ thể, kỹ năng sử dụng ngôn từ, âm điệu… Để có được kỹ năng giao tiếp tốt đòi hỏi người sử dụng phải thực hành thường xuyên, áp dụng vào mọi hoàn cảnh mới có thể cải thiện tốt kỹ năng giao tiếp của mình

6.1.2 Kỹ năng giao tiếp, trình bày và thuyết trình

Giao tiếp là hoạt động thường nhật xảy ra liên tục mọi lúc mọi nơi Là cầu

nối giữa người nói với người nghe Trong công sở nếu có được kỹ năng giao tiếp tốt mọi quan hệ với bạn bè, đồng nghiệp trở nên gần gũi hơn Cơ hội

thăng tiến cũng rộng mở hơn với người có kỹ năng giao tiếp tốt Người làm

kinh doanh luôn cần một kỹ năng giao tiếp tốt để mở rộng quan hệ khách hàng, đối tác

Trong gia đình mọi cá nhân cũng cần trang bị cho mình bộ kỹ năng giao tiếp Giao tiếp trong gia đình hiệu quả đòi hỏi mỗi người phải biết lắng nghe tốt, biết truyền tải thông điệp đến với nhau mới đảm bảo cuộc sống vui vẻ hạnh phúc Con cái cần kỹ năng giao tiếp để thấu hiểu tâm lý và có thể giao tiếp cởi mở, dễ dàng chia sẻ cảm xúc với ông bà cha mẹ Ngược lại người lớn cũng phải có kỹ năng giao tiếp để có thể lắng nghe con cái, chia sẻ những suy nghĩ của thế hệ trẻ

6.2 Giáo dục kỹ năng giao tiếp

Trong một cuộc điều tra mới đây về những thành viên mới của một công ty với hơn 50000 nhân viên, người ta đã cho rằng kỹ năng giao tiếp là yếu tố mang tính quyết định trong việc tuyển chọn một người quản lý Cuộc điều tra do trường Đại học Thương mại Pittsburgh của đã chỉ ra rằng các kỹ năng giao tiếp bao gồm cả việc trình bày nói và viết cũng như khả năng làm việc với người khác là những yếu tố chính tạo nên thành công trong nghề nghiệp Càng ngày người ta càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của các kỹ năng giao tiếp, nhưng nhiều cá nhân vẫn đang chật vật vì điều này, họ không thể trao đổi những suy nghĩ và ý tưởng của họ một cách hiệu quả ở cả

ở dạng nói hay viết Sự hạn chế này khiến họ gần như không thể thể hiện được hết khả năng của mình trong công việc cũng như không tiến thân được Truyền đạt được thông điệp của mình là yếu tố tối quan trọng để phát triển

Để làm được điều này, bạn phải hiểu thông điệp của mình là gì? Đối tượng của thông điệp đó là ai? Và thông điệp đó sẽ được lĩnh hội như thế nào? Bạn cũng cần phải cân nhắc bối cảnh xung quanh có thể ảnh hưởng đến việc giao tiếp của mình ví dụ như tình huống thực tế hay bối cảnh văn hóa

Những rào cản trong giao tiếp có thể phát sinh trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình giao tiếp (bao gồm người gửi thông điệp, nội dung thông điệp, kênh truyền thông điệp, người nhận thông điệp, và những phản hồi lại thông điệp) và có nguy cơ gây nên sự hiểu lầm và lẫn lộn

Giao tiếp là hoạt động thường nhật xảy ra liên tục mọi lúc mọi nơi Là cầu nối giữa người nói với người nghe Trong công sở nếu có được kỹ năng giao tiếp tốt mọi quan hệ với bạn bè, đồng nghiệp trở nên gần gũi hơn Cơ hội thăng tiến cũng rộng mở hơn với người có kỹ năng giao tiếp tốt Người làm kinh doanh luôn cần một kỹ năng giao tiếp tốt để mở rộng quan hệ khách hàng, đối tác

Trong gia đình mọi cá nhân cũng cần trang bị cho mình bộ kỹ năng giao tiếp Giao tiếp trong gia đình hiệu quả đòi hỏi mỗi người phải biết lắng nghe tốt, biết truyền tải thông điệp đến với nhau mới đảm bảo cuộc sống vui

vẻ hạnh phúc Con cái cần kỹ năng giao tiếp để thấu hiểu tâm lý và có thể giao tiếp cởi mở, dễ dàng chia sẻ cảm xúc với ông bà cha mẹ Ngược lại người lớn cũng phải có kỹ năng giao tiếp để có thể lắng nghe con cái, chia sẻ những suy nghĩ của thế hệ trẻ

Rèn luyện kỹ năng giao tiếp:

Chuẩn bị về ngoại hình

Đây cũng là một trong những rào cản chính khiến nhiều dân văn phòng ngại giao tiếp với mọi người đặc biệt là đối tác Ngoại hình luôn là một ưu thế vô hình giúp nhiều người tự tin và ngược lại cũng khiến không ít người tự ti cũng như ngại tiếp xúc với thế giới bên ngoài Để giải quyết vấn

đề này thì một cuộc cải tổ lớn cần được tiến hành Hãy thay đổi phong cách

ăn vận và đầu tóc của mình sao cho hợp lý nhất Một trang phục đẹp không nhất thiết phải đắt tiền vì vậy đừng nên quá đắn đo về giá cả Hãy chọn lựa trang phục với hai tiêu chí Một là hợp với môi trường làm việc của bạn Hai

là hợp với tính cách của bạn Mặc đẹp không chỉ giúp bạn tự tin mà còn là bước đệm để bạn tiến gần hơn với thế giới bên ngoài

Trau dồi ngôn ngữ

Không có khiếu trò chuyện, có quá ít từ ngữ để nói, để trao đổi hoặc nói quá nhiều cũng là một trong những rào cản lớn khiến việc giao tiếp của dân công sở kém hiệu quả Khi một người sử dụng từ ngữ không phù hợp với hoàn cảnh nói cũng như hoàn cảnh viết thì hiểu lầm là điều rất dễ xảy ra

Vì vậy, cách tốt nhất là luyện nói trước gương (với những người ít nói) và thi hành chiến lược “uốn lưỡi bảy lần trước khi nói” (đối với những người nói quá nhiều)

Kiểm soát cảm xúc trong khi giao tiếp

Cảm xúc thường là yếu tố chi phối hành động vì vậy hành động khi cảm xúc không ổn định là hành động “dại dột” nhất trong những điều “dại dột” Giao tiếp cũng không nằm ngoài quy luật trên Thực tế là, rất nhiều bất đồng cũng như thất bại xảy ra là do con người không kìm chế được cảm xúc Ngoài ra, những người bị bệnh lo âu, trầm cảm, nóng nảy thường có xu hướng hiểu sai ý của người khác Vì vây, cảm xúc cũng là một trong nhứng yếu tố khiến giao tiếp trở nên khó khăn

Luôn làm giàu kiến thức

Những người có vốn kiến thức sâu rộng bao giờ cũng “mạnh miệng” hơn những người có vốn kiến thức hạn hẹp Họ tự tin để thể hiện mình hoặc phần lớn họ có khả năng nắm bắt được ý đồ cũng như thông điệp của đối tác một cách nhanh chóng Trái lại, những người có vốn kiến thức hạn hẹp họ sẽ chia thành hai loại Một là ngại giao tiếp, hai là giao tiếp nhiều nhưng thông tin sai lệch hoặc đón nhận thông điệp “lệch lạc” từ phía khách hàng, đối tác

Đó là lý do vì sao thiếu kiến thức khiến cho việc giao tiếp trở nên khó khăn hơn