NHỮNG vấn đề cơ bản về LUẬT HÀNH CHÍNH compatibility mode

KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH CỦA LUẬT HÀNH CHÍNH a Khái niệm, đặc điểm luật hành chính - Khái niệm luật hành chính là : Một ngành luật trong hệ thốngpháp luật Việt Nam,

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ

LUẬT HÀNH CHÍNH

Người trình bày TS: Nguyễn Mạnh Bình

Trường Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh

I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA LUẬT

HÀNH CHÍNH

1 KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH CỦA LUẬT HÀNH CHÍNH

a) Khái niệm, đặc điểm luật hành chính

- Khái niệm luật hành chính là : Một ngành luật trong hệ thốngpháp luật Việt Nam, bao gồm tổng thể các qui phạm phápluật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong tổ chức

và hoạt động quản lý hành chính nhà nước (hoạt độngchấp hành và điều hành)

- Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức, có mục

-Điều hành (hành chính) là: Sự tác động có tổchức và điều hành bằng quyền lực nhà nước đối với cácquá trình xã hội và hành vi của công dân, do các cơ quanhành chính nhà nước từ trung ương đến địa phươngnhằm bảo đảm trật tự xã hội, đầu tư phát triển kinh tế vàphục vụ nhu cầu của nhân dân

Đặc điểm luật hành chính (tiếp)

Hoạt động quản lý hành chính nhà nước mang tính chủđộng, sáng tạo thông qua việc ban hành các quyết địnhhành chính nhằm điều hành các tình huống phát sinhtrong đời sống xã hội, nhưng phải trên cơ sở pháp luật

Hoạt động quản lý hành chính nhà nước luôn giám sát,kiểm tra các cơ quan nhà nước các tổ chức, cá nhân trongviệc thực hiện chính sách, pháp luật

Hoạt dộng quản lý hành chính nhà nước thể hiện tínhliên tục trong nen hanh chinh

b Đối tượng điều chỉnh của luật hành chính:Nhóm 1: Quan hệ quản lý phát sinh trong hoạt động chấp

hành - điều hành của các cơ quan hành chính nhà nước, trên

tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội

- Quyết định xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội,

y tế, giáo dục, quốc phòng, trật tự, ổn định xã hội

- - Phục vụ yêu cầu hợp pháp của nhân dân

- - Giám sát kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính nhằm bảo

đảm trật tự, ổn định xã hội

Quan hệ tổ chức trong hệ thống cơ quan

hành chính nhà nước

- Quan hệ phát sinh giữa cơ quan hành chính nhà nước cấp trên với cơ quan hành chính nhà nước cấp dưới trực tiếp theo hệ thống dọc

- Quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền riêng cấp trên với cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung cấp dưới trực tiếp.

-Quan hệ gữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung với cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chuyên môn cùng cấp

- Quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền riêng cung cấp

- Quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với các đơn vị, cơ sở trực thuộc.

Quan hệ ngang giữa cơ quan hành chính với các tổ chức, cá nhân

- Quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương với các cơ quan, đơn vị của trung ương đóng tại địa phương

- Quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức kinh tế, xã hội

- Quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với cá nhân

Nhóm 2:

- Quan hệ quản lý phát sinh trong quá trình các cơ quan nhà nước xây dựng

và củng cố tổ chức, chế độ làm việc nội bộ nhằm thực hiện chức năng nhiệm vụ nhà nước giao.

Nhóm 3

- Quan hệ quản lý phát sinh mang tính chất chấp hành – điều hành do Nhà nước uỷ quyền cho cá nhân hoặc tổ chức xã hội thực hiện quản lý hành chính nhà nước trong một

số trường hợp cụ thể.

c Phương pháp điều chỉnh Luật hành chính

 Luật hành chính chủ yếu dùng phương pháp mệnh lệnh đơn phương để điều chỉnh các quan hệ xã hội Thể hiện bốn biểu hiện của phương pháp mệnh lệnh đơn phương như sau:

+ Một bên có quyền đặt ra những qui định hay mệnh lệnh cụ thể buộc bên còn lại phải thực hiện.

+ Một bên có thẩm quyền đưa ra yêu cầu, kiến nghị; bên còn lại

có quyền xem xét, giải quyết, có thể đồng ý hoặc không đồng

ý nhưng phải dựa theo qui định của pháp luật

+ Hai bên có quyền hạn nhất định nhưng bên này quyết định điều gì thuộc quyền quản lý của bên kia thì phải được sự đồng

ý của bên kia.

+ Một bên có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế nhằm buộc đối tượng quản lý phải thực hiện.

- Quy phạm pháp luật hành chính quy định quyền và nghĩa

vụ các bên tham gia quan hệ pháp luật hành chính

- Quy phạm pháp luật hành chính xác định cho mỗi cơ quan hành chính tổng thể các quyền hạn nhất định

- Quy phạm pháp luật hành chính quy định ngăn cấm những hành vi nhất định

- Quy phạm pháp luật hành chính quy định phải thực hiện những hành vi nhất định

- Quy phạm pháp luật hành chính chỉ ra cách xử sự linh

b Nội dung của quy phạm pháp luật hành chính

Đặc điểm quan hệ pháp luật hành chính

+ Quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ pháp luật

hành chính gắn liền với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

+ Một bên tham gia quan hệ pháp luật hành chính phải là cơ

quan hanh chinh, tổ chức, cá nhân được giao nhiệm vụ quản lý

hành chính nhà nước

+ Tranh chấp phát sinh trong quan hệ pháp luật hành chính được

giải quyết theo trình tự, thủ tục hành chính và thường thuộc

thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước

+ Vi phạm pháp luật hành chính do lỗi của một bên tham gia quan

hệ sẽ dẫn đến trách nhiệm trước nhà nước, chứ không phải bên

b Phân loại quan hệ pháp luật hành chính

- Căn cứ tính chất của mối liên hệ có thể phân chia quan hệ ngang và quan hệ dọc

- Căn cứ vào nội dung có thể phân chia: nhóm quan hệ pháp luật hành chính về tổ chức, nhóm quan hệ hành chính trật tự, an ninh, nhóm quan hệ về quản lý kinh tế v v

c Khách thể, chủ thể, nội dung của quan hệ pháp luật hành chính

- Khách thể của quan hệ pháp luật hành chính là trật

tự quản lý hành chính nhà nước trên các lĩnh vực

- Chủ thê quan hệ pháp luật hành chính là các bên tham gia quan hệ pháp luật hành chính

- Nội dung quan hệ pháp luật hành chính là quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ pháp luật hành chính

II CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1 Khái niệm cơ quan hành chính nhà nước là: Một bộ phận của bộ máy nhà nước,

do nhà nước lập ra để thực hiện các chức năng quản lý hành chính nhà nước.

2 Đặc điểm cơ quan hành chính nhà nước

a Đặc diểm chung của các cơ quan nhà nước

- Cơ quan nhà nước do nhà nước lập ra để thực hiệnchức năng, nhiệm vụ của nhà nước

- Cơ quan nhà nước mang tính chất quyền lực nhànước

- - Các cơ quan nhà nước chỉ được hoạt động trongkhuôn khổ pháp luật qui định

b Dấu hiệu của cơ quan hành chính nhà nước

- Cơ quan hành chính nhà nước được thành lập để thực hiện

chức năng quản lý hành chính nhà nước Hoạt động chấp

hành và điều hành trên các lĩnh vực của đời sống xã hội

- Cơ quan hành chính nhà nước trực tiếp hay thông qua cấp trên để báo cáo trước cơ quan quyền lực và chịu sự kiểm tra của các cơ quan quyền lực nhà nước

Trong quá trình hoạt động được quyền ban hành các quyết định hành chính thể hiện dưới hình thức văn bản pháp quy chỉ đạo, điều hành, kiểm tra các cơ quan nhà nước, các tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện pháp luật

- Hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước mang tính độc lập và sáng tạo trong tác nghiệp điều hành nhưng phải tuân theo nguyên tắc tập trung dân chủ

và nguyên tắc quyền lực trực thuộc

3 Phân loại cơ quan hành chính nhà nước

a Căn cứ vào phạm vi phạm lãnh thổ

-Cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương:

Cơ quan của Chính phủ, Bộ, Cơ quan ngang

Bộ, cơ quan thuộc chính phủ …

- Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương: UBND các cấp sở, phòng

b) Căn cứ vào phạm vi thẩm quyền

-Cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyềnchung: chính phủ, ủy ban nhân dân các cấp Các

cơ quan này có thẩm quyền quản lý hành chínhnhà nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

-Cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyềnriêng: Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộcChính phủ, cục, sở, phòng,… Đây là các cơ quanquản lý hành chính nhà nước theo ngành hoặctheo lĩnh vực

c) Căn cứ vào nguyên tắc tổ chức và giải quyết công việc

-Cơ quan hành chính nhà nước được tổ chức

-Cơ quan hành chính nhà nước được tổ chức

III QUY CHẾ PHÁP LÝ HÀNH CHÍNH CUA CÁN BỘ, CÔNG CHỨC

1.Khái niệm cán bộ, công chức

-Cán bộ: là công dân Việt Nam, được bầu cử,

phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ chức danhtheo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sảnViệt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ởtrung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trungương, huyện quận

Cán bộ cấp xã

Được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm

kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân

dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó Bí

thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức

chính trị - xã hội

Công chức cấp xã

Văn phòng-thống kê, địa chính-xây

dựng-đô thị, tài chính- kế toán, tư pháp-hộ tịch, văn hóa-xã hội

c) Viên chức

. Là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị

sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật

Những người làm việc tại

- Bệnh viện, trường học, cơ quan nghiên cứu khoa học

- Cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình

- -Thư viện, nhà văn hóa, bảo tàng

Công chức Công chức Viên chức

1.Nhân danh quyền lực nhà nước 1 Không nhân danh quyền lực nhà nước

2.Cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm

3.Nhận nhiệm vụ thường xuyên

(làm việc cho đến khi nghỉ hưu

3.Có thể nhậm một nhiệm vụ thường xuyên,

6.Hưởng lương và hoạt động bằng 6 Hưởng lương và hoạt động bằng nguồn

thu của tổ chức, đơn vị sự nghiệp Nếu

2 Quyền và nghĩa vụ của cán bộ, công chức

a, Nghĩa vụ của cán bộ, công chức

Mục đích xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức

có phẩm chát chính trị, đạo đức tốt, có nếpsống lành mạnh trung thực, có ý thức tổ chức

kỷ luật, tận tụy phục vụ nhân dân, thực sự làcông bộc của nhân dân

- Nghĩa vụ của cán bộ, công chức đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân

- Trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhànước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo

vệ danh dự Tổ quốc và lợi ích quốc gia

-Tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân

- Liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến

và chịu sự giám sát của nhân dân

- Chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương,chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước

Nghĩa vụ của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ

+ Thực hiện đúng, đầy đủ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao

+ Có ý thức tổ chức kỷ luật; nghiêm chỉnh chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị; báo cáo người

có thẩm quyền khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; bảo vệ bí mật nhà nước + Chủ động và phối hợp chặt chẽ trong thi hành công vụ; giữ gìn đoàn kết trong cơ quan, tổ chức, đơn vị

Nghĩa vụ của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ

+ Bảo vệ, quản lý và sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài sản nhà nước được giao

+ Chấp hành quyết định của cấp trên Khi có căn cứ cho rằng quyết định đó là trái pháp luật thì phải kịp thời báo cáo bằng văn bản với người ra quyết định; trường hợp người ra quyết định vẫn quyết định việc thi hành thì phải có văn bản và người thi hành phải chấp hành nhưng không chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành, đồng thời báo cáo cấp trên trực tiếp của người ra quyết định Người ra quyết định phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình

- Nghĩa vụ của cán bộ, công chức là người đứng đầu:

+ Chỉ đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao và chịu trách nhiệm về kết quả

hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị;

+ Kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn việc thi hành công vụ của cán bộ, công chức

+ Tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống quan liêu, tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và chịu trách nhiệm về việc để xảy ra quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong cơ quan, tổ chức, đơn vị;

+ Tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về dân chủ cơ sở, văn hóa công sở trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; xử lý kịp thời, nghiêm minh cán bộ, công chức thuộc quyền quản lý có hành vi vi phạm kỷ luật, pháp luật, có thái độ quan liêu, hách dịch, cửa quyền, gây phiền hà cho công dân;

+ Giải quyết kịp thời, đúng pháp luật, theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của cá nhân, tổ chức

b Quyền của cán bộ, cơng chức

Nhằm mục đích để cán bộ, cơng chức an tâm thực hiện nhiệm vụ, cơng vụ được giao

Quyền lợi, là những ưu tiên, đãi ngộ cho cán bộ, công chức được hưởng, khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ

- Quyền của cán bộ, công chức được bảo

đảm các điều kiện thi hành công vụ

+Được giao quyền tương xứng với nhiệm vụ

+Được bảo đảm trang thiết bị và các điều kiện làmviệc khác theo quy định của pháp luật

+Được cung cấp thông tin liên quan đến nhiệm vụ,quyền hạn được giao

+Được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chínhtrị, chuyên môn, nghiệp vụ

+Được pháp luật bảo vệ khi thi hành công vụ

- Quyền của cán bộ, công chức về tiền lương và các chế độ liên quan đến tiền lương

+ Được Nhà nước bảo đảm tiền lương tương xứngvới nhiệm vụ, quyền hạn được giao, phù hợp vớiđiều kiện kinh tế - xã hội của đất nước

+ Được hưởng tiền làm thêm giờ, tiền làm đêm,công tác phí và các chế độ khác theo quy định củapháp luật

+ Quyền của cán bộ, công chức về nghỉ ngơi: Cán

bộ, công chức được nghỉ hàng năm, nghỉ lễ,

3 Những việc cán bộ, công chức không được làm:

- Nhằm mục đích: để cán bộ, công chức trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình có bảo đảm công tâm, khách quan, vô tư, tuân thủ pháp luật, đồng thời ngăn ngừa hành vi tham nhũng, hối lộ, giữ gìn sự trong sạch đội ngũ cán

+ Sử dụng tài sản của Nhà nước và của nhân dân trái pháp luật

+ Lợi dụng, lạm dụng nhiệm vụ, quyền hạn; sử dụng thông tin liên quan đến công vụ để vụ lợi.

- Những việc cán bộ,công chức không được làm liên quan đến bí mật nhà nước:

+ Cán bộ, công chức không được tiết lộ thông tin liên quan đến bí mật nhà nước dưới mọi hình thức

+ Cán bộ, công chức làm việc ở ngành, nghề có liên quan đến bí mật nhà nước thì trong thời hạn ít nhất là 05 năm

+ Những việc khác cán bộ, công chức không được làm liênquan đến sản xuất, kinh doanh, công tác nhân sự quy địnhtại luật phòng, chống tham nhũng và luật thực hành tiếtkiệm, chống lãng phí

4 Phân loại đánh giá cán bộ, công chức

-Cán bộ, công chức được phân loại đánh giá như sau

+ Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ + Hoàn thành tốt nhiệm vụ

+ Hoàn thành nhiệm vụ nhưng còn hạn chế về năng lực

+ Không hoàn thành nhiệm vụ

5 Xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức

án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì

đương nhiên thôi giữ chức vụ do bầu cử,

phê chuẩn, bổ nhiệm; trường hợp bị Tòa án

phạt tù mà không được hưởng án treo thì

đương nhiên bị thôi việc

b Đối với công chức

 Khiển trách

- Có thái độ hách dịch, cửa quyền hoặc gây khó khăn, phiền

hà đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân trong thi hành công vụ

- Không thực hiện nhiệm vụ được giao mà không có lý do chính đáng

- Gây mất đoàn kết trong cơ quan, tổ chức, đơn vị

- Tự ý nghỉ việc, tổng số từ 03 đến dưới 05 ngày làm việc trong một tháng

- Sử dụng tài sản công trái pháp luật

Xác nhận giấy tờ pháp lý cho người không đủ điều kiện

Cảnh cáo

 Cấp giấy tờ pháp lý cho người không đủ điều kiện

 Sử dụng thông tin, tài liệu của cơ quan, tổ chức, đơn vị để vụ lợi

của cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền

bồi dưỡng; được dự thi nâng ngạch công chức;

 Tự ý nghỉ việc, tổng số từ 05 đến dưới 07 ngày làm việc trong một tháng

 Sử dụng trái phép chất ma túy bị cơ quan công an thông báo

về cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi công chức đang công tác;

 Bị phạt tù cho hưởng án treo hoặc cải tạo không giam giữ đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý

Hạ bậc lương

Không thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao mà không có lý do chính đáng, gây ảnh hưởng đến công việc chung của cơ quan, tổ chức, đơn vị

Lợi dụng vị trí công tác, cố ý làm trái pháp luật vì mục đích vụ lợi

Vi phạm ở mức độ nghiêm trọng quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng