Quản lý nhà nước về vận tải hành khách bằng xe ô tô trên địa bàn thành phố đà nẵng

Nguyên nhân của những tồn tại nêu trên là do công tác Quản lý Nhà nước về vận tải và trật tự an toàn giao thông của các cấp, các ngành còn nhiều thiếu sót hạn chế, các cơ quan chức năng

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS BÙI QUANG BÌNH

Phản biện 1: PGS.TS đÀO HỮU HÒA

Phản biện 2: TS TRƯƠNG TẤN QUÂN

Luận văn ựã ựược bảo vệ trước Hội ựồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Kinh tế Phát triển họp tại Trường đại học Kinh tế, đại

học đà Nẵng vào ngày 19 tháng 8 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

− Trung tâm Thông tin-Học liệu, đại học đà Nẵng

− Thư viện trường đại học Kinh tế, đHđN

MỞ đẦU

1 Tắnh cấp thiết của ựề tài

Vận tải ô tô là phương thức vận tải phổ biến hiện nay, có mặt ở khắp mọi nơi, từ thành phố ựến nông thôn Do tắnh cơ ựộng cao cho nên vận tải ô tô ựã phát huy vai trò quan trọng trong hệ thống vận tải, ựáp ứng nhu cầu vận tải ựa dạng và ngày càng tăng lên của xã hội Thực hiện sự thông thoáng của Luật Doanh nghiệp năm 2015 và Luật Giao thông ựường bộ năm 2008, trên thị trường vận tải hành khách (VTHK) bằng xe ô tô, các thành phần kinh tế với quy mô và trình ựộ công nghệ sản xuất khác nhau ựều có thể tham gia cung ứng dịch vụ (sản phẩm) vận tải, trở thành loại hình vận tải có tốc ựộ tăng trưởng nhanh nhất trong những năm vừa qua Các doanh nghiệp kinh doanh VTHK ựã ựầu tư nhiều phương tiện mới, chất lượng tốt thay thế cho các phương tiện cũ, hỏng, hết niên hạn sử dụng và từng bước nâng cao chất lượng phục vụ khách, ựáp ứng nhu cầu ựi lại ngày càng cao của nhân dân, ựược dư luận xã hội hoan nghênh, ựồng tình ủng hộ

đà Nẵng nằm ở là thủ phủ miền Nam Trung Bộ của ựất nước,

có vị trắ chiến lược quan trọng cả về kinh tế - xã hội và quốc phòng -

an ninh; là ựầu mối giao thông trọng yếu về ựường bộ, ựường sắt, ựường biển và ựường hàng không, cửa ngõ chắnh ra Biển đông của các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên và các nước tiểu vùng Mê Kông

Sự phát triển Kinh tế xã hội của đà Nẵng có ý nghĩa quan trọng về nhiều mặt ựối với cả khu vực kinh tế miền Nam Trung Bộ Trong những năm vừa qua, thực hiện chủ trương xã hội hóa trong lĩnh vực vận tải ựường bộ, các thành phần kinh tế trên ựịa bàn thành phố ựã không ngừng ựầu tư ựổi mới phương tiện; tổ chức khai thác nhiều tuyến vận tải ựến các vùng miền trong cả nước

Tuy nhiên, ở thành phố đà Nẵng cũng như trên phạm vi cả

nước, sự phát triển quá ỘnóngỢ của VTHK bằng ô tô, cùng với mặt trái của cơ chế thị trường ựã ựể lại nhiều hệ lụy như: chạy quá tốc ựộ quy ựịnh, giành ựường, vượt ẩu, an toàn giao thông không ựược kiểm soát chặt chẽ; vi phạm các quy ựịnh về vận tải như chèn ép khách, chở quá tải, sang nhượng khách, xe dù, bến cócẦ ựã gây ra hậu quả nghiêm trọng và dư luận bất bình trong xã hội Nguyên nhân của những tồn tại nêu trên là do công tác Quản lý Nhà nước về vận tải và trật tự an toàn giao thông của các cấp, các ngành còn nhiều thiếu sót hạn chế, các cơ quan chức năng và cấp chắnh quyền ựịa phương còn buông lỏng quản lý trong lĩnh vực vận tải hành khách theo tuyến cố ựịnh, vận tải hành khách bằng xe taxiẦ chưa tổ chức thực hiện, làm ựúng và ựầy ựủ chức năng quản lý Nhà nướcc theo các quy ựịnh của pháp luật hiện hành; các lực lượng tuần tra, kiểm tra, kiểm soát chưa phối hợp hoạt ựộng một cách chặt chẽ, thường xuyên và xử lý chưa nghiêm ựối với hành vi vi phạm; công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật chưa ựược chú trọng

Từ những vấn ựề nêu trên, ựề tài: ỘQuản lý Nhà nước về vận tải hành khách bằng xe ô tô trên ựịa bàn thành phố đà NẵngỢ có

tắnh thời sự, cấp thiết và có ý nghĩa cả về lý luận lẫn thực tiễn

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát

đề tài nghiên cứu những vấn ựề lý luận và thực tiễn ựối với công tác Quản lý Nhà nước về vận tải hành khách bằng xe ô tô trên ựịa bàn thành phố đà Nẵng

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

- Khái quát ựược lý luận quản lý Nhà nước về vận tải hành khách bằng xe ô tô;

- Phân tắch, ựánh giá thực trạng quản lý Nhà nước về vận tải

hành khách bằng xe ô tô trên ựịa bàn thành phố đà Nẵng;

- đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý Nhà nước

về vận tải hành khách bằng ô tô trên ựịa bàn thành phố đà Nẵng

3 Câu hỏi nghiên cứu

để thực hiện ựược mục tiêu nghiên cứu nội dung ựề tài cần giải quyết những câu hỏi sau:

- Hiện trạng quản lý Nhà nước về vận tải hành khách bằng

xe ô tô những năm qua tại thành phố đà Nẵng?

- Phương hướng và giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước

về vận tải hành khách bằng xe ô tô tại thành phố đà Nẵng trong thời gian tới?

4 đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý nhà nước ựối với vận tải hành khách bằng xe ô tô trên ựịa bàn thành phố đà Nẵng

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập thông tin

5.2 Phương pháp xử lý thông tin

5.3 Phương pháp phân tắch thông tin

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của ựề tài

Trên cơ sở thực tiễn tại ựịa phương, đề tài sẽ ựưa ra các giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước ựối với vận tải hành khách bằng xe ô tô, ựặc biệt là những giải pháp nhằm thu hút ựầu tư phát triển hạ tầng giao thông và phương tiện vận tải đồng thời kiến nghị với các cơ quan quản lý cần ựưa ra những hoạch ựịnh chiến lược, lâu dài và các quy ựịnh phù hợp vừa ựảm bảo quản lý chặt chẽ hoạt ựộng vận tải vừa khuyến khắch ựược các thành phần kinh tế tham gia hoạt ựộng vận tải hành khách bằng xe ô tô

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở ựầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn ựược chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý Nhà nước trong hoạt ựộng vận tải

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý Nhà nước về vận tải hành khách bằng xe ô tô trên ựịa bàn thành phố đà Nẵng

Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cường công tác quản lý Nhà nước về vận tải hành khách bằng xe ô tô trên ựịa bàn thành phố đà Nẵng

8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

- PGS.TS Bùi Quang Bình (2012), Giáo trình Kinh tế phát triển, NXB Thông tin và Truyền thông, Hà Nội

Sau khi nghiên cứu giáo trình này, chúng ta sẽ nắm vững ựược các kiến thức cơ bản về cơ sở lý luận vững chắc xung quanh các lý thuyết tăng trưởng kinh tế, nguồn lực phát triển kinh tế, mô hình cũng như chắnh sách phát triển kinh tế

- GS.TS Phan Huy đường (2012), Quản lý nhà nước về kinh

tế, Nhà xuất bản đại học Quốc gia Hà Nội

Giáo trình ñã khái quát hóa các khái niệm, phạm trù, các yếu

tố, bộ phận cấu thành, các chức năng, nguyên tắc, phương pháp, tổ chức bộ máy thông tin và quyết ñịnh quản lý, cán bộ, công chức quản lý nhà nước về kinh tế

- Theo tác giá Nguyễn Anh Hùng (2008), trong Giáo trình Nhập môn vận tải ô tô, ñã nhấn mạnh rằng trong hoạt ñồng của nền kinh tế quốc dân, Giao thông vận tải ñóng vai trò rất quan trọng trong việc vận chuyển hàng hóa và hành khách, ñáp ứng nhu cầu vận tải của toàn xã hội Vận tải ô tô là phương thức phổ biến hiện nay có mặt ở khắp mọi nơi, từ thành thị ñến nông thôn

- ðối với công tác quản lý nhà nước về vận tải hành khách bằng xe ô tô, tác giả GS TSKH Nghiêm Văn Dĩnh (2003), trong tác phẩm Quản lý nhà nước về giao thông vận tải ñô thị, ñã chỉ ra quản lý nhà nước về giao thông vận tải là sự tác ñộng của bộ máy quản lý nhà nước vào các quá trình, các quan hệ kinh tế - xã hội trong hoạt ñộng giao thông vận tải từ quy hoạch, kế hoạch ñến tổ chức thực hiện, từ xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật ñến khai thác phương tiện, từ tổ chức giao thông trên mạng lưới ñến tổ chức quản lý khai thác bến bãi và các hoạt ñộng khác nhằm hướng ý chí

và hành ñộng của các chủ thể kinh tế vào thực hiện tốt nhiệm vụ của giao thông vận tải, kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, tập thể và lợi ích của Nhà nước

- Tác giả Trần Thị Lan Hương (2006), trong Giáo trình Tổ chức và quản lý vận tải ô tô, ñã tập trung nghiên cứu các vấn ñề về quá trình vận tải, phương tiện vận tải ô tô, ñiều kiện khai thác, các vấn ñề về kinh tế, quản lý kinh tế, tổ chức vận tải trong hoạt ñộng của vận tải ô tô

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG HOẠT

ðỘNG VẬN TẢI 1.1 KHÁI NIỆM VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ðỐI VỚI GIAO THÔNG VẬN TẢI

c Quản lý nhà nước về giao thông vận tải

Quản lý Nhà nước về giao thông vận tải là toàn bộ hoạt ñộng quản lý của các cơ quan chấp hành và ñiều hành của bộ máy Nhà nước ñể tác ñộng vào các quá trình, các quan hệ liên quan giao thông

vận tải nhằm ñạt ñược mục tiêu ñề ra

1.1.2 Khái niệm và Các loại hình vận tải hành khách

a Khái niệm

Vận tải là quá trình di chuyển hay thay ñổi vị trí của hàng hóa,

hành khách trong không gian, theo thời gian cụ thể nhằm thỏa mãn

một nhu cầu nào ñó của con người Vận tải hành khách bằng xe ô tô

là một loại hình vận tải chuyên chở con người từ ñịa ñiểm này ñến ñịa ñiểm khác bằng xe ô tô

b Các loại hình vận tải hành khách

- Theo phương thức vận tải:

c Các loại hình vận tải hành khách bằng ô tô

- Vận tải hành khách theo tuyến cố ñịnh;

giao thông trên mạng lưới ñến tổ chức quản lý khai thác bến bãi và các hoạt ñộng khác nhằm hướng ý chí và hành ñộng của các chủ thể kinh tế vào thực hiện tốt nhiệm vụ của vận tải hành khách bằng xe ô

tô, kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, tập thể và lợi ích của Nhà nước

b ðặc ñiểm

- Hoạch ñịnh chiến lược, chính sách phát triển

- Xây dựng và triển khai các quy hoạch và kế hoạch nhằm thực thi các chiến lược và chính sách phát triển ñã ñịnh ra

- Nhà nước quản lý giao thông vận tải bằng công cụ pháp luật

- Nhà nước quản lý hoạt ñộng GTVT thông quan việc ban hành các quyết ñịnh quản lý kinh tế, xây dựng các ñịnh mức, quy trình, tổ chức thực hiện, kiểm tra và giám sát thực hiện các quyết ñịnh ấy

- Huy ñộng và khuyến khích ñầu tư, phát triển cơ sở vật chất

kỹ thuật, tăng cường năng lực cho hoạt ñộng sản xuất kinh doanh thuộc lĩnh vực giao thông vận tải

- Chăm lo ñào tạo nguồn nhân lực

- Thực hiện các nhiệm vụ kiểm tra, thanh tra theo luật ñịnh

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ðỐI VỚI VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE Ô TÔ

1.2.1 Quy hoạch và quản lý phát triển vận tải hành khách bằng xe ô tô

- Xây dựng quy hoạch phát triển vận tải hành khách bằng ô tô phù hợp với các quy hoạch tổng thể, quy hoạch giao thông vận tải, ñịnh hướng phát triển không gian ñô

- Tạo lập hệ thống vận tải hành khách bằng ô tô ổn ñịnh với ñộ tin cậy cao, chất lượng phục vụ ở mức tốt nhất, cơ cấu giá thành hợp

lý, ñáp ứng hiệu quả nhu cầu vận tải của người dân, phục vụ thiết

thực cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội của ựịa phương và cả

nước

- Hiện ựại hóa phương tiện vận tải trên ựịa bàn, tiếp cận dần

với phương tiện vận tải hoàn thiện trên thế giới

- đáp ứng nhu cầu quản lý nhà nước của ựịa phương về vận tải hành khách Nghiên cứu, phân tắch và ựề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chuyên ngành vận tải hành khách bằng ô

kinh doanh vận tải bằng xe ô tô

- đơn vị ựược cấp Giấy phép kinh doanh phải ựược ựánh giá ựịnh kỳ về việc duy trì ựiều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô theo

quy ựịnh của Bộ Giao thông vận tải

- Cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép kinh doanh là Sở

Giao thông vận tải các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

1.2.4 Thanh kiểm tra việc thực hiện kinh doanh vận tải hành khách bằng xe ô tô

- ðơn vị kinh doanh vận tải chịu sự kiểm tra về việc chấp hành các quy ñịnh về kinh doanh và ñiều kiện kinh doanh vận tải hành

khách bằng xe ô tô của cơ quan có thẩm quyền

- Thông qua các lực lượng chức năng như Cảnh sát giao thông, Thanh tra giao thông trực tiếp kiểm tra hoạt ñộng trên ñường giao

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ðẾN CÔNG TÁC QUẢN

LÝ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE Ô TÔ

1.3.1 Các nhân tố bên trong

a Tổ chức vận hành quản lý

- Nguyên tắc quản lý Nhà nước;

- Các phương pháp quản lý Nhà nước;

- Các công cụ quản lý Nhà nước

b Thực trạng hoạt ñộng của các doanh nghiệp tham gia

Thực trạng hoạt ñộng của các doanh nghiệp tham gia kinh doanh vận tải hành khách bằng xe ô tô sẽ ảnh hưởng ñến công tác quản lý nhà nước về vận tải hành khách bằng xe ô tô

1.3.2 Các nhân tố bên ngoài

a ðặc ñiểm tự nhiên và tình hình phát triển kinh tế xã hội

b ðặc ñiểm kết cấu hạ tầng giao thông

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE Ô TÔ TRÊN đỊA BÀN

THÀNH PHỐ đÀ NẴNG 2.1 đẶC đIỂM đIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KINH TẾ Xà HỘI VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE Ô TÔ TRÊN đỊA BÀN THÀNH PHỐ đÀ NẴNG

2.1.1 đặc ựiểm ựiều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế xã hội và các nhân tố bên ngoài

a đặc ựiểm ựiều kiện tự nhiên

b Tình hình kinh tế - xã hội

c đặc ựiểm kết cấu hạ tầng giao thông

Là ựô thị loại 1 cấp quốc gia, với ựiều kiện tự nhiên thuận lợi,

đà Nẵng có một hệ thống cơ sở hạ tầng GTVT phát triển tương ựối ựồng bộ bao gồm: ựường bộ, ựường sắt, ựường thủy và ựường hàng không Tuy nhiên trong phạm vi của nghiên cứu, chỉ giới hạn trong

mạng lưới ựường bộ

Mạng lưới ựường bộ của đà Nẵng ựược nghiên cứu theo 2 nhóm: ựường ựô thị và ựường liên tỉnh (quốc lộ)

2.1.2 Các yếu tố bên trong

a Tổ chức bộ máy, ựội ngũ cán bộ quản lý về vận tải hành khách bằng xe ô tô

Các cơ quan tham gia công tác quản lý nhà nước về vận tải hành khách bằng ô tô trên ựịa bàn thành phố đà Nẵng bao gồm:

- Hội ựồng nhân dân thành phố;

- Ủy ban nhân dân thành phố;

- Các Sở: Giao thông vận tải, Tài chắnh, Du lịch, Thông tin Ờ

Truyền thông

- Công an thành phố;

- Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn đo lường Chất lượng 2

b Thực trạng hoạt ựộng vận tải hành khách bằng xe ô tô của các doanh nghiệp trên ựịa bàn thành phố đà Nẵng

Từ năm 2010 ựến nay, hoạt ựộng vận tải hành khách bằng xe ô

tô ựã có nhiều khởi sắc, ựáp ứng yêu cầu ựi lại, vận chuyển hàng hóa trên ựịa bàn thành phố, lượng luân chuyển hành khách giai ựoạn 2011-2015 ước ựạt 7.359,1 Triệu.người.Km tăng bình quân

6,1%/năm, chất lượng dịch vụ vận tải ựược cải thiện với giá cước

vận tải ựược kiểm soát, tăng cường phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, xe taxi và các loại hình vận tải khác

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE Ô TÔ TRÊN đỊA BÀN THÀNH PHỐ đÀ NẴNG

2.2.1 Thực trạng Quy hoạch và quản lý phát triển vận tải hành khách bằng xe ô tô

a Quy hoạch phát triển vận tải hành khách bằng xe taxi:

Quy hoạch phát triển vận tải hành khách bằng xe taxi trên ựịa bàn thành phố đà Nẵng ựược UBND thành phố phê duyệt vào tháng 7/2007, ựến thời ựiểm hiện nay quy hoạch ựã ựược ựiều chỉnh (lần 1) vào tháng 7/2012 Hiện tại, ựoàn phương tiện với số lượng 1.700 xe ựang ựáp ứng phần lớn nhu cầu sử dụng của người dân và khách du lịch Tuy nhiên, với các ựiều kiện phát triển kinh tế, xã hội trong

tương lai, số lượng phương tiện còn ựòi hỏi sự phát triển hơn nữa

b Quy hoạch phát triển vận tải hành khách công cộng bằng

xe buýt

Nhằm góp phần hạn chế ùn tắc giao thông và giảm thiểu tai

nạn giao thông ựường bộ trên ựịa bàn thành phố, UBND thành phố

ựã phê duyệt Quy hoạch phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt giai ựoạn 2013 Ờ 2020 và tầm nhìn ựến năm 2030 đến nay, trên ựịa bàn thành phố ựã triển khai ựưa vào vận hành, khai thác

11 tuyến xe buýt và sẽ tiếp tục triển khai các tuyến mới theo quy hoạch ựược duyệt trong thời gian ựến

c Quy hoạch chi tiết tuyến vận tải hành khách cố ựịnh

Bộ Giao thông vận tải ựã phê duyệt Quy hoạch chi tiết mạng lưới tuyến vận tải hành khách cố ựịnh liên tỉnh ựường bộ toàn quốc ựến năm 2020, ựịnh hướng ựến năm 2030 vào năm 2015 Trên cơ sở

ựó, Sở Giao thông vận tải thành phố đà Nẵng ựã triển khai công bố, niêm yết Quy hoạch trên trang thông tin ựiện tử của Sở ựể các ựơn vị kinh doanh vận tải biết và thực hiện

Hiện nay, thành phố đà Nẵng ựã khai thác ựược 99 tuyến vận tải hành khách ựến 26 tỉnh thành trong cả nước (phắa Bắc 40 tuyến/

12 tỉnh, phắa Nam 31 tuyến/09 tỉnh, Tây Nguyên 28 tuyến/ 05 tỉnh)

Dự kiến trong thời gian tới sẽ tiếp tục triển khai mở tuyến hoạt ựộng