Quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn Tỉnh Đăk Lăk

Tính cấp thi t của đề tài ể đánh giá công tác QLNN về đất đai trong quá trình phát triển KT-XH và đô thị hoá của tỉnh ăk Lăk giai đoạn từ 2005 đến năm 2013, cần nghiên cứu thực trạng c

: 60.31.05

TÓM TẮT LUẬ SĨ Ế

à Nẵng - ăm 2015

ông trình được hoàn thành tại

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Ngọc ũ

Phản biện 1: GS.TS Lê Th Giới

Phản biện 2: PGS.TS Trầ ì ao

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Kinh tế họp tại ại học à Nẵng vào ngày 07 tháng 02 năm 2015

Có thể tìm luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, ại học à Nẵng

- hư viện trường ại học Kinh tế à Nẵng

1 Tính cấp thi t của đề tài

ể đánh giá công tác QLNN về đất đai trong quá trình phát triển KT-XH và đô thị hoá của tỉnh ăk Lăk giai đoạn từ 2005 đến năm 2013, cần nghiên cứu thực trạng của nó để thấy được những kết quả đạt được, những mặt còn tồn tại trong công tác QLNN về đất đai của tỉnh, từ đó đưa ra những biện pháp khắc phục phù hợp nhằm khai thác sử dụng nguồn lực đất đai có hiệu quả hơn ó là những nội dung cần được nghiên cứu và đây cũng là những vấn đề mang tính cấp thiết hiện

2 Mục tiêu nghiên cứu

* Mục tiêu chung

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản QLNN về đất đai

- Phân tích thực trạng QLNN về đất đai tại địa bàn tỉnh ăk Lăk

- ề xuất một số giải pháp và kiến nghị để công tác QLNN về đất đai tốt hơn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội tỉnh ăk Lăk

3 Câu hỏi hay giả thi t nghiên cứu

- Thực trạng công tác quản lý đất đai tại tỉnh ăk Lăk trong giai đoạn từ 2005 - 2013 như thế nào?

- Những ưu điểm, cũng như các tồn tại bất cập? Nguyên nhân của vấn đề đó là gì?

- Phải làm thế nào để công tác QLNN về đất đai tốt hơn góp phần vào sự phát triển tỉnh ăk Lăk nói chung?

4 Phạm v v đ ượng nghiên cứu

- ối tượng: Luận văn chủ yếu nghiên cứu các nội dung và công cụ sử dụng trong QLNN về đất đai (theo quy định của Luật ất đai năm 2003, 2013), ngoài ra có đánh giá tình hình sử dụng một số loại đất để làm rõ hơn về nhiệm vụ quản lý và một số nội dung khác ảnh hưởng đến công tác quản lý

- Phạm vi: Chỉ nghiên cứu trong địa bàn tỉnh ăk Lăk, thời gian kể từ khi thực hiện Luật ất đai (sửa đổi) năm 1993 đến nay, trong đó tập trung vào thời kỳ 2005- 2013; một số số liệu minh hoạ, đánh giá, so sánh có thể lấy ở phạm vi vùng hoặc toàn quốc, trong hoặc ngoài các mốc thời gian trên

5 ươ p p cứu

Ngoài việc sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của triết học Mác - Lênin, quá trình nghiên cứu còn sử dụng các phương pháp điều tra thực tế, thống kê, so sánh, phân tích, đánh giá

ác phương pháp thu thập tài liệu, thông tin, được sử dụng trong nghiên cứu:

- Kế thừa các công trình nghiên cứu trước đó

- Tổng hợp các nguồn số liệu thông qua các báo cáo, tổng kết của các sở, ban, ngành của tỉnh ăk Lăk

- ìm thông tin thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như: áo chí, internet

- Kết hợp các phương pháp thu thập thông tin, tài liệu, số liệu

để có dữ liệu nghiên cứu, phân tích đầy đủ

6 ĩa k oa ọc và thực tiễn của đề tài

Về mặt lý luận: hệ thống hoá những đặc trưng cơ bản QLNN

về đất đai của cơ quan quản lý tỉnh ăk Lăk, làm rõ các quan hệ trong quản lý và S trên địa bàn tỉnh Phân tích và luận bàn về mặt

lý luận và thực tiễn vai trò QLNN về đất đai của cơ quan quản lý, xây dựng và đánh giá QLNN về đất đai của các cơ quan quản lý bằng

hệ thống chỉ tiêu đánh giá

Về mặt thực tiễn: ngoài những đề xuất, kiến nghị, biện pháp quản lý thích hợp nhằm hoàn thiện QLNN về đất đai, góp phần thúc đẩy phát triển KT- XH trên địa bàn tỉnh ăk Lăk Luận án còn đưa ra những lý luận và kiến nghị, đề xuất có thể sử dụng chung cho QLNN

về đất đai của tỉnh ăk Lăk cũng như làm tư liệu tham khảo và giảng dạy

TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

Theo những thông tin tra cứu, tính đến thời điểm nghiên cứu

mà tác giả tiếp cận cho thấy: lĩnh vực QLNN về đất đai, trên thế giới

đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu, có giá trị khoa học cao như:

“ hính sách về đất đai” (Land policy Reforms) (2003) [32] và

“ hính sách sử dụng đất của địa phương và sự khuyến khích đầu tư” (Local land use policy and investment incentives) (2004) [33] của Ngân hàng Thế giới, là những nghiên cứu đưa ra chính sách quản lý đất đai, cảnh báo về những quy định, phương thức quản lý và sử dụng đất của chính quyền địa phương có thể làm ảnh hưởng đến tốc

độ và kiểu mẫu phát triển đô thị, “Những chính sách đất đai cho phát triển và xoá giảm đói nghèo” (Land policies for growth and poverty reduction) (2004) [34], của Ngân hàng thế giới là công trình nghiên cứu về mối liên hệ giữa chính sách QLNN về đất đai, khuynh hướng

S ảnh hưởng đến phát triển và nghèo đói của các nước đang phát triển, các giải pháp khuyến nghị nhằm xóa giảm đói nghèo, thúc đẩy phát triển bền vững Ngoài ra còn một số công trình khác nhưng mức

độ nghiên cứu hạn chế hơn những công trình đã đề cập ở trên Nghiên cứu của các nhà khoa học trong nước đối với QLNN

về đất đai ở Việt Nam, trước tiên có thể kể đến các công trình nghiên cứu ở cấp Luận án Tiến sỹ như: Luận án Tiến sỹ kinh tế của Trần Thế Ngọc (1997) "Chiến lược QL thành phố Hồ hí Minh đến năm 2010" nghiên cứu chủ yếu nay và hướng phát triển quản lý và

S cho những năm tiếp theo [19]; Luận án tiến sỹ luật học của Nguyễn Quang Tuyến (2003) " ịa vị pháp lý người S trong các

giao dịch dân sự, thương mại về đất đai" nghiên cứu về các quy định của pháp luật, địa vị của người S , ảnh hưởng đến các giao dịch về đất đai cũng như việc quản lý và thúc đẩy sự phát triển thị trường bất động sản và hoàn thiện pháp luật đất đai [20] Ngoài ra còn có đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước của PGS- Tiến sỹ Phạm Hữu Nghị (2000), Viện nghiên cứu địa chính- Tổng cục ịa chính:

"Những quy định về chuyển quyền S " [21]; Một số đề tài khoa học cấp Bộ do Viện nghiên cứu địa chính thực hiện; các bài báo viết

về các vấn đề cụ thể như: thị trường bất động sản, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), công tác cấp GCN QS ác nhà khoa học nước ngoài cũng có một số nghiên cứu đối với QLNN về đất đai của Việt Nam, tính đến thời điểm hiện nay có: Tham luận số 03,

“ ác động quy trình giao dịch đất đai đối với người nghèo áp dụng phương pháp E S ” (2005), nghiên cứu về các quy trình giao dịch đất đai hiện hành, ảnh hưởng đến việc tiếp cận các nguồn vốn tín dụng và phát triển kinh tế, đặc biệt của người nghèo của ngân hàng phát triển châu Á (ADB) [22]; Nghiên cứu của tổ chức tư vấn:

“Strengthening environmental Management and Land Administration Viet Nam- Sweden comporation Program (SEMLA)”, đánh giá đối với hệ thống Luật đất đai của Việt Nam như: “ ác báo cáo đánh giá hệ thống luật đất đai” (2006), đây là công trình nghiên cứu, rà soát hệ thống pháp luật đất đai hiện nay của Việt Nam, so sánh hệ thống luật hiện hành với hệ thống pháp luật đất đai của thế giới và đưa ra một số khuyến nghị hoàn thiện hệ thống luật đất đai của Việt Nam [31]

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu QLNN về đất đai của các nhà khoa học trong và ngoài nước đối với QLNN về đất đai của Việt Nam đã góp phần hoàn thiện hệ thống lý luận, cũng như thực tiễn QL ở Việt Nam Các nghiên cứu, bài viết đã chỉ ra nhiều nguyên nhân tồn tại trong QLNN về đất đai

Ơ 1

Ơ S LÝ LUẬN QU C

V 1.1

1.1.1 Khái niệm về đấ đa

a Khái niệm:

Trong kinh tế học, đất bao gồm tất cả các tài nguyên có nguồn gốc tự nhiên

b Vai trò của đất đai

ất đai là yếu tố cấu thành nên lãnh thổ của mỗi quốc gia và gắn với nó là lịch sử của từng dân tộc

c Đặc điểm của đất đai

Các quan hệ đất đai vừa mang tính kinh tế vừa mang tính xã hội sâu sắc

1.2 QU C V

1.2.1 Khái niệm quả lý ước về đấ đa

- Khái niệm QLNN về đất đai

1.2.2 a c công tác quả lý ước về

đấ đa

a Vai trò quản lý nhà nước về đất đai

- Bảo đảm sử dụng đất đai hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả;

- hông qua đánh giá, phân loại, phân hạng đất đai, Nhà nước nắm được quỹ đất tổng thể và cơ cấu từng loại đất

- Việc ban hành các chính sách, các quy định về sử dụng đất đai tạo ra một hành lang pháp lý cho việc sử dụng đất đai

- hát hiện những mặt tích cực để phát huy, điều chỉnh và giải quyết những sai phạm;

b Nguyên tắc quản lý nhà nước về đất đai

- Nguyên tắc thống nhất về quản lý nhà nước

- Nguyên tắc phân cấp gắn liền với các điều kiện bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ

- Nguyên tắc tập trung dân chủ

- Nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành với địa phương

- Nguyên tắc kế thừa và tôn trọng lịch sử

1.3 NỘI DUNG QU C V

1.3.1 a c c vă bản quy phạm pháp luật về quản

lý, sử dụ đấ đa v ổ chức thực hiệ c c vă bả đó

ây chính là quá trình nhà nước sử dụng công cụ pháp luật trong quản lý

1.3.2 Công tác kỹ thuật và nghiệp vụ địa c í ; ă ký quyền sử dụ đất, lập và quản lý hồ ơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụ đất

a Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính

ác nội dung cụ thể bao gồm công tác hoạch định và phân định đường địa giới hành chính

b Đăng ký quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Là một biện pháp quan trọng để xác định quyền sử dụng đất, quản lý biến động đất đai

1.3.3 Quy hoạch, k hoạch sử dụ đất

Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những căn cứ pháp lý - kỹ thuật quan trọng cho việc điều tiết các quan hệ đất đai

1.3.4 G ao đấ c o đất, thu hồi và chuy n mục đíc

1.3.5 Quản lý tài chính về đấ đa

Quản lý tài chính về đất đai là việc sử dụng hệ thống công cụ tài chính như giá đất, thuế, tiền thuê đất (địa tô)

1.3.6 Quản lý, giám sát việc thực hiện quyề v ĩa vụ của ười sử dụ đất và quản lý các hoạ động dịch vụ công về

b Quản lý các hoạt động dịch vụ công về đất đai

Quản lý thị trường quyền sử dụng đất là việc nhà nước tạo lập khung pháp lý nhằm định hướng thị trường phát triển lành mạnh

1.3.7 Thanh tra, ki m tra việc chấp c c q định của pháp luật về đấ đa ; ải quy t tranh chấp về đấ đa ; ải quy t khi u nại, t cáo trong quản lý và sử dụ đất

- Thanh tra, kiểm tra phát hiện các sai phạm

- Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai

b Công cụ quy hoạch, Kế hoạch sử dụng đất đai

Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là công cụ quản lý quan trọng và là một nội dung không thể thiếu được trong công tác quản lý nhà nước về đất đai

c Công cụ tài chính

Tài chính là tổng hợp các mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các nguồn lực tài chính của các chủ thể kinh tế - xã hội

1.4.2 ươ p p q ả lý ước về đấ đa

a Phương pháp thu thập thông tin về đất đai:

- hương pháp thống kê

- hương pháp toán học

- hương pháp điều tra xã hội học

b Phương pháp tác động đến con người trong quản lý đất đai:

- hương pháp hành chính

- hương pháp kinh tế

- hương pháp tuyên truyền, giáo dục

1.5.4 Kinh nghiệm quả lý ước về đấ đa ại huyện

ại Lộc, tỉnh Quảng Nam:

1.5.5 Bài học kinh nghiệm về quả lý ước về đất

đa

2.1.1 Giới thiệu chung về tỉ ăk ăk

a Điều kiện tự nhiên

- Vị trí địa lý:

+ hía ông của ăk Lăk giáp hú Yên và Khánh Hòa; + Phía Tây giáp với Campuchia;

+ Phía Nam giáp Lâm ồng và ăk Nông;

+ Phía Bắc giáp Gia Lai

b Tình hình kinh tế - xã hội

- ăng trưởng kinh tế

Tỉnh ăk Lăk có tốc độ tăng trưởng kinh tế khá, năm sau cao hơn năm trước, năm 2008 đến 2013 tăng bình quân 6,35%; ơ cấu kinh tế chuyển biến theo hướng tích cực (phụ lục 2.1)

2.1.2 Giới thiệu về Sở v ô ường tỉnh

ăk ăk

a Lịch sử hình thành

Sở Tài nguyên và Môi trường được thành lập theo Quyết định số 74/2003/Q -UBND, của UBND tỉnh ăk Lăk trên cơ sở hợp nhất tổ chức của Sở ịa chính và các tổ chức thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, môi trường

b Cơ cấu tổ chức

- Tổ chức thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Tổ chức thẩm định hồ sơ gắn liền với đất;

- Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các thủ tục gắn liền với đất

- Hướng dẫn, kiểm tra và tổ chức thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất

- Chủ trì xác định giá đất

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan xây dựng chính sách về bồi thường thu hồi đất

- Tổ chức thực hiện, kiểm tra việc thu tiền khi giao đất;

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan xây dựng chính sách tài chính về đất đai

- Kiểm tra, hướng dẫn thực hiện phương án, dự án, đề án phát triển quỹ đất, việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư

- Tổ chức, quản lý hoạt động của ăn phòng đăng ký quyền

sử dụng đất tỉnh

2.2 S Ụ I

2.2.1 ồ lực đấ đa ình hình sử dụng và bi động

đấ đa ạ ỉ ăk ăk

a Nguồn lực đất đai

Tổng diện tích tự nhiên của tỉnh ăk Lăk là 1.312.537 ha, trong đó, diện tích đã khai thác sử dụng 1.242.729 ha, diện tích đất chưa sử dụng là 69.811 ha

b Tình hình sử dụng đất

Theo số liệu thống kê năm 2013 thì cơ cấu sử dụng đất Nông nghiệp chiếm 86,7% (tương đương 1.139.046 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 8 % (103.683 ha), đất chưa sử dụng chiếm 5,3% (69.811ha) trên tổng số 1.312.537 ha đất của tỉnh ăk Lăk rong đó đất nông thôn chiếm 38,5%, đất trong đô thị chiếm 61,5%

c Biến động đất đai giai đoạn 2005 – 2013

- ối với diện tích tự nhiên: Không thay đổi

- ối với đất sản xuất nông nghiệp (phụ lục 2.4)

- ối với đất lâm nghiệp: diện tích đất lâm nghiệp có xu hướng giảm

- ối với đất phi nông nghiệp: Từ năm 2005 đến năm 2013 tăng 11.214,66 ha

2.2.1 Thực trạng sử dụ đất

a Đất sản xuất nông nghiệp

Diện tích đất sản xuất nông nghiệp có 1.139.046,35 ha, chiếm 42 % iện tích tự nhiên

b Đất sản xuất lâm nghiệp

Diện tích đất lâm nghiệp là 597.146,07 ha, chiếm 45,5% diện tích tự nhiên

Tổng diện tích đất phi nông nghiệp có 103.677,19 ha (chiếm 7,89% diện tích tự nhiên) (phụ lục 2.7)

Tình hình sử dụng đất nói chung đảm bảo tuân thủ theo pháp luật, một số vi phạm đã được kiểm tra xử lý

2.3 T Ô Á

2.3.1 Về tổ chức bộ máy

Từ năm 2003 đến năm 2004, thực hiện Quyết định số 45/2003/Q -TTg ngày 02/4/2003 của Thủ tướng Chính phủ về thành lập Sở ài nguyên và Môi trường ở địa phương

2.3.2 Tri n khai thi hành Luậ ấ đa

Sở ài nguyên và Môi trường phối hợp với các phòng ban tham mưu U N tỉnh ban hành các văn bản liên quan đến lĩnh vực đất đai thuộc thẩm quyền

2.3.3 Công tác kỹ thuật và nghiệp vụ địa c í ; ă ký quyền sử dụ đất, lập và quản lý hồ ơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụ đất

Công tác kỹ thuật và nghiệp vụ địa chính

- Xác định địa giới hành chính

- Khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất

- Lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản

đồ quy hoạch sử dụng đất

- ông tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận QS , lập

và quản lý hồ sơ địa chính được tổ chức thường xuyên, gắn với công tác giao đất, cho thuê đất

a Tình hình đo đạc lập bản đồ địa chính: