ônTN.khái quát văn học VN

Hoạt động dạy học GV: Hãy nêu những nét chính về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá dẫn đến sự hình thành và phát triển của hai giai đoạn văn học từ cách mạng tháng Tám 1945 đến 1975 và

KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

Ngày soạn: 14.02.2009

Ngày giảng:

Sĩ số:

A Mục đích yêu cầu

Qua giờ ôn, nhằm giúp học sinh:

Nắm được một cách đại cương về VH Việt Nam từ cách mạng tháng Tám - 1945 đến hết thế kỉ XX:

- Giái đoạn văn học này chia thành hai giai đoạn: từ tháng Tám - 1945 đến 1975 và từ

1975 đến hết thế kỉ XX

- Những nét chính về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá dẫn đến sự hình thành và phát triển của hai giai đoạn văn học này

- Quá trình phát triển, thành tựu chủ yếu và những đặc điểm cơ bản của VH Việt Nam

từ 1945 đến 1975

- Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu của văn học Việt Nam từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX

B Phương tiện thực hiện

- SGK, SGV

- Giáo án

- Các tài liệu tam khảo

C Cách thức tiến hành

- Ôn tập, củng cố

- Luyện tập

D Tiến trình giờ giảng

1 Ổn định

2 GTBH

3 Hoạt động dạy học

GV: Hãy nêu những nét chính về hoàn

cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá dẫn đến sự

hình thành và phát triển của hai giai đoạn

văn học từ cách mạng tháng Tám 1945 đến

1975 và từ 1975 đến hết thế kỉ XX?

GV: Nêu những sự kiện lớn ở giai đoạn

này?

I Kiến thức cơ bản

1 Hoàn cảnh lịch sử, xã hội và văn hoá

a giai đoạn 1945 - 1975

HS trả lời GV chốt lại

GV: nêu những điểm cần lưu ý ở gia đoạn

này?

HS trả lời GV chốt lại

GV: Khái quát quá trình phát triển và

những thành tựu chủ yếu của giai đoạn văn

học 1945 -> 1975

- Cuộc kháng chiến chống Pháp rồi chống

Mĩ vô cugn ác liệt suốt hơn 30 năm

- Miền Bắc: công cuộc xây dựng cuộc sống mới, con người mới

- Văn học phát triển dưới sự thống nhất lãnh đạo của Đảng CS

- Điều kiện giao lưu văn hoá với các nước trên thế giới: không thuận lợi, chỉ giới hạn trong vài nước, chủ yếu là Liên Xô và Trung Quốc

b Giai đoạn từ 1975 đến hết thế kỉ XX

- Đất nước bước vào thời kì mới: thời kì độc lập, tự do và thống nhất đất nước

- 1975 - 1985: nước ta phải đối mặt với những khó khăn về kinh tế

- Nền kinh tế thị trường

- Văn hoá: giao lưu rộng rãi

- Các ngành liên quan như văn học dịch, báo chí, các phương tiện truyền thông phát triển mạnh mẽ

-> Yếu tố này ảnh hưởng thúc đẩy nền văn học đổi mới phù hợp với thị hiếu bạn đọc

và nhu cầu, quy luật phát triển khách quan của văn học

2 Quá trình phát triển văn học từ cách mạng tháng Tám 1945 -> 1975

a Chặng 1945 - 1954

- Nhiệm vụ: ca ngợi tổ quốc, quần chúng cách mạng, kêu gọi đoàn kết, cổ vũ phong trào Nam tiến, tập trung phản ánh cuộc kháng chiến chống Pháp và gắn bó sâu sắc với đời sống cách mạng kháng chiến, hướng tới đại chúng

- Thành tựu đạt được: truyện ngắn, kí thơ kịch

- Tác phẩm tiêu biểu: Vùng mỏ (Võ Huy Tâm), truyện Tây Bác (Tô Hoài), Cảnh khuya, Rằn tháng riêng (Hồ CHí Minh),

GV: Hãy nêu những đặc điểm cơ bản của

VH Việt Nam từ cách mạng tháng Tám

1945 -> 1975?

GV: Hãy nêu những chuyển biến và một

số thành tựu ban đầu của văn học Việt

Nam từ 1975 đến hết thế kỉ XX?

Bên kí sông Đuống (Hoàng Cầm)…

b Chặng đường 1955 - 1964

- Nhiệm vụ: ca ngợi công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc, cổ vũ cuộc kháng chiến ở miền Nam

- Thành tựu:

+ Văn xuôi:

● Mở rộng đề tài: hiện thực đời sống cách mạng với cái nhìn mới; viết về sự đổi mới của con người, cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc và công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc

● Tác phẩm tiêu biểu: Mùa lạc (Nguyễn Khải), Sống mãi với thủ đô (Nguyễn Huy Tưởng), Vợ nhặt (Kim Lân)

+ Thơ ca: phát triển mạnh

● Cảm hứng: sự hồi sinh của đất nước, sự hài hoà giữa cái riêng và cái chung, nỗi đau chia cắt hai miền Nam - Bắc

●Tác giả tiêu biểu: Tố Hữu, Chế Lan Viên, Xuân Diệu

c Chặng đường 1965 - 1975

- Nhiệm vụ: viết về đề tài kháng chiến chống Mĩ

- Thành tựu:

+ Văn xuôi: Người mẹ cầm súng (Nguyễn Thi), Rừng xà Nu (Nguyễn Trung Thành) + Thơ ca: Ra trận, Máu và hoa (Tố Hữu)

3 Đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam 1945 - 1975

a Nền văn học chủ yếu vận động theo hướgn cách mạng hoá, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước

b Nền văn học hướng về đại chúng

c Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn

4 Chuyển biến và thành tựu ban đầu của VHVN tử 1975 đến hết thế kỉ XX

a Thơ ca

- Chủ yếu viết theo lối tư duy cũ nên thành

GV: Hãy nhắc lại những đặc điểm của văn

học giai đoạn này?

HS nhắc lại GV ghi bảng

GV: đề bài

Phân tích đặc điẻm cơ bản của VHVN từ

1945 - 1975?

tựu không nhiều

- Tác giả tiêu biểu:

+ Cây bút cũ: Xuân Diệu, Nguyễn Duy, Thanh Thảo

+ Cây bút mới: Y Phương, Nguyễn Quang Thiều

b Văn xuôi: Khởi sắc

- Hướng đổi mới: chọn một cách tiếp cận khác về chiến tranh, về hiện thực đời sống, nhìn thẳng vào hiện thực, đi sâu vào những góc khuất trong tâm hồn con người

- Tác giả tiêu biểu: Nguyễn Khải, Ma Văn Kháng, Nguyễn Minh Châu…

c Kịch nói, lí luận, phê bình văn học: có

sự đổi mới và phát triển mạnh mẽ

5 Đặc điểm cơ bản của VHVN sau 1975

- Vận động theo xu hướng dân chủ hoá

- Phát triển trên nền tảng tư tưởng và cảm hứng chủ đạo là tinh thần nhân bản và sự ý thức sâu sắc, ý thức cá nhân

- Phát triển phong phú đa dạng, phức tạp

về khuynh hướng thể loại hướng tới tình hiện đại

II Luyện tập

1 Bài tập 1

a Vận động theo hướng cách mạng hoá, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước

- Đề tài phản ánh: hiện thực cách mạng

- Nội dung tư tưởng: lí tưởng cách mạng

- Đề tại văn học phản ánh: tổ quốc và CNXH

- Hình tượng chính: người chiến sĩ trên mặt trận vũ trang, lực lượng khác, dân quan, du kích, thanh niên xung phong, dân công, cuộc sống mới, con người mới

b Nền văn học hướng về đại chúng

- Nhà văn gắn bó với nhân dân lao động

- Lực lượng sáng tác bổ sung những cây bút từ trong nhân dân

- Nội dung sáng tác: phản ánh đời sống

nhân dân, tâm tư khát vọng nỗi bất hạnh của họ trong xã hội cũ, phát hiện khả năng

và phẩm chất của người lao động, tập trung xây dựng hình tượng quần chúng cách mạng

- Nghệ thuật: giản dị, dễ hiểu, ngắn gọn, tìm đến những hình thức nghệ thuật quen thuộc với nhân dân, phát huy thể thơ dân tộc

c Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn

- Khuynh hướng sử thi + Nội dung: đề cập tới số phận chung của

cả cộng đồng, liên quan đến giai cấp, tổ quốc, đồng bào, thời đại

+ Nhân vật: đại diện cho tinh hoa, khí phác, phẩm chất, ý chí của toàn dân tộc, có tính cách và tình cảm phi thường

+ Lời văn: mang giọng điệu ngợi ca, trang trọng

- Khuynh hướng lãng mạn:

+ Nội dung: tràn đầy mơ ước, hướng tới tương lai, khẳng định cuộc sống mới, vẻ đẹp của con người mới, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng

4 Củng cố và dặn dò

- Nhắc lại kiến thức cơ bản

- Chuẩn bị ôn: Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh