Ngành y và những thay đổi cần thực hiện ngay

Thực sự ngành y cũng là một ngành dịch vụ, người bệnh là khách hàng vànhững khác hàng này đặc biệt hơn khách hàng của những ngành khác chúng ta sẽ bàn về sự đặc biệt này sau và ngành y t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

TP.HCM, 8/2017

LỜI CÁM ƠN

Đầu tiên em xin được gửi lời cám ơn chân thành nhất đến quý Thầy cô, anh chị

đã tham gia giảng dạy, hỗ trợ chúng em trong 2 Module quản lý bệnh viện và kinh tế

y tế Thực sự qua ba tuần vừa qua tuy ngắn ngủi nhưng thành quả chúng em thu đượcđều ngoài sức mong đợi Thầy cô không chỉ cho chúng em kiến thức chuyên môn, màcòn chia sẻ những kinh nghiệm bài học xương máu trong quá trình hành nghề củathầy cô, đó thực sự là những bài học đắt giá mà thầy cô đã dốc hết tâm huyết truyềnlại cho bọn em, mong cho bọn em sẽ có một cái nhìn cận cảnh hơn, chi tiết hơn về cáingành mà một năm nữa thôi, chúng em sẽ tham gia trực tiếp vào nó, luôn làm việc cẩnthận và có cái tâm với nghề và tránh những sai lầm đáng tiếc như thầy cô đã nhắcnhở

Em xin được cảm ơn người thầy vĩ đại Nguyễn Thế Dũng, thầy không chỉ là mộtngười thầy, thầy còn như một người bố, người bạn thân thiết chia sẻ với chúng emnhững câu chuyện thật, những kỷ niễm vui buồn, những vấp ngã đau đớn cũng nhứnhững thành quả ngọt ngào trong cuộcđời làm nghề y của thầy để truyền cho chúng

em niềm tin, nhiệt huyết vững tiếp trên con đường đang đi Em vẫn luôn nhớ nhữnglời dạy tâm huyết của thầy: “hãy đối xử tốt với anh em của mình”, “các con muốn họcthì không ai dạy nổi, mà các con không muốn học thì cũng không ai dạy được”,…

Em xin cảm ơn Thầy Nguyễn Tuấn Kiệt, nhờ có thầy mà chúng em đã có nhữnghiểu biết sâu sắc hơn về con đường và định hướng tương lai của khoa mình, nhữngchiến lược đang được xây dựng để đưa khoa y ngày càng lớn mạnh Em cũng xinđược cảm ơn những bài dạy bổ ích của thầy về những chủ đề hết sức sát thực với mỗisinh viên chúng em, những kinh nghiệm thầy chia sẻ về công tác học tập, kinh doanh

đã giúp chúng em hiểu và thích thú để có thể áp dụng ngay với bản thân mình

Em cũng xin cảm ơn các thầy cô đã nhiệt tâm dành thời gian giảng dạy cho lớpchúng em trong module này, mặc dù các thầy cô đều đang làm việc tại các đơn vị vàcho đàn em đã mang thầy cô và lớp gặp nhau

Em cũng xin cảm ơn tập thể bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới đã tạo điều kiện phòng

ốc, trang thiết bị tốt nhất, tạo điều kiệt học tập thuận lợi nhất cho sinh viên chúng em.Một lần nữa em xin được cám ơn thầy cô Kính chúc thầy cô và gia đình luônmạnh khỏe, gặt hái nhiều thành công trong công tác và cuộc sống

Tp.Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 7 năm 2017

Sinh viên: Lê Thị Anh

2.1 Yếu tố liên quan việc chọn nghề y của học sinh 2

2.4 Con đường của sinh viên y khoa sau tốt nghiệp 10

Danh sách hình

Hình ảnh 01 Bài báo “Người nước ngoài tìm đến Việt Nam chữa vô sinh” Trang 12 Hình ảnh 02 Bài báo”Người nước ngoài đổ sang Việt Nam chưa bệnh” Trang 13

Ch ương 1: đặt vấn đề ng 1: đ t v n đ ặt vấn đề ấn đề ề

Trong một thế giới đầy thay đổi như hôm nay, thứ duy nhất không thay đổi chính

là sự thay đổi Quả vậy, thay đổi gần như là một điều tất yếu cho sự phát triển, tiến bộđối với mỗi cá nhân, mỗi lĩnh vực kinh tế xã hội Thấy rõ sự thay đổi theo nhu cầu thịtrường nhất hiện nay là ngành dịch vụ và công nghiệp, các doanh nghiệp ngày càngđưa ra những sản phẩm, dịch vụ chăm sóc khách hàng tốt hơn Những sự sụp đổ củacách công ty doanh nghiệp lớn nhỏ cả trong và ngoài nước do không thể thay đổi kịptheo sự biến đổi của xã hội đã phần nào thấy được tầm quan trọng của sự thay đổi.Khi nào cần thay đổi? Luôn luôn, luôn luôn phải thay đổi, cải thiến, hoàn thiệndần Đừng bao giờ thõa mãn với những gì hiện có, chúng ta luôn phải có cái nhìn xatrông rộng, phải luôn có ý chí vươn lên

Vậy đổi với ngành y tế thì sao? Ngành y tế có cần phải thay đổi? Hay chúng tanghĩ khách hàng của chúng ta là người bệnh, họ không có sự lựa chọn nên không cầnphải mất công thay đổi, người bệnh sẽ phải tự lết xác đến với chúng ta để chúng taban ơn? Thực sự ngành y cũng là một ngành dịch vụ, người bệnh là khách hàng vànhững khác hàng này đặc biệt hơn khách hàng của những ngành khác (chúng ta sẽ bàn

về sự đặc biệt này sau) và ngành y tế cũng không thể nằm ngoài vòng thay đổi chung.Thực tế hiện nay ngành y tế đã có sự thay đổi, chúng ta có thể thấy điều đó khi sosánh với thực trạng ngành y cách đây 10 năm, 20 năm… nhưng liệu như vậy đã đủ?Ngành y bắt nhịp thay đổi quá chậm, hiện nay còn tồn tại nhiều vấn đề cần thay đổi để

có thể đáp ứng nhu cầu của người bệnh nói riêng và của đất nước nói chung

Vậy sự thay đổi này nên bắt đầu từ đâu? Muốn có một sản phẩm tốt, cần cónhững nguyên liệu tốt, quá trình sản xuất tinh chuẩn, được kiểm soát chặt chẽ Vậymuốn xây dựng một ngành y tế chất lượng cao thì những con người phục vụ trong đó

là quan trọng nhất, vậy việc tuyển chọn đạo tạo những con người đó cần được quantâm hàng đầu Thay đổi từ khâu chọn “nguyên liệu” là những học sinh trung học phổthông thi vào các trường y, đến khâu đào tạo lý thuyết thực hành ở trường và bệnhviện Đặc biệt ngành y là một ngành phải học suốt đời, còn hành nghề là còn phải học

do đó công tác đào tạo cũng phải đáp ứng được điều này

Chương 2: Tổng quan lý thuyết

2.1 Yếu tố liên quan việc chọn nghề y của học sinh

Đây là câu hỏi mà thầy cô hỏi sinh viên nhiều nhất, đặc biệt với sinh viên nămnhất Có khá nhiều câu trả lời được đưa ra nhưng có thể khu trú lại mấy lý do chính:ước mơ từ nhỏ, bố mẹ em làm ngành y nên em cũng học y, em không biết chọn ngành

gì nhưng thấy điểm của mình cũng cao nên em chọn học y cho đỡ phí điểm… và cómột lý do ít bạn dám dũng cảm nói lên là: em học y để làm giàu

Với những lý do đó, liệu họ có thể trở thành những bác sĩ, những người làmngành y tế với đầy cái tâm và nhiệt huyết được không? Chắc chắn là không Vậy cáisai này do đâu mà ra, tìm ra nó để ta có thể thay đổi

Hiện nay các bậc cha mẹ vẫn còn những quan điểm sai lệch, dẫn đến họ hướngcho con cái họ hướng đi sai lệch Nhất y nhì dược, tạm được bách khoa vẫn luôn đượccác bậc phụ huynh học sinh truyền tai nhau, thêm tâm lý thích “hơn con nhà người ta”dẫn đến các ông bố bà mẹ bắt ép con mình học thật nhiều, thật giỏi đến lúc thi cũngphải chọn trường có điểm đầu vào cao để “mát mày mát mặt” với bà con lối xóm.Cộng thêm các em học sinh vốn không có ý thức gì về ngành mình muốn học (lỗi ởđây do cả gia đình lẫn ngành giáo dục làm trẻ không có những kiến thức xá hội đủ để

có chính kiến riêng, tôi xin phép không đi sâu vào vấn đề này vì nó vượt ra khỏi mụctiêu của bài báo cáo hôm nay), các em học sinh thiếu kiến thức hiểu biết về nhữngngành nghề mình sẽ chọn, bị bố mẹ nhồi nhét những lời khuyên, những sự góp ý …

“tốt cho con” của các ông bố bà mẹ dẫn đến những lựa chọn sai lầm trong những giaiđoạn quan trọng của cuộc đời

Thay đổi ở đâu? Thay đổi từ nền giáo dục phổ thông cho đến những suy nghĩ của

bố mẹ Ngành giáo dục cần cải tiến để giúp học sinh ngoài học các môn văn hóa, còn

có những hiểu biết về xã hội nhất định Đừng chỉ tạo ra những con mọt sách, hãy tạo

ra những công dân với đầy đủ kiến thức văn hóa xã hội, có chính kiến, có tư duy độclập, đó là tiền đề cho một quốc gia phát triển chứ không chỉ riêng ngành nghề nào.Các bậc phụ huynh cần tỉnh táo hơn trong việc định hướng con em mình, đừng chạytheo trào lưu, cũng đừng vì sĩ diện mà bắt ép con em mình học những cái các emkhông thích Các vị cần tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của các em, hiểu năng lực thực

sự của con mình ở đâu, những sở trường sở đoản của chúng cùng với những hiểu biếtngành nghề các vị tìm hiểu được để định hướng con em mình tốt hơn Ở đây tôi dùng

từ định hướng, tức chỉ dừng lại ở bước phân tích, đưa ra lời khuyên, còn quyết định là

ở các em Không ai có quyền quyết định tương lai, vận mệnh của một con người, dù

đó là bố mẹ họ đừng ép buộc con cái mình làm những điều chỉ để thỏa mãn bản thânmình Rất nhiều vị phụ huynh bắt con học chỉ như để hoành thành ước mơ hồi trẻ họ

không thực hiện được và bây giờ gửi gắm điều tiếc nuối đó cho con của họ Nhưng họkhông biết rằng con họ cũng có những ước mơ khát vọng riêng, liệu làm như những gì

bố mẹ mong muốn sau này con cái họ có hối tiếc như họ lúc này Học cái gì làm cái gìcũng cần đam mê Nhiều bạn bè của tôi học y vì gia đình có truyền thống làm ngành

y, điều đó có phần hợp lý vì ngành y là một trong những ngành có “tính chất giađình”, những bạn học y có truyền thống gia đình làm ngành y có rất nhiều thuận lợi,

cơ hội hơn các bạn khác rất nhiều Nhưng đồng thời cũng kèm theo một số vấn đề.Một số bạn vì có bối cảnh gia đình ngành y, biết chắc ra trường sẽ có việc làm, dẫnđến lơi là, bỏ bê trong việc học Không thể có nhiệt huyết, ý chí khi người ta mất điđộng lực phấn đấu, ở đây hiểu theo một cách khác thì sự hứa hẹn một công việc “ngonăn” sau khi ra trường của phụ huynh đã làm đánh mất một bác sĩ giỏi trong tương ai.Đáng ra với những lợi thế sẵn có và cộng thêm sự nỗ lực của bản thân họ đã có thể trởthành một người bác sĩ ưu tú giúp ích cho ngành y nói riêng và xã hội nói chung.Nhưng… Đáng tiếc… Qua đây chúng ta thấy được rằng phụ huynh có sự ảnh hưởnglớn nhất đến sự chon trường chọn ngành của các em học sinh Vậy để thay đổi đượcchất lượng “ nguyên liệu đầu vào” của ngành y cần bắt đầu từ thay đổi nhận thực củacác bậc phụ huynh Muốn vậy chúng ta cần có một công tác hướng nghiệp không chỉtập trung học sinh mà chính các bậc phụ huynh cũng cần tham gia Các trường cầnđưa ra những thông tin xác thực để phụ huynh học sinh hiểu được thực chất của ngànhhọc, trường học mình chọn là như thế nào Báo chí truyền hình cũng cần có những bàiphân tích đúng đắn, đừng cho người dân ăn “bánh vẽ”, đó là trách nhiệm của truyềnthông Đừng để các em lựa chọn những ngành học không đúng sở thích, sở trường đểrồi những năm về sau của cuộc đời chúng phải gồng lưng lên chống đỡ với cái ngànhmình lỡ chọn, sống qua từng ngày với sự chán nản mệt mỏi khi phải làm những việcmình không hứng thú và chìm trong hối tiếc vì “giá như” hồi xưa mình tỉnh táo hơn

Dù rằng thay đổi tâm trí, nhận thức luôn là sự thay đổi khó khăn nhất, nhưng tôitin cùng với sự nố lực của xã hội và tình yêu thương con cái của các bậc phụ huynh,điều này sẽ làm được Bố mẹ nào cũng muốn tốt cho con, mong con mình sau nàythành công hạnh phúc, nhưng vì sự thiếu kiến thức mà họ đưa ra ý kiến sai lệch,nhưng khi hiểu ra họ sẽ chắc chắn thay đổi Bởi con cái rồi cũng sẽ lớn, phải gia nhập

xã hội kiếm sống, bố mẹ không thể mãi bao bọc con cái được, nên ngành nghề là thứgần như quyết định hạnh phúc thành công của con cái sau này, gắn bó với họ mãi vềsau, họ sẽ hiểu mình cần làm gì để tốt cho con của họ nhất

Các em học sinh cũng cần phải thay đổi nhận thức Mười tám tuổi là cái tuổichưa đủ trưởng thành nhưng cũng đủ cho các em hiểu rằng mình cần chọn ngành nghềnào cho tương lai của mình Ngoài bố mẹ thì chính bản thân em hiểu em rõ nhất, hiểunăng lực mình tới đâu, mình yêu thích cái gì Đừng để mặc bố mẹ đưa ra sự lựa chọn

cho mình để sau này lúc phát hiện mình không hợp ngành nghề đó lại quay lại tráchmóc đấng sinh thành đã chọn sai cho bạn sao lúc đó bạn không tự lựa chọn Hiện naycác phương tiện tìm hiểu thông tin rất phát triển, chỉ với một cái máy tính có Internetbạn có thể biết mọi thứ Trước đợt thi đại học vừa rồi, có khá nhiều em học sinh gửitin nhắn facebook, gmail cho tôi cũng như bạn bè tôi để hỏi một số thông tin về khoa,

về trường, chương trình giảng dạy, kinh nghiệm… thậm chí nhiều em đăng bài trêncoffession để xin được các anh chỉ “chỉ giáo” Đó là một sự thay đổi tốt, các em biếtchủ động tìm hiểu thông tin, ngoài các trang chính thức, các em còn biết đi hỏi chínhnhững sinh viên đang theo học trong trường tôi tin với những em học sinh đã biết chủđộng như vậy, em sẽ có sự lựa chọn đúng đắn và tương lai sẽ hạnh phúc vì không có

sự hối tiếc Ít ra cách đây 5 năm tôi đã không làm được vậy, khi tôi lựa chọn ngànhhọc, chỉ có một quyển sách do bộ giáo dục xuất bản, trong đó chỉ liệt kê các trường,

mã trường, điểm chuẩn năm vừa rồi và vài dòng ngắn ngủi mô tả ngành học hết sức

mơ hồ Hiểu biết về nghề y chỉ dừng ở việc thấy vị bác sĩ già ở trạm y tế tiêm thuốccho mình ngày còn bé, các bộ phim hàn xẻng lung linh với các mỹ nam mỹ nữ xinhtươi ăn mặc sang trọng sạch sẽ công việc đầy thú vị,… không một ai có đủ kinhnghiệm để đưa cho tôi một lời khuyên Bố mẹ tôi thấy con gái muốn học y cũng vuimừng, vì ngành y là một ngành cao quý, có tương lai, bao nhiêu người muốn học cònkhông được nên đồng ý với tôi thôi Đến bây giờ nhiều lúc tôi vẫn nghĩ nếu quay lạilúc đó mình còn lựa chọn con đường này không, bao trăn trở nghĩ suy và câu trả lờicủa tôi là mình vẫn lựa chọn con đường này, lúc mới học tôi cũng long đong chênhvênh nhiều lắm, nhiều lần muốn bỏ cuộc nhưng rồi từ ngày bắt đầu đi lâm sàng, đượcsống thực sự trong cái môi trường này thì từ lúc nào tôi đã yêu nó, mặc dù vẫn cónhiều mệt mỏi, nhiều khó khăn nhưng tôi tin mình sẽ vững tiếp trên con đường này

Có thể nói tôi là một người may mắn, thực sự rất may mắn, vì tôi đưa chân mò nhưngmay mà vẫn “đúng”, nhưng nhiều bạn bè tôi nhiều người không được như vậy Lớptôi lúc nhập học là 120 bạn, qua năm nhất có khoảng 10 bạn nghỉ học do rất nhiềunguyên nhân: đi du học, thi lại trường y hoặc trường đại học khác, bỏ học đi kinhdoanh, và mỗi năm tiếp theo luôn có khoảng vài bạn bỏ cuộc dần, với những bạn bỏsau này đa số thấy mình không hợp, không theo kịp ngành học nên chấp nhận quay lạilựa chọn con đường khác- đó là những người bạn dũng cảm chấp nhận và đánh đổi,mặc dù quá trình các bạn ấy lựa chọn như vậy có thể dễ dàng hoặc rất khó khăn dovấp phải sự phản đối của gia đình nhưng các bạn vẫn lựa chọn Một số bạn mặc dùbiết mình không hợp nhưng vẫn tiếp tục học vì: không dám quay lại tiếc mấy năm đãqua, bố mẹ không cho phép, dù không hợp ngành y nhưng cũng không biết mình nênhọc gì nên cứ học rồi cũng ra trường rồi cũng đi làm thôi… liệu với những lý do nhưvậy, họ có thể học tập hăng say, đầy nhiệt huyết để có thể trở thành một bác sĩ giỏi

được không? Họ sẽ chỉ học hành qua loa, sao cho đủ điểm tốt nghiệp rồi bỏ ít tiền đểđược một chố làm nào đó rồi đi làm kiếm sống bình thường như bao nhiêu ngườitrong xã hội, sáng đi chiều về, không một sự đổi mới, không một mong muốn cốnghiến Thử nghĩ đến đó thôi là chúng ta đã cảm nhận được một sự nhàm chán đến ngánngẩm Hãy tỉnh táo và thay đổi nhận thức ngay lúc này đây.

Tôi bây giờ rất sợ phải về quê, khi bà con lối xóm nghe nói tôi học y là họ cứnghĩ tôi sắp làm đại gia, tiền tiêu không hết… cái tư tưởng làm bác sĩ sẽ rất giàu đórất phổ biến, bổ biến đến mức người ta coi đó là một điều tất nhiên, một sự thật khôngcần bàn cãi Điều đó đã góp phần ảnh hưởng đến tâm lý của phụ huynh học sinh, thậmchí nhiều em học sinh thẳng thắn: em học y để làm giàu! Thay đổi cái gì đã đi vàotiềm thức thật sự rất khó, mọi người chưa bao giờ tìm hiểu là một sinh viên học y cần

6 năm học đa khoa, sau đó cần 3-4 năm học chuyên khoa, lương cơ bản dưới 5 triệu,sau đó mới tăng dần chậm theo thời gian đi làm Một vị bác sĩ gần tuổi về hưu mới lênchức trưởng khoa lương 20 triệu đa số họ muốn nuôi tốt gia đình đều phải kiếm thêm

từ nguồn khác như: mở phòng mạch tư, mở tiệm thuốc tây Tôi vẫn còn nhớ mộtngười cô đáng kính ngày đi làm bệnh viện chiều phải vội vàng về với phòng mạch, côđùa: “tiền lương trường phát cho cô đâu đủ ăn đâu các em” Làm bác sĩ nếu chỉ làmviệc trong bệnh viên thì không thể giàu nổi đâu em Điều đó tôi khẳng định, các bác

sĩ đa số chỉ ở mức trung lưu thôi Nếu muốn làm giàu có nhiều con đường khác, hiệnnay có rất nhiều ngành nghề kinh tế triển vọng giúp kiếm rất nhiều tiền và còn nhanhchóng Ngành y là một ngành đặc biệt, đầy khó khăn nhưng cũng đầy ý nghĩa, mongnhững ai thật tâm thích nó sẽ đi theo nó, nếu mình yêu nó, nó sẽ không bao giờ bạcmình

Phân tích nhiều như vậy cũng chỉ mong các sĩ tử và các bậc phụ huynh cân nhắcthật kỹ trước khi chọn ngành nghề theo học cho con em mình Cần thay đổi quan điểm

từ xưa tới nay, việc tìm kiếm thông tin hiện nay rất dễ dàng nên hãy tận dụng nó thậtnốt

2.2 Bộ máy đào tạo bác sĩ hiện nay

Giai đoạn tiếp theo để tạo ra một sản phẩm tốt sau khi có được nguyên liệu tốt làđưa nguyên liệu vào một quy trình chuẩn, được giám sát và kiểm nghiệm gắt gao Vậy

bố máy chương trinh đào tạo hiên nay liệu đã chuẩn, đã tốt? hằng năm các trường ytrong cả nước tuyển sinh hàng chục ngàn sinh viên nhưng thực tế ngành y vẫn luônthiếu nhân lực trầm trọng? sao có sự ngược như vậy? câu trả lời là số sinh viên y tốtnghiệp hằng năm rất cao nhưng số lượng sinh viên tốt nghiệp có năng lực thực sự đểthạm gia công tác luôn lại rất thấp, đa số sinh viên ra trường phải tự bươn chải đi làmkhông lương lại các bệnh viện lớn để lấy kiến thức kinh nghiệm và đi làm thêm buổitối tại các phòng khám tư để kiếm tiền trang trải cuộc sống, và dần học lên mới có thể

xin được việc câu hỏi đặt ra là vậy 6 năm ăn học tại trường vậy đã trang bị những gìcho sinh viên Ngành giáo dục và y tế đặt mục tiêu cho chương trình học 6 năm đốivới hệ đào tạo bác sĩ đa khoa để sau 6 năm đó, mỗi sinh viên sẽ có một kiến thức cơbản vững vàng, đáp ứng được nhu cầu khám chưa bệnh ban đầu tại các cơ sở y tế…(xem thêm phần phụ lục), nhưng hiện nay thực tế đã chứng minh chương trình đào tạocủa chúng ta đang tồn tại quá nhiều điểm yếu kém dấn đến giảm sút chất lượng đạotạo, không đạt được mục tiêu đã đề ra Trong khi chương trình đào tạo của các ngànhnghề khác đang từng bước cải tiến bắt nhịp toàn cầu thì phải chăng ngành đi đangbước đi quá chậm Do chúng ta không nhận ra được mình cần thay đổi hay nhận ranhưng vẫn mãi không chịu thay đổi

Trước tiên phải lùi về quá khứ, ngành y chúng ta đã từng có chương trình đàotạo rất tốt, đó là những năm 1975, khi ta theo chương trình của pháp Đến tận bây giờchúng ta vẫn phải công nhận các bác sĩ được đào tạo thời kì đó rất giỏi, họ giỏi anhvăn, pháp văn, lâm sàng rất giỏi Nhưng sau đó chương trình đã có sự thay đổi chođến hiện nay là chương trình rút gọn còn 6 năm Điều đó cho thấy sự thay đổi khôngphải bao giờ cũng tốt và mang đến sự tiến bộ, nên chúng ta cần lãnh đạo nó

Thời kì đó đào tạo rất ít bác sĩ nhưng ai cũng là những vị bác sĩ giỏi còn hiệnnay chúng ta đào tạo quá tràn lan nhưng hiệu quả không đí đôi

Để thành lập một trường đạo tạo y khoa, cần chuẩn bị cơ sở vật chất, đỗi ngũgiảng viên… về cơ sở vật chất cần có ít nhất là phòng xác với đủ số lượng xác chosinh viên thực tâp giải phấu, phòng thí nghiệm để sinh viên thực tập các môn vi sinh,sinh học, sinh lý… cần có phòng thực tập kĩ năng với đầy đủ mô hình Ngoài ra cần

có cơ sở thực tập là các bệnh viện… về đội ngũ giảng viên cần những giảng viên cóchuyên môn kinh nghiệm làm việc trong ngành và có kỹ năng giảng dạy (rất nhiềubác sĩ giỏi công tác chuyên môn nhưng không biết soạn thảo giáo trình giảng dạy ykhoa, không có khả năng truyền đạt kiến thức cho sinh viên) Hẳn chúng ta còn nhớcách đây không lâu, bộ giáo dục và đào tạo ra quyết định cho trường đại học Kinhdoanh và công nghệ Hà nội đào tạo Y đa khoa và dược học trình độ đại học hệ chínhquy, quyết định này đã dậy lên một làn sóng hoang mang trong dư luận Liệu mộttrường như vậy có thể có đủ thực lực để hoành thành nhiệm vụ?

Câu chuyện về sự quá tái trong đào tạo y khoa hiện nay đang là vấn đề nhứcnhối chỉ tiêu tuyển sinh ngày càng tăng nhưng cơ sở vật chất: phòng học phòng thínghiệm không tăng theo, số lượng bệnh viện vẫn giữ nguyên… quá tải tất nhiên sẽdẫn đến giảm chất lượng Ở một trường y lớn tại thành phố Hồ Chí Minh, có 4 giảngđường cạnh nhau cùng học một lúc với chỉ 1 giảng viên, giảng viên sẽ ở 1 phòng vàgiảng, các phòng còn lại sẽ nghe giảng qua hệ thống loa và nhìn bài giảng qua hệthống máy chiếu học phải có sự tương tác, đặc biệt với ngành y, có những điểm thắc

mắc cần hỏi, tranh luận với giảng viên nhưng với kiểu giảng giạy này thì sinh viên chỉ

có thể nghe giảng một chiều, thậm chí nhiều sinh viên nằm ngủ ngay trong giảngđường, họ ngủ do không có ai quản lý nhưng trên hết vẫn là do CHAN, thử hỏi vớikiểu dạy học như vậy sẽ cho ra chất lượng như thế nào Thực tập trong phòng thínghiệm mà mỗi nhóm 10 người chỉ có 1 con ếch để thực hành, hay chỉ có rất ít môhình để thực tập kỹ năng y khoa Thử hỏi sao có chất lượng

Hiện tượng sinh viên đông hơn bệnh nhân tại các bệnh viện không còn lạ lẫm.trước đây một thầy – một trò – 1 bệnh nhân, người thấy có thể kèm cặp hướng dẫnsinh viên, truyền thụ kiến thức tốt hơn Hiên nay 1 thầy- mấy chục sinh viên- vâyquanh 1 giường bệnh, những bạn đứng xa đương nhiên không học được gì

Thay đổi trước tiên cần thực hiện đó là quan niệm: chất lượng hay số lượng tấtnhiên tốt nhất vẫn là được cả hai nhưng hiện nay khả năng của chúng ta còn có hạn,nên chỉ có thể đáp ứng một phần nhu cầu các trường y nên giảm bớt, khống chế sốlượng chỉ tiêu phù hợp khả năng đào tạo của đơn vị không nên chạy theo thành tíchhay con số chỉ tiêu do cấp trên đề ra mà tuyển sinh ồ dẫn đến quá tải Chạy theo sốlượng để làm gì khi mà mỗi năm tốt nghiệp hàng ngàn bác sĩ đa khoa không đáp ứngnhu cầu về khả năng đảm nhận công tác tại các đơn vị, đây gọi là thừa mà thiếu.Thay đổi tiếp theo là trong phương thức dạy học Có thể nói ngành y là mộttrong những ngành đặc biệt vì nó yêu cầu sự trực quan nhiều hơn rất nhiều so vớinhững ngành nghề khác Sinh viên không thể giỏi giải phẫu khi chỉ học qua sách vở,phần mềm máy tính, họ cần được thực hành nhiều hơn trên chính những xác ngườithật các triệu chứng bệnh học trên sách vở sẽ mãi chỉ là những kí tự nếu sinh viênkhông được nhìn tận mắt, khám tận tay Các buổi học thí nghiệm thật sự trong nhữngphòng thí nghiệm đầy đủ trang thiết bị sẽ trang bị cho sinh viên những kiến thức trựcquan, sinh động và sẽ cặn kẽ hơn rất nhiều so với chỉ đọc trong sách vở Trăm nghekhông bằng một thấy chính là như vậy Và những người cầm cân nảy mực, cầm taychỉ việc cho sinh viên lại có yêu cầu cao hơn rất nhiều, họ phải có chuyên môn vữngvàng, kiến thức sâu rộng, có kinh nghiệm làm lâm sàng và một cái tâm muốn truyềntải thì mới có thể đào tạo ra những sinh viên tốt, kiến thức được viết trên sách vở chỉ

là một phần nhỏ, chính những bài học trải nghiệm thực tế của chính các thầy cô mới

là những bài học quý báu với sinh viên Đối với một sinh viên y nếu chỉ được họcnhững kiến thức viết y nguyên trong sách, không có kiến thức lâm sàng thực tế sẽ rấtkhó khăn khi đi thực tập lâm sàng, khi đó họ sẽ nhận ra giữa lý thuyết và thực tế còncách nhau một khoảng rất xa Sẽ không có một bác sĩ giỏi nếu ngay từ những thángngày đầu đi học họ đã tiếp nhận những kiến thức sai từ những người thiếu chuyênmôn, giống như trong quá trình sản xuất sản phẩm nếu bước 1 đã sai thì rất khó đểbước cuối cùng tạo ra một sản phẩm chất lượng

2.3 Giấu nghề - tư tưởng cần thay đổi.

Đây là một thực trạng đáng buồn còn tồn tại không chỉ trong ngành y mà rấtnhiều ngành khác: giấu nghề

Vậy giấu nghề là gì? Và tại sao nó còn tồn tại

Chúng ta thường vẫn nghe đến một số môn võ, món ăn, nghề truyền thống… chỉtruyền cho những đối tượng trong gia đình, không truyền ra rộng rãi, và thường thì sẽtruyền cho con trai của gia đình, đồng nghĩa với việc nếu gia đình đó không có contrai thì nghề đó bị thất truyền Người ta làm như vậy một phần là vì tổ tiên họ đã rất

bỏ ra rất nhiều công sức và tâm huyết để tạo ra được nghề này, và truyền lại cho concháu như một cái gia nghiệp, nếu truyền ra bên ngoài thì những người khác học được

sẽ cạnh tranh lại với họ Một phần họ giữ lại như một sự đảm bảo cho cho tương lai

sự nghiệp của con cháu sẽ có nghề để làm ăn, không lo thất nghiệp Một phần vì sợtrò giỏi hơn thầy: các sư phụ dạy võ khi xưa sẽ không truyền hết tuyệt chiêu cho họctrò của mình vì sợ trò sẽ giỏi hơn mình, họ sẽ luôn giữ lại một số tuyệt chiêu để đảmbảo cho cái vị trí cao quý “sư phụ”

Hiện nay tư tưởng này vẫn còn tồn tại trong xã hội rất nhiều, và ngành y cũngkhông ngoại lệ Rất nhiều vị bác sĩ không hề muốn chỉ dạy cho lớp đàn em đi sau và

cả đồng nghiệp Họ giữ kiến thức cho riêng mình Họ cho rằng những kiến thức đó

họ đã phải bỏ tiền bạc, công sức ra học tập vất vả qua bao năm tháng mới có đượcnên không thể truyền lại không công cho người khác và hơn hết họ đang dựa vàonhững kiến thức, kinh nghiệm đó để kiếm tiền Nói cách khác kinh nghiệm là nghềcủa họ, do họ bỏ bao công sức ra mới có được thì sẽ không thể dễ dàng chia sẻ chongười khác để rồi người ta hơn mình, vượt mặt mình

Rất nhiều sinh viên khi đi học đã không được bề trên chỉ bảo hoặc chỉ bảo hờihợt Thậm chí những người đi làm rồi cũng gặp phải điều này khi mà đồng nghiệpkhông muốn chia sẻ kiến thức cho nhau cùng tiến bộ Cái thời buổi toàn cầu, thế giớiphẳng như hiện nay mà còn có tư tưởng lạc hậu này thì thực sự đáng buồn Tư tưởngxấu này sẽ kìm hãm sự phát triển của cả đơn vị, ngành y, và cả xã hội, và đặc biệt ảnhhưởng xấu nhất đến cá nhân có tư tưởng đó Kiến thức cần được chia sẻ thảo luận đểcùng nhau tiến bộ, đó chính là sức mạnh tập thể Khi đọc được một kiến thức, với tưtưởng giấu diếm ích kỉ không chia sẻ với người khác, ta sẽ không thể biết được bảnthân ta tiếp thu kiến thức đó có đúng không, bạn bè đồng nghiệp hiểu nó như thế nào,

có khi nhờ chia sẻ ta mới nhận ra mình đã hiểu sai hoặc có thể biết được rằng kiếnthức này thực ra đã cũ, hiện nay đã có những cái mới hơn rất nhiều Một số thống kêcho rằng hiện nay cứ 1-2 năm thì lượng kiến thức của thế giới sẽ tăng gấp đôi Và chia

sẻ là chìa khóa mà mọi người cùng giúp nhau tiếp thu được nhiều kiến thức, học hỏinhiều điều mới hơn Những người giỏi thường là những người hào phóng, có cái tâm

hào sảng, họ mở rộng vốn kiến thức chia sẻ với mọi người xung quanh để từ đó nhậnđược những góp ý, nhận xét và học hỏi thêm từ những người xung quanh từ đó càngnâng cao kiến thức của mình

Thật đáng buồn khi điều này cũng xảy ra ở cộng đồng sinh viên Có một số sinhviên luôn ích kỷ không chia sẻ tài liệu, kiến thức với bạn bè Tại sao trong một giữacác sinh viên lại xảy ra điều đáng buồn, đáng xấu hổ này? Có một lý do khá phổ biến

là cạnh tranh học bổng, cơ hội nghề nghiệp Những bạn học giỏi hơn, điểm số cao hơn

sẽ giành được học bổng và cơ hội việc làm sau khi ra trường cũng tốt hơn, các bạnsinh viên ngay lúc còn ngồi trên ghế nhà trường đã coi những bạn bè của mình là đốithủ, cạnh tranh nhau trong mọi lĩnh vực Điều đó đã vô tình cướp đi tình bạn giữa các

em và cũng cướp đi khả năng học tập của các em Làm việc theo nhóm hay còn gọiteamwork là một trong những kỹ năng quan trọng của con người dù trong bất kỳ côngviệc nào, và làm nghề y càng cần điều đó hơn bao giờ hết, và thời gian để rèn luyện

kỹ năng đó chính là từ lúc là sinh viên, để sau này khi đi làm các em mới có thể hòanhập với đơn vị công tác, với đồng nghiệp và khách hàng (bệnh nhân) Và ngay lúc làsinh viên, việc học tập theo nhóm cũng mang lại hiệu quả rất cao, điều đó thể hiện rõnhất lúc đi lâm sàng, việc đi khám bệnh theo nhóm sẽ giúp các em dũng cảm tiếp xúcbệnh nhân, bổ trợ cho nhau những kiến thức kỹ năng lúc thăm khám hỏi bênh bệnhnhân… Như vậy, với những sinh viên có tư tưởng ích kỷ, ngại chia sẻ sẽ chỉ dần thụtlùi so với bạn bè, và sau này lúc đi làm em sẽ rất khó để có thành tựu và tiến xatrong sự nghiệp

Nhưng mặt khác, có rất nhiều bác sĩ hiện nay không hề muốn giấu nghề nhưngbao nhiêu năm qua họ không thể tìm được dù chỉ một người học trò để truyền lạinhững kiến thức, kinh nghiệm cả đời mình Điều đó có thể do không có chứ “duyên”nhưng đó có phải là lý do chính? Nhiều sinh viên hiên nay đi học không hề có sự chủđộng và cái tâm, cứ nghĩ mình là cái “rốn của vũ trụ”, các thầy cố phải vẫy gọi họ lại

và tha thiết truyền thụ kiến thức cho mình, đi học thì muốn ngồi máy lạnh, đi lâmsàng thì đi muộn về sớm, trốn trực, giao cho theo dõi bệnh nhân thì bỏ bê, làm qua loahời hợt… thử hỏi các em có thái độ như vậy thì sao nhận được sự tận tình từ giảngviên, các vị “tiền bối” Ngoài ra quan hệ thầy – trò hiện nay đã không còn thiêng liêngnhư xưa, các học trò đã mất dần cái sự tôn sư trọng đạo Ngày xưa có câu thơ:

Muốn sang phải bắc cầu kiều Muốn con hay chữ hãy yêu lấy thầy

Các em sinh viên muốn được học nhiều, muốn được các thầy dìu dắt thì đừng chỉngồi đó mà ước, thay vào đó hãy miệt mài học tập, nhiệt tình trong công việc, đi lâmsàng chăm chỉ, thái độ thân thiện, cầu tiến… tự nhiên những người xung quanh sẽ yêu

quý và chỉ dạy, giúp đỡ mình Hãy thể hiện mình là con người xứng đáng để ngườikhác truyền dạy, giúp đỡ

2.4 Con đường của sinh viên y khoa sau tốt nghiệp

Mỗi năm có hàng ngàn sinh viên y tốt nghiệp trên cả nước có rất nhiều hướng đisau đó:

-Thi nội trú và đỗ nội trú (giấc mơ của đa số sinh viên Y),đây là con đườngnhanh nhất để trở thành một bác sĩ giỏi nhưng số lượng đỗ hằng năm rất thấp nếukhông đỗ nội trú thì học định hướng và xin việc tại các bệnh viện

-Đi học tiếp sau đại học (trong nước hoặc nước ngoài)

-Nghiên cứu khoa học (bỏ lâm sàng)

-Làm trái nghề, nhưng có liên quan nghề y như: buôn bán thiệt bị y tế, trìnhdược,…

-Có một số ít sẽ về địa phương công tác (cự tuyển, địa phương cử đi học)

Có thể nói trong những con đường trên con đường Nội trú là con đường chínhquy bài bản nhất, đào tạo ra những bác sĩ giỏi nhất, vì sau khi thi đỗ, những sinh viên

đó sẽ được thực tập cầm tay chỉ việc trong các bệnh viện lớn dưới tay những vị tiềnbối lớn của nghề, được cọ xát thực tế 24/7 (ăn ngủ trong bệnh viện suốt 3-4 năm học),đồng nghĩa với chất lượng đào tạo rất cao Còn lại những con đường khác đều rất giannan, nhiều sinh viên muốn học hỏi nhưng không có điều kiện đã xin thực tập khônglương tại các bệnh viện để nâng cao tay nghề… nhưng cũng có những người nản chí

đã mang tấm bằng đại học về quê làm việc- gần như đồng nghĩa với việc dừng conđường học hành Không phải ngẫu nhiên hầu hết sinh viên ra trường đều muốn ở lạithành phố làm việc, ngoài mức thu nhập cao còn có những lợi ích đi kèm: bệnh việnlớn có nhiều bệnh nhân, bác sĩ giỏi… do đó có thể học hỏi được rất nhiều, ngoài ra ởcác thành phố thường xuyên có các buổi hội thảo, khóa đào tạo giúp nâng cao kiếnthức, cập nhật những kiến thức mới…

Từ đó ta có thể thấy được rằng chất lượng đào tạo ngành y của chúng ta cònchưa cao dũng do hệ thống đào tạo còn quá nhiều lỗ hổng cần khắc phục,sửa đổi.Tại đây chúng ta cần có những động thái nhất định để khắc phục dần những lỗhổng này.Chúng ta chưa thể áp dụng quy chế bác sĩ nội trú bắt buộc như của Mỹnhưng ta có thể làm những điều nhỏ trong khả năng hiện tại của ngành, của đất nướcnhư: cần thường xuyên cử các bác sĩ lớn từ các bệnh viện lớn về các đơn vị khámchưa bệnh tuyến dưới để chuyển giao kiến thức, kỹ thuật cho đồng nghiệp mở cáckhóa đào tạo ngắn hạn giúp các bác sĩ tuyến dưới tiếp cận những kiến thức mới trongngành Các đơn vị tuyến dưới cùng cần có những đợt cử bác sĩ lên thực tập tại tuyếntrên Như vậy sẽ có sự nâng cao kiến thức chuyên môn cho những bác sĩ dù khônglàm việc tại các bệnh viện lớn

Ngoài ra chúng ta có thể áp dụng một quy định hay của mỹ: hằng năm các bác sĩ

sẽ phải thi một bài thi để có thể tiếp tục công tác chuyên môn Điều này sẽ tạo độnglực cho các bác sĩ mặc dù đã đi làm nhưng luôn luôn học tập, tiếp cận thêm kiến thức.thực tế rằng có nhiều bác sĩ đi làm rồi sẽ không bao giờ học thêm một điều gì, họ quábận rộn với công việc, với cuộc sống nên không còn dành thời gian để bổ sung, cậpnhật kiến thức mới của ngành, nhưng đồng thời kiến thức của họ sẽ mai một dần và cóthể sẽ sai Y học là một ngành khoa học, nên không có gì đảm bảo kiến thức hôm nay

là đúng thì ngày mai liệu còn đúng không Sự tiếp tục học, học nữa, học mãi của cácbác sĩ sẽ đảm bảo cho sự phát triển chuyên môn vững vàng của bản thân bác sĩ đó,đảm bảo chất lượng của ngành và đảm bảo sức khỏe của người dân

2.5 Bệnh viện tư – một xu thế thay đổi tất yếu

Hiện nay nhiều bệnh viện tư được thành lập dẫn đến các bệnh viện công mất đinhững bác sĩ giỏi, nhận viên giỏi do bệnh viện công đã dùng chế độ đãi ngộ cao hơn

để thu hút nhân tài Bệnh nhân có thu nhập cao cũng chuyển dần sang khám tại cácbênh viên tư dù có mức phí cao hơn nhưng có dịch vụ tốt hơn Điều này đặt ra mộtthách thức đòi hỏi các bệnh viên công cần thay đổi để phù hợp hoàn cảnh Thực tếhiên nay tại các bệnh viên công, bệnh nhân đông, các bác sĩ phải làm việc quá tải,lương thấp trong khi tại các bệnh viên tư môi trường làm việc thoáng hơn, công việckhông quá mệt nhọc, đãi ngộ cao hơn rất nhiều Thật dễ hiểu khi có sự dịch chuyểnnhân sự từ khối bệnh viện công sang các bệnh viện tư Vậy các bệnh viện công cầncải tổ lại đơn vị, nâng cao mức đãi ngộ, cải thiện môi trường làm việc cho nhân viênhơn là tìm cách bắt ép, cưỡng chế không cho các nhân viên của mình chuyển công tác.Nhu cầu khám chữa bệnh của bệnh nhân ngày càng nâng cao, giờ đây họ khôngchỉ cần được chữa hết bệnh, còn cần sự chăm sóc tận tình từ phía bệnh viện Ngoài ranhững dịch vụ chăm sóc tốt, thái độ phục vụ tận tâm, cơ sở vật chất chất lượng, khangtrang sẽ là những yếu tố quyết định sự lựa chọn cơ sở khám chữa bênh của họ Hiệnnay đã có rất nhiều các cơ sở y tế thuê các công ty chuyên nghiệp về huấn luyện chonhân viên của họ những kỹ năng chăm sóc khác hàng, những chuyên viên tư vấn về

cơ cấu tổ chức để tạo sự hài lòng tối đa cho các khách hàng (bệnh nhân)