lịch sử nhà nước pháp luật việt nam

Kết luận Các vua Hùng dựng nước là thời kỳ có thật trong lịch sử  Là thời kỳ chuyển biến sâu sắc về KT, VH  Là thời kỳ ra đời, phát triển nền văn minh cổ xưa của người Việt  Hình thà

LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC

PHÁP LUẬT

VIỆT NAM

BÀI 1

NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN THẾ KỈ X

I. Sự hình thành nhà nước trong

lịch sử Việt Nam

II. Nhà nước và pháp luật giai đoạn

đấu tranh chống Bắc thuộc

I Sự hình thành nhà nước

1 Khái quát tư liệu và thời gian nghiên cứu

a.Tư liệu nghiên cứu:

• Tài liệu không thành văn

• Tài liệu thành văn( Thư tịch cổ):

+ Việt điện u linh- Lý Tế Xuyên-1329 + Lĩnh nam chích quái- Trần thế

pháp-XIV

+ Đại Việt sử ký- Lê Văn Hưu( từ

Triệu Đà-Lý)

+ Thư tịch cổ:

_ Đại Việt sử ký toàn thư - Ngô Sỹ 1497( Hùng Vương –Lê Thánh Tông) _ Khâm định Việt sử thông giám cương mục- Quốc sử quán

Liên-_ Lịch triều hiến chương loại chí- Phan Huy Chú

_ Sử kí- Tư mã Thiên, thời Hán

_ Tiền Hán Thư- Ban Cố, Hậu hán Phạm Việp

+ Khảo cổ học

+ Kế hoạch nghiên cứu thời đại

Hùng Vương(1968-1970)của Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa(Sử học, Khảo cổ học, dân tộc học, ngôn ngữ học,cổ nhân học, địa chất học, sinh vật học )

Kết luận

 Các vua Hùng dựng nước là thời kỳ có thật trong lịch sử

 Là thời kỳ chuyển biến sâu sắc về KT, VH

 Là thời kỳ ra đời, phát triển nền văn minh cổ xưa của người Việt

 Hình thành nhà nước phôi thai trong LSVN

b Không gian và thời gian nghiên cứu:

 Không gian nghiên cứu:

Lãnh thổ của nhà nước Văn Lang-

Âu Lạc

 Thời gian nghiên cứu:

Thời điểm ra đời, tồn tại và kết thúc Văn Lang – Âu Lạc

2 Tổ chức nhà nước

a Nhà nước Văn Lang:

 Đứng đầu là vua Hùng Vương;

 Dưới vua là Lạc hầu

 Đất nước được chia làm 15 bộ, đứng đầu mỗi bộ là Lạc tướng;

 Dưới bộ là các công xã nông thôn, đứng đầu là Bồ chính

b Nhà nước Âu Lạc

 Đứng đầu nhà nước là vua Thục Phán

 Dưới vua có Lạc Hầu

 Cả nước chia làm 15 bộ do Lạc tướng đứng đầu

 Dưới bộ là các Công xã nông thôn do Bồ

chính và Hội đồng công xã lãnh đạo

II Nhà nước trong giai đoạn đấu

2 Tổ chức chính quyền đô hộ

 Chính quyền đô hộ nhà Triệu

Chia Âu lạc làm hai quận:

+ Giao chỉ (bao gồm vùng Bắc Bộ ngày nay)

+ Cửu Chân (bao gồm các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh)

Đứng đầu: Điển sứ

 Chính quyền đô hộ Tây Hán và nhà Tấn:

Lãnh thổ nước ta gồm 3 quận:

_ Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam do Thái thú quản lý về hành chính, dân sự, giúp việc có Đô úy chỉ huy về mặt quân sự

_ Dưới quận là huyện do các bộ đổi

thành, đứng đầu là Huyện lệnh

 Chính quyền đô hộ Đông Hán 39)

(23-_ Lập cấp châu do Thứ sử (Châu mục)

đứng đầu, giúp việc có Tòng sự sử

_ Dưới châu là Quận do Thái thú quản lý,

có Tào giúp việc

_ Dưới quận vẫn là cấp huyện do Huyện lệnh hoặc Huyện trưởng người Việt nắm giữ

 Đông Hán (43 – 220)

 Chính quyền đô hộ chỉ có những thay đổi

trong chính sách cai trị, thực hiện chế độ

 Nhà Ngô, nhà Ngụy giai đoạn từ

thuộc châu Giao Châu bao gồm 6 quận.

 Nhà Tề: Giao Châu được chia làm 9 quận

trong đó phần lãnh thổ nước ta là 7 quận

 Nhà Tuỳ (603 – 618 )

Bỏ cấp Châu lập cấp Quận+ Giao chỉ: 9 Huyện

+ Cửu Chân: 7 Huyện

+ Nhật Nam: 8 Huyện

+ Ty Ảnh: 4 Huyện

+ Hải Âm: 4 Huyện

+ Lâm Ấp: 4 Huyện

3 Việc truyền bá tư tưởng Nho giáo của PK Phương Bắc

 Thuyết chính trị, pháp lý( quan điểm của nho giáo về :nguồn gốc nhà nước,

quyền lực nhà vua; xã hội, con người, chính danh; trị nước,an dân

 Thuyết Đức trị

Thiên tử (vua)

 Quân dĩ dân vi thiên

 Dân duy bang bổn; Bổn cố bang ninh

Tam cương

 Quân – Thần

 Phu – Phụ

 Phụ - Tử

 Thương yêu công bộc quốc gia

 Khuyến khích nhân tài, mở mang bách nghệ

 Nhu viễn nhân

 Hoài chư hầu

 Quân xử thần tử, Thần bất tử bất trung

 Phụ xử tử vong, Tử bất vong bất hiếu

 Quân bất minh; Thần bất trung

 Phụ bất hiếu; Tử bất nghĩa

NHÀ NƯỚC PHÁP LUẬT TỪ THẾ KỶ X ĐẾN ĐẦU XV

A NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

VIỆT NAM THẾ KỶ X

NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM THẾ KỶ X

I Khái quát về bối cảnh lịch sử

 Họ Khúc: Khúc Thừa Dụ 905-907; Khúc Hạo 907-917; Khúc Thừa Mỹ 917-930

 Dương Đình Nghệ 931-937

 Nhà Ngô: Ngô Quyền 938-944; Dương Tam Kha 945-950; Ngô Xương Văn và Ngô Xương Ngập 951-965

 Nhà Đinh: Đinh Tiên Hoàng 968-979; Đinh Toàn 980

 Tiền Lê: Lê Hoàn 981-1005; Lê Trung Tông,

Lê Ngọa Triều 1005-1009

II Bộ máy nhà nước

1 Chính quyền họ Khúc, họ Dương

_ Đứng đầu CQ: Tiết độ sứ

Tĩnh hải quân tư mã quyền tri lưu hậu

_ Chính quyền địa phương chia 5 cấp: lộ,

phủ, châu, giáp, xã Quản giáp, Phó Quản phụ trách cấp giáp Cấp xã đứng đầu là

Chánh lệnh trưởng giúp việc có Tá lệnh

trưởng

2 Nhà Ngô 939-965, Nhà Đinh 968 – 980

 Quốc hiệu: Đại Cồ Việt

 Kinh đô: Hoa Lư – Ninh Bình

 Niên hiệu: Thái Bình

 Quân đội: Đạo – Quân - Lữ - Tốt - Ngũ

 Đứng đầu quân đội: Thập đạo tướng quân

Chính quyền trung ương

 Định quốc công : là quan đầu triều

 Đô hộ phủ sĩ sư : phụ trách tư

pháp

 Thập đạo tướng quân : Tổng chỉ

huy quân đội

 Tăng thống : đứng đầu phật giáo

3 Nhà Tiền Lê (980 – 1009)

 Tổng quản tri quân dân sự (Tể tướng)

 Thái sư : cố vấn cho nhà vua

 Thái úy : quan võ cao cấp

 Nha nội đô chỉ huy sứ: quan võ

 Chính quyền địa phương: lộ - phủ -

châu – giáp -xã

B NHÀ LÝ, TRẦN, HỒ

 Nhà Lý (1010- 1226)

 Nhà Trần (1226- 1400)

 Nhà Hồ (1400- 1407)

Tống thừa nhân An Nam Quốc

b Văn hóa: 1070 lập Văn Miếu; 1075 mở

khoa thi nho học đầu tiên

 Lý Thần Tông- Dương Hoán 1128-1138,22t

 Lý Anh Tông- Lý Thiên Tộ 1138-1175,39t

 Lý Cao Tông- Lý Long Trát 1175-1210,37t

 Lý Huệ Tông-Lý Hạo Sảm 1210-1224,32t

 Lý Chiêu Hoàng- Phật Kim 1224-1225,60t

2 Nhà Trần

 Về chính trị- quân sự: 1258 lập Thượng

hoàng

Quý tộc thiết lập phủ đệ ở Thái ấp;1258

thắng Mông Cổ; 1285 thắng Mông- Nguyên;

1288 thắng trận Bạch đằng Năm 1306 lãnh thổ mở rộng về phía nam

 Về văn hóa: 1232 đặt học vị Thái học

sinh;1247 định lệ Tam khôi; văn tự chính

thức là chữ Nôm

 Thế thứ vua Trần:

_ Trần Thái Tông- Trần Cảnh 1226-1258,59t_ Thánh Tông-Trần Hoảng1258-1278,50t

_ Nhân Tông- Trần Khâm 1278-1293,50t

_ Anh Tông- Trần Thuyên 1293-1314,44t

_ Duệ Tông- Trần Kính 1372-1377,40t.CT _ phế đế- Trần Hiện 1377-1388,27t

_Thuận Tông- Trần Ngung 1388-1398,21t_ Trần Thiếu Đế- Trần An 1398-1400

_ Thời Hậu Trần:

+ Giản Định Đế( 1407-1409)- Trần Ngỗi; + Trùng Quang Đế( 1409-1413)- Trần Quý Khoáng

3 Nhà Hồ:

 Tháng 2/1400 Hồ Quý Ly cướp ngôi vua Trần

 Thành nhà Hồ: Tây Đô- Thanh Hóa

 Quốc hiệu: Đại Ngu ( yên vui )

 Hồ Hán Thương 1400- 1407

 Lãnh thổ phía nam đến Quảng Ngãi.

Cải cách kinh tế nhà Hồ

 Chính sách Hạn Điền: Hạn chế hình thức sở hữu tư nhân về ruộng đất

 Chính sách Hạn Nô: Hạn chế sở

hữu tư nhân về nô tỳ

 Phát hành tiền giấy- Thông bảo hội sao

II Tổ chức Nhà nước

1 Nhà Lý 1010 – 1225:

VUA

PHỤ QUỐC THÁI ÚY

TAM THÁI, TAM THIẾU

NGẠCH QUAN VĂN, NGẠCH QUAN VÕ

CÁC QUAN ĐỊA PHƯƠNG

 Nguyên súy, Tổng quản, Kim ngô,

Phiêu kỵ tướng quân

Chế độ quan chức trong cung

 Hoàng Thái hậu, Hoàng hậu

 Tam phi: Quý phi, Minh phi, Kính phi

 Cửu tần:

+Tam chiêu: Chiêu (nghi, dung, viên)

+Tam tu: Tu (nghi,dung, viên)

+Tam sung: Sung (nghi, dung, viên)

 Sáu chức: Tiệp dư, Dung hoa,Tuyên vinh,Tài nhân,Mỹ nhân, Lương nhân

 Các cơ quan chuyên môn của nhà Lý:

2 Bộ máy nhà Trần:

 Vua và Thái thượng hoàng (có chức

năng tư vấn tối cao cho vua)

 Tướng quốc, quan đầu triều

 Tam tư : Tư đồ, Tư mã , Tư không

 Ngự sử đại phu; Trung Tán; Hà đê

chánh sứ, phó sứ; Đồn điền chánh,phó sứ; Quốc sư, tăng thống

Cơ quan tư pháp, giám sát

 Ngự sử đài: (Đài viện: đàn hặc bá quan, kiểm soát ngục tụng;Điện viện: Kiểm

soát nghi thức; Sát viện giám sát việc

tuân thủ pháp luật của CQ địa phương)

Các cơ quan chuyên trách

Quân đội, chính quyền địa

Nhà nước thời Hồ

 Vua

 Tả, hữu Tướng quốc

 Tam thái, tam thiếu, tam tư

 Ngạch văn, võ

+Ngạch văn: Thượng thư, tả hữu bộc xạ, thị lang, lang trung, viên ngoại lang

+Ngạch võ: Thượng tướng quân, đô

tướng,thủy đô tướng, bộ quân đô

tướng, đồng đô tướng

Cơ quan chuyên môn

 Nội chi hỏa cục

Chính quyền địa phương

 Lộ- Trấn (đổi Lộ xa trung ương ra Trấn, đặt võ quan Đô hộ, Đô thống, Tổng

quản đứng đầu)

 Phủ

 Huyện- Châu

 Xã: đặt 1 xã quan đứng đầu

Pháp luật thế kỷ X

 Chưa có hệ thống pháp luật thành văn

 Tính chất: nặng về đàn áp trừng trị

 Thể hiện tính giái cấp công khai

 Mang tính tùy tiện, đặc quyền

Thành tựu xây dựng pháp luật

 Công văn cách thức: năm 1299

 Hoàng triều đại điển: ban hành năm

1341

 Hình luật thư: ban hành vào năm 1341

 Văn bản pháp luật đơn hành “chiếu,lệnh Dụ,chỉ, sắc (phong thần, phong tên đất, phân chia địa giới ),chuẩn (phê chuẩn bản tâu của quan chức nhà nước)”

LUẬT HÌNH SỰ

 Hình phạt

 Các nguyên tắc áp dụng hình phạt

 Các loại tội cụ thể

Pháp luật về hình sự

 Nguyên tắc chuộc tội bằng tài sản

 Nguyên tắc truy cứu trách nhiệm hình sự tập thể

 Nguyên tắc mọi vi phạm pháp luật đều bị trừng trị bằng hình phạt

Hình phạt chính

Ngũ hình :

_ Xuy: đánh người phạm tội bằng roi

_ Trượng: đánh người phạm tội bằng gậy

_ Đồ: tù khổ sai

_ Lưu: bắt người phạm tội đi đày

_ Tử hình: chém, chém bêu đầu, lên

ngựa gỗ, lăng trì, lục thị

 Các loại hình phạt khác:

_ Phạt tiền

_ Tịch thu tài sản

_ Thích chữ vào mặt vào cổ_ Chặt chân; chặt tay

_ Chặt ngón chân, ngón tay_ Cắt mũi; Thiến

_ Giáng chức, bãi chức

_ Tước quốc tính

Các hình phạt tượng trưng

 Đội mũ đen thay cho hình phạt thích chữ vào mặt

 Mặc áo tía thay hình phạt cắt mũi

 Vẽ hình đen vào bàn chân thay hình phạt chặt chân

 Đi giày rơm thay hình phạt thiến

 Mặc áo không cổ thay hình phạt Trảm

Các loại tội phạm khác

 Tội giết người

 Tội cướp

 Tội trộm cắp

 Tội phạm nơi cung cấm

 Tội xâm phạm chế độ hôn nhân

 Tội phạm chức vụ

- Ruộng sơn lăng

- Ruộng phong cho các vương hầu, quý tộc

- Ruộng công làng xã

+ Ruộng đất tư nhân

BÀI 3

NHÀ NƯỚC THỜI LÊ SƠ (1428- 1527)

NHÀ NƯỚC THỜI LÊ SƠ

(1428- 1527)

I Khái quát về bối cảnh lịch sử

II Bộ máy nhà nước

III Pháp luật

1. Hình thức

2. Nội dung

3. Tính chất ( đặc điểm)

I Khái quát về bối cảnh LS

 4/1428 Lê Lợi lên ngôi Hoàng Đế

 Đặt niên hiệu Thuận Thiên

 Tên nước: Đại Việt

 Triều Lê 1428- 1788, chia 2 giai đoạn + Thời Lê sơ 1428- 1527

+ Thời Lê Trung Hưng 1533- 1788

+ Thời Lê sơ:

_ Từ 1428-1460 : Thái tổ, Thái Tông, Nhân Tông, Nghi Dân

_ Từ 1460- 1527:

* Về chính trị, kinh tế, xã hội

Cải cách quan chế, tổ chức nhà nước

có bộ máy gọn nhẹ, hoạt động hiệu quả

Từ 1460-1527

- Về kinh tế: Thực hiện hai chính sách lớn đối với ruộng đất là Lộc điền và Quân

điền

- Văn hóa: Nho giáo chiếm địa vị độc tôn

* Lãnh thổ: Bồn Man nội thuộc, biên giới

mở rông về phía tây Năm 1471 mở

mang bờ cõi về phía nam đến đèo Cù

Mông- Bình Định

 Thế thứ vua Lê:

_ Lê Thái Tổ- Lê Lợi 1428- 1433,48t

_ Thái Tông- Lê Nguyên Long 1433-1442,19t_ Lê Nhân Tông- Lê Bang Cơ 1442-1459,18t_ Lê Nghi Dân 1459- 1460,21t

_ Thánh Tông- Lê Tư Thành 1460- 1497,55t_ Hiến Tông- Lê Tranh 1497-1504,43t

_ Túc Tông- Lê Thuần 1504,16t

_ Lê Uy Mục- Lê Tuấn 1505-1509,21t

_ Lê Tương Dực- Lê Oanh 1510- 1516,23t

_ Lê Chiêu Tông- Lê Y 1516-1522,24t

_ Lê Cung Hoàng- Lê Xuân 1522-1527,20t_ Lê Trang Tông- Lê Ninh 1533-1548,33t_ Trung Tông- Lê Huyên 1548-1556,22t_ Anh Tông- Lê Duy Bang 1556-1573,41t_ Thế Tông- Lê Duy Đàm 1573-1599,32t_ Kính Tông- Lê Duy Tân 1599-1619,31t_ Thần Tông- Lê Duy Kì 1619-1643 và

1649- 1662,55t

_ Chân Tông- Lê Duy Hựu 1643-1649,19t

_ Lê Huyền Tông- Lê Duy Vũ 1662-1671,17t_ Lê Gia Tông- Lê duy Cối 1671-1675,14t

_ Lê Hy Tông- Lê Duy Hiệp 1675-1705,53t

_ Lê Dụ Tông_ Lê Duy Đường 1705-1729,51t_ Lê Đế Duy Phường 1729-1732,26t

_ Lê Thuần Tông- Duy Tường 1732-1735,36t_ Lê Ý Tông- Duy Thận 1735- 1740,40t

_ Lê Hiển Tông-Duy Diêu 1740-1786,69t

_ Lê Chiêu Thống-Tư Khiêm 1786- 1788,28t

II.Bộ máy nhà nước

1 Từ 1428-1460

 Vua

 Tả, Hữu Tướng quốc kiểm hiệu

binh chương quân quốc trọng sự

 Các quan đại thần (tam Thái, tam

Thiếu, tam Tư)

Các cơ quan trung ương

 Bộ Lại, Bộ Lễ

 Nội mật viện: Bàn bạc việc cơ mật

 Tam Sảnh (Trung thư, Môn hạ, Hoàng môn)

 Hàn lâm viện, Quốc tử giám, Quốc sử viện

 Ngự Sử đài, Ngũ Hình viện

 Chính sự viện: thành phần rộng hơn NMV

 Thái sử viện (Tôn nhân phủ)

2 Từ 1460-1527

+ Tinh giản quan chế, bãi bỏ quan to, tước

cao, tập trung quyền lực nhà nước vào vua

+ Thực hiện nguyên tắc tản quyền

+ Tổ chức các cơ quan kiểm tra giám sát

lẫn nhau trong việc thực hiện quyền lực nhà nước

Tinh giản quan chế

 Bãi bỏ một số chức quan cao cấp

 Lập Tứ Thái, tứ Thiếu giúp việc

Bộ máy giúp việc tinh gọn, không bổ quan to, tước cao Bổ quan dùng

phẩm trật thấp, lương ít, quan chức

to nhỏ ràng buộc lẫn nhau.

Các cơ quan văn thư của Vua:

 Hàn lâm viện (Sùng văn quán, Chiêu văn Quán, Tú Lâm cục)

 Đông các viện

 Trung thư giám

 Bí thư giám

 Hoàng môn tỉnh

Ấn của vua

 Thuận thiên thừa vận chi bảo: truyền ngôi

 Đại thiên hành hóa chi bảo: đánh dẹp

 Chế cáo chi bảo: Đóng vào các văn bản

 Sắc mệnh chi bảo: ra hiệu lệnh, thưởng phạt

 Ngự tiền tiểu bảo: dùng vào việc cơ mật

Lục Bộ

 Bộ Lại: Văn tuyển thanh lại ty; Thuộc công thanh lại ty

 Bộ Hộ: Bản tịch thanh lại ty;Đô chi TLT

 Bộ Binh:Vũ khố thanh lại ty; Quân vụ TLT

 Bộ Lễ:Nghi chế TLT; Từ chế Thanh lại ty

 Bộ Hình: khâm hình, Thận hình, Minh hình, Tường hình, Chính hình

 Bộ Công: Doanh thiện TLT, Công trình TLT

Các cơ quan chuyên môn

 Quốc tử giám

 Quốc sử viện

 Thái y viện, Tôn nhân phủ

 Tư thiên giám

 Thông chính sứ ty

 Hà đê ty; Sở đồn điền; Sở tàm tang

 Khuyến nông ty; Sở thực thái; Sở điền mục

Các cơ quan tư pháp giám sát

 Ngự sử đài: (Kinh lịch ty,Án ngục ty,

Chiếu ma sở,Tư vụ tỉnh): Đô đài ngự

sử,Phó đô NS, Thiêm đô NS, Đề hình

giám sát ngự sử.

 Lục Khoa: (Lại khoa, Lễ khoa, Binh khoa, Hình khoa, Hộ khoa, Công khoa): Đô

cấp sự trung

3 Chính quyền địa phương

Từ năm 1460- 1527

 13 Đạo Thừa tuyên: Thừa chính sứ ty: HC-DS; Đô binh sứ ty: QĐ; Hiến sát sứ ty: TP- xét xử.

 Phủ: Tri phủ

 Huyện- Châu: Tri huyện; Tri châu

 Xã: (Đại xã: 5 xã trưởng; Trung xã: 4

xã trưởng; Tiểu xã: 2 xã trưởng)

III Pháp luật nhà Lê

1 Hình thức pháp luật

 Tập quán pháp (đ347 TQ canh nông…)

 Tiền lệ pháp

 Văn bản Quy phạm pháp luật :

- Lê triều hình luật (Quốc triều hình luật hay Luật Hồng Đức)

- Lê triều hội điển quy định về các sắc thuế và phân định thẩm quyền, vai trò của Lục bộ

-Thiên nam dư hạ tập

- Lê triều quan chế: quy định về những chế độ liên quan đến đội ngũ quan lại

- Hồng Đức thiện chính thư: Tập hệ thống hóa pháp luật về các lĩnh vực

- Quốc triều thư khế thể thức : quy định mẫu các loại văn bản cá biệt

- Quốc triều chiếu lệnh thiện chính: sửa đổi,

bổ sung về cơ cấu tổ chức và thẩm quyền

của Lục bộ

- Quốc triều khám tụng điều lệ : văn bản pháp luật tố tụng

2 Nội dung pháp luật

Hình phạt khác

 Biếm tước: 1 tư, 2 tư 5 tư (giáng chức)

Tư: Đơn vị phẩm hàm của các quan

Tư: tư cách phẩm chất của con người trước pháp luật

- Thi hành hình phạt Biếm: cho chuộc bằng tiền hoặc đổi sang đánh bằng xuy, trượng căn cứ vào giới tính của phạm nhân (450,

457, 456, 466, 600 LHĐ )

Đơn vị phẩm hàm

 Công: Quốc công: 24 Quận công 23

 Hầu:22 tư, Bá 21, Tử 20, Nam 19

 Phạt tiền: 5 quan đến 50 quan; 60 đến 200 ; 300 đến 500 quan

 Tiền đền mạng: (nhất phẩm: 15.000 quan; nhị phẩm: 9.000; tam

phẩm:7.000; tứ phẩm: 5.000; ngũ

phẩm:2.000; lục phẩm: 1.000; thất phẩm:500; bát,cửu phẩm: 300; thứ nhân:150)

 Tiền tẩy chữ: mỗi chữ 3 quan, quan lại phạm pháp mỗi chữ 15 quan)

 Tịch thu tài sản: Tịch thu toàn bộ tài

sản(426,430 LHĐ); Tịch thu một phần tài sản( 88, 523 LHĐ)

 Thích chữ vào mặt (6 đến 10 chữ;khổ chữ:quan lại phạm tội thích 3 phân,tạp phạm 5 phân,trộm cướp 7 phân,ác

nghịch 10 phân,hoặc không hạn định phân); thích chữ vào cổ (2 đến 4 chữ)

 Xung vợ con người phạm tội làm nô tỳ