Chương IV: PHÁP LUẬT PHƯƠNG TÂY CỔ ĐẠI• Mục tiêu bài học: Nắm được nội dung pháp luật Nhận xét, đánh giá về nội dung và trình độ lập pháp... Pháp luật Hi Lạp cổ đại1.2 Nội dung cơ bản
Trang 1Bài 4: PHÁP LUẬT PHƯƠNG TÂY
CỔ ĐẠI
Trang 2Chương IV: PHÁP LUẬT PHƯƠNG TÂY CỔ ĐẠI
• Mục tiêu bài học:
Nắm được nội dung pháp luật
Nhận xét, đánh giá về nội dung và trình
độ lập pháp
Trang 3Chương IV: PHÁP LUẬT PHƯƠNG TÂY CỔ ĐẠI
• Nội dung bài học:
1 Pháp luật Hi Lạp cổ đại
2 Pháp luật La Mã cổ đại
Trang 41 Pháp luật Hi Lạp cổ đại
1.1 Nguồn luật 1.2 Nội dung cơ bản
1.3 Nhận xét
Trang 51 Pháp luật Hi Lạp cổ đại
1.1 Nguồn luật
Trang 61 Pháp luật Hi Lạp cổ đại
1.2 Nội dung cơ bản
Pháp luật về hợp đồng và tài sản
Quyền tư hữu được coi là quyền thiêng liêng và bất
khả xâm phạm (được bảo vệ bằng những biện pháp hà
khắc).
Các quan hệ hợp đồng được pháp luật điều chỉnh tỉ mỉ.
Trang 7 Hình phạt đa dạng và hà khắc: ngồi bàn chông,
chọc mù mắt, dùng đá đập cho đến chết, cho uống
thuốc độc
Trang 92 Pháp luật La Mã cổ đại
2.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
• Đặc điểm kinh tế - xã hội
• Nội dung pháp luật
• Nhận xét, đánh giá
2.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
• Đặc điểm kinh tế - xã hội
• Nội dung pháp luật
• Nhận xét, đánh giá
Trang 102.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
• Đặc điểm kinh tế - xã hội:
Lãnh thổ La Mã chưa vượt ra khỏi bán đảo Italia
Trang 112.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
• Đặc điểm kinh tế - xã hội:
Quan hệ nô lệ vẫn còn mang tính gia trưởng
Ngành kinh tế chủ đạo vẫn là nông nghiệp, kinh tế thủ công nghiệp và thương nghiệp chưa phát triển mạnh
Trang 122.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
• Nguồn luật:
Tập quán pháp Tiền lệ pháp
Văn bản pháp luật
Trang 13Nội dung Luật 12 bảng
Bảng 10: Quy định về tang lễ
Bảng 11: Quy định về hôn nhân gia đình
Bảng 12: Quy định về tội phạm
Trang 142.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
• Nội dung pháp luật:
Trang 152.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
Trang 162.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
• Quy định về hôn nhân gia đình:
Thừa nhận quyền gia trưởng của người đàn ông
Phân biệt đẳng cấp xã hội trong hôn nhân
Trang 172.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
• Quy định về thừa kế
Thừa kế theo di chúc
Thừa kế theo pháp luật
Trang 182.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
Tội phạm
• Tội xâm phạm tài sản
• Tội xâm phạm mùa màng
• Tội xâm phạm chế độ xã hội
Hình phạt
• Mang tính dã man
• Thừa nhận nguyên tắc đồng thái phục thù
Trang 192.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
• Quy định về tố tụng
Quy định thủ tục xét xử rườm rà, máy móc gây nhiều khó
khăn cho công tác xét xử
Ví dụ: Nếu các bên có tranh chấp, thì họ phải đưa vụ kiện
ra nơi công cộng trước buổi trưa Họ sẽ cùng tự bào chữa cho mình Sau buổi trưa, thẩm phán sẽ phán quyết Nếu cả hai đều
có mặt, vụ kiện sẽ kết thúc lúc mặt trời lặn (Điều 4 Bảng I)
Trang 202.1 Pháp luật La Mã thời cộng hòa sơ kỳ
• Nhận xét:
Quy định về dân sự kém phát triển;
Quy định về hình sự ảnh hưởng thời kỳ công xã
nguyên thủy;
Kém phát triển cả về nội dung, phạm vi điều chỉnh, kỹthuật lập pháp
Trang 212.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
• Đặc điểm kinh tế - xã hội:
Lãnh thổ của đế quốc được mở rộng.
Kinh tế hàng hoá phát triển mạnh Quan hệ nô lệ đã phát triển tới đỉnh cao và mang tính chất điển hình.
Trang 222.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
• Nguồn luật:
Nguồn cũ
Tập quán pháp Quyết định của Hoàng đế
Quyết định của Tòa án Quyết định của Viện Nguyên Lão
Trang 232.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
Trang 242.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
Trang 252.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
phạm
Trang 262.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
Hợp đồng dân sự:
Điều kiện có hiệu
lực
Phải có sự thỏa thuận về ý chí của các bên
Phù hợp với quy định của pháp
luật
Trang 272.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
Hợp đồng dân sự:
Phân loại hợp đồng
Hình thức hợp đồng
Hợp đồng miệng
Hợp đồng văn bản
Thời điểm chuyển giao
vật
Hợp đồng thực tại Hợp đồng ưng thuận
Trang 282.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
Hợp đồng dân sự:
Trái vụ
Khái niệm
Đảm bảo trái vụ
Cầm cố
Bảo lãnh bên thứ 3 Chấm dứt
trái vụ
Trang 292.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
Quy định về hôn nhân gia đình:
Điều kiện
hôn nhân
hợp pháp
Độ tuổi (Nam : 14; Nữ : 12)
Ý chí tự nguyên
2 bên
Trang 302.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
Quy định về hôn nhân và gia đình:
Về tài sản trong
hôn nhân
• Người chồngkhông có quyềnđịnh đoạt tài sảncủa vợ
Trang 312.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
Theo pháp luật Quy định diện và
hàng thừa kế
Trang 322.2 Pháp luật La Mã thời cộng hòa hậu kỳ
Quy định về hình sự:
Luật La Mã khá trì trệ và bảo thủ, cách xét xử mang nặngyếu tố chủ quan của thẩm phán với mục đích điều chỉnhcác quan hệ chính trị Hình phạt mang tính độc đoán, tànbạo, chủ yếu là sử dụng nhục hình
Trang 33Nhận xét về pháp luật phương Tây cổ đại
• Thứ nhất về trình độ lập pháp, pháp luật có những pháttriển vượt bậc, đưa ra nhiều khái niệm chuẩn xác, cógiá trị pháp lý cao
• Thứ hai, về kỹ thuật lập pháp chuẩn xác, từ ngữ rõràng, trong sáng Các chế định không còn được trìnhbày dưới dạng liệt kê nữa mà đã có sự khái quát hóacác trường hợp và pháp luật có tính dự liệu cao
Trang 34Nhận xét về pháp luật phương Tây cổ đại
• Thứ ba , về phạm vi điều chỉnh, hầu hết các quan hệ xã hội quan trọng, phổ biến đều được điều chỉnh, đặc biệt là các quan hệ trong lĩnh vực dân sự
• Thứ tư, còn tồn tại một số hạn chế: pháp luật vẫn thừa nhận sự bất bình đẳng về giai cấp, đẳng cấp; trong một số quan hệ về hôn nhân gia đình vẫn có sự bất bình đẳng giữa nam và nữ; các quy định hình sự còn hạn chế.