Kiến thức Khi học xong bài này, HS: - Trình bày được vị trí, cấu tạo, chức năng của tuyến yên, tuyến giáp.. - Xác định rõ mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động các tuyến với các bệnh do ho
Trang 1Ngày soạn:31/03/2012
Ngày dạy:02/04/2012
Tiết 59 Bài 56: TUYẾN YÊN- TUYẾN GIÁP
I- MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Khi học xong bài này, HS:
- Trình bày được vị trí, cấu tạo, chức năng của tuyến yên, tuyến giáp
- Xác định rõ mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động các tuyến với các bệnh do hoocmon của các tuyến đó tiết ra quá ít hoặc quá nhiều
2 Kĩ năng
- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình
3 Thái độ
- Bồi dưỡng ý thức giữa gìn sức khoẻ, bảo vệ cơ thể
II- ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Tranh H 56.1; 56.2; 56.3
III- TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1 Tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- So sánh cấu tạo và chức năng của tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết?
- Nêu vai trò của hoocmon?
3 Bài mới Hoạt động 1: Tuyến yên
- GV yêu cầu HS quan sát tranh,
nghiên cứu nội dung thông tin SGK và
trả lời câu hỏi:
- Nêu vị trí, cấu tạo của tuyến yên?
- Yêu cầu HS nghiên cứu bảng 56.1 và
trả lời câu hỏi:
- Tuyến yên tiết những loại hoocmon
nào? Tác dụng của các loại hoocmon
đó?
- Nêu chức năng của tuyến yên?
- GV giúp HS hoàn thiện kiến thức và
đưa thêm một số thông tin liên quan
đến hoạt động của tuyến yên
- HS quan sát tranh, nghiên cứu nội dung thông tin SGK và trả lời câu hỏi:
- HS nghiên cứu thông tin bảng 56.1, thảo luận nhóm thống nhất ý kiến
- Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe
Kết luận:
Trang 2- Tuyến yên nằm ở nền sọ, có liên quan tới vùng dưới đồi.
- Gồm 3 thuỳ: truỳ trước, thuỳ giữa, thuỳ sau
- Chức năng:
+ Thuỳ trước: tiết hoocmon kích thích hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác, ảnh hưởng đến sự tăng trưởng, sự trao đổi glucozơ, chất khoáng
+ Thuỳ sau: tiết hoocmon điều hoà trao đổi nước, sự co thắt các cơ trơn (ở tử cung)
+ Thuỳ giữa; chỉ phát triển ở trẻ nhỏ, có tác dụng đối với sự phân bố sắc tố da
- Hoạt động của tuyến yên chịu sự điều khiển trực tiếp hoặc gián tiếp của hệ thần kinh
Hoạt động 2: Tuy n giápến giáp
- Yêu cầu HS quan sát H 56.2 nghiên
cứu thông tin và trả lời câu hỏi :
- Nêu vị trí, cấu tạo của tuyến giáp?
- Chức năng của tuyến giáp là gì?
- Hãy nêu ý nghĩa của cuộc vận động
“toàn dân dùng muối iốt”?
- Phân biệt bệnh bazơđo với bệnh
bướu cổ do thiếu muối iốt về nguyên
nhân và hậu quả?
- GV cho HS quan sát tranh ảnh về 2
bệnh này
- HS quan sát kĩ hình vẽ, nghiên cứu thông tin, thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi
- Các HS khác nhận xét, bổ sung
+ Thiếu muối iốt sẽ làm giảm chức năng tuyến giáp, gây bệnh bướu cổ
- HS quan sát tranh ảnh
Kết luận:
- Tuyến giáp nằm trước sụ giáp của thanh quản, nặng 20 – 25 gam
- Tiết hoocmon tirỗin (có thành phần chủ yếu là iốt), có vai trò quan trọng trong trao đổi chất và quá trình chuyển hoá các chất trong tế bào
- Bệnh liên quan đến tuyến giáp: bệnh bướu cổ, bệnh bazơđô (nguyên nhân, hậu quả SGK)
- Tuyến giáp và tuyến cận giáp có vai trò trao đổi muối canxi và photpho trong máu
4 Củng cố
- HS trả lời câu hỏi SGK (278)
? Vì sao nói tuyến yên là tuyến nội tiết quan trọng nhất?
5 Hướng dẫn về nhà
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK
- Đọc mục “Em có biết”
- Đọc trước bài 57: Tuyến tuỵ và tuyến trên thận
Ngày soạn:03/04/2012
Ngày dạy:06/04/2012
Trang 3Tiết 60 Bài 57: TUYẾN TỤY VÀ TUYẾN TRÊN THẬN
I- MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Khi học xong bài này, HS:
- Phân biệt được chức năng nội tiết và ngoại tiết của tuyến tuỵ dựa trên cấu tạo của tuyến
- Sơ đô fhoá chức năng của tuyến tuỵ trong sự điều hoà lượng đường trong máu
- Trình bày các chức năng của tuyến trên thận dựa trên cấu tạo của tuyến
2 Kĩ năng
- Có kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình
3 Thái độ
- Có thái độ yêu thích môn học
II- ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Tranh H 57.1; 57.2
III- TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1 Tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- Trình bày vai trò của tuyến yên, tuyến giáp?
- Em đã biết tuyến tuỵ có chức năng gì?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Tuyến tụy
- Yêu cầu HS quan sát H 57.1 SGK,
đọc thông tin, quan sát H 24.3 trang 79
để nhớ lại vị trí của tuyến tuỵ
- Tuỵ có cấu tạo từ các loại tế bào
nào?Chức năng của chúng là gì?
- Chức năng nội tiết và ngoại tiết của
tuyến tuỵ được thực hiện như thế nào?
- Tuyến tuỵ tiết hoocmon nào? Từ
đâu?
- GV đặt câu hỏi:
- Nồng độ đường trong máu ổn định là
bao nhiêu? Khi lượng đường trong
- Xem lại H 24.3 trang 79
+ HS: Tuỵ cấu tạo từ tế bào tiết dịch tuỵ, tế bào anpha và tế bào bêta
Tế bào tiết dịch tuỵ; tiết dịch tuỵ (chức năng ngoại tiết)
Tế bào anpha và bêta: tiết hoocmon (chức năng nội tiết)
+ HS trình bày trên hình vẽ
- HS trả lời:
+ Tế bào anpha: tiết glucagôn
+ Tế bào bêta: tiết insulin
Khi nồng độ đường tăng cao, tế bào bêta tiết insulin giúp chuyển hoá glucozơ thành glicôgen
Trang 4máu tăng cao cơ thể sẽ làm gì để ổn
định nồng độ đường?
- Khi lượng đường huyết giảm sẽ có
quá trình nào xảy ra?
- GV vẽ lên bảng sơ đồ:
đường > 0,12%; tế bào bêta tiết insulin
Glucozơ Glicôgen
đường < 0,12%; tế bào anpha tiết glucagôn
- Yêu cầu HS trình bày lại vai trò của
hoocmon tuyến tuỵ
- Tác động đối lập của 2 loại hoocmon
insulin và glucagôn có vai trò gì?
- GV liên hệ thực tế: bệnh tiểu đường
(lượng đường tăng cao, thận không hấp
thụlại hết được dẫn tới đi tiểu ra
đường) Hậu quả: có thể chết
- Chứng hạ đường huyết
giúp làm giảm lượng đường trong máu
- HS: Khi đường huyết giảm, tế bào anpha tiết insulin giúp chuyển hoá glicôgen thành glucôzơ giúp tăng lượng đường trong máu
- HS dựa vào sơ đồ trên bảng để trình bày lại
- HS trình bày: giúp tỉe lệ đường huyết luôn ổn định, đảm bảo hoạt động sinh lí của cơ thể diễn
ra bình thường
Kết luận:
- Chức năng của tuyến tuỵ:
+ Chức năng ngoại tiết: tiết dịch tuỵ (do các tế bào tiết dịch tuỵ)
+ Chức năng nội tiết: do các tế bào đảo tuỵ thực hiện
- Tế bào anpha tiết glucagôn
- Tế bào bêta tiết insulin
Vai trò của các hoocmn tuyến tuỵ:
đường > 0,12%; tế bào bêta tiết insulin
Glucozơ Glicôgen
đường < 0,12%; tế bào anpha tiết glucagôn
Nhờ tác động đối lập của 2 loại hoocmon tuyến tuỵ giúp tỉ lệ đường huyết luôn ôn định đảm bảo hoạt động sinh lí diễn ra bình thường
Hoạt động 2: Tuy n trên th nến giáp ận
- Yêu cầu HS quan sát mô hình và cho
biết vị trí của tuyến trên thận
- Tuyến trên thận nằm ở đâu?
- Yêu cầu HS quan sát H 57.2 (SGK)
- Trình bày cấu tạo của tuyến trên
thận?
- GV treo tranh câm
+ HS: Tuyến trên thận gồm 1 đôi nằm trên đỉnh 2 quả thận
- 1 HS lên bảng trình bày
Trang 5- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin
SGK
- Nêu chức năng của các hoocmon
tuyến trên thận?
+ Vỏ tuyến?
+ Tuỷ tuyến?
- GV lưu ý HS: Hoocmon phần tuỷ
tuyến trên thận cùng glucagôn (tuyến
tuỵ) điều chỉnh lượng đường trong máu
khi bị hạ đường huyết
- HS trình bày vai trò của hoocmon
- HS tiếp thu nội dung
Kết luận:
- Vị trí; tuyến trên thận gồm 1 đôi, nằm trên đỉnh 2 quả thận
Cấu tạo và chức năng:
- Phần vỏ: tiết các hoocmon điều hoad các muối natri, kali điều hoà đường huyết, làm thay đổi các đặc tính sinh dục nam
- Phần tuỷ: tiết ađrênalin và noađrênalin có tác dụng điều hoà hoạt động tim mạch và hô hấp, cùng glucagôn điều chỉnh lượng đường trong máu
4.Củng cố
- GV củng cố nội dung bài
- Trả lời câu hỏi 1,2 SGK
5 Hướng dẫn về nhà
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK, làm bài tập trong SBT
- Đọc mục “Em có biết”
- Đọc trước bài 58: Tuyến sinh dục