Giới thiệu về cyborg và một số vấn đề đạo đức liên quan

Hiện nay, Cyborg là một trong những công nghệ đang phát triển và có nhiều tiềm năng to lớn trong việc giúp con người cải thiện và thậm chí phá vỡ các giới hạn về thể chất, trí tuệ và sức

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG

====o0o====

BÁO CÁO MÔN ĐẠO ĐỨC MÁY TÍNH

ĐỀ TÀI:

GIỚI THIỆU VỀ CYBORG

GVHD: Lê Tấn Hùng

Hà Nội, 07/2016

MỤC LỤC

Trang

Đặt vấn đề

1. Giới thiệu và định nghĩa

2. Phân loại Cyborg

3. Ứng dụng

4. Các công nghệ có tiềm năng phát triển trong

tương lai

5. Lợi ích và bất lợi

6. Tổng kết vấn đề

ĐẶT VẤN ĐỀ:

Sự phát triển của khoa học công nghệ đem lại cho con người nhiều lợi ích.Trong đó, việc cải thiện, duy trì và nâng cao tuổi thọ cũng như chất lượng cuộc sống là một thành tựu to lớn mà công nghệ đem lại Hiện nay, Cyborg là một trong những công nghệ đang phát triển và có nhiều tiềm năng to lớn trong việc giúp con người cải thiện và thậm chí phá vỡ các giới hạn về thể chất, trí tuệ và sức khỏe… Đây là một trong những công nghệ được quan tâm phát triển nhất hiện nay nên việc tìm hiểu những thành tựu và các tiềm năng, xu hướng phát triển trong tương lai của Cyborg là thực sự cần thiết đối với mọi người

1 Giới thiệu:

Ngày nay việc sử dụng công nghệ hiện đại để biến đổi cơ thể trở nên phổ biến, điều này mở đường cho tương lai phát triển rực rỡ của nhân loại Người ta có thể cấy ghép cảm biến dưới lớp biểu bì, ăng-ten trên đầu cho tới việc kiểm soát các

chi giả bằng não bộ Tất cả những người như vậy đều được gọi là “cyborg” - sinh

vật cơ khí hóa

a) Định nghĩa:

- Cyborg : viết tắt của từ “cybernetic organisnm” , là sự cải tiến,tích hợp giữa 2 yếu tố sinh học và nhân tạo

- Cyborg, người nửa máy, người có khả năng vật lý được mở rộng vượt ra ngoài giới hạn của con người bình thường nhờ việc thay đổi chức năng của một số

cơ quan bằng hệ thống người-máy tích hợp(cấy ghép robot, )

- Cyborg được biết đến như một con người với chức năng cơ thể được hỗ trợ hoặc điều khiển bằng thiết bị công nghệ

b) Lịch sử:

- Thuật ngữ “cyborg” được sử dụng đầu tiên bởi những nhà khoa học của

NASA - Manfred Clynes và Nathan Kline trong một bài viết về những ưu điểm của

hệ người-máy có khả năng tự điều chỉnh trong môi trường không gian

- Hiện nay cụm từ Sinh vật cơ khí hóa thường được dùng để nói về việc

cường hóa cơ năng của sinh vật bằng giải pháp công nghệ

- Năm 2010, “Cyborg Foundation” đã trở thành tổ chức quốc tế đầu tiên

trên thế giới dành riêng để giúp con người trở thành người máy

2 Phân loại Cyborg:

Tùy vào mục đích sử dụng mà “cyborg” được phân thành những loại khác

nhau, trong đó có 2 loại chính: individual cyborg và social cyborg

a) Individual Cyborg:

- Được biết đến như con người với những bộ phận được điều khiển bằng điện tử hay máy móc

- Những đối tượng nhân tạo như chân tay giả được gắn chặt như một phần trên cơ thể của con người

- Mục đích chính là để phục vụ cho nhu cầu cá nhân của mỗi người

Ví dụ:

- Ngày nay hệ thống “C-Leg” phát triển bởi Otto Bock Health Care được sử

dụng để thay thế một chân cho người đã được phẫu thuật cắt bỏ chân vì chấn thương hoặc bệnh tật

- Năm 2004, một nghệ sĩ mù màu người Anh, Neil Harbisson, đã đeo lên đầu

một “eyeborg” trên đầu của mình để có thể thấy được màu sắc.

b) Social Cyborg:

- Nói rộng hơn, thuật ngữ "cyborg” ở đây được sử dụng để mô tả kết nối

truyền thông và điều khiển có quy mô lớn

- Nó có thể được coi là trí thông minh nhân tạo, có thể thay thế chức năng của con người

- Mục đích sử dụng lớn và có quy mô rộng, phát triển cộng đồng là chính

3 Ứng dụng:

Các nghiên cứu và ứng dụng Cyborg hiện nay chủ yếu tập trung vào công nghệ điều khiển học để sửa chữa hoặc khắc phục những hạn chế về thể chất và tinh thần trên cơ thể sinh vật để phục vụ các mục đích trong nhiều lĩnh vực mà đặc biệt

là y học và quân sự

Y học

Trong hàng thập kỷ, con người không ngừng nghiên cứu, áp dụng những thành tựu công nghệ, y học nhằm tạo ra các thiết bị có khả năng thay thế hoặc cải thiện chức năng sinh học tự nhiên của các bộ phận trên cơ thể Nhiều thiết bị đã được tạo ra nhằm bù đắp những khiếm khuyết gây ra bởi chấn thương, bệnh tật, tuổi tác Chân tay giả giúp duy trì hoạt động bình thường, kính giúp nhìn rõ khi bị cận, máy trợ thính giúp những người khiếm thính nghe rõ hơn Dù các thiết bị này chỉ có tác dụng trên 1 phương diện nào đó, nhưng vẫn gây trở ngại đối với con người khi luôn phải mang theo bên mình gây vướng víu

Vì vậy Cyborg đã được nghiên cứu nhằm khắc phục những trở ngại này Các thiết

bị được phát triển trở nên phức tạp hơn, hiệu quả hơn, nhỏ hơn và có thể cấy ghép vào cơ thể con người, gọi là Medical Cyborg Medical Cyborg gồm 2 loại : Restorative và Enhanced

Restorative Cyborg: là các thiết bị cấy ghép vào cơ thể con người thay cho các bộ

phận bị thương tổn hoặc mất chức năng Tim nhân tạo là 1 thành tựu quan trọng Đây là 1 thiết bị được cấy ghép vào cơ thể người thay cho tim Nhờ 1 bộ vi xử lý gắn trong thiết bị, tim nhân tạo có khả năng điều tiết chính xác lưu lượng máu theo nhu cầu sinh lý người bệnh và hoạt động như tim thật Mặc dù được nghiên cứu phát triển từ cuối những năm 1940, ca ghép tim nhân tạo thành công đầu tiên mới được thực hiện đối với Barney Clark năm 1982 Hiện nay tim nhân tạo vẫn đang được phát triển và trở thành tương lai của y học hiện đại

Enhanced Cyborg: là thiết bị cấy ghép vào cơ thể nhằm cải thiện chức năng của 1

bộ phận nào đó Ví dụ như việc cấy ghép ốc tai đã được nghiên cứu và thực hiện thành công giúp cho những người điếc hay lãng tai có được thính lực và nó đã được thực hiện đại trà trên thế giới Thiết bị này gồm 4 bộ phận: bộ thu, lọc âm và

bộ truyền, nhận gửi âm thanh đến các dây thần kinh giúp người khiếm thính nghe được âm thanh

Các chi cơ khí cơ học có thể cử động như các chi bình thường để giúp người bị khuyết tật có thể sinh hoạt bình thường cũng đã đang được nghiên cứu và Jesse Sullivan là người đầu tiên trên thế giới được gắn thử nghiệm chi giả cơ khí này

Quân sự

Với những tiềm năng to lớn đem lại, không ngạc nhiên khi những quốc gia phát triển trên thế giới như Mỹ quan tâm đến Cyborg nhằm phục vụ mục đích quân

sự Cơ quan phụ trách các dự án phòng thủ tiên tiến trực thuộc Lầu Năm Góc, Hoa

Kỳ là 1 tổ chức tiên phong trong lĩnh vực này Cơ quan này đã chi hàng triệu đô la phát triển thiết bị cấy ghép tiên tiến cho phép não bộ con người giao tiếp trực tiếp với máy tính Trên lý thuyết thiết bị này sẽ kết nối với các thiết bị hỗ trợ khác nhằm tăng tầm nhìn và khả năng giao tiếp trên chiến trường

Con người đã luôn tìm cách sử dụng động vật để hỗ trợ trong cuộc các cuộc chiến chống tội phạm và thậm chí là chiến tranh Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ Cyborg, quân đội một số nước đang tích cực thực hiện điều đó trên phạm vi rộng hơn

Chuột là một trong những loài động vật được sử dụng nhiều trong chiến tranh Với khả năng khứu giác tuyệt vời, chuột có thể phát hiện chất nổ ở phạm vi hẹp mà con người khó có thể kiểm tra.Tận dụng khả năng này, các nhà khoa học Nga đã phát triển một loại vi mạch cấy vào não chúng để tối đa hóa khả năng ngửi mùi của chúng.Vi mạch có thể giám sát phản ứng sinh lý của chuột đối với một mùi, ngay

cả khi nồng độ chất đó không đáng kể Các tín hiệu được chuyển đến một máy tính, sau đó con người sẽ ra quyết định

4 Các công nghệ có tiềm năng phát triển trong tương lai:

Một phân ngành quan trọng trong công nghệ Cyborg hiện nay là Cyborgology, tập trung vào sự phát triển của các Conditional Cyborgs Đó là một vật thể sống với một phần cơ thể cơ khí thay thế cho phần cơ thể đã mất Những phần cơ thể ngoại vi này hoạt động bằng cách nhận các tín hiệu kích thích sinh ra

từ hệ thần kinh của con người Khi công nghệ Cyborg phát triển đến một mức độ nhất định, việc có bộ phận nhân tạo được cấy ghép vào cơ thể sẽ không chỉ dừng ở chân tay giả mà còn có thể là các cơ quan nội tạng như thận, tim, phổi, não,… và thậm chí là một cơ thể nhân tạo hoàn toàn

Việc phát triển Cyborg chắc chắn vẫn sẽ diễn ra trên hai phân ngành chính, đó là y học và quân sự Ở đây sẽ chỉ nêu ra các công nghệ có tiềm năng phát triển lớn trong y học:

 Giao diện não máy tính được thiết lập khi nối một đường truyền thông tin thẳng vào não là phần rất quan trọng của một sinh vật cơ khí hóa vì nó sẽ đảm nhận phần kết nối giữa não và các bộ phận nhân tạo Việc nghiên cứu giao diện não máy tính đã thực hiện được việc kết nối các điện cực vào chất xám của não và hiện nghiên cứu đang tập trung vào việc phục hồi lại thị lực cho người bị mù và kích hoạt các bộ phận bên ngoài cho người bị tê liệt toàn thân vì nhiều lý do nhưng đặc biệt là những người mắc hội chứng khóa trong Công nghệ này sẽ giúp những người bị ngồi trên xe lăn do bị mất các chi sẽ có thể điều khiển chính xe lăn của mình di chuyển thông qua việc suy nghĩ và việc suy nghĩ này sẽ truyền thông tin vào một máy tính trung gian để phân tích các lệnh và gửi các lệnh thực thi chúng đến các bộ phận được ấn định, sau này chúng có thể sẽ được dùng để điều khiển các chi cơ học được gắn vào thay cho các chi đã bị mất khi công nghệ đủ phát triển để tạo ra các chi này Công nghệ này cũng có thể dùng cho người khỏe mạnh

 Việc cấy ghép võng mạc cũng là một phần trong công nghệ các bộ phận nhân tạo Theo lý thuyết thì các sự kích thích võng mạc để phục hồi lại thị lực cho những người bị viêm sắc tốvõng mạc và bị mất thị lực do tuổi già Việc này được thực hiện qua việc cấy ghép một võng mạc mới và các sung kích điện sẽ thay thế cho các tế bào hạch bị mất

 Mặc dù vẫn còn đang trong giai đoạn phát triển nhưng thiết kế một camera tiếp thu ánh sáng và truyền dữ liệu vào não thay thế mắt rất có triển vọng sẽ giúp cho những người bị mù hoàn toàn và không thể cấy võng mặc có thể có lại được thị lực của mình Hiện tại các dữ liệu có thể truyền được vào não trong thí nghiệm chỉ là 256 điểm ảnh (tức hình ảnh sẽ giống như một bức

hình bé tí phóng bự lên khiến hình bị vỡ vì hình bé tí đó chỉ có 256 điểm ảnh) nhưng các nhà khoa học hy vọng có thể tăng nó lên để mọi người có thể thấy như mắt bình thường

 Bên cạnh việc thay thế, tái tạo các khiếm khuyết của bộ phận cơ thể, việc giám sát sức khỏe con người cũng là vấn đề đáng quan tâm Vòng tay theo dõi sức khỏe đã và đang được sử dụng tuy nhiên gần đây đã xuất hiện những thiết bị thông minh nhỏ gọn hơn, đó là các bộ cảm biến được sản xuất dưới dạng da điện tử Các cảm biến nhỏ tích hợp trong đó sẽ đo, theo dõi các thông số về trạng thái sức khỏe của người dùng bất kỳ lúc nào và truyền dữ liệu lên cloud và phát tín hiệu cảnh báo mỗi khi có triệu chứng nào đó xuất hiện Thiết bị cũng có khả năng gọi cấp cứu khi cần thiết

5 Lợi ích và bất lợi:

Lợi ích:

- Đối với những người bị tai nạn, hay những người bị khuyết tật, họ có thể thay thế những chi đã mất bằng các bộ phận cơ khí để cải thiện cuộc sống(chân, tay giả…)

- Duy trì, kéo dài tuổi thọ bệnh nhân(ví dụ: máy tạo nhịp tim)

Bất lợi:

- Hiện tại, những thiết bị Cyborg còn rất đắt

- Dễ bị nhiễm trùng khi lắp ráp thiết bị vào cơ thể nên cần bảo trì và giám sát thường xuyên

- Các sinh vật cơ khí hóa sẽ có khả năng vượt trội hơn các sinh vật sinh học bình thường Đạo đức và tham vọng đối với các bộ phận nhân tạo này đã là đề tài cho các cuộc tranh luận với các bên ủng hộ và chống đối Các bên ủng hộ với niềm tin vào chủ nghĩa siêu nhân loại đã giải thích với việc trợ giúp của khoa học kỹ thuật cùng các công nghệ mới sẽ giúp cho nhân loại tiến thêm các bước phát triển hơn, vượt qua tuổi già và bệnh tật cùng nhiều thứ khác, đồng thời phá vỡ giới hạn năng lực trước đây mà con người không thể đạt đến như tốc độ, sức mạnh, sức chịu đựng, và trí thông minh

Các phe chống đối thì lại chống lại những khái niệm mà họ cho là thiên vị với việc phát triển kỹ thuật công nghệ, vì các bộ phận nhân tạo này nằm trong phạm trù điều khiển học nên nó có thể bị chiếm khả năng điều khiển từ bên ngoài và người bị chiếm quyền điều khiển có thể bị bắt làm những thứ mà họ không mong muốn, ngoài ra việc gắn các bộ phận máy móc có thể làm cho người được gắn ngày càng giống máy hơn và càng có thể dần mất đi tính người thay vì phấn đấu tự cải thiện chính bản thân để đạt đến mục tiêu mình mong muốn nhưng thay vào đó

là một cỗ máy chỉ biết muốn đạt hiệu quả cao qua việc nâng cấp gắn các phiên bản

và tiện ích khác nhau để đạt được mục tiêu một cách nhanh nhất

- Việc công nghệ Cyborg phát triển và số lượng người được cấy ghép các bộ phận nhân tạo ngày càng nhiều có thể dấy lên nhiều vấn đề đạo đức xung quanh nó Ví

dụ như khi các bộ phận nhân tạo có thể được dùng để theo dõi tình hình sức khỏe,

vị trí, các hoạt động hàng ngày… của người dùng, thì các công ty thực hiện việc cấy ghép các bộ phận ấy có thể bị chính phủ của chính họ tác động, buộc phải đưa

ra những công cụ và thông tin để có thể theo dõi người dân mọi lúc mọi nơi với lí

do ngăn ngừa tội phạm và khủng bố… Sự đồng ý hay không đồng ý hợp tác với chính phủ để cung cấp thông tin người dùng của những công ty ấy thực sự là một

vấn đề đạo đức khó giải quyết Vì thế, song song với việc phát triển công nghệ Cyborg, chúng ta cần có những chính sách và bộ luật cụ thể liên quan đến nó để bảo vệ lợi ích của người dùng cũng như ngăn ngừa sự xâm phạm riêng tư và thông tin cá nhân của họ

- Những nhà phát triển và những người cấy ghép các bộ phận nhân tạo có thể gián tiếp tạo nên những tên tội phạm tiềm năng khi những người sau khi được cấy ghép

có thể vượt trội hơn về giới hạn vật lí so với người thường, và họ có thể lợi dụng điều đó để phạm tội Điều này đặt ra một lành ranh đạo đức đối với những người phát triển và cấy ghép các bộ phận nhân tạo Liệu cấy ghép cho một người bệnh sẽ giúp họ sống tốt hơn hay ngược lại, giúp họ có được sức mạnh để dùng vào những

ý đồ xấu Đây là một vấn đề nan giải và mang tính tương đối, nhưng tôi tin công nghệ Cyborg sẽ vẫn phát triển và sẽ có những giải pháp khắc phục các vấn đề trên trong tương lai

6 Tổng kết vấn đề:

Khả năng của con người là có hạn, cả về sức khỏe, trí tuệ và tuổi thọ,…Để con người có thể cải thiện và mở rộng những giới hạn ấy, những giới hạn mà con người luôn tìm cách để phá vỡ, thì Cyborg là mộtcông nghệ tương lai hoàn toàn phù hợp cho việc này Dù vẫn còn và sẽ xuất hiện những khiếm khuyết như bất kỳ công nghệ nào phát triển trong lịch sử loài người, thì sự phát triển của Cyborg chắc chắn vẫn sẽ tiếp tục và giúp con người khai phá và đạt được những khả năng mới, những chân trời mới