Kĩ năng - Lập ý và cách dẫn dắ vấn đề khi nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ - Trình bày miệng một cách mạch lạc những cảm nhận, đánh giá của mình về một đoạn thơ, bài thơ 3.. Đặt mục ti
Trang 1Ngữ văn 9 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ Tuần 31- tiết 141,142 Ngày soạn:07/3/2013
LUYỆN NÓI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Những yêu cầu đối với luyện nói khi bàn luận về một đoạn thơ, bài thơ trước tập thể
2 Kĩ năng
- Lập ý và cách dẫn dắ vấn đề khi nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
- Trình bày miệng một cách mạch lạc những cảm nhận, đánh giá của mình về một đoạn thơ, bài thơ
3 Thái độ:
- Trung thực, nghiêm túc, tự tin, khéo léo trong luyện nói
II Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài:
1 Đặt mục tiêu, quản lí thời gian: chủ động, sẵn sàng trình bày trước lớp bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ mà mình đã chuẩn bị theo thời gian cho phép và thể hiện rõ cảm xúc , cử chỉ, thái độ trong khi trình bày
2 Giao tiếp: trình bày bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ có điệu bộ và ngữ điệu phù hợp trước tập thể
III.Các PP/KT dạy học có thể áp dụng:
1 Học theo nhóm: thảo luận, trao đổi dàn ý bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
2 Trình bày 1 phút : trình bày hoàn chỉnh bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
IV Phương tiện dạy học:
Phiếu học tập, bảng phụ
V Tiến trình dạy & học:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
* Ổn định lớp:
- GV nắm bắt thông tin về kết quả chuẩn bị
bài của HS
- Lớp trưởng báo cáo.
1 Khám phá:
- GV: Nhắc lại đặc điểm đề bài, các bước và
dàn ý chung của bài nghị luận về một đoạn
thơ, bài thơ?
- GV củng cố lý thuyết
- HS phát biểu (…)
2 Kết nối:
Hoạt động 1: Lập dàn ý.
- GV cho HS đọc đề bài (SGK/112) và tổ chức
cho HS thảo luận nhóm (10 phút)
- GV đôn đốc, quán xuyến HS thảo luận.
- HS đọc đề bài (SGK/112) và thảo luận nhóm thống nhất dàn ý đã chuẩn bị (10 phút)
Hoạt động 1: Yêu cầu luyện nói:
1 Hình thức nói:
- GV lưu ý HS về hình thức nói:
+ Tác phong trong khi nói
+ Cử chỉ, điệu bộ, ngữ điệu trong khi nói
- HS lắng nghe
2 Nội dung nói :
- GV :
+ Bắt đầu : Lời chào và giới thiệu chung
Ví dụ :
Kính thưa thầy (cô) giáo !
- HS lắng nghe
Trang 2Ngữ văn 9 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ Thưa các bạn !
Mình xin phép được thay mặt cho tổ (nhóm
1) xin được trình bày dàn ý cho đề bài Bếp
lửa một đời – bàn về bài thơ « Bếp lửa » của
Bằng Việt
+ Nội dung : Nội dung cụ thể của bài nói đã
chuẩn bị
+ Kết thúc : Lời chào cảm ơn và lời chúc.
Ví dụ :
Bài nói của tổ (nhóm 1) đến đây là hết.
Cảm ơn thầy (cô) và các bạn đã lắng nghe.
Rất mong nhận được sự góp ý của các bạn.
Hết tiết 141, chuyển tiết 142
Hoạt động 3 : Luyện nói :
- GV tổ chức cho HS luyện nói
- GV nhận xét, đánh giá, khích lệ
- Các nhóm lần lượt trình bài bài nói nghị luận theo dàn ý đã thống nhất.
- Cả lớp lắng nghe và nhận xét, góp ý.
Gợi ý :
- Trong bài thơ Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh, chúng ta gặp người lính trẻ trên đường hành quân, nghe tiếng gà gáy trưa chợt nhớ tới bà với một tình cảm chân thành cảm động Một người cháu xa nhà bỗng nhớ bà với cuộc sống lam lũ giản dị mà vẫn ngời sáng một vẻ đẹp tinh thần của tình bà cháu.
- Bằng Việt là nhà thơ trẻ nổi tiếng vào những năm 60 Thơ ông thường tái hiện những kỉ niệm của tuổi thơ, mà bài Bếp lửa là một trong những thành công của ông.
- Hình ảnh đầu tiên được tác giả tái hiện là hình ảnh một bếp lửa của làng quê Việt Nam thời thơ ấu.
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đươm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
-> Chú ý khai thác từ : chờn vờn, nắng mưa
- Kỉ niệm thời ấu thơ thường rất xa, nhưng bao giờ cũng có vẻ đẹp trong sáng nguyên sơ, do
đó nó thường có sức ám ảnh trong tâm hồn:
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Nghĩ lại bây giờ sống mũi còn cay.
- Tiếp theo là kỉ niệm đầy ắp âm thanh, ánh sáng và những tình cảm sâu sắc xung quanh bếp lửa quê hương.
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa
- Tiếp theo là ành ảnh bếp lửa gắn liền với những biến cố của đất nước và ngọn lửa cụ thể đã trở thành biểu tượng của ánh sáng và niềm tin
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
- Hình ảnh bếp lửa trở thành biểu tượng của quê hương đất nước, trong đó người bà vừa là người nhen lửa vừa là người giữ lửa.
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Ôi kì lạ và thiêng liêng bếp lửa
- Cuối cùng nhà thơ rút ra nài học đạo lí về mối quan hệ giữa quá khứ và hiện tại:
Giờ cháu đã đi xa
Sớm mai này bà nhóm lửa lên chưa.
Trang 3Ngữ văn 9 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ
* Kiểm tra 15 phút :
* Câu hỏi : Trình bày dàn ý chung của bài
văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.
- HS viết bài kiểm tra 15 phút
* Hướng dẫn về nhà :
- HS tiếp tục luyện nói
- HS chuẩn bị bài Những ngôi sao xa xôi
***********************************************
NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
(Lê Minh Khuê)
I Mục tiêu :
1 Kiến thức :
- Vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, tính cách dũng cảm hồn nhiên trong cuộc sống chiến đấu nhiều gian khổ, hi sinh nhưng vẫn lạc quan của ba cô thanh niên xung phong trên cao điểm trên đường Trường Sơn thời chống Mĩ
- Thành công trong việc miêu tả tâm lý nhân vật, lựa chọn ngôi kể, ngôn ngữ kể hấp dẫn
2 Kĩ năng :
- Đọc- hiểu một tác phẩm tự sự sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
- Nhận biết và phân tích được tác dụng của ngôi kể thứ nhất, xưng « tôi »
- Cảm nhận được vẻ đẹp hình tượng trong tác phẩm
3 Thái độ :
- Trân trọng tình cảm cách mạng.
II Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài :
1 Giao tiếp : trao đổi, trình bày về đời sống chiến đấu và vẻ đẹp tâm hồn của ba cô thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn, thời chống Mĩ
2 Suy nghĩ sáng tạo : phân tích, bình luận ngôi kẻ, vẻ đẹp hình tượng
III Các PP/KT dạy học có thể áp dụng:
1 Học theo nhóm: thảo luận, trao đổi về đời sống chiến đấu và vẻ đẹp tâm hồn của ba cô thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn
2 Động não: suy nghĩ tác dụng của ngôi kể, ngôn ngữ kể chuyện, …
IV Phương tiện dạy học:
Phiếu học tập, sơ đồ tư duy, máy chiếu
V Tiến trình lên lớp:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
* Ổn định lớp:
- GV nắm bắt sĩ số và sự chuẩn bị của HS - Lớp trưởng báo cáo
* Bài cũ:
? Nêu tình huống truyện trong tác phẩm « Bến
quê » và phân tích ý nghĩa của tình huống trên?
- GV chốt lại
- 1 HS lên bảng trả lời => Cả lớp lắng nghe và nhận xét
1 Khám phá:
Nói về những nữ TNXO, nhà thơ lâm Thị Mĩ
Dạ đã viết : « Em nằm dưới đất sâu/ Như
khoảng trời nằm yên trong đất/ Đêm đêm tâm
hồn em tỏa sáng/ Những vì sao ngời chói lung
Trang 4Ngữ văn 9 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ linh/ Có phải thịt da em mềm mại trắng trong/
Đã hóa thành những làn mây trắng ?/ Và ban
ngày khoảng trời ngập nắng/ Đi qua khoảng trời
em – vầng dương thao thức/ Hỡi mặt trời hay
chính trái tim em trong ngực/ Soi cho tôi/ Ngày
hôm nay bước trên quãng đường dài/ Tên con
đường là tên em gửi lại/ Cái chết em xanh
khoảng trời con gái/ Tôi soi lòng mình trong
cuộc sống của em »
Còn với Lê Minh Khuê thì thế nào ? Bài học
sẽ giải đáp.
2 Kết nối:
Hoạt động 1: Đọc – hiểu chung:
1 Tác giả, tác phẩm :
? Dựa vào chú thích SGK hãy nêu vài nét chính
về tác giả và tác phẩm ?
- GV bổ sung, nhấn mạnh về vị trí , tài năng
- HS phát biểu theo chú thích * (SGK/120)
2 Đọc – từ khó:
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu từ khó (SGK/121)
- GV đọc mẫu 1 đoạn và gọi HS đọc nối tiếp
? Tóm tắt văn bản?
- GV nhận xét, uốn nắn
- HS tìm hiểu các từ khó: 1,2,5,6,7
- HS đọc văn bản
- HS tóm tắt
3 Ngôi kể và bố cục:
? Xác định ngôi kể và phân tích tác dụng của
ngôi kể.
? Xác định bố cục của văn bản.
- GV nhận xét, chốt lại
- HS trao đổi, phát biểu:
+ Ngôi kể thứ nhất (Phương Định) + Tái hiện chân thực và xúc động cuộc sống, chiến đấu và nội tâm nhân vật
- HS trao đổi, phát biểu: Bố cục 3 phần P1: Từ đầu đến “ngôi sao trên mũ” Phương Định kể về công việc và cuộc sống của cô và 3 cô trinh sát trên mặt đường; P2 : Tiếp đến « bây giờ là buổi trưa ». Một lần phá bom , Nho bị thương, hai chị
em lo lắng chăm sóc; P3: Còn lại Sau giây phút nguy hiểm, hai chị em nối nhau hát, niềm vui của ba cô trước trận mưa đá đột ngột)
Hoạt động 2: Đọc – hiểu văn bản:
1 Hoàn cảnh sống, chiến đấu và tính cách của tổ nữ thanh niên xung phong.
a Hoàn cảnh sống, chiến đấu:
? Tìm những chi tiết kể, tả về cuộc sống, chiến
đấu của 3 cô gái TNXP trên tuyến đường TS
? Cuộc sống, chiến đấu đó gợi cho em những
cảm nhận và suy nghĩ ntn?
- GV nhận xét, chốt lại
- HS trao đổi, phát biểu : + Sống trong 1 cái hang dưới chân cao điểm
+ Sau mỗi trận bom, họ chạy lên trọng điểm trên đường Trường Sơn để đo và ước tính đo và ước tính đất đá bị địch đào phá.
Cuộc sống, chiến đấu đầy rẫy khó
khăn, nguy hiểm, chết chóc.
Hết tiết 143, chuyển tiết 144
Trang 5Ngữ văn 9 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ
b Phẩm chất của tổ nữ TNXP :
? Em có nhận xét gì về phẩm chất chung và
riêng của ba cô gái TNXP?
- GV kết luận và giảng:
+Đó là phẩm chất cao đẹp của thế hệ trẻ Việt
Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ Cá tính
riêng:
+ Cách tả làm cho câu chuyện thêm sinh động.
- HS trao đổi thảo luận => Đại diện nhóm trình bày và nhận xét
+ Chung : Đều là những cô gái còn rất trẻ, có cá tính.
Tinh thần trách nhiệm , tự giác rất cao, quyết tâm được hoàn thành mọi nhiệm vụ được phân công.
Tinh thần dũng cảm, không ngại khó khăn nguy hiểm.
Tình đồng chí, đồng đội keo sơn gắn bó Hay xúc động, nhiều mộng mơ, thích làm đẹp cho cuộc sống của mình dù trong hoàn cảnh khó khăn ác liệt.
+ Riêng:
Phương Định: cô gái trẻ Hà Nội nhạy cảm và lãng mạn.
Chị Thao: nhiều dự định cho tương lai, bản lĩnh, quyết liệt nhưng sợ máu chảy Nho: bướng bỉnh,mạnh mẽ, thíc thêu thùa, rực rỡ, loè loẹt.
2 Nhân vật Phương Định.
? Qua lời kể, tự nhận xét và nhận xét của Định
về bản thân và đồng đội em, em hãy tìm ra nết
tính cách riêng của cô? (Thời trẻ cô có cuộc
sống như thế nào? Khi vào chiến trường cô
sống ra sao? cô có gì thay đổi?Trong quan hệ
với đồng đội cô tora là người như thế nào ?)
? Em có nhận xét chung gì về Phương Định.
- GV nhận xét, chốt lại
- Cô gái Hà Nội, có một thời sinh viên vô
tư hồn nhiên ben mẹ trong căn buồng nhỏ
ở một đường phố im lặng.
- Vào chiến trường ác liệt nhưng cô vẫn hồn nhiên yêu đời, với những mơ ước về tương lai.
- Người giàu cảm xúc hay mơ mộng, thích hát và làm điệu một chút trước các chàng lính trẻ Luôn quan tâm đến hình thức.
- Yêu mến đồng đội.
Thế giới tâm hồn Phương Định thật
phong phú, trong sáng
3 Đặc sắc nghệ thuật:
? Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật của
truyện?
- GV nhận xét
- HS khái quát, phát biểu:
+ Kể chuyện ở ngôi thứ nhất + Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật.
+ Giọng điệu , ngôn ngữ, giản dị, tự nhiên, đậm chất khẩu ngữ.
4 Tổng kết – Vận dụng:
? Em hãy khái quát chủ đề của tác phẩm?
- GV nhận xét và cho HS đọc ghi nhớ (SGK/122)
? Vì sao tác giả lại đặt tên văn bản là những
ngôi sao xa?
- GV nhận xét, uốn nắn
- HS khái quát, phát biểu
- HS phát biểu tự do
* Hướng dẫn về nhà:
- HS học thuộc bài, làm bài tập 2 Luyện tập.
Trang 6Ngữ văn 9 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ
- HS chuẩn bị bài Chương trình địa phương phần TLV (tiếp theo tuần 22)
***********************************************
Tuần 31 – tiết 145 Ngày soạn:07/4/2013
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG
(Phần Tập làm văn)
I Mục tiêu :
1 Kiến thức :
- Những kiến thức về văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống
- Những sự việc, hiện tượng đời sống có ý nghĩa ở địa phương
2 Kĩ năng :
- Suy nghĩ, đánh giá về một sự việc, hiện tượng đời sống
- Làm một bài văn trình bày về một vấn đề mang tính xã hội nào đó với suy nghĩ, kiến nghị riêng
3 Thái độ :
- Viết quan tâm đến những sự việc, hiện tượng đời sống ở địa phương
II Các kĩ nằn sống cơ bản được giáo dục trong bài :
1 Giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ về một sự việc, hiện tượng đời sống quan sát được ở địa phương
2 Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận những điểm tích cực và tiêu cực của một sự việc, hiện tượng đời sống ở địa phương.
III Các PP/KT có thể áp dụng :
1 Học theo nhóm : thảo luận, trao đổi, phân tích, bình luận những điểm tích cực và tiêu cực của một sự việc, hiện tượng đời sống ở địa phương.
2 Động não: suy nghĩ về sự việc, hiện trượng đời sống quan sát được ở địa phương.
IV Tiến trình dạy học:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
* Ổn định lớp:
- GV nắm bắt sĩ số và kết quả chuẩn bị bài của
HS
- Lớp trưởng báo cáo
1 Khám phá:
Trong đời sống ở bất kì nơi đâu cũng luôn có
những sự việc, hiện tượng tác động tích cực hoặc
tiêu cực đến đời sống Qua hơn 8 tuần tìm hiểu
(từ tuần 22), các em đã tìm hiểu được những vấn
đề nào đáng chú ý ở địa phương?
- GV vào bài
- HS phát biểu tự do:
1 Vấn đề môi trường:
- Tình trạng môi trường hiện nay và ý nghĩa của nó đối với cuộc sống con người.
- Hậu quả của việc phá rừng với các thiên tai, lũ lụt.
- Hậu quả của rác thải, chất thải đối với sức khoẻ con người và lao động sản xuất.
2 Vấn đề an toàn giao thông.
3 Bạo lực gia đình
…
2 Kết nối:
a Củng cố:
? Hãy nhắc lại những yêu cầu cơ bản của bài văn
nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống?
- GV củng cố
- HS phát biểu (…)
Trang 7Ngữ văn 9 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ
? Khi viết bài văn nghị luận về 1 sự việc, hiện
tượng đời sống ở địa phương, em cần lưu ý gì về
nội dung và hình thức?
- GV nhận xét và chốt lại
- HS phát biểu:
1 Nội dung:
- Sự việc, hiện tượng phải có ý nghĩa xã hội
- Trung thực, có tính xây dựng, không cường điệu, sáo rỗng
- Phân tích được các biểu hiện, nguyên nhân và giải pháp
2 Hình thức:
- Bố cục cân đối
- Lời văn giản dị, trong sáng
Có hệ thống luận điểm và luận cứ rõ ràng, thuyết phục
b Luyện tập:
- GV tổ chức HS thảo luận nhóm
- G V củng cố , kết luận
- HS thảo luận nhóm => Đại diện nhóm trình bày => Các nhóm khác nhận xét , bổ sung.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm
* Hướng dẫn về nhà:
- Tiếp tục xem lại bài
- Chuẩn bị trả bài viết số 7 và bài Biên bản.
**********************************************