Farmers handbook volume3 vn sổ tay nông dân 3

Trong chương này, chúng tôi sẽ cho các bạn thông tin về cách làm và quản lý vườn sau bếp chỉ với rất ít hoặc không tốn tiền và cách trồng ra nhiều loại rau, rau thơm dinh dưỡng để dùng

Sổ tay nông dân

Near the House

Phần 2

Tác giả: Chris Evans, Ông Laxman Rana, Ông Bhuvan Khadka, Ms Hom Maya Gurung, Bà Deu Maya

Rana, Ms Bal Kumari Giri, Ông Narayan Acharya, Bà Naomi Saville, Ông Satananda Upadhaya

Biên tập, thiết kế, sản xuất: Chris Evans & Jakob Jespersen

Dịch từ tiếng Nepal bởi Chris Evans Dịch sang tiếng Việt: Ngô Thị Tú Trung Kiểm duyệt: Mike Feingold, Margaret Evans, Ted Albins, Rupert Greville, Jakob Jespersen, Andy Langford, Looby Macnamara Hình: Jakob Jespersen, Chris Evans Tác giả hình ảnh được viết trong tập 5 Minh họa trang bìa: Ông Motilal Phauja Đánh máy: Chris Evans Vi tính: Graphics Edge, Kathmandu

Xuất bản : Chris Evans, Jakob Jespersen

Nhà phân phối: (xem trang 8 để biết địa chỉ) In ấn: Format Printing Press, Kathmandu

Phiên bản đầu tiên (tiếng Nepal) in vào tháng 6 năm 2001, 7500 bản Phiên bản này

Sổ tay Nông dân, ISBN 99933-615-0-X

Tập này : 99933-615-3-4

Sổ tay Nông dân mô tả các kỹ thuật làm nông nghiệp bền vững và đây là tập 3 trong 5 tập Có 13 kỹ thuật trong tập này Trong 5 tập có tổng cộng 44 kỹ thuật Sổ tay Nông dân dùng cho giáo dục và nâng cao hiểu biết cũng như ứng dụng vào làm vườn thực tế Có thể in để dùng cho các mục đích đó, nhưng hãy nhớ rằng photocopy sẽ làm ô nhiễm môi trường, đắt đỏ và sách sẽ không có chất lượng cao. Nội dung Tên chương Chương Các chương tách nhau bằng một trang màu vàng Giới thiệu tập sách 1

Vườn sau bếp 2

Trồng rau hỗn hợp 3

Trồng hành trái mùa 4

Trồng rau thơm 5

Vườn ương tại nhà 6

Luống nóng 7

Vườn ương trên cao 8

Chậu lá 9

Giới thiệu về trồng cây ăn trái 10

Vườn ương cây ăn trái 11

Ghép cây 12

Ghép chồi 13

Ghép non nối ngọn 14

Đây là tập 3 trong 5 tập Sổ tay Nông dân Tổng cộng có

44 kỹ thuật, và quyển này có 13 kỹ thuật Trong tập này

chúng tôi mang đến cho bạn đọc vài phương pháp áp dụng

gần nhà (phần 2) Tựa đề của các phương pháp bạn có thể xem ở

trang “Nội dung”

Mục tiêu

Bối cảnh

dân làm nông thành công hơn bằng cách cung cấp thông tin

về các phương pháp đơn giản để giúp môi trường khỏe hơn, thay vì phá hủy nó, tạo ra sinh kế cho các thế hệ tương lai

Chúng tôi hoan nghênh các phê bình, góp ý, câu hỏi về các kỹ thuật trong cuốn sách này Các đề nghị cải tiến sẽ được dùng trong các phiên bản sau và các ấn phẩm tương tự

Cuốn sổ tay Nông dân này sẽ cung cấp các thông tin về

phương pháp làm nông bền vững, và là tài liệu để thực hiện

những chương trình xóa mù chữ Bạn đọc xem thêm trong

tập 5 của bộ sách này để biết thêm chi tiết Trong tập 5 cũng

có danh sách những từ khó và diễn giải

Các kỹ thuật trong cuốn sổ tay này là kết quả nghiên cứu của các nông dân ở quận Surkhet và Jajarkot ở vùng Trung Tây Nepal Chúng tôi tin rằng các phương pháp này cũng sẽ đúng cho nông dân các nước khác Tuy nhiên, khí hậu, đất đai khác nhau trên thế giới và chúng tôi mong rằng bạn đọc sẽ thay đổi tùy theo vùng đất của bạn Tương tự, cũng cần phải thay đổi loại cây theo từng vùng khí hậu, nhưng chức năng

cây vẫn thế Ví dụ, chương về Hàng rào sống mô tả cách

dùng cây có gai để làm rào cản Ở vùng vĩ độ thấp, vùng Tarai

cho việc này Nhưng cây này sẽ không mọc ở vùng cao hơn

Ở đây, các loài như lê dại, cây mâm xôi dại, hắc mai biển cũng làm hàng rào sống rất tốt

Đánh giá, phản hồi

Structure of the Handbook

Các kỹ thuật

Kitchen Garden 2 Mixed Vegetable Gardening 3 Off-Season Onion Growing 4

Thông tin về rau thơm 5

Vườn ương tại nhà 6 Luống nóng 7

Vườn ương trên cao 8 Chậu lá 9

Trồng cây ăn trái 10

Vườn ương cây

ăn trái 11

Ghép cây 12 Ghép chồi 13

Ghép non nối ngọn 14

Có một số thay đổi nhỏ cho cấu trúc này nếu cần thiết

Mỗi phương pháp được mô tả trong một chương Tất

cả phương pháp đều được mô tả theo cách sau:

Các trang giữa của phần này sẽ có tranh màu

hành,

nghiệm đã sáng tạo và áp dụng phương pháp

phương pháp này

Quỹ Methodist Relief & Development Fund củ

a Anh, ActionAidNepal, MSNepal, GTZ Food for Work, Helvetas Nepal, Hill Agriculture Research Project (HARP), ICIMOD hỗ trợ sả n xuấ t v

à in Sổ tay Nông dân

email:- npg@earthcare.wlink.com.np

Nepal Permaculture Group

P.O.Box 8132, Kathmandu, Nepal

Tel: +977-1- 252597

Hỗ trợ

vốn

Appropriate Technology Asia

P.O Box 8975 EPC 849

Permanent Publications The Sustainability Centre East MeonHampshire GU32 1HR tel: +44 1730 823311

info@permaculture.co.uk www.permaculture.co.uk

củ hái từ vườn sau nhà bếp

Vườn sau nhà bếp trồng rau và rau thơm quanh nhà để gia đình sử dụng Từ ngày xưa người ta đã trồng nhiều loại rau trên một thửa đất nhỏ gần nhà tùy theo mùa Các loại rau địa phương như củ cải, cải đắng lá to, ớt, đậu, bí,…đều trồng

ở đó

Trong chương này, chúng tôi sẽ cho các bạn thông tin về cách làm và quản lý vườn sau bếp chỉ với rất ít hoặc không tốn tiền và cách trồng ra nhiều loại rau, rau thơm dinh dưỡng

để dùng trong nhà bếp.

Vườn sau bếp là gì?

Tại sao lại phải làm vườn sau bếp? L à m s a o để làm một

vườn sau bếp?

Bạn cần phải ăn uống lành mạnh để khỏe mạnh Một

thực đơn lành mạnh cần phải cân bằng giữa cơm, bánh mì,

đậu, rau, rau thơm, trái cây, Rau rất quan trọng vì chúng

chứa nhiều dưỡng chất để cơ thể hoạt động Bạn cần năng

lượng và bảo vệ khỏi bệnh tật để phát triển, và rau đóng vai

trò quan trọng trong việc đó Rau quan trọng cho người trẻ,

bà bầu và phụ nữ cho con bú.

· bạn có thể tự trồng rau tươi, rau sạch;

· tiết kiệm một khoản tiền để mua rau và rau thơm;

· tái sử dụng lại các nguồn tài nguyên như rác quét

nhà, rác nhà bếp,…

Thường thì người ta chưa có thói quen làm vườn sau bếp, nên nhiều người không biết cách trồng rau có ích cho sức khỏe Hoặc họ sẽ tốn nhiều tiền mua rau, hoặc là họ sẽ

bị thiếu rau trong khẩu phần ăn.

Có lẽ là bạn không thể làm một vườn sau bếp Có vài

lý do cho việc không làm vườn sau bếp, và cũng có lý do cho việc bạn từng làm một cái

nhưng chưa thành công Ví dụ:

· sâu, bệnh, hoặc gia súc làm hỏng vườn của bạn

· không có hạt giống tốt hoặc cây con tốt

Lợi ích mà vườn sau bếp mang lại

Tác giả chương này :

Chris Evans, tư vấn viên,

Himalayan Permaculture Group, Nepal

www.designedvisions.com

2 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 2 - Kitchen Garden 3

4 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 2 - Kitchen Garden 5

c vườn ương ở nhà (vườn

ương cây ăn trái….)

h phân lỏng

phải hàng rào sống)

d vườn ương trên cao

rau từ vườn sau bếp đến nhà

4 rác quét từ nhà và vườn

2 tro, nước, lông,

phân hủy từ các nguồn từ nhà, dùng trên trang trại

1 thu gom nước thải

Tương quan có lợi trong vườn sau bếp Mối quan hệ

trong vườn sau bếp

6 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 2 - Kitchen Garden 7

Để làm một vườn sau bếp rồi quản lý nó dễ dàng để cho

hiệu suất cao nhất, cần chú ý các điểm sau

Bạn cần phải biết tất cả những điều này để có thể quản lý tốt

vườn, và rồi bạn sẽ có một khu vườn thành công.

Nếu đã có vườn sau bếp rồi thì bạn không cần chọn chỗ

mới nữa, chỉ cần sửa lại chỗ cũ thôi Còn nếu bạn làm một

cái vườn mói, có vài thứ để xem xét như:

· làm sao để bảo vệ nó khỏi gia súc?

· làm sao để mang nước tới để tưới vườn?

· đất ra sao? phải làm sao để đất màu mỡ?

· ánh sáng đến từ hướng nào?

· làm sao để dễ đến vườn từ nhà?

Khi bạn đã xem xét các điểm trên thì bạn có thể

chọn được một chỗ tốt để làm vườn, lúc đó sẽ dễ quản lý

nhất là làm hàng rào sống

· Sau đó, cần phải bảo vệ hoa màu trong vườn khỏi nhiều loại sâu bệnh Bạn trồng nhiều loại hoa màu, trồng luân phiên, dùng phân lỏng, để bảo vệ hoa màu Bạn hãy xem chương

Quản lý vật gây hại tổng hợp để biết cách bảo vệ hoa màu.

8 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 2 - Kitchen Garden 9

Bạn phải cung cấp đủ độ ẩm cho vườn Có nhiều cách

giữ và làm tăng độ ẩm Ví dụ

· Gom sương: Sương trong lá cây xung

quanh và trong vườn nhà bếp nhỏ

xuống đất, cung cấp độ ẩm cho đất.

gió

· Chặn gió : gió sẽ làm khô

đất, nên cần phải có đê

chắn để giữ cho đất không

bị khô

· Phân xanh : phủ đất, giữ nước

Hướng dẫn tưới nước

Nếu chỉ để một chút nước trong một vùng rộng thì chỉ

có bề mặt là ẩm thôi Như vậy thì rễ sẽ ở gần mặt đất hơn và khi mặt trời quá mạnh thì rễ sẽ bị khô.

Tốt hơn là tưới ít chỗ với nhiều nước hơn để nước đi vào sâu hơn Như vậy thì sẽ ít phải tưới lại Vào mùa nóng, tưới vào đêm hoặc buổi tối, thay vì ban ngày.

3 Qu ả n ý n ư ớ c · cây thì sẽ không có đủ nước cho Tưới cây : Nếu bạn không tưới

vườn trong bếp, nhưng nếu bạn đã

áp dụng các cách trên, thì nước được giữ lại trong đất nên cũng ít phải tưới hơn.Gom nước thải từ nhà bếp rồi dùng là đủ để tưới rồi

Ngoài ra, nước từ các vòi nước công cộng cũng có thể dùng để tưới vườn.

Tưới vào sâu

sẽ tốt hơn cho

rễ mà bạn ít phải tưới lại hơn

Tưới nông quá làm rễ ở sát mặt đất, dễ bị mặt trời làm khô.

· Dùng lớp phủ : bảo vệ đất không bị gió và mặt trời làm khô

· Bóng râm : vào mua khô cây lớn có thể cung cấp bóng

râm cho vườn sau bếp Vài cây nhỏ như Điển điển, dâu

tằm, chùm ngây, hay cây ăn trái

cũng có thể cho bóng râm

Các cây này vừa cung cấp bóng

râm, và cho các lợi ích khác

như củi đốt, thức ăn cho gia

súc, và để làm lớp phủ

Mặt trời

10 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 2 - Kitchen Garden 11

Vườn bếp đươc bảo

vệ trong hàng rào tre

Gà cũng không qua được hàng rào được làm từ thân cây ngải tây

Trồng chung nhiều loại rau giúp bảo vệ chúng khỏi sâu và bệnh

Cây ven bờ cũng cho lớp phủ gần các luống rau

Khi trồng nhiều loại rau

sẽ tận dụng được đất, đất

Cùng xem Cách làm vườn sau bếp

12 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 2 - Kitchen Garden 13

.

Nông dân nào cũng biết nếu đất không đủ dinh dưỡng

thì mùa vụ không tốt Nhưng trong đất dinh dưỡng cũng

không đảm bảo, giống như nước vậy Nếu không có đủ phân

cho ruộng thì làm sao có đủ phân cho vườn sau bếp Do vậy

cây trong vườn bếp cần phải tự có nguồn dinh dưỡng của

chúng Các nguồn này có thể là từ:

· Hố quét :- gom rác quét được hằng

ngày từ trong nhà và ngoài sân ở một

chỗ, rồi làm phân ủ

· Phân xanh :- gieo hạt phân xanh để

bảo vệ đất và cho đất có thêm dinh

4 Dinh dưỡng · Cây họ đậu :- trồng cây họ đậu như

đậu, điên điển, gai dầu, sẽ giúp cho thêm đạm cho đất, rất tốt cho các loại hoa màu.,

· Các nguồn khác :- tro, bánh dầu,

lông,…đều là các nguồn bạn có thể thêm vào đất để tăng dưỡng chất và ngăn ngừa sâu bệnh

tốt rất quan trọng Đây là nhiệm vụ của nông dân Các thông tin về việc giữ hạt có trong chương Giữ hạt giống Bạn dùng hạt giống tốt để trồng ra cây con khỏe mạnh để có thể chuyển sang vườn sau bếp Các kỹ thuật ươm cây có trong Vườn ương ở nhà, vườn ương trên cao,

· Phân lỏng :- Phân lỏng làm trong hố hay thùng phuy

sẽ cho đủ dưỡng chất và còn bảo về

cây khỏi sâu, bệnh

14 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 2 - Kitchen Garden 15

· Năng suất cao hơn ở một nơi nhỏ

Trồng nhiều loại sẽ cho năng suất tốt trong một

mảnh đất nhỏ

Các loại khác không có trên hình những vẫn trồng được

lá to, rau bina, xà lách, cà tím, đậu

Rau hay rau thơm bầu bạn :- thì là, húng, cúc ngài, vv

6

6 Thiết kế vườn Nếu bạn trồng cây quá xa, sẽ có nhiều khoảng trống

bị lãng phí, mà cỏ dại có thể xâm chiếm Cỏ dại lấy mất nước

và phân, làm mất công dọn Bạn phải mất công thêm nước

và phân đã bị cỏ dại lấy mất Vì vậy tốt nhất là bạn trồng rau sát nhau Nhưng nếu trồng chỉ 1 loại san sát nhau thì chúng

sẽ tự cạnh tranh không gian phía trên và đất bên dưới, không tốt Tốt hơn nên trồng lẫn loại to và loại nhỏ, để làm các tầng khác nhau trên cùng một luống Như cũng sẽ có các tầng rễ khác nhau trong đất.

Điều này có nghĩa là nhiều cây cùng mọc được trong một chỗ nhỏ, mà lại ít có cạnh tranh về không gian, nước và dinh dưỡng.

· Luân phiên

Khi rau nhỏ hơn đã được thu hoạch thì sẽ có chỗ cho rau mọc lâu hơn, lúc đó lại có thể trồng cây con mới vào giữa.

16 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 2 - Kitchen Garden 17

Trồng ở ven

Ngoài việc làm một cái vườn sau bếp, bạn còn phải biết

cách chăm sóc quản lý sao cho dễ dàng nữa Có một cái vườn thì

vui đấy, nhưng ngày nào cũng phải chăm sóc, duy trì nó thì thật

vất vả, rồi có thể bạn sẽ xao lãng nó Trồng ở ven sẽ giúp bạn

chăm sóc dễ dàng hơn.

"Trồng ở ven" có nghĩa là bạn trồng các hoa màu hỗ trợ

cho nhau, hay cây bầu bạn ở ven vườn và ven luống Cây sẽ

giúp cung cấp lóp phhur, bảo vệ khỏi cỏ dại, làm chắn gió,

đuổi sâu bệnh gây hại và còn cho bạn nhiều nguồn lợi ích

khác nữa Các cây như ngải tây, Adhatoda vasica (cây cang

mai), vạn thọ, sả, tầm ma, keo dậu, dâu tằm, húng quế, cúc

ngài và rất nhiều cây khác cũng rất tốt để trồng ở ven.

Lợi ích của việc trồng ở ven

Trông ở ven sẽ giúp bảo vệ vườn và còn tạo ra thức ăn cho

gia súc, nhiên liệu, mật hoa cho ong, thảo dược làm thuốc, bảo

vệ đất (ổn định đất đồi), nơi ở cho thiên địch của các loài sâu

bệnh, ….

Cây ở ven sẽ lấy dinh dưỡng từ sâu trong đất và chuyển chúng lên bề mặt để sau đó chúng trở thành lớp phủ và lại trở

về với đất

Vật săn mồi có lợi lấy mật hoa

từ hoa

Rồi chúng tấn công các côn trùng có hại

Mùi của hoa và lá vạn thọ giúp đuổi đi nhiều loại côn trùng có hại

Chúng cũng cung cấp một chất trong rễ để đuổi đi giun tròn phá đất

Trồng ở đâu ?

· ở hàng rào · trong rừng nông nghiệp

· ven đồi · ven luống rau

· ven đường · quanh vườn

· ven đống phân ủ, hố nước thải, hố để quét rác, đường đi,

Chapter 2 - Kitchen Garden

Các chủ đề liên quan đến vườn sau bếp

Sách này cho bạn đủ thông tin để bạn tự làm và chăm soc khu vườn bếp của bạn Thông tin này cũng liên kết với các phương pháp khác Hãy đọc thêm, thực hành từ các chương liên quan nhé.

Dinh dưỡng

Hố quét

Nước thải Quản lý sâu

æ

Æ

Kinh nghiệm

nhà nông

Ông Shyam Shrestha có

Paila-4, Kathmandu,

Nepal Ông có kinh nghiệm

làm vườn của mình, hãy

nghe thử nào.

Shyam Shrestha

Đầu tiên tôi dùng cách

truyền thống nhưng cách này

sẽ chỉ có 1 loại rau mọc chung

với nhau nên sẽ có nhiều vấn đề

về sâu bệnh, và phải cần chăm

sóc nhiều hơn Tôi lấy nước tưới từ nhà bếp, gom rác

quanh nhà và chuồng bò và đổ vào hố quét Khi tôi trồng

nhiều loại rau chung với nhau, ít vấn đề với sâu bệnh

hơn Ít phải làm cỏ hơn, vì cây mọc gần nhau, và tôi

cũng phủ đất nữa Khi thu hoạch, tôi sẽ dọn cỏ dại, rồi

lại phủ chúng lại vào luống rau, và chúng thành phân ủ

Tôi giữ lại hạt giống từ những cây tốt nhất Bằng cách

này, tôi trồng một lần và chỉ cần chăm sóc chút ít thôi,

chủ yếu là thu hoạch, và ăn chúng Hôm nay những

người khác bắt đầu học những phương pháp này để tự

họ trồng rau.

Giữ hạt :- thông tin về các phương pháp tạo và

bảo quản nhiều hạt giống chất lượng ngay tại nhà

Dinh dưỡng :- thông tin về các nhu cầu và các nguồn dinh

dưỡng để có một khẩu phần dinh dưỡng cho gia đình

Hàng rào sống :- cách trồng hàng rào để có thức ăn cho

gia súc, củi đốt, lớp phủ và các lợi ích khác

Phân lỏng :- cách dùng cây địa phương để làm phân

lỏng, giúp đất màu mỡ, kiểm soát sâu bệnh

Phân ủ :- thông tin về cách làm phân ủ nhanh chóng

Nước thải :- cách tưới vườn từ nước thải trong nhà

Hố quét :- cách làm phân ủ tốt từ rác quét trong

nhà và sân

Vườn rau hỗn hợp :- Cách trồng nhiều rau rất dễ

bằng cách trồng nhiều loại rau cùng lúc

Lớp phủ :- cách trồng nhiều hoa màu đỡ tốn công mà

lại giữ đất được phủ

Quản lý sâu bệnh tổng hợp :- cách dùng tài nguyên

và kiến thức địa phương trong các phương pháp khác nhau

để kiểm soát sâu bệnh

phân xanh:- gieo hạt giống phân xanh để đất thêm

màu mỡ, trồng thêm được nhiều hoa màu

Vườn ương tại nhà :- làm vườn ương từ các tài

nguyên trong vùng để trồng nhiều loại cây tại nhà

Kết hợp nhiều loại rau với nhau sẽ giúp cho nhiều loại hoa màu Chương này sẽ hướng dẫn cách trồng và chăm sóc một vườn rau hỗn hợp.

Vườn rau hỗn hợp

là gì ?

Một vườn rau hỗn hợp ở Begnas, Nepal

Tại sao lại trồng một vườn L à m s a o

rau hỗn hợp?

để trồng một vườn rau hỗn hợp ?

· thiếu hạt giống, cây con · thiếu nước· thiếu thời gian

· thiếu kiến thức · thiếu dinh dưỡng · thiếu

không gian · sâu bệnh, và gia súc ăn rau

Nhiều vấn đề có thể ảnh hưởng đến vườn rau Ví

dụ

Các vấn đề này làm giảm năng suất rau Chúng có thể

khiến vườn thất bại, năng suất kém dù đầu tư nhiều

Lợi ích của vườn rau hỗn hợp

· ít sâu bệnh

· ít phải làm cỏ

· ít phải tưới

· cùng một chỗ trồng được nhiều loại rau

· không lãng phí không gian

· thu hoạch rau được lâu hơn

tỏi tây

Nếu cách trồng rau của bạn đã tốt rồi, đừng bỏ ngang để làm vườn rau hỗn hợp Thử trên một khoảnh đất nhỏ trước để xem hiệu quả đã Nếu có kết quả tốt thì bạn có thể mở rộng

ra vào năm sau đó

Vật liệu cần thiết

· hạt giống :- mù tạc, kiều mạch, cỏ cà ri, cải đắng lá to, xà

lách, củ cải chard, củ dền, rau ngò, thì là, củ cải trắng, củ cải trắng tròn, su hào, rau chân vịt, đậu, đậu ván, cà rốt, cải xoăn, cải thảo, cải thìa, húng quế, tỏi, cà rốt trắng, hành (cây con hay mầm) v.v

· Cây con :- súp lơ, bắp cải, bông cải xanh, hành, tỏi

tây, vạn thọ, vvv

· phân ủ · đất màu mỡ · lớp ủ nhẹ (tốt)

· tro, bánh dầu

cà rốt trắng

· diện tích nhỏ cho năng suất cao Thời điểm trồng

· vùng nhiệt đới thấp hoặc á nhiệt đới – sau mùa gió mùa (mùa thu)

· vùng cao hoặc ôn hòa – đầu xuân

củ cải ngọt

Tác giả chương này :

Chris Evans, tư vấn viên,

Himalayan Permaculture Group, Nepal

www.designedvisions.com

2 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 3 - Mixed Vegetable Gardening 3

Vật liệu cần thiết để làm vườn rau hỗn hợp

4 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 3 - Mixed Vegetable Gardening 5

Chuẩn bị vườn

Đất càng màu mỡ thì càng ít phải chuẩn bị gì nhiều

Đào xới, trộn phân ủ để đất tốt Nếu cần thì bạn đánh luống,

tùy theo hình dạng, độ dốc miếng đất Nếu luống rộng 1.2m

thì bạn có thể với đến giữa luống mà không phải giẫm lên

đất

cải xoăn xà lách bắp cải

nhiều giống cây con

nhiều giống hạt lớp phủ

dụng

cụ đào phân ủ hoại kỹ

Gieo hạt

Đầu tiên gieo hạt lớn :- đậu, củ cải, đậu răng ngựabean, đậu cô ve… trồng cách nhau khoảng 15cm Lấy ngón tay chọc lỗ, bỏ hạt vào rồi lấp đất lại Rồi sau đó gieo tất cả hạt rau và rau thơm khác trừ hạt mù tạc, kiều mạch hoặc cỏ

cà ri thật mỏng Cuối cùng, sau khi đã trồng các cây con và gieo hạt, gieo thật dày hạt mù tạc, kiều mạc và/ hoặc cỏ cà ri Nếu không có đủ ba loại thì 1 hay 2 loại cũng được Ở ven

luống nên trồng hoặc gieo cây bầu bạn như sả, vạn thọ, húng quế, ngải tây, comfrey….

6 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 3 - Mixed Vegetable Gardening 7

Hãy xem Làm sao vườn rau hỗn hợp o để làm một

2

1

cùng, cẩn thận không phủ lên cây con,

thêm một lớp mỏng lớp phủ để che hết đất,

tưới nhiều nước Luống rau hỗn hợp của

bạn đã xong rồi đây, giờ chỉ còn chờ thu

hoạch !

Sau khi trồng mọi thứ, rắc tro lên trên

cùng Sau đó phủ đất và dinh dưỡng lên

đủ để che hết hạt và tro Cuối

Sau khi gieo 1 tuần, mù tạc,

cỏ cà ri, củ cải

và hành bắt đầu mọc mầm Cây súp lơ con cũng đã được trồng vào

Sau 3 tuần, tất cả cây đã nảy mầm

Có cả đậu răng ngựa, kiều mạch, cải cầu vồng và cả

su hào nữa.

8 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 3 - Mixed Vegetable Gardening 9

mù tạc đỏ

Sau khi gieo

6 tuần, năng suất rất tốt,

và không thấy có đất trống

Vì có nhiều hình dạng lá khác nhau, gân lá và màu sắc khác nhau nên cũng ít gặp vấn đề sâu

hại Bạn đếm được bao

nhiêu loại rau ?

đậụ răng ngựa

10 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 3 - Mixed Vegetable Gardening 11

Làm sao để chăm sóc vườn rau hỗn hợp

Sau 4 tháng thu

hoạch để ăn, vẫn còn

nhiểu rau và không

gieo 9 loại rau với nhau trên miếng đất

rộng

Bạn làm luống thế này thì ít phải chăm sóc hơn Vẫn cần làm cỏ và tưới nước tùy theo vị trí đất của bạn, nhưng nhờ có lớp phủ, và cây mọc dày nên sẽ giữ được độ ẩm trong đất và ngăn cỏ dại mọc

Khi bạn trồng lên luống thế này, đầu tiên mù tạc sẽ nảy mầm, sau đó là cải đắng lá to, củ cải, cỏ cà ri, kiều mạch,

Mù tạc, cỏ cà ri và kiều mạch mọc rất dày, giúp ngăn cản cỏ dại nên bạn sẽ giảm thiểu được việc làm cỏ Từ 2-3 tuần, sẽ thấy có hiệu suất vì bạn có thể ăn lá mù tạc rồi Sau đó không lâu thì bạn có thể hái kiều mạch và

và cỏ cà ri để ăn Các loại này có thể hái đều đặn cho đến 2-3 tuần sau (trừ các cây bạn giữ lại để lấy hạt)

Lúc này thì các loại rau khác đã có thể dùng được rồi Cải đắng lá to, lá củ cải, củ cải nhỏ, xà lách, có thể thu hoạch được sau 1 tháng kể từ khi gieo Bạn có thể hái rau cho lá mọc nhanh để dành chỗ cho các giống mọc lâu hơn, chậm hơn

Do đó việc chăm sóc cho vườn rau hỗn hợp chủ yếu là thu hoạch Nếu bạn không thu hoạch thì rau mọc dày quá mức và hệ thống sẽ mất đi hiệu quả Cây đã thu hoạch, để lại chỗ trống sẽ nhanh chóng được cây khác chiếm lấy Do vậy luống rau sẽ không bao giờ có đất trống cả

The Farmers' Handbook, "Near The House - 2"

củ cải, cải đắng lá to, xà lách, cải cầu vồng, lá ngò, su hào, cải trắng tròn, củ cải dền, …

củ cải, cải đắng lá to, xà lách, mù tạc Trung Quốc

tiếp tục lá mù tạc; cỏ cà ri, lá kiều mạch, lá củ cải trắng

Sau khi đã thu hoạch hết

Bằng cách này, bạn thu hoạch được rất dễ và dùng được hết rau trong 7 tháng Cuối cùng, sau khi đã ăn hếtrau, thêm phân ủ, và đào luống để chuẩn bị cho mùa sau Nếu tiếp theo là mùa gió mùa hay mùa hè, bạn có thể gieo ngô, đậu, bầu, ớt Hoặc bạn trồng một vụ phân xanh, hoặc làm lớp phủ dày, rồi để đó không trồng Tùy bạn thôi, vụ mùa của bạn, hoa màu của bạn, và nhu cầu của bạn Khi đúng mùa, thì một vòng kết thúc, bạn có thể bắt đầu trồng rau hỗn hợp lại

Sau khi gieo 5 tháng, củ cải trắng, đậu răng ngựa, rau ngò,… cho hạt Đất vẫn còn được phủ hoàn toàn

nhà vườn (JPP) nên giờ tôi đã

trồng tốt hơn trước Tôi trồng củ

cải trắng, tỏi, đậu răng ngựa, bắp cải, rau ngò và tất cả các

loại khác cùng một lúc Cách này còn giúp bảo vệ chống lại

sâu hại, nên dù một loại có năng suất không tốt thì các cây

khác sẽ bù lại Sau khi trồng, luôn có thức ăn để mình thu hoạch

mà không phải làm gì suốt 5 tháng Chúng tôi bắt đầu vào tháng 9

sau mùa gió mùa, và có đủ thức ăn đến tận tháng 4 Chúng tôi cũng

chẳng phải làm cỏ dù chúng tôi chỉ để một lớp phủ nhẹ quanh cây

Cách này tuyệt vời Giờ tôi có thể hướng dẫn người khác, và vẫn còn

đang học thêm những điều mình chưa biết

Chapter 3 - Mixed Vegetable Gardening

Dinh dưỡng

Hàng rào sống

Rác quét

vườn rau hỗn hợp

Quản lý vật gây hại tổng hợp:-Cách dùng

tài nguyên và kiến thức trong vùng trong các phương pháp khác nhau để kiểm soát vật gây hại

và bệnh

Quản lý vật gây hại tổng hợp

Nước thải Phân xanh

Ekmaya Shris vừa trồng

vườn rau hỗn hợp Hãy nghe

bà chia sẻ kinh nghiệm

Giữ hạt :- các cách sản xuất và bảo quản nhiều

loại hạt chất lượng ngay tại nhà

Dinh dưỡng :- thông tin về các nhu cầu, các

nguồn cung cấp một khẩu phần khỏe khoắn cho

gia đình

Hàng rào sống :- cách trồng hàng rào

vừa để bảo vệ, gừa cung cấp thức ăn cho gia

súc, củi đốt, lớp phủ và các lợi ích khác

Phân lỏng :- dùng cây trong vùng để làm

phân lỏng bón cây và kiểm soát sâu hại

phân ủ :- cách làm phân ủ nhanh

Vườn sau bếp :- thiết kế vườn để có rau

ngon cho nhà bạn với chi phí thấp

Nước thải :- cách lấy nước tưới cho vườn

từ nước thải trong nhà

Rác quét :- cách làm phân ủ từ rác quét

từ trong nhà và ngoài sân

lớp phủ :- cách trồng được nhiều vụ hơn, ít công

sức hơn mà đất vẫn được phủ

Phân xanh :- dùng phân xanh để thêm màu mỡ

cho đất, thêm nhiều hoa màu

Ở Nepal, nông dân thường bắt đầu trồng hành từ củ vào tháng 10, rồi chuyển ra ruộng vào tháng 11 Có nghĩ là vào tháng 4 thì vụ mùa đã xong, và chợ đầy hành Giá hành vào mùa này rất re Kết quả là nhà nông khó thu được lợi nhuận

từ việc bán hành Tuy nhiên trước và sau mùa này thì giá hành đắt hơn khoảng 2 đến 3 lần Sau đó thì cần phải nhập hành từ nước ngoài Nếu nhà nông có thể bán được hành với giá tốt thì tuyệt vời Cách kiếm được thêm lợi nhuận từ hành

là trồng hành trái vụ

Chương này cho bạn thông tin về cách trồng hành để bán được một khoảng thời gian lâu hơn Chú ý rằng các tháng miêu tả trong đây là cho bán cầu bắc, và cần phải được điều chỉnh cho bán cầu nam

Hành trái vụ

là gì ?

T ạ i s a o lại trồng hành L à m s a o

trái vụ ?

2 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Booklet 4 - Growing Off-Season Onions 3

để trồng hành trái vụ ?

Vật liệu cần thiết để trồng hành trái vụ

· khi có ít hành thì giá sẽ cao hơn;

· trồng hành trái vụ thì bạn sẽ tránh được việc mua hành

với giá cao hơn;

· hành có dinh dưỡng, ăn liên tục sẽ tốt Khi trồng trái vụ thì

có thể ăn hành được thường xuyên hơn

· trong cách trồng trái vụ, củ hành được trồng vào cuối mùa

gió mùa, khi vẫn còn có độ ẩm trong đất Có nghĩa là nông

dân không cần tưới vẫn có thể thu được lợi nhuận từ việc

trồng hành trái vụ

Lợi ích của việc trồng hành trái vụ Vài giống hành mới không cần phải trồng trái vụ

Nhưng bạn có thể dùng bất cứ giống nào

củ

cụ đào phân ủ

2 Ở đâu ?

Đầu tiên bạn cần có vườn ương để gieo củ hành Chọn một chỗ bảo đảm cây con được bảo về và chăm sóc dễ dàng Cây hành con sẽ được chuyển vào vườn bếp Nếu bạn trồng quy mô lớn, nên có luống, tùy theo nhu cầu nhà nông

1 Khi nào?

Củ hành được trồng giữa tháng 10 và tháng 12 Dùng cùng phương pháp trồng từ củ như khi trồng bình thường

Có thể bắt đầu sớm hơn một chút, vào tháng 9

Tác giả chương này :

Chris Evans, tư vấn viên,

Himalayan Permaculture Group, Nepal

www.designedvisions.com

4 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Booklet 4 - Growing Off-Season Onions 5

Hãy xem

3 Gieo củ

Trước khi gieo củ hành, ngâm

trong nước để chúng nhanh nảy

mầm Thay nước 2 lần một ngày và

au 2-3 ngày rễ trắng sẽ xuất hiện

Khi có rễ thì bạn cho củ vào trồng ở

vườn ương

Sau khi gieo, phủ hạt bằng đất mịn và màu mỡ Trộn tro và

bánh dầu nghiền nhỏ sẽ cung cấp thêm dưỡng chất và còn

giúp chống lại vật gây hại trong đất Sau đó, phủ đất với một

lớp phủ thật tốt Khi cây con mọc, tưới, và làm cỏ nếu cần

thiết

4 Chuyển cây con

Sau khoảng 1 tháng trong vườn ương, cây con được

chuyển ra vườn cách khoảng 5cm Cây con sẽ cao khoảng

7.5 cm đến 15cm Luống trong vườn ương cũng có thể sử

dụng bằng cách để lại cây con cách nhau khoảng cách như

trên sau khi đã chuyển các cây khác đi

5 cm

Các cây con sẽ mọc trong vườn ương khoảng 2 tháng, cần

phải được tưới nước và làm cỏ nếu cần thiết

Ở đây hành đã mọc mầm Hình dưới là cây con

đã sẵn sàng để chuyển ra vườn

Cách trồng hành

trái vụ

6 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Booklet 4 - Growing Off-Season Onions 7

Sau khi chuyển

có bóng râm

Có thể để thế này trong 4 đến

5 tháng

8 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Booklet 4 - Growing Off-Season Onions 9

Cuối mùa gió mùa,

củ hành sẽ được trồng lại Mầm sẽ nhanh chóng lên

và trông như thế này sau 1 tuần

Khi trồng hành bình thường, người ta để rạp lá hành để cho

củ lớn hơn

5 Khi củ hành bằng ngón tay cái, đãđến lúc nhổ lên Củ phải chắc chắn Sau khi nhổ lên, bện lá với nhau để làm các dây hành dài 46-61cm Có khoảng 50-60 củ trong một dây Dây sẽ được treo ở nơi râm, khô và thoáng gió

6 Dây hành sẽ được treo suốt mùa giá mùa Cuối mùa gió mùa, dỡ bện hành và trồng từng củ một trong vườn rau

Hành trái mùa có thể được trồng chung với các loại rau khác trong vườn Bạn có thể tìm thêm thông tin trong chương Vườn rau hỗn hợp và Vườn sau bếp Trông củ hành trong tháng 9 nên hành sẽ lớn hoàn toàn vào tháng

11 Đây là lúc hành không còn nhiều ngoài chợ nên giá

sẽ cao hơn

Thỉnh thoảng cần tưới nưới để cây hành con lớn Nhưng

vì trồng vào cuối mùa gió mùa nên vẫn còn nhiều độ ẩm

trong đất Nếu thiếu nước thì các nông dân có thể nhóm lại

để trồng cây con ở nơi có nước, ví dụ như dưới một vòi nước

chung trong làng Rồi chia các củ cho từng người một để bảo

quản Sau mùa gió mùa, mọi người có thể trồng củ hành và

có vụ mùa tốt mà không cần tưới

Từ Nepal, quận Surkhet district, Gumi - 2, làng Shera, ông Bal Bahadur Regmi đã trồng hành trái vụ

Hãy nghe ông kể chuyện

Ông Bal

Bal Bahadur Regmi

Tôi trồng hành trái vụ từ năm 1997 và tôi thích cách này lắm Sau khi trồng củ vào tháng 12, tôi để cây con mọc thành củ lớn cỡ ngón tay cái , rồi nhổ lên, bện lại, treo cùng nhau ở nơi râm mát

và thoáng gió

Rồi vào tháng 9, tôi đánh luống và trồng củ hành tiếp Lúc này đất vẫn còn ẩm từ mùa gió mùa nên tôi không cần tưới nước Hành đã sẵn sàng để ăn và bán vào tháng 11 Cách này rất dễ và tôi có hành để ăn khi ngoài chợ đã hết hành Và vì không có hành ngoài chợ nên khi tôi bán thì được giá lắm Bạn còn có thể giữ được củ hành bằng cách này Giờ những người khác trong làng bắt đầu dùng cách này Chúng tôi trồng cây con trên trang trại, chia củ cho các nông dân khác

để tiếp tục phương pháp trồng củ trên đất của họ

10 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Booklet 4 - Growing Off-Season Onions 11

Chương này cho bạn các ích lợi từ việc trồng hành trái

vụ Nhưng thông tin này còn liên kết với các phương pháp

khác Để có thêm các ích lợi, hãy đọc, học và thực hành từ các chương khác nữa nhé

Vườn sau bếp, vườn rau hỗn hợp

Làm sao để làm và chăm sóc một vườn

rau tại nhà thật bền, thật dễ đây? Chương

này sẽ cho bạn thông tin để bạn làm ít mà

thu được nhiều hơn, lại có thể trồng được

nhiều loại rau khác nhau

Giữ hạt

Phương pháp để sản xuất và trữ nhiều loại hạt

giống chất lượng tại nhà

Vườn ương tại nhà

Các giống cây khác nhau có cách duy trì giống

khác nhau Chương này cho bạn biết cách trồng

nhiều loại cây thật dễ dàng để bạn dùng

Cách đọc thông tin về các loại rau thơm mới

Thông tin về cách trồng rau thơm

Thông tin về cách trồng rau thơm

2 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Booklet 5 - Information About Growing Herbs 3

gieo trực tiếp, hoặc trồng trong vườn ương rồi chuyển ra vườn

4 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Booklet 5 - Information About Growing Herbs 5

50 cm

gieo hạt hay trồng đoạn cắt trong vườn ương, rồi chuyển ra vườn

lưu niên

gieo hạt hay trồng đoạn cắt trong vườn ương, rồi chuyển ra vườn

gieo hạt hay trồng đoạn cắt trong vườn ương, rồi chuyển ra vườn

Thông tin về cách trồng rau thơm

6 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Booklet 5 - Information About Growing Herbs 7

lưu niên

gieo trực tiếp hay trồng đoạn cắt trong vườn ương, rồi chuyển ra vườn

Lemon Bergamot Bụt chua Comfrey

ăn cho gia súc, trái cây, thảo dược, và còn nhiều cây con các loại có thể trồng ở đây Sau đó bạn

có thể đem các cây con trồng trên đất, đem cho bạn bè, hoặc bán Bạn cần các loại vườn ương khác nhau cho nhiều giống cây con Chương này sẽ hướng dẫn cách trổng nhiều loại cây để nhà sử dụng

Belmaya Rana và vườn ương tại nhà ở Surkhet, Nepal

Vườn ương tại nhà

gieo hạt trong vườn ương và chuyển ra vườn

Tại sao L à m s a o

2 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 6 - Home Nursery 3

lại làm vườn ương tại nhà ?

để làm vườn ương tại nhà?

phân ủ;

dùng cây và cây bụi;

con vì mình tự trồng

được

Có lẽ bạn không có các nguồn trong làng để làm một

vườn ương lớn Cần nước, phân ủ và chăm sóc nhiều hơn

đối với một vườn ương lớn Điều này có nghĩa là bạn sẽ có ít

thời gian làm việc nhà hơn, và phải tuyển thêm 1 người giúp

bạn Ở nhiều làng, rất khó để thu xếp như vậy Vì vậy, bạn

có thể dùng các tài nguyên bỏ đi, các phương pháp đơn

giản để trồng cây con thành công, ngay tại nhà

Có nhiều cách trồng cây, và nhiều loại vườn ương khác nhau cho chúng Vườn ương cây ăn trái, vườn ương với các chậu đựng lá, luống nóng, vườn ương trên cao… Trong các chương khác sẽ mô tả chi tiết

Trong chương này, đầu tiên bạn sẽ biết các điều cần thiết cho vườn ương nói chung Sau đó là các ví dụ về các loại vườn ương hữu dụng

Các vật liệu cần thiết để làm vườn ương tại nhà

phân ủ, đất màu mỡ

i s t si il i

s

(a) Chọn chỗ

Việc chọn được một chỗ thích hợp rất quan trọng Phải

chọn nơi bạn có thể tưới nước, kiểm tra, bảo vệ, làm lớp

phủ, bón phân, và chăm sóc hàng ngày dễ dàng

Khi chọn xong địa điểm, có thể bắt tay làm vườn ương Bạn

để các vườn ương khác nhau ở các chỗ khác nhau quanh

trang trại Nhưng dù ở đâu đi nữa, cần phải bảo vệ chúng, bón

phân, tưới nước, và bạn cần hạt và cây giống tốt

(b) Bảo vệ

Để làm một vườn ương thành công, cần phải bảo vệ tốt Nếu không gà, dê,… sẽ phá vườn và ăn hết cây ở đó, tốn công Khi cần thì chẳng còn cây giống nào

Các nguồn tấn công

Kẻ tấn

Gia súc hàng rào, hàng rào sống,người

trông, giao ước với hàng xóm

lục lạc, Điên điển,cây có múi, tre,

bóng râm, phân xanh,…

Vật gây hại, bệnh

Các phương pháp quản lý vật gây hại tổng hợp

đất khỏe, cây khỏe, ohaan lỏng, trồng nhiều loại hoa màu, luân canh, cây bầu bạn, tro, bánh dầu, nước tiểu bò, dầu neem,

lớp phủ, mái

lá, đê chắn gió…

rơm, lớp phủ, cây (nông nghiệp rừng), phân xanh…

Mái lá, cây che

rơm, lớp phủ, nông nghiệp rừng, phân xanh,

1

vườn ương tại nhà

Các mối nguy đối với vườn

ương tại nhà

mặt trời

gió

Gió

Sâu bệnh, vật gây hại

Gia súc

Nếu bạn không bảo vệ vườn ương chống lại các mối nguy này,

vườn ương sẽ thất bại

4 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 6 - Home Nursery 5

Mưa đá

6 The Farmers' Handbook, "Near The House - 2" Chapter 6 - Home Nursery 7

(c) Quản lý đất, độ

màu mỡ

Để trồng được cây giống

khỏe mạnh trong thời gian ngắn

nhất có thể, bạn cần đất màu mỡ

Nếu rừng ở gần, bạn có đất tốt,

màu mỡ để làm các luống và

chậu đất Nếu không thì bạn

dùng phân gia súc để làm phân

ủ, rồi trộn với đất trong vùng

Quan trọng là phân ủ phải hoại

thật kỹ, bạn không được dùng

phân ủ mới phân ủ một nửa,

phân sống trong lớp đất đầu tiên

trong vườn ương Phân ủ làm từ

Bạn dùng nước trong nhà để tưới cây Sáng tối, sau khi

rửa tay, rửa mặt, hoặc khi rửa chén, nồi, giữ lại nước để tưới

vườn ương Bạn có thể đọc thêm trong chương “Hố nước thải”

Vào mùa nóng, tưới vườn ương vào buổi tối hoặc đêm, đừng tưới ban ngày Bạn phủ luống, hoặc làm mái lá để giữ nước lại lâu hơn

Gieo hạt đúng lúc

Hầu hết các loại hạt có thể được gieo trong vườn ương vào mùa Xuân Ở những vùng thấp, khí hậu nóng hơn, có thể bắt đầu gieo vào mùa đông Ở vùng cao hơn, có thể phải chờ vài tháng sau Bạn có thể dùng Luống nóng để bắt đầu trồng vào mùa đông ở nơi cao Đọc thêm thông tin trong chương

“Luống nóng” Cây giống phải đủ lớn (ít nhất là 20-30cm) trước khi đem đem ra trồng

(e) Hạt giống

Hãy nói chuyện với các nông dân để quyết định nên trồng loại cây nào, lấy giống ở đâu Có nhiều loại hạt giống có thể có ngay trong rừng hoặc trang trại bên cạnh Bạn nên gom hạt đúng lúc, bảo quản cho tốt để còn gieo Đọc thêm ở

chương “Giữ hạt” để biết thêm thông tin

Đất từ cây mẹ

Đối với một số loại cây, nếu lấy đất quanh rễ của cùng

loại cây trong rừng, trộn vào luống hoặc chậu sẽ giúp cây

tăng trưởng tốt hơn Vì đất quanh gốc cây mẹ có chứa các vi

sinh cần thiết sẽ giúp cây con phát triển, cũng như là sữa mẹ

cho em bé vậy