Nó rất dễ, chỉ cần gieo phân xanh cùng lúc với bắp, rồi cày nó vào trong đất khi cần phải làm cỏ cho cây bắp sau 3 đến 4 tuần.. Lúc này cũng có thể gieo hạt phân xanh, và phân xanh sẽ đư
Trang 1Sổ tay nhà nông
Trang 2Tác giả: Chris Evans, Ông Laxman Rana, Ông Bhuvan Khadka, Ms Hom Maya Gurung, Bà
Satananda Upadhaya
Biên tập, thiết kế, sản xuất: Chris Evans & Jakob Jespersen
Dịch từ tiếng Nepal bởi Chris Evans Dịch sang tiếng Việt: Ngô Thị Tú Trung Kiểm duyệt: Mike Feingold, Margaret Evans, Ted Albins, Rupert Greville, Jakob Jespersen, Andy Langford, Looby Macnamara Hình: Jakob Jespersen, Chris Evans Tác giả hình ảnh được viết trong tập 5 Minh họa trang bìa: Ông Motilal Phauja Đánh máy: Chris Evans Vi tính: Graphics Edge, Kathmandu
Xuất bản : Chris Evans, Jakob Jespersen
Nhà phân phối: (xem trang 8 để biết địa chỉ) In ấn: Format Printing Press, Kathmandu
Phiên bản đầu tiên (tiếng Nepal) in vào tháng 6
năm 2001, 7500 bản Phiên bản này
Sổ tay Nông dân, ISBN 99933-615-0-X
Tập này : 99933-615-4-2 Sổ tay Nông dân mô tả các kỹ thuật làm nông nghiệp bền vững và đây là tập 4 trong 5 tập Có 9 kỹ thuật trong tập này Trong 5 tập có tổng cộng 40 kỹ thuật Sổ tay Nông dân dùng cho giáo dục và nâng cao hiểu biết cũng như ứng dụng vào làm vườn thực tế Có thể in để dùng cho các mục đích đó, nhưng hãy nhớ rằng photocopy sẽ làm ô nhiễm môi trường, đắt đỏ và sách sẽ không có chất lượng cao. NỘI DUNG Chủ đề Số chương Các chương cách nhau bằng 1 trang vàng Giới thiệu quyển này 1
Phân xanh 2
Làm nông không làm đất 3
Ghép gốc dại 4
Vườn trái cây tổng hợp 5
Trồng cây ăn trái 6
Nông lâm nghiệp 7
Chiết cây 8
Trồng tre từ cành giâm 9
Hàng rào sống 10
Trồng lúa S.R.I 11
Trang 3Đây là tập 4 trong 5 tập Sổ tay Nông dân Tổng cộng
có 40 kỹ thuật, và quyển này có 9 kỹ thuật Trong tập này
chúng tôi mang đến cho bạn đọc vài phương pháp áp dụng
trong nhà Tựa đề của các phương pháp bạn có thể xem ở
trang “Nội dung”
Cuốn sổ tay Nông dân này sẽ cung cấp các thông tin về
phương pháp làm nông bền vững, và là tài liệu để thực hiện
những chương trình xóa mù chữ Bạn đọc xem thêm trong tập
5 của bộ sách này để biết thêm chi tiết Trong tập 5 cũng có
danh sách những từ khó và diễn giải
ở phía Nam Nepan, "Babool" (Acacia nilotica) thích hợp cho việc này Nhưng cây này sẽ không mọc ở vùng cao hơn Ởđây, các loài như lê dại, cây mâm xôi dại, hắc mai biển cũng làm hàng rào sống rất tốt
Chúng tôi hoan nghênh các phê bình, góp ý, câu hỏi vềcác kỹ thuật trong cuốn sách này Các đề nghị cải tiến sẽ được dùng trong các phiên bản sau và các ấn phẩm tương tự
Sổ tay Nông dân Giới thiệu tập này
Trang 4Mỗi phương pháp được mô tả trong một chương Tất cả
phương pháp đều được mô tả theo cách sau:
· "Cái gì? Định nghĩa phương pháp
· "Tại sao?" – Các lợi ích khi dùng phương pháp này
· Phần chính là "Làm sao?" để thực hiện phương pháp
Các trang giữa của phần này sẽ có tranh màu
· Mô tả cách thực hiện, bảo trì, chăm sóc, quản lý, vận
hành,
· Sau đó, sẽ có phần phỏng vấn với nông dân có kinh
nghiệm đã sáng tạo và áp dụng phương pháp
· Cuối cùng, thông tin về các chương khác có liên kết với
Trang 5email:- npg@earthcare.wlink.com.np
Nepal Permaculture Group
P.O.Box 8132, Kathmandu, Nepal
Tel: +977-1- 252597
Hỗ trợ vốn
Support for the production and printing of The
Farmer's Handbook has come from Methodist Releif & Development Fund (UK), ActionAidNepal, MSNepal, GTZ Food for Work, Hill Agriculture Research Project
by Helvetas Nepal
Himalayan Permaculture Group, P.O Box 19121, Kathmandu, Nepal
Tel: +977-1- 252597
Appropriate Technology Asia
P.O Box 8975 EPC 849
Permanent Publications The Sustainability Centre East MeonHampshire GU32 1HR tel: +44 1730 823311
info@permaculture.co.uk www.permaculture.co.uk
Trang 6Mọi nông dân đều biết mất bao nhiêu công sức
để sản xuất một rổ phân
ủ và mang nó ra đồng.Nhưng dường như chưa bao giờ làm nông trả lại cho người làm nông thành quả bằng với những gì họ bỏ ra cho
việc làm phân ủ Cây dùng trong phương pháp này gọi làPhân xanh Đây là một cách rất tốt giúp tăng độ màu mỡ của đất và mang ích lợi lớn cho người nông dân Hãy đọc nó trong chương này
Điên điển đang được
cày vào đất như phân xanh , Surkhet,Tây Nepal
Trang 7Tại sao lại trồng
phân xanh?
3
· Giảm nhu cầu phân nhân tạo – Dùng phân xanh sẽ làm
giảm nhu cầu dùng phân bón Không dùng phân bón sẽ tiết
kiệm chi phí và đất không bị phá hủy Ngoài ra, năng suất
tăng lên sẽ nuôi được gia đình thời gian lâu hơn, hoặc phần
dư sẽ được đem đi bán
Ích lợi của phân xanh
· Tăng năng suất – dùng phân xanh sẽ giúp tăng năng suất ngũ cốc, đậu đỗ, rau, cây thức ăn cho gia súc, cây nhiên liệu, … trong trang trại
Ông Thek B Gurung ofGumi VDC - 4, Surkhet,thích dùng phân xanh
Điên điển trên ruộng
· Cải thiện chất lượng hoa màu – hoa màu trồng với phân xanh ngon hơn, dinh dưỡng hơn so với cây trồng với phân hóa học
· Cải thiện đất – đất có phân xanh thường xuyên sẽ mềm hơn, nhẹ hơn, dễ làm đất hơn Nhờ vậy đất sẽ dễ hấp thu, trữ nước và dưỡng chất
· Bảo vệ đất – phân xanh bảo vệ đất vì nó phủ lên đất nên
sẽ bảo vệ đất khỏi ảnh hưởng của mặt trời, gió, mưa lớn
· Giảm cỏ dại – phân xanh phủ đất và giảm lượng công việc và chi phí làm cỏ dại
· Giảm khối lượng công việc và chi phí – lượng phân ủ cần mang ra ruộng sẽ ít hơn Dùng phân xanh giúp đất tơi hơn và dễ cày, dễ đào
· Tăng vi sinh và hoạt động của chúng trong đất – Các vi
sinh có lợi sống và hoạt động quanh rễ của cây phân xanh
trong đất Chúng giúp cây lấy được và giữ lại dưỡng chất trong
đất Dinh dưỡng không chỉ cho cây mà còn làm đất màu mỡ Vi
sinh sẽ giúp cho đất và cây, và phân xanh đến lượt nó sẽ bảo vệ
vi sinh không bị mặt trời, gió, mưa, rửa trôi ảnh hưởng
· Tăng sinh khối trên đồng ruộng – trong một ví dụ ở
Brazil, Nam Mỹ, 40,000 nông dân chuyển sang dùng phân
xanh, họ đã tính toán rằng dùng phân xanh là đậu velvet tạo
ra lượng sinh khối dư là 50 đến 140 tấn trên một ha Điều
này tương đương với 3000 đống lá! Nhưng sinh khối phân
xanh không cần phải mang từ đâu đến cả Sinh khối sẽ được
tạo ra trên đồng và nó sẽ tự phân hủy thành phân ủ
Trang 8để trồng Phân
xanh?
L à m s a o
Có hai cách dùng phân
xanh:-1 Dùng khi đất bị bỏ trống hoặc đất bỏ hoang giữa các vụ;
2 Khi đang trồng hoa màu
1 Dùng phân xanh ở đất bỏ hoang
Khi đất trồng hoa màu bỏ trống sau khi đã thu hoạch, có
thể gieo hạt phân xanh dày như gieo hạt lúa mì Khi cây phân
xanh sắp ra hoa, có thể cắt và để đó, hoặc cày xới vào trong
đất
2 Dùng phân xanh chung với hoa màu
Phương pháp này thường được dùng khi trồng bắp Nó
rất dễ, chỉ cần gieo phân xanh cùng lúc với bắp, rồi cày nó
vào trong đất khi cần phải làm cỏ cho cây bắp (sau 3 đến 4
tuần) Lúc này cũng có thể gieo hạt phân xanh, và phân xanh
sẽ được cắt và phủ đất, hoặc cày vào đất khi thu hoạch bắp để
đất thêm màu mỡ
Phân xanh dễ dùng, nhưng cần chú ý vài điều như
:-· phân xanh có thể dùng trong mọi mùa;
· dù dùng loại phân xanh nào, chúng cũng sẽcho hiệu quả lớn nhất nếu được cắt hoặc/và cày vào đất khi chúng nở hoa, trước khi ra hạt;
· các loại phân xanh leo có thể bóp nghẹt cây trồng chung Khi đó, phải kéo các thân leo xuống
Chọn loại phân xanh sẽ dùng.
Có nhiều cây có thể dùng như phân xanh Khi chọn phân xanh nên tùy theo loại hoa màu sẽ trồng chung Đối với cây hoa màu lớn như bắp, nên dùng cây phân xanh lớn như
đậu velvet hoặc Điên điển Đối với hoa màu thấp như nhiều
loại rau, nên dùng phân xanh nhỏ như mù tạc, hoặc bột kiều mạch
Tiêu chuẩn để chọn phân xanh gồm
có:-· cây mềm
· mọc nhanh;
· nhanh phân hủy;
· họ đậu;
· không thu hút sâu bệnh
· không cạnh tranh với cây hoa màu;
· cung cấp dưỡng chất cần thiết cho đất (trang 21 có thêm các thông tin về phần này)
Trang 9Độ cao thấp – mù tạc, đậu, đậu răng ngựa, cỏ cà ri, thuốc
lá, kiều mạch
Độ cao trung bình – mù tạc, đậu, đậu răng ngựa, cỏ cà ri,
kiều mạch,
Độ cao cao - mù tạc, đậu, đậu răng ngựa, kiều mạch…
Ví dụ phân xanh mọc trong mùa đông
Thuốc lá
broad bean
he p ustard
Độ cao thấp – mù tạc, kiều mạch, rau dền, lục lạc
(Crotalaria), Điên điển, Chenapodium, cỏ cà
ri, đậu ván, đậu velvet, đậu kiếm, thuốc lá
Độ cao trung bình - mù tạc, kiều mạch, rau dền, lục lạc
(Crotalaria), Điên điển, Chenapodium, cỏ cà
ri, đậu ván, đậu velvet, đậu kiếm, thuốc lá, gai dầu
Độ cao cao - mù tạc, kiều mạch, rau dền
Ví dụ về phân xanh mọc trong mùa hè
Điên điển và lúa
Trong phương pháp này, Điên điển
được gieo trước khi gieo mạ Khi lúa được gieo vào vườn ương, ruộng lúa
bỏ trống nên lúc này có thể trồng
Điên điển
Gieo Điên điển dày như hạt lúa mì và hạt mù tạc,
sau đó bừa để phủ đất lên hạt
Thời điểm
Gieo sau khi đã thu hoạch hoa màu mùa đông,
hoặc trong mùa xuân Điên điển sẽ mọc nhanh
hơn nếu đất ẩm, vậy nên hãy tưới nếu được Sau
4-6 tuần, Điên điển sẽ cao khoảng 0.45 đến
0.9m Cắt sát đất, cày vào ruộng để chuẩn bịtrồng lúa
Điên điển cho hạtKhi Điên điển được cày vào đất khi chuẩn bị ruộng lúa,
chuyển một số cây lớn nhất, dày nhất, khỏe nhất vào ven ruộng – cách nhau 2m dọc theo ven ruộng Những cây này sẽ mọc để cho hạt dùng làm phân xanh năm sau Hạt sẽ ra sau 6 đến 7 tháng
Cách gieo
Trang 10Hãy xem
Cây cho hạt sẽ mọc cách nhau 2
m ở ven ruộng Khi cao được 1.5m, ngắt ngọn để làm dày thân và ngăn cây mọc quá cao, tránh gió thổi Ngắt ngọn cũng
1-sẽ giúp cây ra nhiều cành, nhiều hạt hơn Có một bức hình trên trang 11
Sau khi đã cắt và cày
Điên điển vào trong đất, cho
nước vào ruộng, rồi trồng lúa
Phân xanh bị phân hủy là thức
ăn tốt cho lúa
Điên điển được
gieo khi ruộng
bỏ hoang
Điên điển
nảy mầm trong 6-10 ngày
Điên điển cao
thế này sau 1 tháng Giờ có thế cày vào đất
Cách trồng Phân xanh
Trang 1110 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 2 - Phân xanh 11
Điên điển cắt
sát gốc trước khi cày vào đất.
Như thế
này dễ cày
hơn
Sau khi đã cày
Điên điển vào,
đất đã sẵn sàng
để trồng cây
Ngắt ngọn của cây Điên điển
cho hạt giúp ra nhiều cành hơn, và thân khỏe hơn
Sau khi thu hoạch lúa thì
hạt Điên điển
cũng đang chín
Cây cho hạt cũng sẽ cho củi đốt
Hạt được làm sạch, bảo quản cho mùa sau.
Trang 1212 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 2 - Phân xanh 13
Điên điển hay
đậu velvet được gieo khi làm cỏ cho cây bắp lần
Điên điển đã sẵn sàng
để được cày vào đất sau khi thu hoạch bắp
Trồng đậu velvet như phân xanh
Trang 1314 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 2 - Phân xanh 15
Hoa và hạt đậu velvet
Đậu velvet
sau khi cắt
Cây"cỏ dại"
này cũng là một cây phân xanh tốt
2 năm trước, đất trên ruộng của nông dân Guatemalan này quá nghèo để trồng trọt Sau khi dùng đậu velvet làm phân xanh, giờ đất đã đen và cây bắp lớn thế
này(xem trang 22)
Trang 1416 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 2 - Phân xanh 17
Trên rễ cây họ đậu như
Điên điển, đậu răng ngựa,
không khí, rồi cung cấp
cho rễ cây Khi chúng
hoạt động chúng màu
Điên điển và bắp
Trong phương pháp này, Điên điển
được gieo chung với bắp Có hai cách
để gieo Điên điển như phân xanh với
bắp
Cách 1 :- Gieo Điên điển cùng lúc với bắp.
· Bắp và Điên điển nảy mầm cùng nhau Điên điểnđược cày vào khi bắp được làm cỏ sau 3-4 tuần, và dinh dưỡng
từ Điên điển sẽ giúp cho bắp phát triển.
· Thay vì Điên điển, có nhiều loại phân xanh cũng có thể
trồng để cung cấp dinh dưỡng cho bắp
Cách 2 :- Gieo Điên điển khi làm cỏ cho bắp
· Khi làm cỏ cho bắp lần đầu (3-4 tuần sau khi gieo), gieo
Điên điển dày như khi gieo lúa mì Khi làm cỏ, hạt Điên điển
sẽ được che phủ
· Sau khi thu hoạch bắp, cắt và cày Điên điển vào trong đất
để chuẩn bị cho vụ mùa sau
· Dinh dưỡng từ Điên điển sẽ cung cấp cho vụ mùa đông
tiếp theo
Có các loại phân xanh khác thay cho Điên điển, nhưng phải là cây cao (giống như bắp), ví dụ như Lục lạc Xem thêm đậu velvet và bắp trên trang 18
Điên điển cho hạt
Gieo hạt ở ven ruộng Chọn số lượng cây cần thiết để tạo đủ hạt
Trang 1518 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 2 - Phân xanh 19
Cày Điên
điển vào đất
hay cắt làm lớp phủ
Cày Điên
điển vào đất
hay cắt làm lớp phủ
Trong cách này, đậu velvet là một loại phân xanh trồng chung với bắp Đậu Velvet bean được gieo khi làm cỏ lần đầu cho bắp
Cách 2
Gieo
bắp
gieoĐiên điển khi
làm cỏ cho bắp lần đầu
Thu hoạch bắp3-4 tuần
Đậu velvet và bắp
· Bắp được làm cỏ bằng tay hoặc bằng cách cày sau khi gieo
3-4 tuần Lúc này, ta gieo hạt đậu velvet cách nhau 50cm
Hạt sẽ được phủ bằng đất khi làm cỏ
· Đậu velvet sẽ nảy mầm nhanh hơn nếu được ngâm trong
nước 2 ngày trước khi gieo Khi ngâm đậu, phải nhớ thay
nước 2 lần 1 ngày
· Đậu velvet là một loại dây leo lớn Nếu nó leo và thắt cây bắp trước khi thu hoạch bắp, chú ý kéo nó ra khỏi cây bắp,rồi bỏ xuống đất Sau khi đã thu hoạch bắp, để cây đậu velvet leo lên thân cây bắp để nó tiếp tục ra nhiều sinh khối
· Sau khi đã thu hoạch bắp, cắt dây đậu velvet và cày vào đất
để chuẩn bị đất cho vụ tới, hoặc chỉ cần cắt và làm lớp phủ nếu bạn bỏ đất trống không trồng gì cả
Lịch trồng bắp và đậu velvet
Cày đậu
velvet vào
đất hay cắt làm lớp phủ
gieo đậu velvet khi làm cỏ cho bắp lần đầu
Thu hoạch bắp3-4 tuần
Gieo bắp
Trang 16Điên điển Nhiều
mì và lúa mạch, nên chúng thường được trồng trước các cây ngũ cốc
Thời điểm
· Khi đất trống, sau khi đã thu hoạch vụ hè, có thể gieo
phân xanh
· Sau khi thu hoạch vụ hè, ví dụ như lúa hoặc ngô, xới đất
như thường lệ, và gieo hạt mù tạc thật dày
· Khi mù tạc bắt đầu ra hoa, cày nó vào đất Rồi gieo
lúa mì mùa đông (hoặc bất cứ hoa màu mùa đông nào)
Thay vì mù tạc, có thể dùng cỏ cà ri hay kiều
mạch làm phân xanh với cùng phương pháp
Mù tạc được cày vào đất khi ra hoa để làm phân xanh
Sau đó sẽ gieo lúa mì vào đây
Lịch trồng mù tạc và lúa mì
Khoảng 3 tuần
Cày mù tạc vào đất
Thu hoạch lúa mì
Còn có nhiều loại phân xanh khác dùng như ví dụ trên
"Tôi gieo cây lúa miến làm phân xanh Sau 1 tháng, tôi cày nó vào đất rồi trồng khoai tây, năng suát
tăng 3 lần! "
Bhim B Gautam, Gumi, Surkhet
Dưới đây là vài thông tin về loại phân xanh nào
có dinh dưỡng nào đặc biệt cao
Loại phân xanh Ni tơ Phốt pho KaliGieo
mù tạc
Trang 17diệu này, chính phủ, cùng với tổ
chức NGO địa phương và các
nông dân đã nghiên cứu khu
vực và thấy rằng nông dân đã
thực hiện nông nghiệp bền
vững hữu cơ, giúp bảo vệ họ
khỏi những nguy hiểm thiên tai
Trong 30 năm vừa qua, trên
10,000 nông dân trong các khu làng
này đã bảo tồn đất, cải thiện đất, làm nông nghiệp rừng, áp dụng
các chiến lược về phân xanh và kiểm soát vật gây hại tổng hợp
để bảo vệ các sườn dốc trong vùng Nhờ vậy, dù thiên tai khủng
khiếp như lốc xoáy Mitch cũng đã không thể gây hại nghiêm
trọng cho họ
Từ kinh nghiệm của họ, nông dân Lempira đã chia sẻ
với các tổ chức nông nghiệp địa phương và nông dân toàn
quốc và các nước lân cận các bài học làm nông của mình
Năm 1998 cơn lốc xoáy Mitch tấn công Trung Mỹ, đặc biệt
là Honduras, Guatemala and Nica-
ragua Gió mạnh, mưa như
Câu chuyện về lốc xoáy “Mitch”
Nông dân Yuwan Aguirre nâng lớp sinh khối rất dày
từ đậu velvet Lớp sinh khối này giúp bảo vệ đất khỏi xói mòn và nâng cao năng suất.
Æ
Ông Dambar Bahadur Regmi
Kinh nghiệm nông dân
Từ Nepal, quận Surkhet, Gumi - 3, Ông Dambar Bahadur Regmi trồng phân xanh từ 1995 Hãy nghe chuyện của ông
Tôi nhận được nhiều lợi ích
từ việc trồng phân xanh là Điên điển cho ruộng lúa Từ khi tôi bắt
đầu thì năng suất lúa đã tăng đều đều Đất ngày xưa cho sản lượng
là 960kg giờ tăng lên 1400kg, khá là tốt so với trong vùng Tôi cũng dùng ít phân bón hơn vì
có phân xanh Đất mềm hơn, dễ cày hơn, nên giờ mình cũng ít phải làm việc hơn mà vẫn có thu hoạch cao Gạo làm ra ngon hơn, và người chủ nhà máy xát lúa nói là ít trấu hơn, hạt to hơn những nông dân mới dùng phân xanh Giờ tôi đang muốn
thử dùng các loại phân xanh khác, cùng với Điên điển.
Dambar Bahadur Regmi
Tác giả chương này
Cô Hommaya Gurung
Điều phối viên, Nhóm Nông nghiệp bền vững
Trang 18Các chủ đề liên quan đến Phân xanh
Sách này cho bạn đủ thông tin để trồng phân xanh Tuy nhiên thông tin này cũng có liên quan đến các phương pháp khác Để phát huy được thêm lợi ích, hãy đọc, học, thực
hành ở các chương khác nữa
!
Đọc tiếp !
Chương về phân ủ
Cũng như phân xanh, phân ủ từ động vật cũng
rất hữu ích cho cây, nhưng cần phải được
kiểm soát kỹ càng Chương này hướng dẫn
bạn làm phân ủ mau hoại, và chất lượng cao
Chương về vườn sau bếp
Làm sao để làm và quản lý một khu vườn rau tại
nhà lâu dài, dễ dàng mà đơn giản? Chương này
cho biết cách trồng nhiều loại rau, ít công sức
hơn, mà lại năng suất hơn
Chương Giữ hạt
Chương này cho bạn thông tin về cách sản
xuát và bảo quản nhiều giống hạt chất lượng
gồm cả hạt cây phân xanh, tại nhà
Trang 19MasonobuFukuoka tự hỏi mình làm sao có thể giảm vất vả trong phương pháp làm nông
Ông thấy tốn nhiều công sức cày bừa, làm cỏ, bón phân, đi cấy trong nông nghiệp lúa mì Ông bỏ ra 30 năm để làm thí nghiệm, cải tiến phương pháp nông nghiệp giảm công sức trong khu vực Giờ đây chúng ta
có thể phát triển hệ thống tương tự với thời gian ngắn hơn, nhờ áp dụng kinh nghiệm của ông Phương pháp của ông cũng được gọi là "nông nghiệp thông thái", vì nền tảng triết
lý, tâm linh sâu sắc của ông và thực tế là thiên nhiên được tôn kính Các phương pháp của ông được dựa trên hệ thống tự nhiên, làm nông mà không gây hại tự nhiên
Làm nông nghiệp cùng với tự nhiên có thể được áp dụng với bất cứ hệ thống nông nghiệp nào, nhưng phương pháp đề cập trong chương này đặc biệt liên quan đến hệ thống lúa nước và lúa mì
Những cánh đồng không cày bừa trong 6 năm, nông trại, Sunrise, Kathmandu, Nepal
Trang 20Cày xới thật điên
rồ !
Masonobu Fukuoka Các vật liệu cần thiết
Tớ là bạn của đất
Có 3 lý do cho việc cày xới:
Nếu không cày xới mà vẫn
đạt được cái điểm trên vậy tại sao
lại phải cày?
Đây chính là quan điểm của
Fukuoka' Trong rừng có ai cày
đâu, nhưng đất lúc nào cũng mềm
và màu mỡ Trong thực tế, nếu đã
cày thì phải cày nhiều hơn, vì cỏ dại
bị mang vào trong đất và sẽ nảy mầm
Cày xới cũng làm đất bị bóc trần, nên
các vi sinh, dưỡng chất bị mặt trời làm khô đi, bị mưa
rửa trôi, bị gió thổi mất Do đó nông dân sẽ khó thu
được năng suất cao vì đã phải làm việc vất vả, tốn
tiền bạc để cày xới, diệt cỏ,
Làm nông không cày xới không làm hại môi trường Khi
không làm đất, đất tự nhiên giữ cho nó tơi, màu mỡ, giúp cho
công việc nhà nông nhẹ nhàng hơn, giảm bớt chi phí
Trong một hệ thống phủ tốt, người ta trồng hoa màu mà không cần phải đào đất, và dùng một ít phân xanh như đậu velvet, không cần phải cày xới gì cả Bạn có thể đọc thêm
trong chương Phủ đất và Phân xanh.
Chương này sẽ cho bạn các thông tin về cách trồng lúa và lúa mì không cần làm đất
hạt lúa và hạt lúa mì
rơm lúa mì
hạt cỏ ba
lá trắng
Đây là một phần trong phương pháp của Fukuoka:
rơm lúa phân ủ
đã phân hủy kỹ
1 Sau khi thu hoạch lúa vụ hạ, cày một lần cuối
4 Dùng rơm lúa vụ trước để phủ cho lúa mì và cỏ ba lá
3 Gieo hạt cỏ ba lá thật dày
2 Gieo lúa mì
Trang 21The Farmers' Handbook, "The Fields"
Hãy xem
Như vậy là lúa mì và cỏ ba lá sẽ cùng nảy mầm Lúa
mì mọc trên cỏ ba lá, còn cỏ ba lá mọc trên đất Dưới cỏ
ba lá là lớp phủ bằng rơm
Cỏ ba lá là phân xanh Khi ta phủ đất, nó sẽ bóp chết cỏ
dại và giữ độ ẩm cho đất Cỏ cũng cố định đạm trong đất
Đạm được tạo ra một cách tự nhiên cũng hữu hiệu như phân
urê vậy
lớp phủ rơm
làm cỏ
(nếu cần)
thu hoạch lúa mì
gieo lúa
lớp phủ rơm
Vật liệu cần thiết:
rơm, hạt lúa, lúa mì, hạt cỏ ba lá, phân ủ
cận cảnh hạt cỏ ba lá
Làm thế nào để làm nông không làm đất
Trang 226 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 3 - No-Till Farming 7
Rắc một ít phân ủ
Cỏ ba lá mọc mầm trong lúa mì
Lúa mì chín và cỏ
ba lá xanh rì ở dưới
Cỏ ba lá mọc bên dưới lúa
mì
Sau khi cắt lúa mì, gieo lúa và phủ với rơm lúa mì
Trang 23Làm thế nào để duy trì một hệ thống không cày xới
Cận cảnh lúa mì và cỏ
ba lá mọc cùng nhau
Sau khi thu
hoạch lúa, gieo
lúa mì mà không
cày đất
Trước khi gieo, ngâm hạt lúa mì và lúa rồi trộn với bột đất sét
Khi trộn thì xịt nước
Sẽ tạo một lớp đất sét bao quanh hạt, bảo vệ hạt không bị chim ăn.
một cách khác
Khi lúa mì chín, nên nhổ cỏ dại Đầu tiên, sẽ có nhiều
cỏ dại mọc hơn nhưng sau khi đã có lớp cỏ ba lá dày mọc trên đất, và do không cày xới thì cỏ dại sẽ giảm đi
Gieo lúa sau khi đã thu hoạch lúa mì Khi lúa lớn lên, có thể nó sẽ bị lớp cỏ ba lá dày ngăn cản phát triển Có ba cách ngăn điều này:-
1 Dẫn nước ngập đồng 10-12 ngày Điều này làm cỏ ba lá bị suy yếu để lúa mọc lên trên cỏ Sau đó tháo nước đi Lớp cỏ
ba lá sẽ phục hồi, lúa lúc này đã vượt mặt cỏ ba lá và lớn nhiều rồi
Vào mùa hè, lúa ra hoa còn bên dưới thì cỏ ba lá đã kiểm soát được cỏ dại
Bảo dưỡng
Trang 242 Nếu thiếu nước khi lúa nảy mầm, thả gia súc để chúng ăn
cỏ ba lá Nhưng chỉ cho 1 lần này trong thời gian ngắn
thôi, rồi thu gia súc lại Chúng sẽ ăn cỏ ba lá, nên lúa có thể
mọc lên cao hơn Cỏ ba lá sẽ phục hồi lại phía dưới
3 Sau khi gieo lúa, có thể cắt cỏ ba lá làm thức ăn cho gia
súc, hoặc làm lớp phủ Sau đó ta thêm lớp phủ là rơm lúa
mì, và làm cỏ nếu cần thiết
Đây là một cách khác để bọc hạt với đất sét Nhào đất sét thành bột nhão, trộn với hạt lúa hoặc lúa mì, và nhấn qua cái sàng 5mm
Tự nghiên cứu
Có nhiều cách để hợp tác với thiên nhiên, giúp giảm
lượng công việc như cày cấy, làm cỏ…Quan trọng là phải
hiểu nguyên lý của các phương pháp Bạn có thể dùng lúa
mạch hay yến mạch thay cho lúa mì Tùy theo nơi và thời
tiết mà thời điểm sẽ khác nhau Có lẽ gieo lúa trước khi
cắt lúa mì sẽ tốt hơn, hoặc gieo lúa mì trước khi cắt
lúa Cách này có thể khó khăn lúc đầu, nhưng không vì vậy
mà bạn đầu hàng Cứ thử từng chút một trên một khoảng đất
nhỏ, rồi sau đó mở rộng ra
Bà Sanumaiya Shrestha
Bà Sanumaiya Shrestha sống ở trang trại Sunrise Farm ở Sita Paila-4, Kathmandu, Nepal bà
đã làm nông không làm đất Hãy nghe chuyện của bà
Tôi rất thích phương pháp không làm đất Gieo lúa mì và
cỏ ba lá cùng nhau rồi phủ với rơm lúa để không cho chim ăn
Nếu không có mưa, có thể chúng tôi cần phải tưới Lúa cũng thế, gieo mà không cần phải ươm trong vườn ươm Một ngày trước khi gieo lúa hoặc lúa mì, tôi
sẽ ngâm hạt để hạt nhanh nảy mầm hơn Khi vừa cắt lúa, tôi gieo lúa mì, và khi vừa cắt lúa mì thì tôi gieo lúa Đôi khi cần làm cỏ, nhưng không thường xuyên lắm Lúc đầu hơi nhiều cỏ dại, nhưng sau đó thì bớt đi nhiều Bây giờ không còn phải đào đất nữa Trước đó thì chúng tôi phải đào đất mà năng suất cũng vậy, giờ không đào, năng suất cũng không giảm Đây là một cách tốt đúng không nào?
Kinh nghiệm nông dân
Bà Sanumaiya Shrestha
Trang 25Sách này cung cấp các thông tin để bạn có thể tự mình thử
cách làm nông không cần làm đất Tuy nhiên, thông tin này
cũng có liên kết với các phương pháp khác Hãy đọc, học và
thực hành thêm từ các chương khác nữa
chương về Nông nghiệp rừng
23456 78 9 01 2
234567 8901 2
Chỉ khi nào có nguồn cây xanh làm thức ăn dồi dào
cho động vật thì bạn mới có đủ nguồn rơm để làm
lớp phủ cho đất để thực hiện phương pháp làm nông
không làm đất Chương này sẽ hướng dẫn các bạn
kết hợp nhiều cây trong nông trại
Chương về lớp phủ
Lớp phủ phủ đất, hạn chế cỏ dại và giữ nước
Chương này cho bạn biết cách phủ đất mà vẫn
trồng được các cây khác
Chương Phân xanh
Khi trồng phân xanh chung với hoa màu, độ
màu mỡ sẽ tăng lên và giảm bớt công việc,
lại tăng năng suất Hãy xem làm thế nào
trong chương này
!
Đọc tiếp p!
Tác giả chương này
Chris Evans, tư vấn,
Nhóm Himalayan Permaculture, Nepal
www.designedvisions.com
Trang 26Cây hai bên đồng ruộng: rậm rạp, cho năng suất ổn định
Nông nghiệp rừng, là một hệ thống hỗn hợp cây và hoa màu để
cung cấp cây thức ăn cho gia súc, nhiên liệu, lá khô, thảo dược, hoa quả, gỗ, …
Theo truyền thống, nông dân chỉ trồng 1 loại hoa màu trên 1 mảnh ruộng Và người ta cũng cho rằng hoa màu không thể mọc được dưới bóng râm của cây to, nên người ta chặt cây ở vùng gần đất ruộng Vào thời còn nhiều rừng ở gần làng, không thiếu nhiên liệu, thức ăn cho gia súc… Nhưng giờ khi đã chặt quá nhiều cây thức ăn gia súc, làm củi đốt, gỗ … và gia súc gặm cỏ nhiều đã phá hủy rừng Vì vậy năng suất càng ngày càng thấp Lở đất thường xuyên cũng là một vấn đề Bằng nông nghiệp rừng, sẽ đáp ứng được nhu cầu về thức ăn cho gia súc, gỗ, nhiên liệu, lại bảo vệ môi trường
Chương này sẽ cho biết cách làm nông nghiệp rừng và quản lý
nó để tăng năng suất
Trang 27Tại sao nghiệp rừng? lại làm Nông
21
· Làm nông nghiệp rừng sẽ nâng cao năng suất cây thức
ăn gia súc, củi đốt, gỗ, trái cây, thảo dược…
· Rễ cây ngăn cho đất bị rửa trôi Lá cây cung cấp chất hữu
cơ cho các vi sinh trong đất, làm đất thêm màu mỡ, cây
có thêm dưỡng chất Cây bảo vệ đất, đất cho cây dinh
dưỡng Vòng tròn này hoạt động để bảo vệ đời sống
trong đất và độ màu mỡ tự nhiên
Nông nghiệp rừng giúp trang
trại tự lập
3
· Gia súc có thức ăn
· Nông trại làm ăn tốt hơn
· Các như cầu hằng ngày như thức ăn cho gia sức, nhiên
liệu, lá khô, …đã được đất đáp ứng nên ít phải khai thác
từ rừng, nhờ vậy rừng được bảo tồn
· Cây bảo vệ đất khỏi các tác hại của mặt trời chói chang, gió, mưa
to, và giữ độ ẩm trong đất
1 Không có cây thì độ ẩm trong đất sẽ bị mất đi
2 Đất có cây thì sương sẽ đọng trên lá rồi
3 rơi xuống đất
không cần mua gỗ, trái cây, thảo dược, gỗ, củi, thức ăn gia súc…Gia súc dễ nuôi hơn, cho thu nhập, và tổng thể thì kinh tế gia đình sẽ được nâng cao
· Bằng cách đáp ứng các nhu cầu hằng ngày về thức ăn cho gia súc, gỗ, nhiên liệu trong trang trại, sẽ mất ít thời gian để vào rừng hơn
Trang 28L à m t h ế
n à o
để làm nông nghiệp rừng ?
· Ở hai bên đường
· tùy theo địa hình
Cây rụng lá vào mùa đông, ví dụ dâu tằm, xoan…
Cây có thể cắt thành hình dạng bất kỳ ví dụnhư dâu tằm, keo dậu,
ban, đào, mận
Cây cung cấp thức ăn ngon, dinh dưỡng cho gia súc, ví dụ cỏ voi, đa số cây họ đậu, sả…
Các cây đa mục đích cho nhiều lợi ích như thức ăn cho gia súc,
gỗ, củi, dược, chỗ cho ong ở, trái cây,…
Cây không cạnh tranh với hoa màu trên mặt đất
Cây có rễ sâu và không bị ảnh hưởng bởi cày xới ví dụ như
đa phần cây họ đậu,
Xoan.
Cây cố định đậu giúp tăng ni-tơ trong
đất
This Chapter's Authors :
Ms Hommaya Gurung
Mr Buvan Khadka
Himalayan Permaculture Group,
Trang 29The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 4 - Agroforestry
Làm thế nào để trồng cây trong Nông
nghiệp rừng
· Trồng cây giâm, ví dụ dâu tằm, cỏ voi, mía, đa;
· Trồng cây con trong vườn ương, ví dụ cà phê, Xoan,
đào, Cây có rễ cọc mọc nhanh như keo dậu, ban (đa số cây
họ đậu), cây bông, đu đủ, đậu óc chó, tốt nhất nên trồng
trong vườn ương trên cao Đọc thêm chương Vườn ương
trên cao.
· Trồng đoạn rễ như cỏ bông, cardamon, sả, comfrey, cỏ
vetiver;
· bảo vệ cây con tự nhiên mọc lại trên đất;
· Bằng chiết cây, ví dụ cam, lựu, ổi
· Gieo trực tiếp như sunhemp, Điên điển.
Rất dễ tự mình trồng nhiều cây hữu ích, chất lượng cao
và đa mục đích cho nông nghiệp rừng trên trang trại của bạn
Khi đã quyết định loại cây mình sẽ trồng, bạn cần gom hạt
giống, cây con đúng thời điểm.Rồi bạn trồng ở vườn ương
thích hợp, ở nhà
Vườn ương trên caoVườn ương bình thường
Vườn ương giâm cành
Thiết kế hệ thống nông nghiệp rừng
Cần phải áp dụng các nguyên lý sau khi lên kế hoạch, thiết lập trang trại hay một hệ thống nông nghiệp rừng của công đồng
· Đa dạng
Nông nghiệp vườn rừng phải đa dạng nhiều loại cây, để
nó hiệu quả nhất, bền vững nhất vì có rất nhiều giống cây với kích cỡ khác nhau, cây bụi khác nhau trong một khu rừng tự nhiên
là cây xoan, cẩm lai, cây neem, và những cây gỗ khác
Chúng sẽ giúp chắn gió
Nông nghiệp rừng nhiều tầng
tầng trên cùng
là cây lớn
tầng vòm trung bìnhtầng vòm
thấp
tầng cây bụitầng mặt
đất
Trang 30Hãy xem Làm thế nào để làm nông nghiệp rừng
· C á c m ố i q u a n h ệ l ợ i í c h
Cần xem xét mối quan hệ giữa các giống cây trong các
tầng khác nhau trong nông nghiệp rừng và hoa màu trên đồng
ruộng Nếu không có mối quan hệ tốt đẹp giữa hoa màu trên
ruộng và hệ thống cây, vài loại hoa màu sẽ không mọc tốt
trong bóng râm Trồng cây bầu bạn cũng có thể giải quyết
việc này Ví dụ, cây mù tạc, cây bắp trồng không trồng gần
với cây to được Nhưng khoai môn, gừng và nghệ thì lại mọc
được với cả cây to và hoa màu trên ruộng Khi trồng các cây
bầu bạn, ta có được năng suất tốt nhất từ tất cả các cây mà
chúng không cạnh tranh nhau
· Vù ng vi k h í h ậu
Khí hậu trong và ngoài hệ thống nông nghiệp rừng khác
với khí hậu môi trường xung quanh Có những khu vực có độ
ẩm, nhiệt độ, và mức độ anh sáng khác nhau và chúng được gọi
là vùng vi khí hậu Các giống cây cần phải được tuyển chọn
theo nhu cầu của các vùng vi khí hậu này
Có nhiều loại vi khí hậu khác
nhau trong nông nghiệp rừng Trên cao có nhiều
và rừng có năng suất hơn và được bảo vệ một cách bền vững
Khó cày xới trên dốc cao Nhưng nông nghiệp rừng trên triền dốc sẽ làm giảm nguy cơ xói mòn, và trồng được thêm thức ăn cho gia súc, nhiên liệu, gỗ,
Trang 3110 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 4 - Agroforestry 11
Khi mới bắt đầu làm nông nghiệp rừng, cần trồng đúng giống cây vào đúng chỗ
Ở vùng núi cao
này, người ta
trồng chung cây
ăn trái và cỏ cho
gia súc ăn trên
sườn đồi
Ờ làng Tatta,
quậnJajarkot,Nepal, nông nghiệp rừng truyền thống đã giúp phủ đất trang trại với các cây năng suất cao
Trồng nghệ giữa cây lớn và hoa màu để làm giảm cạnh tranh
Đào hào giữa các hàng cây và hoa màu sẽ làm đứt rễ cây nên cây lớn không cạnh tranh với hoa màu
được
Hào cũng dùng cho tưới tiêu và thu sinh khối từ lá cây
Trang 3212 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 4 - Agroforestry 13
Một vùng nông nghiệp rừng 2 năm với các giống cây khác nhau theo tầng
Mảnh đất đó 1 năm sau
Hình này cho thấy nhiều loại cây
to, nhỏ, cây bụi trồng chung với
Ở đây ngô và cây lớn tranh thức ăn
Giải pháp được đưa ra ở trang 11
và trang 21
Người ta cho rằng hoa màu không mọc được trong bóng râm nhưng ở đây lúa mì mọc tốt
Trang 3314 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 4 - Agroforestry 15
Tỉa cành cẩm lai để cho ra gỗ tốt hơn
Để lại 1/3 các cành trên cành, tỉa các cành còn lại
Bạn có thể có nhiều củi đốt trên chính đất của mình nhờ nông nghiệp rừng
Bạn cũng có thể sản xuất nhiều thức ăn cho gia súc và lá khô Nhờvậy sẽ tiết kiệm nhiều thời gian vàcông sức
Trang 3416 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 4 - Agroforestry 17
và dinh dưỡng, và hoa màu không có đủ dưỡng chất Hậu quả là năng suất hoa màu có thể bị giảm, nông dân bị lỗ Cần phải duy trì chu kỳ này để quản lý nông nghiệp rừng một cách bền vững và hiệu quả
Chu kỳ 1 Cắt lá cây,
làm lớp phủ đất
2 Thức ăn cho
gia súc, lá cho gia súc ăn, làm phân ủ
-3 Dùng phân ủ trên đồng
4 Rễ cây lớn dưới cây
hoa màu lấy dinh dưỡng dư thừa
Cây dùng dưỡng chất để lớn
Trang 3518 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 4 - Agroforestry 19
Làm thế nào để duy trì Nông nghiệp rừng Quản lý khi đã làm Nông nghiệp rừng
Nông nghiệp rừng trồng trên sườn dốc cung
cấp thức ăn cho gia súc ở gần đó Cho gia súc
ăn, hoặc dùng để phủ trực tiếp lên đất.
Phải liên tục cắt cây và cây bụi để quản lý nông nghiệp
rừng Nên cắt đi các thân cây hay cành cây đã chêt hay vô
dụng và sử dụng chúng Do đó quản lý chủ yếu là thu hoạch
sản phẩm Thu gom thức ăn cho gia súc, lá, củi, … cũng có
ích cho cây cũng như hoa màu hàng năm Nếu làm không
đúng cách, hệ thống nông nghiệp rừng sẽ không giúp bạn
tăng hiệu suất và đất cũng không tốt lên Bạn phải chú ý quản
lý nông nghiệp rừng đúng cách
Thời điểm tỉa cây trong Nông nghiệp rừng
(a) Mùa đông (b) Mùa hèBạn nên tỉa các loại cây rụng lá (rụng hết lá vào một thời điểm) vào mùa đông
Tốt nhất nên tỉa cây thường xanh vào mùa hè
Một số loài có thể tỉa hai lần 1 năm Vào mùa đông, hoa màu cần nhiều nắng hơn, vào mùa hè thì chúng cần nhiều không khí luân chuyển Vì thế nhiều cây lớn và cây bụi, đặc biệt là các cây cho nhiều bóng mát phải được tỉa vào những lúc này để tăng năng suất của cây, cũng như tạo điều kiện phát triển cho các cây hoa màu, dựa trên nhu cầu của hoa màu, và nhu cầu của cây lớn
Các chú ý khi tỉa cây
· Dùng dụng cụ sắc;
· Đừng làm toác vỏ cây;
· Chú ý không làm bị thương phần cây hướng
ra ánh mặt trời;
· Tỉa bớt cành nhỏ, các thân cây gỗ bị biến dạng
· Tỉa bớt cây thức ăn gia súc, cây sinh khối cho thấp xuống trong mùa đông và cho chúng cao lên vào mùa hè
Bảo dưỡng
Trang 3620 The Farmers' Handbook, "The Fields" Chapter 4 - Agroforestry 21
Quản lý lớp phủ và lá
Lá cây Adhatora (ô rô), Melia (xoan), thầu dầu,…làm
lớp phủ rất tuyệt Các cây và cây bụi như vậy có thể cắt ít
nhất 2 lần 1 năm Tùy theo cây và hoa màu quanh đó, bạn
có thể cắt chúng thấp xuống, hoặc để cao Cây nên được để
cho đâm chồi lại sau khi cắt
Quản lý cỏ cho gia súc ăn
Bạn nên cắt cỏ cho gia súc được trồng hoặc tự nhân giống
trong nông nghiệp rừng cho gia súc ăn hoặc làm lớp phủ trực
tiếp trên đất Việc này cũng phải được thực hiện sao cho không
ảnh hưởng đến hoa màu
Người ta trồng keo dậu trong nông nghiệp rừng, cắt lá làm lớp phủ trực tiếp trên mặt đất
Quản lý cây cho gia súc ăn
Cây cho gia súc ăn nên được mọc cao lớn Một năm cắt
một hoặc 2 lần để cho sinh khối lớn nhất Nên cắt chúng theo
mùa để cho bóng mát hoặc để có ánh nắng xuyên qua, tùy theo
nhu cầu của hoa màu trong đồng ruộng Có thể dùng chúng làm
thức ăn cho gia súc, hoặc làm lớp phủ trực tiếp trên đất
Quản lý củi đốt
Cây mọc cho trái cây, gỗ, sinh khối, và thức ăn cho gia súc cũng sẽ cho củi đốt khi tỉa chúng Bạn nên thường xuyên bỏ các cây
bị chết, bệnh hoặc hư hại, và dùng chúng làm củi đốt
Hình này cho thấy cách kiểm soát sự phát triển của rễ Bạn đào một cái rãnh dọc theo hàng cây thì rễ cây sẽ không cạnh tranh với hoa màu được Hãy xem luôn hình trên trang 11
Quản lý gỗ
Cây cho gỗ cần phải được mọc cao Đừng cắt 1/3 cây ở phần ngọn, còn 2/3 ở dưới thì nên tỉa hết các cành con
ở bên Chỗ cắt tỉa phải sạch nếu không bệnh có thể tấn công cây ở các vết thương
Khi cắt cành to, bọc chỗ cắt bằng phân bò tươi Bạn có thể tỉa cây 1 hoặc 2 lần 1 năm
Trang 37Chapter 4 - Agroforestry 23
Các chủ đề liên quan đến Nông nghiệp rừng
Chương này cho bạn đủ thông tin để có thể tự mình
làm nông nghiệp rừng ở nhà
Tuy nhiên, nó cũng có liên kết với các cách khác nữa Bạn hãy đọc, học và thực hành thêm từ các chương khác để đạt được lợi ích tối đa nhé
Đọc tiếp!
Chương về Lò cải tiến
Nông nghiệp rừng cung cấp nhiên liệu gần nhà để dùng cho bếp lò
Chương về Dinh dưỡng
Các cây dinh dưỡng trồng trong nông nghiệp rừng
Chương về Vườn ương ở nhà
Có thể ươm cây cho nông nghiệp rừng rất dễ dàng ở nhà
Chương về Giữ hạt giống
Làm thế nào để sản xuất nhiều loại hạt giống chất lượng tốt
ở nhà
Từ Nepal, quận Surkhet, Gumi - 3,
làng Ratadada, là thành viên của
nhóm phụ nữ "Hariyali", Bà
Belmaya Rana đã làm nông nghiệp
rừng trên đất của mình Hãy nghe
bà kể chuyện
Bà Belmaya Rana
Kinh nghiệm
nông dân
Đầu tiên chúng tôi gặp khó khăn
vì không có kiến thức về nông nghiệp
rừng Chúng tôi phải đi xa để tìm thức
ăn cho gia súc và củi đốt, tốn nhiều thời
gian Tôi biết về nông nghiệp rừng từ
chương trình JPP và bắt đầu thiết kế
miếng đất của mình Tôi trồng dâu tằm, keo dậu, ban, cây ăn
trái, ớt và rất nhiều cây khác nữa Tổng cộng có 56 giống cây
có ích và cây bụi trong hệ thống nông nghiệp rừng của tôi
Tất cả cây đều được sắp xếp theo tầng, tất cả các giống cây
lẫn vào nhau Trước đây tôi trồng 60kg mù tạc được dùng để
để đổi lấy ớt Giờ tôi trồng đủ cả hai loại và có dư để bán nữa
Tôi cũng có thời gian để cắt thức ăn cho gia súc, làm công
việc nhà Có đủ thức ăn cho 4 con dê, 4 con bò trên mảnh đất
của tôi Tôi trồng đủ trái cây cho gia đình, còn dư thì bán lấy
tiền Cây không ảnh hưởng đến lúa, nhưng có ảnh hưởng đến
mù tạc, ngô, nên tôi trồng khoai môn, gừng và nghệ để chống
lại cây lớn ở vài chỗ, và đào rãnh để chặt bớt rễ cây ở một vài
vùng khác
Bà Belmaya Rana
Trang 38Sản xuất đủ sinh khối để làm lớp phủ, bảo vệ đất
Trồng cây trong nông nghiệp rừng giúp kiểm soát vật gây hại
Một hàng rào sống chính là nông nghiệp rừng ở ven trang trại
Các chương về trồng trái cây
Các phương pháp dễ dàng để trồng, sản xuất và quản lý cây
ăn trái
Chương về quản lý rừng
Dùng Nông nghiệp rừng để bảo vệ rừng bằng cách đáp ứng các nhu cầu của trang trại
Chương về vườn sau bếp
Nông nghiệp rừng giúp bảo vệ, cung cấp cho vườn sau bếp
Chương về nuôi ong
Có thể trồng nhiều cây để cung cấp thức ăn cho ong
trong nông nghiệp rừng
Chương về quản lý gia súc
Các vụ mùa nông nghiệp rừng giúp nuôi gia súc dễ hơn
Trang 39Vườn ăn trái tổng hợp là một tập hợp đa dạng các loại cây ăn trái, cây đa mục đích Trong chương này, chúng tôi cho các bạn thấy cách thiết kế, quản lý một vườn ăn trái tổng hợp để có năng suất cao, bền vững.
Kamal Pun (phải) và vườn cây ăn trái
Trang 40Tại sao lại làm một vườn ăn
trái tổng hợp?
Làm thế nào
để làm một vườn ăn trái tổng hợp?
· Các cây khác có thể được trồng giữa các cây ăn trái;
· Những cây khác sẽ cho thức ăn cho gia súc, nhiên liệu, gỗ,
thuốc, mật hoa, rau và các sản phẩm hữu ích khác;
· Ít đất hơn, nhưng năng suất cao hơn;
· Bảo tồn nước và đất;
· Đất thoái hóa sẽ được hồi sinh;
· Vật hại, bệnh được kiểm soát dễ dàng hơn, tốn ít chi phí hơn;
· Năng suất tăng hàng năm;
· Xoay vòng vốn nhanh;
· Ngoài thu nhập là tiền mặt, vườn ăn trái tổng hợp cũng cung
cấp nhiều nguồn cơ bản cho các hệ thống làm nông khác
Cách suy nghĩ nông nghiệp truyền thống thường khuyến khích
gây lãng phí khoảng không giữa các cây, và phải tốn nhiều công
sức để bảo dưỡng những chỗ trống này Nhưng nếu bạn cày các
chỗ trống này để trồng hoa màu hàng năm, thì rễ cây ăn trái sẽ
bị hư tổn, làm giảm năng suất Do vậy cách giải quyết là trồng
cây và bụi cây lưu niên có ích giữa các cây ăn trái
Nên chọn giống tốt cho vườn ăn trái Giống cây phải thích hợp với khí hậu và địa hình Kích thước khi cây lớn cũng có ảnh hưởng, và chúng sẽ tạo được 4 đến 5 tầng cây
và cây bụi:-
1 Cây tầng trên :- Đây là những cây cao nhất, mất nhiều thời gian nhất để ra trái Chúng cũng thường sống lâu nhất Cây trong nhóm này có xoài, mít, bơ, cây óc chó, dẻ, hạt butternut, hồ đào pecan… Cây đa mục đích gồm có bồ hòn, neem, toona, mauwa, Nên trồng các cây này cách nhau 10 đến 12m
Vì để lại 10 đến 12m giữa các cây nên nếu không cho cây gì vào giữa thì rất phí đất Các hoa màu cần làm đất sẽ gây hại cho cây ăn trái vì đất bị cày xới Tốt nhất là trồng cây nhỏ hơn ở giữa
trồng vườn chỉ có 1 loại cây ăn trái Trong vườn xoài, chỉ có cây
xoài, còn trong vườn táo, chỉ có cây táo Trồng theo kiểu này 1
Tầng trên
10-12m
Tác giả chương nàyChris
Evans, tư vấn viên,
Himalayan Permaculture Group, Nepal
www.designedvisions.com